SlideShare a Scribd company logo
1 of 20
Download to read offline
TARİH BİLİMİNE GİRİŞ
TARİHİN TANIMI

Tarih geçmiş zamanlarda yaşayan insan topluluklarının
;birbirleriyle olan ilişkilerini belgelere dayanarak,nedensonuç ilişkisi içersinde ,objektif olarak,yer ve zaman
göstererek anlatan sosyal bir bilimdir.

TARİHİN KONUSU NEDİR?

Geçmiş zamanda yaşayan insan topluluklarının her türlü
faaliyetidir.

TARİH ANLATIMINDA YER VE ZAMANIN ÖNEMİ
NEDİR?

1)Yer ve zamanın belirtilmesiyle olayın GERÇEK olup
olmadığını anlarız.
2)Olayın geçtiği yer ile olayın meydana geldiği zaman dilimi
o olayın sebep ve sonuçlarını belirlememizde gereklidir.
Çünkü o yerin iklimi, yaşam şartları, madenleri, o zaman
içindeki nüfusu, o zaman içindeki toplumsal değerler
1996-ÖSS

Tanım: Tarih, insan topluluklarının geçmişteki
yaşayışlarını,uğraşlarını, birbiriyle olan ilişkilerini, yer ve zaman
göstererek neden-sonuç ilişkileri içerisinde inceleyen bir bilimdir.
Durum: İslamiyet’in hızlı
yayılmasında diğer din ve inançlara karşı gösterilen hoşgörünün
payı büyüktür. Avrupa’da ve Asya’da ezilmiş ve horlanmış insanlar
Müslümanları kurtarıcı olarak karşıladılar.
Yukarıda verilen durumda tarihin tanımında yer alan
öğelerden hangisine değinilmemiştir?
A) İnsan ilişkileri
B) Neden-sonuç ilişkileri
C) Yer
D) İnsan topluluklarının yaşayışları
E) Zaman
SEBEP-SONUÇ İLİŞKİSİNİN ÖNEMİ NEDİR?
Bütün olaylar bir zincirin halkalari gibi birbirine bağlidir. her olay kendisinden
önceki olayın SONUCU, kendisinden sonraki olayın SEBEBİ'dir. Önceki olayı
bilmezsek, sonraki olayı kavrayamayız.

OLAY:

İnsanları ilgilendiren sosyal, ekonomik, kültürel, dini ve benzeri alanlarda
meydana gelen oluşumlardır.

OLGU:

Oluşum süreci içinde ya da başka bir şeyin belirtisi olarak gözlemlenmiş
olaylardan ibarettir. Örnek: Anadolu'nun Türkler tarafından fethi
OLAY'dır. Anadolu'nun Türkleşmesi OLGU'dur.

TARİH FELSEFESİ NEDİR?:
Tarihi tecrübeleri günümüz meselelerinin çözümü için yeniden yorumlamaya Tarih
Felsefesi denir.
1982-ÖSS
Birbirini izleyen iki tarihsel olaydan birinin, ötekinin
nedeni sayılıp sayılamayacağını ortaya çıkarmak için
neye bakılmalıdır?
A) Sonrakinin nedenlerinin, öncekinin sonuçları arasında olup
olmadığına
B) iki olayda da ayni kişilerin etkin olup olmadığına
C) iki olayın da ayni yerde geçip geçmediğine
D) iki olayın konuları arasında bir benzerlik olup olmadığına
E) Olayların sonuçları arasındaki benzerliğe
TARİHİNTASNİFİ(SINIFLANDIRILMASI)

1)- Zamana Göre Sınıflandırma :

(Örnek: Ortaçağ tarihi,15. yüzyıl tarihi gibi...)

2)- Mekana(Yer) Göre sınıflandırma :

(Örnek:Türkiye Tarihi,Avrupa tarihi gibi...)

3)- Konuya Göre Sınıflandırma:

(Örnek: Tıp Tarihi, Sanat tarihi gibi...)
TARİHİ NEDEN SINIFLANDIRIYORUZ?
Tarihi Zamana, Mekana ve Konuya göre
sınıflandırmamızın nedeni
öğrenmeyi,öğretmeyi,araştırmayı kolaylaştırmakdır.
TARİHİN YÖNTEMİ
(METODOLOJİSİ )
TARİHİN YÖNTEMİ

KANAK(BELGE) ARAMA

TASNİF,TAHLİL
TENKİT

SENTEZ
(BİRLEŞTİRME)
Tarihi olayları araştıran bir tarihçi sırasıyla aşağıdaki yöntemleri
uygular.

I)KAYNAK ARAMA:

Önce olayla ilgili kaynaklar aranır. Kaynaklar 2'ye ayrılır:

A - Ana Kaynaklar(Birinci el kaynaklar):
Olayın geçtiği döneme ait kaynaklardır.

B- İkinci El Kaynaklar:

Ana kaynaklardan yararlanılarak hazırlanan kaynaklardır. Ayrıca kaynakları
YAZILI ve YAZISIZ kaynaklar diye de ikiye ayırabiliriz:
1- Yazılı Kaynaklar: Kitabeler, fermanlar, kanunlar, mahkeme kayıtları,
noterlik yazıları, gazeteler, dergiler vb...
2- Yazısız(Sözlü) Kaynaklar: Evler, kaleler, tapınaklar, heykeller,
silah, eşyalar, destanlar, efsaneler, fıkralar, atasözleri örf ve adetler vb...

VERİLERİ TASNİF,TAHLİL VE TENKİT ETME
a)- Tasnif(Sınıflandırma): Elde edilen bilgiler zamana, mekana ve
II)

konuya göre tasnif edilir.

b)- Tahlil(Analiz=İnceleme) : Eldeki belgelerin kaynak ve
bilgi yönünden yeterli olup olmadığını tespitine tahlil denir.
c) Tenkit(Eleştiri):

Elde edilen bilgilerin işe yarayıp
yaramadığı, hangi bilgilerin kullanılacağı belirlenir.
3) SENTEZ(BİRLEŞTİRME)
Kaynaklardan elde edilen bilgiler düzenlenerek yazılması safhasıdır.
(1988-ÖSS)
Aşağıdakilerden hangisi tarihi olayların
araştırılmasında başvurulan yollardan
biri olamaz?
A)Kronoloji ve coğrafyadan yararlanma
B)Kaynak taraması yapma
C)Buluntuları inceleme
D)Deney yapma
E)Olaylar arasında ilişki kurma
(1986 - ÖSS)
Bir tarihi olayda rolü olanların katkılarının
doğru olarak değerlendirile- bilmesi için
aşağıdakilerden hangisinin göz önünde
tutulması gerekir?
A) Olayın geçtiği zamandaki koşulların
B) Başka olaylarla benzerliklerin
C) Olayla ilgili değişik yorumların
D) Olaydan sonra kaç yıl geçmiş olduğunun
E) Eleştirinin yapıldığı günün koşullarının
1)

TARİHE YARDIMCI OLAN
BİLİMLER

COĞRAFYA: Tarih olayın geçtiği YER'in fiziki ve
beşeri özelliklerini coğrafyadan öğrenir.
2) ARKEOLOJİ(Kazı Bilimi): Toprağın ve suyun altında
kalmış olan tarihi eserleri ortaya çıkarır.
3) KRONOLOJİ(Takvim Bilgisi): Tarihi olayların zamanlarını
belirleyerek, meydana geliş sıralarını düzenler.
4) PALEOGRAFYA: Eski yazıların okunmasını
sağlayan
bilim dalıdır.
5) EPİGRAFYA(Kitabeler Bilimi): Taş, mermer gibi
sert
cisimler üzerine yazılan yazıları inceler.
6) SOSYOLOJİ (Toplum Bilimi): Sosyal olayları inceler.
7) ANTROPOLOJİ: Toplumların ırk yapılarını inceler.
8) FİLOLOJİ:(Dil Bilimi): Dilleri ve diller arasındaki
bağları inceler.
9) ETNOGRAFYA: Örf,adet, gelenek ve görenekleri
inceler.
10) DİPLOMATİK: Günümüze kadar gelmiş
olan resmi
belgeleri, fermanları vb.
inceler.
11) HERALDİK (Mühür bilimi): Resmi belgelerdeki mühür,
arma ve özel
işaretleri inceler.
12) NÜMİZMATİK(Paralar bilimi): Eski Paraları inceler.
13) ETNOLOJİ: Birden fazla toplumun kültürünü inceler.
14) ASTRONOMİ: Takvimlerin meydana gelişleri hakkında
inceleme yapar.
15) KARBON 14 YÖNTEMİ: Bulunan bir eserin yaşının
hesaplanması için kullanılır.
(1983 -ÖSS)
Ön Asya'da yapılan bir kazıda bulunan M.Ö. 4000 yılına
ait bazı eserlerin, Orta Asya'da bulunan M.Ö. 5000 yılına ait
eserlere benzediği görülmüştür.
Aşağıdakilerden hangisinin ortaya konması,
bu uygarlığın Orta Asya uygarlığından
etkilendiğine bir kanıt olabilir?
A) Bulunan eserlerin ayni tarih devrine ait olduğunun
B) Ön Asya uygarlığını yaratanların Orta Asya'dan geldiklerinin
C) Orta Asya uygarlığının ileri bir uygarlık olduğunun
D) Ön Asya uygarlığının başka uygarlıkları etkilemediğinin
E) Ön Asya'da bulunan eserlerin daha çeşitli olduğunun
TARİHİ OLAYLARI İNCELERKEN DİKKAT
EDİLMESİ GEREKEN KURALLAR
1.
2.

