Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
ประเพณีที่ชาวอีสานยึดถือปฏิบัติมพื้นฐานมาจากความเชื่อในพุทธศาสนา และสิ่งเหนือธรรมชาติอื่น ๆ โดยมีกรอบและแบบแผนใน          ...
5. ฮีตเดือนหา บุญสงกรานต (บุญสรงน้ํา) เปนการทําบุญวันขึ้นปใหมของไทยแตโบราณ นิยมทําในเดือนหาเริ่มตั้งแตวันที่      ...
9. ฮีตเดือนเกา บุญขาวประดับดิน เปนการทําบุญเพืออุทิศสวนกุศลใหแกญาติมิตรทีลวงลับไปแลว เมือถึงวันแรม 14 ค่ํา         ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Heat12

1,229 views

Published on

Published in: Business, Technology
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Heat12

  1. 1. ประเพณีที่ชาวอีสานยึดถือปฏิบัติมพื้นฐานมาจากความเชื่อในพุทธศาสนา และสิ่งเหนือธรรมชาติอื่น ๆ โดยมีกรอบและแบบแผนใน ีการปฏิบัตอยูภายใตฮีตสิบสอง ซึ่งหมายถึงจารีตประเพณี ซึ่งประกอบขึ้นทั้ง 12 เดือน ตั้งแตเดือนอายถึงเดือนสิบสอง ดังนี้ ิ 1. ฮีตเดือนเจียง(เดือนอาย) : บุญเขากรรม บุญเขากรรมเปนกิจกรรมของสงฆ เรียกวา เขาปริวาสกรรม โดยใหพระภิกษุสงฆที่ตองอาบัติ (กระทําผิด) สังฆทิเสส ไดสารภาพตอหนาคณะสงฆเพื่อเปนการฝกจิตสํานึกถึงความบกพรองของตน แลวปรับตัวประพฤติตนให ถูกตองตามพระวินัย พิธีเขาปริวาสกรรมกําหนดไว 9 ราตรี กําหนดใหพักอยูในสถานทีสงบ ไมมีคนพลุกพลาน (อาจเปนบริเวณวัดก็ ่ ได) โดยมีกุฏิชั่วคราวเปนหลังๆ พระภิกษุสงฆเขาปริวาสกรรมคราวหนึ่งๆจะมีจํานวนเทาใดก็ตาม แตตองบอกดพระภิกษุสงฆจํานวน 4  รูปไวกอนวาตนเองจะเขากรรม และเมื่อถึงเวลาออกกรรมจะมีพระสงฆ 20 รูป มารับออกกรรม เรียกวา สวดอัพภาณ แปลวา รับกลับ  เขาพวก พิธทําบุญเขากรรมไมถือวาเปนการลางบาป แตเปนการปวารณาตนวาจะไมกระทําผิดอีก ี ความเชื่อ : กิจของชาวพุทธ คือ การหาขาวของ เครื่องอุปโภค บริโภค ถวายพระไดบุญมากกวาทําบุญตักบาตรทั่วไป เกี่ยวของกับขาว : การแปรรูปอาหารคาวหวานจากขาว ถวายทาน 2. ฮีตเดือนยี่ : บุญคูณลาน การทําบุญคูณลาน จะทําเมื่อเก็บเกี่ยวขาวแลว ในพิธีนี้จะมีการทําบุญตักบาตร เลี้ยงพระประพระพรมน้ําพระ พุทธมนตแกชาวบานลานขาว ที่นาและตอขาวบริเวรใกลลานขาวถือวาเปนศิริมงคล ทําใหขาวในนาอุดมสมบูรณ เจาของนาจะอยูเปน สุข ฝนตกตองตามฤดูกาลขาวกลาจะงอกงามและไดผลดีในปตอไป เมื่อเสร็จพิธีทําบุญคูณลานขาวแลวชาวบานจึงจะขนขาวใสยุงและ เชิญขวัญขาวคือแมโพสพไปยังยุงขาวและทําพิธีสูขวัญกับสูขาวเลา(ยุง)ขาวเพื่อเปนสิริมงคลตอไป ความเชื่อ : คําสูขวัญเปนคํากลาวขอบคุณพระแมโพสพ และขออภัยทีเ่ หยียบย่ําตั้งแตเก็บเกี่ยวถึงเอาขึ้นฉาง เกี่ยวของกับขาว : ตอบแทนผูมีพระคุณ 3. ฮีตเดือนสาม บุญขาวจี่ เปนการทําบุญในชวงเทศกาลวันมาฆบูชา ชาวบานจะมารวมกันทําบุญตักบาตรในตอนเชา ตอนค่ําจะมีการ เวียนเทียนรอบพระอุโบสถ ชาวบานจัดเตรียมขาวจี่แลวนําไปถวายพระภิกษุสามเณรที่วด เมื่อพระฉันเสร็จแลวมีการฝงเทศนฉลอง ั ขาวจี่และรับพร มูลเหตุที่มีการทําบุญขาวจี่ ซึ่งเปนอาหารที่คนยากจนกินเปนประจํา ไปถวายพระพุทธเจา พลางคิดวา ขนมแปงขาวจี่ เปนเพียงขนมของทาสที่ต่ําตอยพระพุทธองคคงไมฉน ซึ่งพระพุทธเจาทรงหยั่งรูจิตใจของนาง จึงทรงฉันแปงขาวจี่ตอหนานาทําใหเกิด ั  ความปติดีใจ ความเชื่อ : ครั้นตายไปก็จะไดขึ้นสวรรค และไมใหเจ็บไขไดปวย  เกี่ยวของกับขาว : การนําขาวที่นึ่งสุกแลวมาแปรรูป ถนอมอาหาร บุญเบิกฟา ประเพณีบุญเบิกฟา (เดิมเรียกวาบุญเบิกบาน) เพื่อขอพรจากแถน (เทพผูใหญ) ใหไขประตูฟาทางทิศที่เปน  มงคล นําศิริมงคลจากพระรัตนตรัยมาสูที่อยูอาศัย เพือแสดงความกตัญูแกพระแมโพสพ เพื่อความสบายใจในการซื้อขาย การนํา ่ ขาวเปลือกเต็มกระบุงไปถวายวัด สมัยกอนวันจะมีเลาขาวเก็บไว แจกทานแกผูยากไร ตลอดทั้งเอาฝุน (ปุยคอก) จากคอกใตถุนบาน   นําไปใสในนา ความเชื่อ : วันขึ้น 3 ค่ํา เดือน 3 จะทํากิจกรรมตามประเพณีพรอม ๆ กัน เปนศิริมงคล แกครอบครัว หมูบาน ตอบแทน   บุญคุณขาว เกี่ยวของกับขาว : เปดประตูฟา ไขประตูฝน และบํารุงรักษาดินโดยนําปุยคอกใสนา 4. ฮีตเดือนสี่ บุญพระเวส (บุญพระเวสสันดรหรือบุญมหาชาติ) คํานี้ออกเสียงวา ผะเหวด เปนสําเนียงของชาวอีสานที่มาจากคําวา พระเวส ซึ่งหมายถึงพระเวสสันดร การทําบุญผะเหวด เปนการทําบุญและฟงเทศนเรืองพระเวสสันดรชาดก หรือเทศนมหาชาติ ซึ่งมี ่ จํานวน 13 กัณฑ ทั้งนี้เพื่อเปนการรําลึกถึงพระเวสสันดร ผูซึ่งบําเพ็ญบารมีอนยิ่งใหญดวยการใหทานหรือทานบารมีในชาติสุดทาย ั กอนที่จะมาเสวยชาติและตรัสรูเปนพระพุทธเจา บุญพระเวสเปนงานบุญที่ยิ่งใหญของชาวอีสาน นิยมทํากันทุกหมูบาน  ความเชื่อ : ฟงเทศนมหาชาติ ทั้ง 13 กัณฑ จบภายในวันเดียว อานิสสงฆจะดลบันดาลใหไมเกิดในศาสนา ของพระศรี อาริยเมตไตย เปนยุคแหงความสุข ความสมบูรณ ตามพุทธคติที่มีมาแตครั้งพุทธกาล เกี่ยวของกับขาว : การแปรรูปจากขาวหลายชนิด และใหฝนตกตามฤดูกาล ศูนยเมล็ดพันธุขาวรอยเอ็ด เลขที่ 230 ถนนแจงสนิท ตําบลนิเวศน อําเภอธวัชบุรี จังหวัดรอยเอ็ด โทร.0-4356-9114 , 0-4356-9857 โทรสาร. 0-4356-9114 เว็บไซด http://seedcenter11.doae.go.th
