Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
SAN MARTIN HERRI ESKOLALH3 ZIKLOKO IKASLEAK
Laborategiko tresnak……………………………. 1Materia …………………………………………........ 5Materiaren propietateak ………………………. 5Materiaren propiet...
Material gogorrez (normalean egurrez) egindako ontzia, aleak,belarrak, … txikituz edo hauts bihurtzeko erabiltzen dena.Err...
Pisatzeko tresna. Pisatu nahi dena pisu jakineko objektuekinorekatzean du bere funtsa.Tantak kontatzen dituen tresna da.Ho...
Saiodia kimikako laborategian erabiltzen den beirazko materialada. Alde bat irekita eta bestea itxita eta biribildua du,la...
Nahasketa txikiak egiteko erabiltzen den ontzitxoa.Gorputz porodun edo aparatua, fluido bat (likido edogaseosoa) bertatik ...
Masa duen eta espazioan lekua okupatzen duen edozer damateria.Zentzumenen bitartez jabetzen gara materiaz.Materiaren propi...
Aireak ba al du bolumenik?Helburua:Aireak bolumenik ba al duen jakitea.Materiala:Xiringa.Prozedura:1-.Lehenik xiringa aire...
Airea dagoen espazioan beste materiarik sar al daiteke?Helburua:Airea dagoen espazioan beste materiarik sar al daiteken ja...
Helburua:Aireak pisurik ba al duen jakitea da esperimentu honen helburua.Materiala:2 globoBalantzaProzedura:1- Balantza ba...
Flasko baten barruko likidoaren zenbat pisatzen dute?Helburua:Flasko baten barruko likidoak zenbat pisatzen duen jakiteagr...
Harri baten masaren neurketa (gramotan).Helburua:Harri baten masaren neurketa gramotan jakitea.Materiala:• Harria• PisuaPr...
MATERIAREN PROPIETATE BEREZIAKPROPIETATEA EZAUGARRIA ADIBIDEA AURKAKO PROPIETATEA ADIBIDEAGOGORTASUNA Material gogorrak ar...
GOGORTASUNA BIGUNTASUNA ELASTIKOTASUNA PLASTIKOTASUNA BISKOSITATEA JARIOKORTASUNAHAUSKORTASUNA TENAZITATEA DISOLBAGARRITAS...
MATERIAREN EGOERAKGorputzak partikula txiki ikustezinazosatuta daude.Egoera solidoan partikula txiki horiek ordenatuta eta...
SUBSTANTZIA PURUAK ETA NAHASKETAK• SUBSTANTZIA: Materia osatzen duenedozein gauza. 2 motatakoak dira:• Substantzia puruak:...
NAHASTEEN BEREIZTE METODOAKNahasteek bereizteko 4 metodo nagusi daude:1.-DEKANTAZIOA: lurra eta harri txikiz nahastuta dag...
6.esperimentuaUra eta olioa banandu al daitezke?Helburua:Ura eta olioa banandu al daitezken jakitea.Materiala:2 basoUraOli...
Helburua:Zer gertatzen den gatza eta ura nahastuta kalefakzio gaineanutzi ez gero jakitea.Materiala:• Porta-objektua• Gatz...
Materiala:• Prezipitazio ontzia,• Porta-objektua• Lurra• UraProzedura:1. Lur bila joan.2. Prezipitazio ontzia urez bete.3....
Helburua:Azukrea eta burdina-hautsa bereiztea.Materiala:• Azukrea• Burdina-hautsa• Porta-objektua.• ImanaProzedura:1. Azuk...
• Disolbatzailea: nahasketaren materia likidoa ( ura ).• Solutua: nahasketaren zati solidoa ( azukrea, gatzMATERIA ALDAKET...