3.

4.

5.
6.
7.

Olay objektif olarak incelenmeli.
Olayın üzerinden belli bir süre geçmeli (Olayları
meydana getiren kişilerin hayatta olmaması
gerekir).
Olay değerlendirilirken, olayların yaşandığı dönemin
koşulları dikkate alınmalı.
Geçmişteki olaylar günümüzün değer yargılarına
göre değerlendirilmemeli.
Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurulmalı.
Olayın meydana geldiği yer ve zaman belirtilmeli.
Olay incelenirken değişik kaynaklardan
yararlanılmalı.
TARİH BİLİMİNİN GEÇİRDİĞİ AŞAMALAR
1)Hikayeci (Nakilci) Tarih
Yer ve zaman belirtilir, fakat neden-sonuç üzerinde
durulmaz.
Olaylar efsanelerle dolu, masal türü bilgiler içerir.
Hikayeci tarih çeşidi M.Ö.L.Yüzyılda Herodot’la başlar.

2)Kronik (Yıllık) Tarih
Olaylar arasında bağlantı kurulmadan her yılın olayları
sırasıyla yazılır.
Hititler’ de ki Anallar bu tarih çeşidine örnektir.
3) Öğretici (Pragmatik-Akılcı-Faydacı) Tarih
Okuyucuya ahlaki ve milli duyguları aşılama, geçmiş
olaylardan ders alınmasını sağlamak için yazılan tarih
çeşididir.
Olayların anlatımında his ve heyecan ön plandadır.
Olaylarda kişiler kahramanlaştırılır.
XIX. Yüzyıla kadar bu türde tarihi eserler yazılmıştır.
(Homeros; İlyada ve Odesa)
4)Sosyal Tarih:

Olayların duygusal yanlarını almayarak toplumun her türlü
faaliyetlerini inceleyen tarih çeşididir.
5)Bilimsel (Neden-nasılcı/araştırmacı) Tarih:
Olayların neden ve sonuçlarını inceleyerek, aralarında
bağlantı kurmaya çalışan tarih çeşididir.
Olaylar ince ayrıntılarına kadar incelenir.

XIX. Yüzyılda gelişmeye başlamıştır.
Tarih çeşidinin son aşamasıdır.
TAKVİM BİLİMİ

İnsanların zaman ölçüsü olarak kullandığı, tarihi olayların
oluş süresini gösteren çizelgelere takvim denir.
DÜZENLENİŞ ESASINA GÖRE TAKVİMLER

1- Güneş Yılı Takvimleri

Dünyanın güneş etrafında bir kez dönmesi sırasında geçen
süreden yararlanarak elde edilen takvimlerdir.
Güneş yılı 354 gün ve 6 saattir.
Güneş yılı takvimini ilk kez Mısırlılar kullanmıştır.

2- Ay Yılı Takvimi

Ay’ ın dünya etrafında 12 kez dönmesi ile elde edilen
takvimlerdir.
Ay yılı 354 gündür.
Güneş yılı ile ay yılı arsında 11 günlük bir fark vardır. Bu
nedenle ay yılı 33 yılda bir güneş yılına göre 1 yıl ileri gider.
Ay yılı takvimini ilk kez Sümerler kullanmıştır
TÜRKLER’ İN KULLANDIĞI TAKVİMLER
1) 12 Hayvanlı Takvim :
Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir.
Yıllar hayvanlar adı ile anılmıştır.
İslamiyetten önceki Türkler tarafından kullanılmıştır.
Bir yıl 365 gün ve 5 saattir.
Moğollar, Çinliler, Tiberliler ve Hintliler bu takvimi
kullanmıştır.

