SlideShare a Scribd company logo
‫پژوهشی‬-‫علمی‬:‫مقاله‬‫نوع‬
‫مدیریت‬‫به‬‫بحران‬‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫ساختار‬‫تحلیل‬
‫زلزله‬‫برابر‬ ‫در‬‫آور‬‫تاب‬‫شهری‬
1
‫قزوین‬‫شهر‬:‫موردی‬‫مطالعه‬
،‫اسالمی‬‫آزاد‬‫دانشگاه‬،‫قزوین‬‫واحد‬،‫شهرسازی‬‫و‬‫معماری‬‫دانشکده‬،‫شهرسازی‬‫گروه‬ ،‫تخصصی‬‫دکترای‬‫دوره‬‫دانشجوی‬-‫اردالن‬‫داریوش‬
.‫ایران‬،‫قزوین‬
.‫ایران‬،‫قزوین‬،‫اسالمی‬‫آزاد‬‫دانشگاه‬،‫قزوین‬‫واحد‬،‫شهرسازی‬‫و‬‫معماری‬‫دانشکده‬،‫شهرسازی‬‫گروه‬ ،‫دانشیار‬-2
‫داودپور‬‫زهره‬
.‫ایران‬،‫تهران‬،‫تهران‬‫دانشگاه‬،‫جغرافیا‬‫دانشکده‬،‫شهری‬‫ریزی‬‫برنامه‬‫و‬‫جغرافیا‬‫گروه‬ ،‫استاد‬-‫زیاری‬‫اله‬‫کرامت‬
‫ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‬‫ـ‬‫ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‬
‫به‬‫که‬ »‫قزوین‬‫شهر‬:‫پژوهی‬‫مورد‬‫ایران‬‫میانی‬‫شهرهاي‬‫براي‬‫شهری‬‫مدیریت‬‫نهاد‬‫آوری‬‫تاب‬‫الگوي‬‫«تبیین‬‫عنوان‬‫با‬‫اردالن‬‫داریوش‬‫دکتری‬‫رساله‬ ‫از‬‫گرفته‬ ‫بر‬‫مقاله‬‫این‬ 1
.‫است‬‫رسیده‬‫انجام‬‫به‬‫قزوین‬‫اسالمی‬‫آزاد‬‫دانشگاه‬‫شهرسازی‬‫و‬‫معماری‬‫دانشکده‬‫در‬‫زیاری‬‫اله‬‫کرامت‬ ‫مشاوره‬‫و‬‫داودپور‬‫زهره‬‫راهنمایی‬
zdavoudpour@yahoo.com:‫مقاله‬‫مسئول‬‫نویسنده‬ 2
1398/03/24:‫دریافت‬‫تاریخ‬
1398/10/25:‫پذیرش‬‫تاریخ‬
84‫تا‬69‫ص‬ / 1399 ‫پاییز‬ / 36‫شماره‬
‫چکیده‬
‫مدیریت‬‫توانمندسازی‬‫زمینه‬ ‫در‬‫پژوهش‬،)‫هیوگو‬‫(اجالس‬‫میالدی‬2005‫سال‬ ‫از‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫موضوع‬‫شدن‬‫تر‬‫جدی‬‫با‬
‫آنها‬ ‫در‬‫که‬ ‫شهرهایی‬ ‫در‬‫مسئله‬‫این‬.‫گرفت‬ ‫قرار‬‫توجه‬‫مورد‬‫ویژه‬ ‫طور‬‫به‬،‫حادثه‬‫بروز‬‫زمان‬ ‫در‬‫تر‬‫مطلوب‬‫عملکرد‬‫برای‬‫شهرها‬
‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬ ‫ساختار‬‫که‬ ‫آنجا‬ ‫از‬.‫است‬‫کرده‬ ‫پیدا‬‫چندانی‬‫دو‬‫اهمیت‬)‫قزوین‬‫شهر‬‫(مانند‬‫دارد‬‫وجود‬‫لرزه‬‫زمین‬‫خطر‬
،‫ورزقان‬ ‫(مانند‬ ‫اند‬‫داشته‬ ‫زلزله‬ ‫با‬ ‫برخورد‬ ‫در‬ ‫ناموفقی‬ ‫عملکرد‬ ‫اخیر‬ ‫های‬‫سال‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫شهرهایی‬ ‫مشابه‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬
‫چه‬‫به‬‫باید‬‫ستاد‬‫این‬ ‫ساختار‬‫که‬ ‫است‬‫این‬)‫قزوین‬‫شهر‬ ‫در‬‫زلزله‬‫بالقوه‬‫خطر‬‫به‬‫توجه‬‫(با‬‫اصلی‬‫مسئله‬ ،)‫غیره‬‫و‬‫شیرین‬‫قصر‬