EGILEAK:Goian: Mattin Aiertza, Xabier Irulegi, Mikel Labaka, Leire Eizmendi,Izar Agirretxe eta Naikari Urdalleta.Behean: H...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Materia osoa-2

2,991 views

Published on

  • Be the first to comment

Materia osoa-2

  1. 1. SAN MARTIN HERRI ESKOLALH3 ZIKLOKO IKASLEAK
  2. 2. Laborategiko tresnak……………………………. 1Materia …………………………………………........ 5Materiaren propietateak ………………………. 5Materiaren propietate orokorrak………….. 5Esperimentuak……………………………………… 6Materiaren propietate bereziak……………… 11Materiaren egoerak……………………………….. 13Egoera aldaketak…………………………………… 13Substantzia puruak eta nahasketak……… 14Nahasteen bereizte metodoak………………. 15Esperimentuak……………………………………… 16Disoluzioak…………………………………………….. 20Materiaren aldaketa fisikoak….……………… 20Materiaren aldaketa kimikoak………………… 20SAN MARTIN HERRI ESKOLA
  3. 3. Material gogorrez (normalean egurrez) egindako ontzia, aleak,belarrak, … txikituz edo hauts bihurtzeko erabiltzen dena.Erregai likido edo gaseosoa aire edo oxigenoz nahastu etaerrekuntza gertatzen deneko gailua, argi egiteko edo berotzekoerabiltzen dena.Hodi-formako estugune batez amaitzen den ontzi esferiko,koniko edo obalatua, kimika laborategietan erabiltzen dena.Matxarda edo pintza muturrak hurbilduz zerbait heltzekoerabiltzen den tresna eta gailu mekaniko bat da. Palankaren efektuanoinarritzen dira eta zeregin askotarako erabil daitezke: objektutxikiak hartzeko, gauzak hari batetik zintzilikatzeko eta presioaeragiteko.Te nperaturei ondojasatendituen neurtzeko balio duen edalontzia.
  4. 4. Pisatzeko tresna. Pisatu nahi dena pisu jakineko objektuekinorekatzean du bere funtsa.Tantak kontatzen dituen tresna da.Hodiak eta orratzak osatutako tresna, likidoak gorputzeansartzekoGomaz egindako hodia. Likidoa alde batetik bestera pasatzekohodia.Gauzak nahasteko balio duen makila. 20 zentimetroko luzera du.Nahasketak egiterakoan malatsa ibiltzen da nahasteko.Irudiak nahiz letrak handiago ikusteko heldulekua duenlentea.
  5. 5. Saiodia kimikako laborategian erabiltzen den beirazko materialada. Alde bat irekita eta bestea itxita eta biribildua du,laborategian likido lagin txikiak edukitzeko erabiltzen da etazenbaitetan estalkia ere izaten du.Flaskoa botila txiki edo aho meharrekoa gehienetan likidoa gordetzekoerabiltzen dena.Disoluzioetatik abiatuz, kristalizazioak egiteko erabiltzen denbeirazko ontzi zabal eta sakonera txikikoa.Kono hutsaren itxura daukan metal zein plastikozko tresna,muturrean hodi laburra duana; botilak likidoa isuri gabe betetzekoerabiltzen da. Onil bere sinonimoa da.Bere inguruan eremu magnetiko iraunkorra sortatzen duen gorputza,normalean material ferromagnetikoz osatua.
  6. 6. Nahasketa txikiak egiteko erabiltzen den ontzitxoa.Gorputz porodun edo aparatua, fluido bat (likido edogaseosoa) bertatik igaroaraziz, honek esekita dituen partikulak edotanahastuta dituen materia solido edo erdi-solidoak kentzekoerabiltzen dena.Pipeta zehaztasun handiz likido bolumen txikiak neurtzekolaborategian erabiltzen den beirazko instrumentu bolumetrikoa da.MATERIA