2) Hicri Takvimi:

Ay yılı esasına göre düzenlenmiştir.
Mekke’ de Medine’ ye yapılan hicret yılı (622) başlangıç
olarak alınmıştır.
İlk kez Hz. Ömer zamanında kullanılmıştır.
Türkler İslamiyeti kabul edince Hicri Takvim’i
kullanmışlardır.
26 Aralık 1925’te çıkan bir kanunla, 1 Ocak 1926’ da Hicri
Takvim’in resmi işlerde kullanılması sona erdirilmiş ve
Miladi Takvim’e geçilmiştir.
3) Celâli Takvim:

Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir.
Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah tarafından Ömer Hayyam’a
eski İran takvimi örnek alınarak düzenlenmiştir.
Miladi 1079, Hicri 471 yılı başlangıç kabul edilmiştir.
İran-Selçuklu arasındaki mezhep farkından dolayı bir süre
sonra bu takvim terkedilmiştir.
Bu takvimi B.Selç.Devlt.ve Babür

4) Rumi Takvim:

Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir.
Osmanlılar Mali işlerde kullanmak için Eski Bizans takvimi
örnek alınarak düzenlenmiştir. Miladi 1676 yılında
kullanılmaya başlanmıştır. 1839’ dan itibaren her alanda
kullanılmıştır.
Miladi takvim ile arasında 584 yıllık fark vardır.
Yılbaşı Mart’ tır.
Cumhuriyet döneminde yalnız mali işlerde yararlanmak için
kullanılmış, 1 Ocak 1982’ de tamamen yürürlükten
kaldırılmıştır.
5) Miladi Takvim:

Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir.
Takvimi ilk kez Mısırlılar icad etmiştir.
İyonyalılar, Yunanlılar ve Romalılar takvimi geliştirmiştir.
Son düzenlemeyi Papa XIII. Gregor yapmış ve 6 saatlik farkı
da eklemiştir. ;(1582), Papa Gregor’ dan dolayı bu takvime
Gregoryen Takvimi de denir.
Miladi takvim Hz. İsa’ nın doğumunu başlangıç olarak alır.
Türkiye Cumhuriyeti 26 Aralık 1925 tarihinde Miladi Takvim’
i kullanmak için kanun çıkarmış ve 1 Ocak 1926’ da kullanmaya
başlamıştır

More Related Content

Similar to Tarih bilimine-giris

ئارخېلوگىيە ئىلمىي ھەققىدە
ئارخېلوگىيە ئىلمىي ھەققىدەئارخېلوگىيە ئىلمىي ھەققىدە
ئارخېلوگىيە ئىلمىي ھەققىدەAbdulaziz Beştoğrak
 
12 İyon kenti, 12 Düşünür
12 İyon kenti, 12 Düşünür12 İyon kenti, 12 Düşünür
12 İyon kenti, 12 DüşünürVural Yigit
 
ANADOLU DOĞA DÜŞÜNÜRLERİ
ANADOLU DOĞA DÜŞÜNÜRLERİANADOLU DOĞA DÜŞÜNÜRLERİ
ANADOLU DOĞA DÜŞÜNÜRLERİVural Yigit
 
1 BuluşLarıN Ser.2. BöL.
1 BuluşLarıN Ser.2. BöL.1 BuluşLarıN Ser.2. BöL.
1 BuluşLarıN Ser.2. BöL.derslopedi
 
Ilk Cag Medeniyetleri
Ilk Cag MedeniyetleriIlk Cag Medeniyetleri
Ilk Cag Medeniyetleriderslopedi
 
Marshall sahlins
Marshall sahlinsMarshall sahlins
Marshall sahlinsBilal Emrah
 
Kpss tarih konu zetleri
Kpss tarih konu zetleriKpss tarih konu zetleri
Kpss tarih konu zetleriozgen1905
 
Albert Champdor - Ölüler Kitabı - horozz.net
Albert Champdor - Ölüler Kitabı - horozz.netAlbert Champdor - Ölüler Kitabı - horozz.net
Albert Champdor - Ölüler Kitabı - horozz.netAdnan Dan
 
history of mathematics in China and India
history of mathematics in China and Indiahistory of mathematics in China and India
history of mathematics in China and Indiaiwnaameeting
 
Sait_Yılmaz_Hermes’in_Eski_Mısır_ve_Helen_Dünyasından_İslam_Coğrafyası.pdf
Sait_Yılmaz_Hermes’in_Eski_Mısır_ve_Helen_Dünyasından_İslam_Coğrafyası.pdfSait_Yılmaz_Hermes’in_Eski_Mısır_ve_Helen_Dünyasından_İslam_Coğrafyası.pdf
Sait_Yılmaz_Hermes’in_Eski_Mısır_ve_Helen_Dünyasından_İslam_Coğrafyası.pdfssuserc8d8e0
 

Similar to Tarih bilimine-giris (20)

tarih
tarihtarih
tarih
 
ئارخېلوگىيە ئىلمىي ھەققىدە
ئارخېلوگىيە ئىلمىي ھەققىدەئارخېلوگىيە ئىلمىي ھەققىدە
ئارخېلوگىيە ئىلمىي ھەققىدە
 