‫توصیفی_تحلیلی‬‫روش‬‫نوع‬‫نظر‬‫از‬‫حاضر‬‫مقاله‬.‫باشد‬‫داشته‬‫لرزه‬‫زمین‬‫به‬‫نسبت‬‫تری‬‫مطلوب‬‫عملکرد‬‫بتواند‬‫تا‬‫باشد‬‫صورت‬
‫به‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫توضیح‬ ‫به‬ ‫الزم‬ .‫دهد‬‫می‬ ‫قرار‬ ‫ارزیابی‬ ‫مورد‬ ‫را‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫ساختار‬ ‫که‬ ‫است‬
‫نظری‬‫مبانی‬‫بخش‬ ‫در‬.‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫باال‬ ‫بسیار‬‫شدت‬‫با‬‫لرزه‬‫زمین‬‫خطر‬‫معرض‬ ‫در‬‫همواره‬،‫فشاری‬‫های‬‫گسل‬ ‫به‬‫نزدیکی‬‫دلیل‬
‫ساختار‬‫تشریح‬‫به‬‫سپس‬.‫گردیدند‬ ‫شناسایی‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫در‬‫مطرح‬‫های‬‫شاخص‬‫و‬‫متغیرها‬،‫مختلف‬‫اسناد‬‫مطالعه‬‫با‬
‫با‬‫برخورد‬ ‫در‬‫موفق‬‫کشورهای‬ ‫سایر‬‫و‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫اسناد‬ ‫در‬‫پیشنهادی‬‫الگوهای‬‫و‬‫قزوین‬‫شهر‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬
‫ها‬‫شاخص‬‫و‬‫متغیرها‬‫ارزیابی‬‫با‬‫ابتدا‬،‫ها‬‫یافته‬‫تحلیل‬‫بخش‬‫در‬.‫شد‬‫پرداخته‬)‫امریکا‬‫متحده‬‫ایاالت‬‫و‬‫ژاپن‬‫(همچون‬‫حوادث‬
30‫از‬‫بخش‬‫این‬‫در‬.‫گردیدند‬ ‫شناسایی‬‫قزوین‬‫شهر‬‫شرایط‬‫به‬‫توجه‬‫با‬‫ضروری‬‫موارد‬)‫محتوایی‬‫روایی‬‫(نسبت‬CVR‫روش‬‫به‬
‫دستیابی‬‫برای‬‫قزوین‬‫شرایط‬‫به‬‫توجه‬‫با‬‫شاخص‬‫ه‬
ُ
‫ن‬‫و‬‫متغیر‬‫ه‬
ُ
‫ن‬‫مجموع‬ ‫در‬‫که‬ ‫آمد‬‫عمل‬‫به‬‫نظرسنجی‬‫شهرسازی‬‫کارشناس‬
.‫شدند‬‫برگزیده‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫به‬
‫برای‬‫قانون‬‫که‬ ‫است‬‫وظایفی‬‫براساس‬‫پرسشنامه‬‫این‬‫سئواالت‬‫که‬ ‫گردید‬ ‫تنظیم‬‫لیکرت‬‫طیف‬‫قالب‬‫در‬‫ای‬‫پرسشنامه‬‫سپس‬
‫هر‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫بندی‬‫دسته‬ ‫مختلف‬ ‫های‬‫کارگروه‬ ‫تفکیک‬ ‫به‬ ‫سئواالت‬ .‫است‬ ‫کرده‬ ‫مشخص‬ ‫ستاد‬ ‫این‬ ‫مختلف‬ ‫های‬‫کارگروه‬
‫کمک‬ ‫با‬‫ها‬‫داده‬،‫شهرسازی‬‫حوزه‬‫کارشناس‬ 110‫از‬‫نظرسنجی‬‫از‬‫پس‬.‫است‬‫گردیده‬ ‫تعیین‬‫هدف‬‫مورد‬‫شاخص‬‫و‬‫متغیر‬‫سئوال‬
‫ستاد‬‫این‬‫برای‬‫مختلف‬‫های‬‫شاخص‬‫در‬‫متغیرها‬‫موجود‬‫وضعیت‬T.Student‫آزمون‬‫از‬‫استفاده‬‫با‬.‫شدند‬‫تحلیل‬spss‫افزار‬‫نرم‬
‫همچنین‬ .‫بود‬ ‫اثرگذار‬ ‫گانه‬‫ه‬
ُ
‫ن‬ ‫متغیرهای‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫عدم‬ ‫دهنده‬ ‫نشان‬ ‫نتایج‬ ‫برآیند‬ .‫گرفت‬ ‫قرار‬ ‫سنجش‬ ‫مورد‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬
‫موفق‬‫الگوهای‬‫خالف‬‫بر‬‫که‬ ‫بود‬‫آن‬‫دهنده‬‫نشان‬،‫دنیا‬‫در‬‫مطرح‬‫الگوهای‬‫با‬‫قزوین‬‫شهر‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫ساختار‬‫مقایسه‬
‫اداری‬ ‫و‬ ‫عملیاتی‬ ‫نیروهای‬ ‫بخش‬ ‫دو‬ ‫از‬ ‫تنها‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫ستاد‬ ‫این‬ ‫ساختار‬ ،‫بودند‬ ‫شده‬ ‫تشکیل‬ ‫اصلی‬ ‫بخش‬ ‫چهار‬ ‫از‬ ‫که‬
‫تحقق‬ ‫برای‬ ‫نظر‬ ‫مورد‬ ‫ستاد‬ ‫نتیجه‬ ‫در‬ .‫باشند‬ ‫می‬ ‫سازمانی‬ ‫اصالح‬ ‫نیازمند‬ ‫نیز‬ ‫بخش‬ ‫دو‬ ‫این‬ ‫البته‬ ‫که‬ ،‫است‬ ‫شده‬ ‫تشکیل‬
‫تغییر‬،‫دوم‬،‫موجود‬‫نواقص‬‫رفع‬‫برای‬‫ستاد‬‫ساختار‬‫اصالح‬،‫نخست‬.‫نماید‬‫اقدام‬‫محور‬‫سه‬‫حول‬‫است‬‫الزم‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬
‫افزاری‬‫نرم‬‫و‬‫افزاری‬‫سخت‬‫نوین‬‫های‬‫فناوری‬‫به‬‫شدن‬‫مجهز‬،‫سوم‬‫و‬‫حکمروایی‬‫به‬‫حکومت‬ ‫از‬ ‫امور‬‫مدیریت‬‫نحوه‬ ‫در‬‫نگرش‬
‫را‬‫الزم‬‫اثربخشی‬‫تا‬‫شود‬‫پیگیری‬‫همزمان‬‫صورت‬‫به‬‫باید‬‫فوق‬ ‫محور‬‫سه‬‫حول‬‫الزم‬‫اقدامات‬.‫پیشگیری‬‫و‬‫آمادگی‬‫راستای‬ ‫در‬
.‫دهد‬‫نشان‬
.‫زلزله‬،‫قزوین‬‫شهر‬،‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬،‫بحران‬‫مدیریت‬:‫کلیدی‬ ‫گان‬‫واژ‬
70
1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬
‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬
‫پژوهشی‬-‫علمی‬
‫ـش‬‫ـ‬‫وش‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬‫ـاره‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬
‫مدیریت‬
‫از‬
‫گذار‬
‫برای‬
‫نهادی‬
‫آوری‬
‫تاب‬
‫ساختار‬
‫تحلیل‬
‫زلزله‬
‫برابر‬
‫در‬
‫آور‬
‫تاب‬
‫شهری‬
‫مدیریت‬
‫به‬
‫بحران‬
.‫است‬‫دقیق‬‫بررسی‬‫نیازمند‬)‫زلزله‬‫از‬‫بعد‬‫روزهای‬
‫مسکن‬ ‫و‬ ‫نفوس‬ ‫عمومی‬ ‫سرشماری‬ ‫براساس‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫جمعیت‬
748‫و‬ ‫هزار‬ 402‫با‬‫برابر‬،‫شده‬‫ارائه‬ ‫آمار‬‫ملی‬‫درگاه‬ ‫در‬‫که‬ 1395‫سال‬
‫طرح‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫اندازه‬ ‫لحاظ‬ ‫به‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫جمعیت‬ ‫این‬ ‫با‬ .‫است‬ ‫نفر‬
‫مصوب‬ ‫ملی‬ ‫کالبدی‬ ‫طرح‬ ‫و‬ 1364 ‫سال‬ ‫مصوب‬ ‫سرزمین‬ ‫آمایش‬
‫علمی‬ ‫مطالعات‬ ‫و‬ ‫اسناد‬ .‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫میانی‬ ‫بزرگ‬ ‫رده‬ ‫در‬ ،1375‫سال‬