  7. 7. Masa duen eta espazioan lekua okupatzen duen edozer damateria.Zentzumenen bitartez jabetzen gara materiaz.Materiaren propietateakZientzian, tamaina jakin bat duen materia zatiari gorputza deitzenzaio.Materia guztiak hainbat propietate betetzen dituzte(masa,bolumena eta sartezintasuna). Horiei materiaren propietate orokorrakdeitzen zaie.Bestalde, gorputz batzuk bakarrik dituzten ezaugarriak daude (go-gortasuna, likatasuna, hauskortasuna,.....). Horiek materiarenpropietate bereziak deitzen zaie.Materiaren propietate orokorrakGorputz guztiak dituzten propietateak dira. Lau dira: masa,bolumena, sartezintasuna eta dilatazioa.• MASA: Gorputzak zenbat materia kantitatea duen adierazten du.Balantza erabiltzen da hori neurtzeko.• BOLUMENA: Gorputzak espazioan zenbat leku betetzen duenadierazten du.• SARTEZINTASUNA: Gorputz batek betetzen duen lekuan,momentuan eta leku berean, ezin da beste bat egon.• DILATAZIOA: Gorputz guztiak, berotzen direnean, luzatu egitendira. Adibidez, trenbideko karrila berotzen denean luzatu egitenda.1.esperimentua
  8. 8. Aireak ba al du bolumenik?Helburua:Aireak bolumenik ba al duen jakitea.Materiala:Xiringa.Prozedura:1-.Lehenik xiringa airez bete.2-.Hatza xiringaren puntan jarri.3-.Xiringaren kirtenari bultzatu.4-.Presioan dagoenean hatza kendu.Ondorioak:Aireak bolumena ez balu puntan behatza jarri eta kirtenaribultzatzean barreneraino joango zen.Hatza kendutakoan zarata ateratzen du eta horrek esan nahi du aireakbolumena duela.2.esperimentua
  9. 9. Airea dagoen espazioan beste materiarik sar al daiteke?Helburua:Airea dagoen espazioan beste materiarik sar al daiteken jakitea.Materiala-Xiringa-Kristalizadorea-Gomazko hodia-Saiodia-UraProzedura1-.Kristalizadorea eta saiodia urez bete.2-.Xiringa eta saiodia gomazko hodiaren bidez lotu.3-.Xiringa airez bete.4-.Saiodia buruz bera jarri beteta uretan.5-.Xiringaren kirtenari bultzatu.6-.Zer pasatzen den ikusi.OndorioakMateria bat dagoen tokian ezin da beste bat sartu, baina sartuezkero sartu den adina atera behar du.3.esperimentuaAireak ba al du masarik?
  10. 10. Helburua:Aireak pisurik ba al duen jakitea da esperimentu honen helburua.Materiala:2 globoBalantzaProzedura:1- Balantza bat hartu.2- Bi globo hartu eta bat asko puztu.3- Puztutako globoa balantzaren alde batean jarri.4- Puztu gabeko globoa beste aldean jarri.5- Itxaron balantza gelditu arte.Ondorioak:Puztutako globoak, globo hutsak baino gehiago pisatzen duela (Aireakpisatu egiten du).4.esperimentua
  11. 11. Flasko baten barruko likidoaren zenbat pisatzen dute?Helburua:Flasko baten barruko likidoak zenbat pisatzen duen jakiteagramotan.Materiala:• Flaskoa• PisuaProzedura:1. Flasko pisatu2. Flasko urez bete eta pisatu.3. Flaskoa beteak pisatzen duena hutsari kendu.Ondorioak:Gure flaskoko urak 2060 gramo pisatzen ditu.5.esperimentua
  12. 12. Harri baten masaren neurketa (gramotan).Helburua:Harri baten masaren neurketa gramotan jakitea.Materiala:• Harria• PisuaProzedura:1. Harria pisuan jarri2. Zenbat pisatzen duen ikusiOndorioak:Harriaren masak 287g pisatzen ditu.
  13. 13. MATERIAREN PROPIETATE BEREZIAKPROPIETATEA EZAUGARRIA ADIBIDEA AURKAKO PROPIETATEA ADIBIDEAGOGORTASUNA Material gogorrak arrastoa uzten dutebigunago baten gainean.Diamantea BIGUNTASUNA IgeltsuaELASTIKOTASUNA Materiak hasieran zuen forma berreskuratzekoduen ahalmena.Ileko goma PLASTIKOTASUNA PlastilinaBISKOSITATEA Ontzietatik oso motel isurtzeko ezaugarria. Eztia JARIOKORTASUNA UraHAUSKORTASUNA Kolpea jasotakoan erraz puskatzen denarenezaugarriaKristala TENAZITATEA TenazakDISOLBAGARRITASUNA Likido batean erraz disolbatzeko edo nahastutadesagertzeko duten ezaugarria.Azukrea, gatza DISOLBAGAITZA HarriaERREGAITASUNA Beroa emandakoan erraz erretzen denarenezaugarria.Papera, egurra ERREGAITZA HarriaEROANKORTASUNA Argindarra edo beroa erraz pasatzen uztendenaren ezaugarria.Metalak, ura ISOLATZAILEA Buztina, zeramikaHARIKORTASUNA Puskatu gabe hari bihurtzeko gai den materia KobreaXAFLAGARRITASUNA Puskatu gabe xafla forma har dezakeenmateria.Burnia