12 İyon kenti, 12 Düşünür
12 İyon kenti, 12 Düşünür12 İyon kenti, 12 Düşünür
12 İyon kenti, 12 Düşünür
 
ANADOLU DOĞA DÜŞÜNÜRLERİ
ANADOLU DOĞA DÜŞÜNÜRLERİANADOLU DOĞA DÜŞÜNÜRLERİ
ANADOLU DOĞA DÜŞÜNÜRLERİ
 
1 BuluşLarıN Ser.2. BöL.
1 BuluşLarıN Ser.2. BöL.1 BuluşLarıN Ser.2. BöL.
1 BuluşLarıN Ser.2. BöL.
 
Ilk Cag Medeniyetleri
Ilk Cag MedeniyetleriIlk Cag Medeniyetleri
Ilk Cag Medeniyetleri
 
3000, 5000, 7000 ?
3000, 5000, 7000 ?3000, 5000, 7000 ?
3000, 5000, 7000 ?
 
Hitit Dini ve Mitolojisi
Hitit Dini ve MitolojisiHitit Dini ve Mitolojisi
Hitit Dini ve Mitolojisi
 
Sunum
SunumSunum
Sunum
 
Marshall sahlins
Marshall sahlinsMarshall sahlins
Marshall sahlins
 
Tarih Caglar
Tarih CaglarTarih Caglar
Tarih Caglar
 
Kpss tarih konu zetleri
Kpss tarih konu zetleriKpss tarih konu zetleri
Kpss tarih konu zetleri
 
Arkeo mitoloji
Arkeo mitolojiArkeo mitoloji
Arkeo mitoloji
 
Albert Champdor - Ölüler Kitabı - horozz.net
Albert Champdor - Ölüler Kitabı - horozz.netAlbert Champdor - Ölüler Kitabı - horozz.net
Albert Champdor - Ölüler Kitabı - horozz.net
 
Coğrafyacilar 1
Coğrafyacilar 1Coğrafyacilar 1
Coğrafyacilar 1
 
history of mathematics in China and India
history of mathematics in China and Indiahistory of mathematics in China and India
history of mathematics in China and India
 
Dünyanin çözemedi̇ği̇ gi̇zem göbekli̇ tepe
Dünyanin çözemedi̇ği̇ gi̇zem  göbekli̇ tepeDünyanin çözemedi̇ği̇ gi̇zem  göbekli̇ tepe
Dünyanin çözemedi̇ği̇ gi̇zem göbekli̇ tepe
 
Bilim tarihi
Bilim tarihiBilim tarihi
Bilim tarihi
 
Sait_Yılmaz_Hermes’in_Eski_Mısır_ve_Helen_Dünyasından_İslam_Coğrafyası.pdf
Sait_Yılmaz_Hermes’in_Eski_Mısır_ve_Helen_Dünyasından_İslam_Coğrafyası.pdfSait_Yılmaz_Hermes’in_Eski_Mısır_ve_Helen_Dünyasından_İslam_Coğrafyası.pdf
Sait_Yılmaz_Hermes’in_Eski_Mısır_ve_Helen_Dünyasından_İslam_Coğrafyası.pdf
 