‫ک‬‫خطرنا‬‫فشاری‬‫های‬‫گسل‬ ‫عبور‬‫علت‬‫به‬‫شهر‬‫این‬‫دهد‬‫می‬‫نشان‬
‫های‬‫لرزه‬‫زمین‬‫همیشگی‬‫خطر‬‫معرض‬ ‫در‬،‫شهر‬‫این‬‫شمالی‬‫پهنه‬ ‫از‬
‫بروز‬ ‫صورت‬ ‫در‬ ،‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫ـدازه‬‫ـ‬‫ان‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ .‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫قدرتمند‬
‫وارد‬ ‫های‬‫خسارت‬ ‫از‬ ‫بیشتر‬ ‫بسیار‬ ‫شده‬ ‫ایجاد‬ ‫خسارت‬ ‫لرزه‬ ‫زمین‬
‫تشکیل‬ ‫قانون‬ ‫در‬ ،‫دیگر‬ ‫طرف‬ ‫از‬ .‫است‬ ‫کوچک‬ ‫شهر‬ ‫یک‬ ‫به‬ ‫شده‬
‫سال‬‫پنج‬،‫کنونی‬ ‫قانون‬‫اصالح‬‫و‬‫بازنگری‬‫بر‬،‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬
‫از‬‫بیش‬‫گذشت‬ ‫وجود‬‫با‬‫که‬ ‫گردیده‬ ‫کید‬ ‫تأ‬،‫آن‬‫شدن‬‫اجرایی‬ ‫از‬‫پس‬
.‫است‬‫نیفتاده‬‫اتفاق‬‫امر‬‫این‬‫آن‬‫تصویب‬‫زمان‬‫از‬‫دهه‬‫یک‬
،‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫تشکیل‬ ‫قانون‬ ،‫ـد‬‫ـ‬‫ش‬ ‫ـاره‬‫ـ‬‫اش‬ ‫که‬ ‫همانگونه‬
.‫است‬ ‫کرده‬ ‫پیشنهاد‬ ‫مختلف‬ ‫شهرهای‬ ‫برای‬ ‫را‬ ‫مشابهی‬ ‫ساختار‬
‫سطح‬ ‫در‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستادهای‬‫سایر‬‫موفقیت‬‫عدم‬‫به‬‫توجه‬‫با‬
‫شهر‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫ساختار‬‫که‬ ‫است‬‫این‬‫اصلی‬‫مسئله‬،‫کشور‬
‫ستاد‬‫این‬‫ساختار‬‫بهبود‬‫برای‬‫و‬‫است‬‫ضعفی‬‫نقاط‬‫چه‬‫دارای‬‫قزوین‬
‫عبارت‬‫به‬.‫است‬‫الزم‬‫تغییراتی‬‫چه‬،‫آن‬ ‫در‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫تحقق‬‫و‬
‫با‬ ‫مقابله‬ ‫برای‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫الگوی‬ ،‫دیگر‬
‫نهادی‬ ‫آوری‬‫تاب‬ ‫های‬‫ویژگی‬ ‫از‬ ‫تا‬ ‫باشد‬ ‫تواند‬‫می‬ ‫چگونه‬ ‫لرزه‬ ‫زمین‬
‫توجه‬‫با‬.‫گردد‬ ‫برخوردار‬،‫شده‬‫بیان‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫اسناد‬‫در‬‫که‬
‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫ساختار‬ ‫ـالح‬‫ـ‬‫اص‬ ‫و‬ ‫بازنگری‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ ‫قانونی‬ ‫الزامی‬ ‫به‬
‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫نهاد‬ ‫این‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫رسد‬‫می‬ ‫نظر‬ ‫به‬ ،‫بحران‬
‫در‬‫ستاد‬‫این‬‫توانمندی‬‫ارتقای‬‫به‬‫قانون‬‫اجرای‬‫راستای‬‫در‬‫تواند‬‫می‬
.‫نماید‬‫کمک‬ ‫آینده‬
2
.