  2. 2. 5. ฮีตเดือนหา บุญสงกรานต (บุญสรงน้ํา) เปนการทําบุญวันขึ้นปใหมของไทยแตโบราณ นิยมทําในเดือนหาเริ่มตั้งแตวันที่ 13 เมษายนถึงวันที่ 15 เมษายน คําวา สงกรานต เปนคําสันสกฤต แปลวา ผานหรือเคลื่อนยายเขาไปในทีนี้หมายถึง พระ ่ อาทิตยผานหรือเคลื่อนยายเขาไปในจักรราศรีหนึ่งเปนเดือนที่เริ่มตนปใหม การทําบุญสงกรานตจะมีพิธสรงน้ําพระพุทธรูป ี พระสงฆ ผูใหญ ผูเฒาผูแก นอกจากนี้ชาวบานจะทําบุญตักบาตรกอพระเจดียทรายและมีการละเลนสาดน้ํากันอยาง สนุกสนานนานตลอดทั้ง 3 วัน ความเชื่อ : เปนปใหมของไทย การละเลนสาดน้ําใหมาก ๆ เกี่ยวของกับขาว : ใหมีน้ํามาก ๆ ใชในการทํานาอยางบริบูรณ 6. ฮีตเดือนหก บุญบั้งไฟ บุญบั้งไฟเปนงานสําคัญของชาวอีสานกอนลงมือทํานา ดวยความเชื่อวาเปนการขอฝนเพือใหฝนตก ่ ตองตามฤดูกาล ขาวกลาในนาอุดมสมบูรณ ประชาชนอยูอยางมีความสุข ในงานจะมีการแหบั้งไฟ และจุดบั้งไฟเพราะเชือวา ่ เปนการสงสัญญาณขึ้นไปบอกพญาแถน ใหสงน้ําฝนลงมา ระหวางที่มการจุดบั้งไฟชาวบานจะมีการเซิ้งอยางสนุกสนาน ี การทําบุญบั้งไฟนับเปนการชุมนุมที่สําคัญของคนในทองถิ่นที่มารวมงานบุญกันอยางสนุกสนานเต็มที่ มีการนําสัญลักษณ ทางเพศมาลอเลียนในขบวนแหบั้งไฟ โดยไมถอวาเปนเรื่องหยาบคาย การทําบุญบั้งไฟนี้บางทีจะตรงกับประเพณีบุญวันวิ ื สาขบูชาดวย ความเชื่อ : จุดบั้งไฟไปบอกหรือขอพรจากแถน (เทพที่เกี่ยวของกับน้า) ใหสงฝนลงมา ํ เกี่ยวของกับขาว : ฝนตกตองตามฤดูกาลใชในการทํานา 7. เดือนเจ็ด บุญซําฮะ (บุญชําระ) เปนการทําบุญเพื่อชําระลางสิ่งที่ไมดีเปนเสนียดจัญไรอันจะทําใหเกิดความเดือดรอนแก บานเมือง เปนการปดเปาความชั่วรายใหออกจากหมูบาน ชาวบานจะพากันเก็บกวาดบานเรือนใหเรียบรอยเปนการทําความ สะอาดครั้งใหญในรอบป สิ่งที่ไม ดีทั้งหลายใหขจัดออกไป เพื่อความเปนอยูทดีของทุกคนในหมูบาน มูลเหตุที่มีการทําบุญ ี่ ซําฮะ เนืองมาจากสมัยพุทธกาลมีโรคหา (อหิวาตกโรค) ระบาดมีผูคนลมตายกันเปนจํานวนมากที่เมืองไพศาลี พระพุทธเจา ่ จึงไดเสด็จมาโปรดทําใหเกิดฝนหาใหญมาชําระบานเมือง มีการสวดปดรังควานและประพรมน้ํามนตตามหมูบาน และแก ชาวบานเพือเปนสิริมงคลนอกจากทําบุญซําฮะแลวยังมีการทําพิธบูชาผีบรรพบุรุษ ผีบาน ผีเมือง ผีปูตา ผีตาแฮก (ผีประจําไร ่ ี นา) และเซนสรวงหลักเมืองเพื่อเปนการระลึกถึงผูมพระคุณเพือใหบานเมืองสงบสุข ี ่ ความเชื่อ : เปนการทําบุญชําระลางสิ่งที่ไมดีเปนเสียดจัญไร ทําความเดือดรอนแกบานเมือง ปดเปา ความชั่ว  รายใหออกจากหมูบาน ชาวบานมีกําลังใจ สุขภาพจิตดี  เกี่ยวของกับขาว : ชาวบานมีสุขภาพกายใจดีทุกครอบครัว พรอมที่จะทํานา 