Bilimfelsefesi
BilimfelsefesiBilimfelsefesi
Bilimfelsefesi
 

Tarih bilimine-giris

  • 1. TARİH BİLİMİNE GİRİŞ TARİHİN TANIMI Tarih geçmiş zamanlarda yaşayan insan topluluklarının ;birbirleriyle olan ilişkilerini belgelere dayanarak,nedensonuç ilişkisi içersinde ,objektif olarak,yer ve zaman göstererek anlatan sosyal bir bilimdir. TARİHİN KONUSU NEDİR? Geçmiş zamanda yaşayan insan topluluklarının her türlü faaliyetidir. TARİH ANLATIMINDA YER VE ZAMANIN ÖNEMİ NEDİR? 1)Yer ve zamanın belirtilmesiyle olayın GERÇEK olup olmadığını anlarız. 2)Olayın geçtiği yer ile olayın meydana geldiği zaman dilimi o olayın sebep ve sonuçlarını belirlememizde gereklidir. Çünkü o yerin iklimi, yaşam şartları, madenleri, o zaman içindeki nüfusu, o zaman içindeki toplumsal değerler
  • 2. 1996-ÖSS Tanım: Tarih, insan topluluklarının geçmişteki yaşayışlarını,uğraşlarını, birbiriyle olan ilişkilerini, yer ve zaman göstererek neden-sonuç ilişkileri içerisinde inceleyen bir bilimdir. Durum: İslamiyet’in hızlı yayılmasında diğer din ve inançlara karşı gösterilen hoşgörünün payı büyüktür. Avrupa’da ve Asya’da ezilmiş ve horlanmış insanlar Müslümanları kurtarıcı olarak karşıladılar. Yukarıda verilen durumda tarihin tanımında yer alan öğelerden hangisine değinilmemiştir? A) İnsan ilişkileri B) Neden-sonuç ilişkileri C) Yer D) İnsan topluluklarının yaşayışları E) Zaman
  • 3. SEBEP-SONUÇ İLİŞKİSİNİN ÖNEMİ NEDİR? Bütün olaylar bir zincirin halkalari gibi birbirine bağlidir. her olay kendisinden önceki olayın SONUCU, kendisinden sonraki olayın SEBEBİ'dir. Önceki olayı bilmezsek, sonraki olayı kavrayamayız. OLAY: İnsanları ilgilendiren sosyal, ekonomik, kültürel, dini ve benzeri alanlarda meydana gelen oluşumlardır. OLGU: Oluşum süreci içinde ya da başka bir şeyin belirtisi olarak gözlemlenmiş olaylardan ibarettir. Örnek: Anadolu'nun Türkler tarafından fethi OLAY'dır. Anadolu'nun Türkleşmesi OLGU'dur. TARİH FELSEFESİ NEDİR?: Tarihi tecrübeleri günümüz meselelerinin çözümü için yeniden yorumlamaya Tarih Felsefesi denir.
  • 4. 1982-ÖSS Birbirini izleyen iki tarihsel olaydan birinin, ötekinin nedeni sayılıp sayılamayacağını ortaya çıkarmak için neye bakılmalıdır? A) Sonrakinin nedenlerinin, öncekinin sonuçları arasında olup olmadığına B) iki olayda da ayni kişilerin etkin olup olmadığına C) iki olayın da ayni yerde geçip geçmediğine D) iki olayın konuları arasında bir benzerlik olup olmadığına E) Olayların sonuçları arasındaki benzerliğe
  • 5. TARİHİNTASNİFİ(SINIFLANDIRILMASI) 1)- Zamana Göre Sınıflandırma : (Örnek: Ortaçağ tarihi,15. yüzyıl tarihi gibi...) 2)- Mekana(Yer) Göre sınıflandırma : (Örnek:Türkiye Tarihi,Avrupa tarihi gibi...) 3)- Konuya Göre Sınıflandırma: (Örnek: Tıp Tarihi, Sanat tarihi gibi...) TARİHİ NEDEN SINIFLANDIRIYORUZ? Tarihi Zamana, Mekana ve Konuya göre sınıflandırmamızın nedeni öğrenmeyi,öğretmeyi,araştırmayı kolaylaştırmakdır.
  • 6. TARİHİN YÖNTEMİ (METODOLOJİSİ ) TARİHİN YÖNTEMİ KANAK(BELGE) ARAMA TASNİF,TAHLİL TENKİT SENTEZ (BİRLEŞTİRME)
  • 7. Tarihi olayları araştıran bir tarihçi sırasıyla aşağıdaki yöntemleri uygular. I)KAYNAK ARAMA: Önce olayla ilgili kaynaklar aranır. Kaynaklar 2'ye ayrılır: A - Ana Kaynaklar(Birinci el kaynaklar): Olayın geçtiği döneme ait kaynaklardır. B- İkinci El Kaynaklar: Ana kaynaklardan yararlanılarak hazırlanan kaynaklardır. Ayrıca kaynakları YAZILI ve YAZISIZ kaynaklar diye de ikiye ayırabiliriz: 1- Yazılı Kaynaklar: Kitabeler, fermanlar, kanunlar, mahkeme kayıtları, noterlik yazıları, gazeteler, dergiler vb... 2- Yazısız(Sözlü) Kaynaklar: Evler, kaleler, tapınaklar, heykeller, silah, eşyalar, destanlar, efsaneler, fıkralar, atasözleri örf ve adetler vb... VERİLERİ TASNİF,TAHLİL VE TENKİT ETME a)- Tasnif(Sınıflandırma): Elde edilen bilgiler zamana, mekana ve II) konuya göre tasnif edilir. b)- Tahlil(Analiz=İnceleme) : Eldeki belgelerin kaynak ve bilgi yönünden yeterli olup olmadığını tespitine tahlil denir.