  14. 14. GOGORTASUNA BIGUNTASUNA ELASTIKOTASUNA PLASTIKOTASUNA BISKOSITATEA JARIOKORTASUNAHAUSKORTASUNA TENAZITATEA DISOLBAGARRITASUNA DISOLBAGAITZA ERREGAITASUNA ERREGAITZAEROANKORTASUNA ISOLATZAILEA HARIKORTASUNA XAFLAGARRITASUNA
  15. 15. MATERIAREN EGOERAKGorputzak partikula txiki ikustezinazosatuta daude.Egoera solidoan partikula txiki horiek ordenatuta eta elkarrengandikgertu daude. Partikulek masa dute, beraz, masa izango dute solidoek.Partikulak ordenatuta daudenez, ez dute ez bolumena ezta formarik erealdatzen.Egoera likidoan partikula txiki horiek elkarrengandik ez daudesolidoetan bezain hurbil, eta gainera, ez daude ordenatuta. Partikulekmasa dute, beraz, masa izango dute likidoek. Partikulak ordenarik gabeeta elkarren artean mugitzeko eran daudenez, forma alda dezakete etaontziarena hartu. Presioa egiten dugu partikulak oraindik ere nahikohurbil egonik, ez zaie bolumena aldatzen.Gas egoeran partikula txiki horiek solidoetan eta likidoetan bainourrunago daude elkarrengandik: ez daude batere hurbil. Gas partikulekmasa dutenez, masa izango dute gasek. Gasek forma aldatu etaontziarena moldatzeaz gain, bolumena aldatzen dute presioa egitenzaionean(partikulak hurbildu egiten direlako).EGOERA ALDAKETAKMateria egoera ezberdinetan egoten da eta egoera batetikbestera aldatzen da. Hauek dira:o URTZEA: Materia egoera solidotik likidora pasatzea.o SOLIDOTZEA: Egoera likidotik egoera solidora pasatzea.o LURRUNTZEA: Materia egoeralikidotik gas egoerarapasatzea.o KONDENTSATZEA: Materiaegoera gasetik egoera likidorapasatzea.o SUBLIMAZIOA:Materia egoerasolidotik gas egoerara edotagas egoeratik solidorapasatzea.
  16. 16. SUBSTANTZIA PURUAK ETA NAHASKETAK• SUBSTANTZIA: Materia osatzen duenedozein gauza. 2 motatakoak dira:• Substantzia puruak: Substantziabakarrez osatutako materiak (ura, olioa, urrea, gatza,…).• Nahasketak: Substantzia bat baino gehiago duten materialak.Esperimentu bereziak eginda, berriro substantzia puruak lortuditzakegu.• NAHASTEAK ere bi motatakoak izan daitezke:• Nahaste heterogeneoak: osagai bakoitza begiz edo lupa batekinbereizi daitezkeen nahasteak (olioa eta ura, burdina-hautsaeta zerrautsa, errekako ur zikina,...).• Nahaste homogeneoak: osagaiak begiz bereizi ezin direnean( purea, maionesa,…)Nahaste homogeneo bereziak dira disoluzioak. Disoluzioetanosagai bat solidoa da eta bestea likidoa ( ura, alkohola,gatzura, ura azukrearekin, edari alkoholikoak,…)
  17. 17. NAHASTEEN BEREIZTE METODOAKNahasteek bereizteko 4 metodo nagusi daude:1.-DEKANTAZIOA: lurra eta harri txikiz nahastuta dagoen ura ontzibatean geldi-geldi utzi eta handik denbora batera gai solidoak“hondoan” egongo dira eta ura goiangarbi geratuko da.Sistema hau “araztegietan”ibaietako ur - zikinak garbitzekoerabiltzen da. Ura dekantatuondoren, edan ahal izateko, kloro pixka bat botatzen zaiomikroorganismo kaltegarriak hiltzeko.2.-MAGNETISMOA: iman bat erabiliz, nahasteandauden burdinazko materialak bereizten dira.Sistema hau “metala birziklatzekolantegietan” erabiltzen da.3.-URTZEA: beroa erabilita bereizi nahi dugun materiala urtu egitenda.Sistema hau “plastikoa birziklatzekolantegietan”erabiltzen da.4.-LURRUNTZE edo KRISTALIZAZIOA: uretan nahastuta dagoensolidoa bereizteko, ura lurrundu egiten da. Ura lurrundutakoan,solidoa kristalizatuta, gogortuta, geratzen da.Sistema hau“gatzagatan”erabiltzen da,ur gazitikgatza lortuahal izateko.