8. ฮีตเดือนแปด บุญเขาพรรษา การเขาพรรษเปนกิจของภิกษุสามเณรทีจะตองอยูเปนประจําในวัดใดวัดหนึ่งตลอด 3 เดือน ่ กําหนดเอาตั้งแตวนแรม 1 ค่ํา เดือน 8 ถึงวันขึ้น 15 ค่ํา เดือน 11 หามมิใหพระภิกษุสามเณรไปพักแรมคืนที่อื่น การทําบุญ ั เขาพรรษาเปนประเพณีทางศาสนาโดยตรง จึงคลายกับภาคอื่นๆ ในประเทศไทย ในพิธีจะมีการทําบุญตักบาตร ถวาย ภัตตาหารแดพระภิกษุ สามเณร มีการฟงธรรมเทศนา ชาวบานจะหลอเทียนขนาดใหญถวายวัดเปนพุทธบูชาและเก็บไวตลอด พรรษา การทําเทียนถวายวัดในชวงเทศกาลเขาพรรา มีความเชื่อแตโบราณวา หากใครทําเทียนไปถวายวัด เมื่อเกิดชาติใหม ผู นั้นจะไดเสวยสุข หากมิไดขึ้นสวรรคแตเกิดบนโลกมนุษยผูนั้นจะมีความเฉลียวฉลาด มีสติปญญาไหวพริบเปนเลิศ ประดุจ แสงเทียนอันสวางไสว ความเชื่อ : เปนกิจของภิกษุสามเณรที่อยูประจําวัด 3 เดือน ไมใหไปแสวงบุญและโปรดสัตว เกี่ยวของกับขาว : เปนการดูแลรักษาขาว กุง ปู ปลาฯ ใหอุดมสมบูรณ ศูนยเมล็ดพันธุขาวรอยเอ็ด เลขที่ 230 ถนนแจงสนิท ตําบลนิเวศน อําเภอธวัชบุรี จังหวัดรอยเอ็ดโทร.0-4356-9114 , 0-4356-9857 โทรสาร. 0-4356-9114 เว็บไซด http://seedcenter11.doae.go.th
  3. 3. 9. ฮีตเดือนเกา บุญขาวประดับดิน เปนการทําบุญเพืออุทิศสวนกุศลใหแกญาติมิตรทีลวงลับไปแลว เมือถึงวันแรม 14 ค่ํา ่ ่ ่ เดือน 9 ชาวบานจากันทําขาวปลาอาหารคาวหวานพรอมหมากพลูตั้งแตเชามืดหอใสใบตอง เรียกวา ขาวประดับดิน นําไป วางไวตามโคนตนไมในบริเวณวัด เพื่อใหผูทลวงลับไปแลวนันมากิน ในพิธีบุญขาวประดับดิน ชาวบานจะวางขาวประดับ ี่ ้ ดินไวพรอมจุดเทียนบอกกลาวใหมารับเอาอาหารและสวนบุญนี้ จากนันชาวบานจะเอาอาหารไปทําบุญตักบาตรถวายทาน ้ แดพระภิกษุสามเณร สมาทานศีล ฟงเทศนและกรวดน้ําอุทศสวนกุศลใหผูที่ลวงลับไปแลว ิ ความเชื่อ : ผูที่ลวงลับแลว ไดรับการปลดปลอยออกมาจากดินแดนนรก มายังโลกมนุษย เพื่อรับทานจากญาติที่ ทําทานให เกี่ยวของกับขาว : แปรรูปของหวาน / อาหารจากขาวและใหทาน 10. ฮีตเดือนสิบ บุญขาวสาก เปนการทําบุญเพืออุทิศสวนกุศลใหผูตาย โดยมีการทําสลากใหพระจับ เพือที่จะไดถวายของ ่ ่ ตามสลากนัน เปนการทําบุญทีตอเนื่องจากพิธีในเดือนเกาเพราะถือวาเปนการทําบุญสงลวงลับไปแลวทีไดออกมาทองเทียว ้ ่ ่ ่ ใหกลับสูแดนของตน ในเดือนสิบนี้ชาวบานจะนําหอขาวสากไปวางไวบริเวณวัดพรอมจุดเทียนและบอกใหญาติมิตรที่ ลวงลับไปแลวมารับอาหารและผลบุญทีอุทศให ่ ิ ความเชื่อ : ตอเนื่องจากฮีตเดือนเกา ทําบุญใหทานแกผูลวงลับ ตลอดจนผีตาแฮก เกี่ยวของกับขาว : การดูแลรักษาขาว ใหขาวเจริญงอกงามดี 