  • 8. c) Tenkit(Eleştiri): Elde edilen bilgilerin işe yarayıp yaramadığı, hangi bilgilerin kullanılacağı belirlenir. 3) SENTEZ(BİRLEŞTİRME) Kaynaklardan elde edilen bilgiler düzenlenerek yazılması safhasıdır.
  • 9. (1988-ÖSS) Aşağıdakilerden hangisi tarihi olayların araştırılmasında başvurulan yollardan biri olamaz? A)Kronoloji ve coğrafyadan yararlanma B)Kaynak taraması yapma C)Buluntuları inceleme D)Deney yapma E)Olaylar arasında ilişki kurma
  • 10. (1986 - ÖSS) Bir tarihi olayda rolü olanların katkılarının doğru olarak değerlendirile- bilmesi için aşağıdakilerden hangisinin göz önünde tutulması gerekir? A) Olayın geçtiği zamandaki koşulların B) Başka olaylarla benzerliklerin C) Olayla ilgili değişik yorumların D) Olaydan sonra kaç yıl geçmiş olduğunun E) Eleştirinin yapıldığı günün koşullarının
  • 11. 1) TARİHE YARDIMCI OLAN BİLİMLER COĞRAFYA: Tarih olayın geçtiği YER'in fiziki ve beşeri özelliklerini coğrafyadan öğrenir. 2) ARKEOLOJİ(Kazı Bilimi): Toprağın ve suyun altında kalmış olan tarihi eserleri ortaya çıkarır. 3) KRONOLOJİ(Takvim Bilgisi): Tarihi olayların zamanlarını belirleyerek, meydana geliş sıralarını düzenler. 4) PALEOGRAFYA: Eski yazıların okunmasını sağlayan bilim dalıdır. 5) EPİGRAFYA(Kitabeler Bilimi): Taş, mermer gibi sert cisimler üzerine yazılan yazıları inceler. 6) SOSYOLOJİ (Toplum Bilimi): Sosyal olayları inceler. 7) ANTROPOLOJİ: Toplumların ırk yapılarını inceler. 8) FİLOLOJİ:(Dil Bilimi): Dilleri ve diller arasındaki bağları inceler.
  • 12. 9) ETNOGRAFYA: Örf,adet, gelenek ve görenekleri inceler. 10) DİPLOMATİK: Günümüze kadar gelmiş olan resmi belgeleri, fermanları vb. inceler. 11) HERALDİK (Mühür bilimi): Resmi belgelerdeki mühür, arma ve özel işaretleri inceler. 12) NÜMİZMATİK(Paralar bilimi): Eski Paraları inceler. 13) ETNOLOJİ: Birden fazla toplumun kültürünü inceler. 14) ASTRONOMİ: Takvimlerin meydana gelişleri hakkında inceleme yapar. 15) KARBON 14 YÖNTEMİ: Bulunan bir eserin yaşının hesaplanması için kullanılır.
  • 13. (1983 -ÖSS) Ön Asya'da yapılan bir kazıda bulunan M.Ö. 4000 yılına ait bazı eserlerin, Orta Asya'da bulunan M.Ö. 5000 yılına ait eserlere benzediği görülmüştür. Aşağıdakilerden hangisinin ortaya konması, bu uygarlığın Orta Asya uygarlığından etkilendiğine bir kanıt olabilir? A) Bulunan eserlerin ayni tarih devrine ait olduğunun B) Ön Asya uygarlığını yaratanların Orta Asya'dan geldiklerinin C) Orta Asya uygarlığının ileri bir uygarlık olduğunun D) Ön Asya uygarlığının başka uygarlıkları etkilemediğinin E) Ön Asya'da bulunan eserlerin daha çeşitli olduğunun
  • 14. TARİHİ OLAYLARI İNCELERKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KURALLAR 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Olay objektif olarak incelenmeli. Olayın üzerinden belli bir süre geçmeli (Olayları meydana getiren kişilerin hayatta olmaması gerekir). Olay değerlendirilirken, olayların yaşandığı dönemin koşulları dikkate alınmalı. Geçmişteki olaylar günümüzün değer yargılarına göre değerlendirilmemeli. Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurulmalı. Olayın meydana geldiği yer ve zaman belirtilmeli. Olay incelenirken değişik kaynaklardan yararlanılmalı.