  18. 18. 6.esperimentuaUra eta olioa banandu al daitezke?Helburua:Ura eta olioa banandu al daitezken jakitea.Materiala:2 basoUraOlioaSerbilletaProzedura:1-.Lehenik baso bat urez eta olioz bete.2-.Jarraian beste basoari serbilleta gainean jarri.3-.Ondoren olioa eta ura beste basora bota.4-.Azkenik zer gertatzen den ikusi.Ondorioak:Serbilleta jarritako basora olioa eta ura botatakoan olioa serbilletagainean gelditzen da eta ura behera jaisten da.7.esperimentuaNola bereizi ura eta gatza?
  19. 19. Helburua:Zer gertatzen den gatza eta ura nahastuta kalefakzio gaineanutzi ez gero jakitea.Materiala:• Porta-objektua• Gatza• Ura• KalefakzioaProzedura1-.Porta-objektua urez bete.2-.Gatza bota.3-.Ondo nahastu.4-.Kalefakzio gainean jarri.5-.Zer gertatzen den ikusi 10 edo 15 minututanOndorioakGatza gogorra geratzen da. Eta ura lurrundu egiten da.8.esperimentuaNola bereizi ura eta lurra nahastuta?Helburua: Ura eta lurra nahastu ondoren bi osagaiak bereiztea.
  20. 20. Materiala:• Prezipitazio ontzia,• Porta-objektua• Lurra• UraProzedura:1. Lur bila joan.2. Prezipitazio ontzia urez bete.3. Lurra uretara bota.4. Ondo nahastu.5. Egun oso bat utzi dagoen tokian mugitu gabe eta uranahastu gabe.Ondorioa(k): Prezipitazio ontziaren azpia zikina geratuko da eta uraprezipitazio ontziaren gainaldean geratuko da ( ura ia garbi-garbia dago.Ura garbia lortzea nahi badugu filtro batetik pasa dezakegu).9.esperimentuaAzukrea eta burdin hautsa nola bereizi.
  21. 21. Helburua:Azukrea eta burdina-hautsa bereiztea.Materiala:• Azukrea• Burdina-hautsa• Porta-objektua.• ImanaProzedura:1. Azukrea eta burdina-hautsa nahastu.2. Imana jarri porta-objektuaren gainean.3. Zer gertatzen den ikusi.Ondorioak:Imanarekin burdina-hautsa itsatsi eta azukrea porta-objektuangeratzen da.DISOLUZIAK ETA MATERIA ALDAKETAKDISOLUZIOAKDisoluzioa: materia likido eta beste solido baten nahaste homogeneoada.Ura azukrearekin nahastuta edo ur gazia disoluzioak dira.Disoluzio baten bi elementu daude:
  22. 22. • Disolbatzailea: nahasketaren materia likidoa ( ura ).• Solutua: nahasketaren zati solidoa ( azukrea, gatzMATERIA ALDAKETAKMateriak 2 aldaketa mota jasan ditzake:• ALDAKETA FISIKOAK: beste batekin nahastu arren, berezaldatzen ez dena. Nahasketa desegin eta berriro materiaberreskuratu dezakegu.NAHASTEEK materiaren aldaketafisikoak dira.• ALDAKETA KIMIKOAK: zerbaiten eraginez materiaren izaeraerabat aldatzen da eta berriro hasieran zuen moduanezin dugu inolaz berreskuratu.ERREKUNTZA eta ERDOILTZEA gertatzen direnean,materia betirako aldatzen da. Papera edo egurraerretzen direnean, ezin dugu berriro egur edo paper horiberreskuratu. Aldaketa kimikoa gertatu da eta egurraerrauts eta karbono dioxidoan bihurtu da.
  23. 23. EGILEAK:Goian: Mattin Aiertza, Xabier Irulegi, Mikel Labaka, Leire Eizmendi,Izar Agirretxe eta Naikari Urdalleta.Behean: Haritz Goenaga, Nahia Cadierno, Itxaso Esnal, Saioa Beristaineta Elaia Azpillaga.

×