11. ฮีตเดือนสิบเอ็ด บุญออกพรรษา จัดทําในวันขึ้น 15 ค่ํา เดือน 11 เปนการทําบุญที่สบเนื่องมาจากบุญเขาพรรษาในเดือน ื แปด ที่พระภิกษุสามเณรไดเขาพรรษาเปนเวลานานถึง 3 เดือน ดังนัน ในวันที่ครบกําหนดพระภิกษุสามเณรเหลานั้นจะมา ้ รวมกันทําพิธีออกวัสสาปวารณา วันนี้เปนวันทีภิกษุสามเณรมีโอกาสมาชุมนุมกันอยางพรอมเพรียงกันทีวัด ชาวบานถือวา ่ ่ เปนวันสําคัญและเปนระยะทีชาวบานหมดภาระในการทํานาไรอากาศในชวงนี้จะเย็นสบายจึงถือโอกาสมารวมกันทําบุญ มี ่ การตักบาตรถวายภัตตาคารแดพระภิกษุ สามเณร มีการกวนขาวทิพยถวาย รับศีลสวดมนตฟงเทศนและถวายผาจํานําพรรษา ตอนค่ําจะมีการจุดประทีปโคมไฟในบริเวณวัดและหนาบาน บางทองถินอยูใกลบริเวณแมน้ําจะมีการไหลเรือไฟ (ลองเฮือ ่ ไฟ) เพื่อเปนการบูชาคารวะแมคงคา บางแหงมีการแขงเรือยาวเพื่อความสนุกสนานและสามัคคีรวมกันในงานอีกดวย ความเชื่อ : ตอบแทนบุญคุณพระแมคงคา (แมน้ํา) เกี่ยวของกับขาว : น้ําที่ใชทํานามีเพียงพอ และแปรรูปอาหาร โดยนําขาวระยะน้านมกวนขาวทิพย ํ 12. เดือนสิบสอง บุญกฐิน เปนการถวายผาจีวรแดพระสงฆที่จําพรรษาครบ 3 เดือน งานบุญนี้มีระยะเวลาทําตั้งแตวนแรม 1 ั ค่ํา เดือน 11 จนถึงวันขึ้น 15 ค่ํา เดือน 12 มูลเหตุที่มการทําบุญกฐินนัน มีเรื่องเลาวา มีพระภิกษุจํานวนหนึ่งไดเดินทางไปเฝา ี ้ พระพุทธเจา ระหวางการเดินทางนันยังเปนชวงหนาฝนและระยะทางไกลจึงนําใหผาจีวรของพระภิกษุเหลานั้นเปยกน้ํา ้ เปรอะเปอนโคลนไมสามารถหาผาผลัดเปลี่ยนได พระพุทธเจาไดเห็นถึงความยากลําบากนั้น จึงมีพุทธบัญญัติใหภิกษุ  แสวงหาผาและรับผากฐินไดเปนเวลาหนึ่งเดือนหลังออกพรรษาชาวบานจึงไดจดผาจีวรนํามาถวายพระภิกษุในชวงเวลา ั ดังกลาว จนกลายเปนประเพณีทําบุญกฐินมาจวบจนปจจุบน กอนการทํากฐินเจาภาพจะตองจองวัดและกําหนดวันทอดกฐิน ั ลวงหนา เตรียมผาไตรจีวรพรอมอัฐบริขารและเครื่องไทยทาน มีการบอกบุญแกญาติมิตร ตอนเชาในพิธีจะแหขบวนกฐิน เพื่อนําไปทอดทีวดและแหกฐินเวียนประทักษิณรอบอุโบสถ 3 รอบ จึงทําพิธีถวายผากฐินจากปุยฝายจนสามารถนําไปทอด ่ั ใหเสร็จภายใน 24 ชั่วโมง นับแตเวลาเริ่มทําเชื่อวาจะไดบุญมากกวาอยางอื่น ความเชื่อ : เปนการทําบุญที่ไดกุศลมากกวาการทํานาทุกฮีต และตอบแทนบุญคุณของบิดามารดา ญาติที่ลวงลับไปแลว  เกี่ยวของกับขาว : แปรรูปอาหาร ถนอมอาหารจากขาว ศูนยเมล็ดพันธุขาวรอยเอ็ด เลขที่ 230 ถนนแจงสนิท ตําบลนิเวศน อําเภอธวัชบุรี จังหวัดรอยเอ็ดโทร.0-4356-9114 , 0-4356-9857 โทรสาร. 0-4356-9114 เว็บไซด http://seedcenter11.doae.go.th

×