  • 15. TARİH BİLİMİNİN GEÇİRDİĞİ AŞAMALAR 1)Hikayeci (Nakilci) Tarih Yer ve zaman belirtilir, fakat neden-sonuç üzerinde durulmaz. Olaylar efsanelerle dolu, masal türü bilgiler içerir. Hikayeci tarih çeşidi M.Ö.L.Yüzyılda Herodot’la başlar. 2)Kronik (Yıllık) Tarih Olaylar arasında bağlantı kurulmadan her yılın olayları sırasıyla yazılır. Hititler’ de ki Anallar bu tarih çeşidine örnektir. 3) Öğretici (Pragmatik-Akılcı-Faydacı) Tarih Okuyucuya ahlaki ve milli duyguları aşılama, geçmiş olaylardan ders alınmasını sağlamak için yazılan tarih çeşididir. Olayların anlatımında his ve heyecan ön plandadır. Olaylarda kişiler kahramanlaştırılır. XIX. Yüzyıla kadar bu türde tarihi eserler yazılmıştır. (Homeros; İlyada ve Odesa)
  • 16. 4)Sosyal Tarih: Olayların duygusal yanlarını almayarak toplumun her türlü faaliyetlerini inceleyen tarih çeşididir. 5)Bilimsel (Neden-nasılcı/araştırmacı) Tarih: Olayların neden ve sonuçlarını inceleyerek, aralarında bağlantı kurmaya çalışan tarih çeşididir. Olaylar ince ayrıntılarına kadar incelenir. XIX. Yüzyılda gelişmeye başlamıştır. Tarih çeşidinin son aşamasıdır.
  • 17. TAKVİM BİLİMİ İnsanların zaman ölçüsü olarak kullandığı, tarihi olayların oluş süresini gösteren çizelgelere takvim denir. DÜZENLENİŞ ESASINA GÖRE TAKVİMLER 1- Güneş Yılı Takvimleri Dünyanın güneş etrafında bir kez dönmesi sırasında geçen süreden yararlanarak elde edilen takvimlerdir. Güneş yılı 354 gün ve 6 saattir. Güneş yılı takvimini ilk kez Mısırlılar kullanmıştır. 2- Ay Yılı Takvimi Ay’ ın dünya etrafında 12 kez dönmesi ile elde edilen takvimlerdir. Ay yılı 354 gündür. Güneş yılı ile ay yılı arsında 11 günlük bir fark vardır. Bu nedenle ay yılı 33 yılda bir güneş yılına göre 1 yıl ileri gider. Ay yılı takvimini ilk kez Sümerler kullanmıştır
  • 18. TÜRKLER’ İN KULLANDIĞI TAKVİMLER 1) 12 Hayvanlı Takvim : Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir. Yıllar hayvanlar adı ile anılmıştır. İslamiyetten önceki Türkler tarafından kullanılmıştır. Bir yıl 365 gün ve 5 saattir. Moğollar, Çinliler, Tiberliler ve Hintliler bu takvimi kullanmıştır. 2) Hicri Takvimi: Ay yılı esasına göre düzenlenmiştir. Mekke’ de Medine’ ye yapılan hicret yılı (622) başlangıç olarak alınmıştır. İlk kez Hz. Ömer zamanında kullanılmıştır. Türkler İslamiyeti kabul edince Hicri Takvim’i kullanmışlardır. 26 Aralık 1925’te çıkan bir kanunla, 1 Ocak 1926’ da Hicri Takvim’in resmi işlerde kullanılması sona erdirilmiş ve Miladi Takvim’e geçilmiştir.
  • 19. 3) Celâli Takvim: Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir. Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah tarafından Ömer Hayyam’a eski İran takvimi örnek alınarak düzenlenmiştir. Miladi 1079, Hicri 471 yılı başlangıç kabul edilmiştir. İran-Selçuklu arasındaki mezhep farkından dolayı bir süre sonra bu takvim terkedilmiştir. Bu takvimi B.Selç.Devlt.ve Babür 4) Rumi Takvim: Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir. Osmanlılar Mali işlerde kullanmak için Eski Bizans takvimi örnek alınarak düzenlenmiştir. Miladi 1676 yılında kullanılmaya başlanmıştır. 1839’ dan itibaren her alanda kullanılmıştır. Miladi takvim ile arasında 584 yıllık fark vardır. Yılbaşı Mart’ tır. Cumhuriyet döneminde yalnız mali işlerde yararlanmak için kullanılmış, 1 Ocak 1982’ de tamamen yürürlükten kaldırılmıştır.
  • 20. 5) Miladi Takvim: Güneş yılı esasına göre düzenlenmiştir. Takvimi ilk kez Mısırlılar icad etmiştir. İyonyalılar, Yunanlılar ve Romalılar takvimi geliştirmiştir. Son düzenlemeyi Papa XIII. Gregor yapmış ve 6 saatlik farkı da eklemiştir. ;(1582), Papa Gregor’ dan dolayı bu takvime Gregoryen Takvimi de denir. Miladi takvim Hz. İsa’ nın doğumunu başlangıç olarak alır. Türkiye Cumhuriyeti 26 Aralık 1925 tarihinde Miladi Takvim’ i kullanmak için kanun çıkarmış ve 1 Ocak 1926’ da kullanmaya başlamıştır