‫تحقیق‬‫روش‬
‫اهداف‬‫لحاظ‬‫به‬‫و‬‫کاربردی‬ ‫گونه‬ ‫از‬‫بیرونی‬‫اهداف‬‫نظر‬‫از‬‫حاضر‬‫مقاله‬
‫اطالعات‬ ‫ـردآوری‬‫ـ‬‫گ‬ ‫روش‬ .‫است‬ ‫توصیفی‬ ‫و‬ ‫تحلیلی‬ ‫گونه‬ ‫از‬ ‫درونی‬
،‫اسناد‬ ‫بررسی‬ ،‫ای‬‫کتابخانه‬ ‫مطالعات‬ ‫براساس‬ ‫نظری‬ ‫مبانی‬ ‫در‬
‫های‬‫ارگان‬ ‫و‬ ‫ها‬‫سازمان‬ ‫های‬‫گزارش‬ ‫مطالعه‬ ‫و‬ ‫میدانی‬ ‫بازدیدهای‬
،‫قزوین‬ ‫استانداری‬ ‫اطالعات‬ ‫از‬ ‫بخش‬ ‫این‬ ‫در‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫مدخل‬‫ذی‬
‫و‬ ‫شهرسازی‬ ‫عالی‬ ‫شورای‬ ،‫قزوین‬ ‫گانه‬‫سه‬ ‫مناطق‬ ‫های‬‫شهرداری‬
‫ها‬‫دهیاری‬ ،‫ها‬‫شهرداری‬ ‫سازمان‬ ،‫شهرسازی‬ ‫و‬ ‫راه‬ ‫اداره‬ ،‫معماری‬
‫بررسی‬ ‫ضمن‬ ،‫جهانی‬ ‫تجربیات‬ ‫بخش‬ ‫در‬ .‫گردید‬ ‫استفاده‬ ‫غیره‬ ‫و‬
،‫مختلف‬‫کشورهای‬ ‫و‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫اسناد‬‫در‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬
‫مورد‬ ‫نمونه‬ ‫بخش‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫پرداخته‬ ‫آنها‬ ‫بین‬ ‫تطبیقی‬ ‫مقایسه‬ ‫به‬
‫قزوین‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫کل‬ ‫اداره‬‫سازمانی‬‫ساختار‬‫که‬ ‫آنجا‬‫از‬،‫مطالعه‬
‫سازمانی‬ ‫ساختار‬ ‫آخرین‬ ،‫ـد‬‫ـ‬‫دارن‬ ‫بررسی‬ ‫به‬ ‫نیاز‬ ‫قزوین‬ ‫شهرداری‬ ‫و‬
‫مورد‬ )‫است‬ 1396 ‫و‬ 1397 ‫های‬‫سال‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ ‫(که‬ ‫آنها‬
‫متغیر‬ ‫یک‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ .‫گرفت‬ ‫قرار‬ ‫مطالعه‬
‫آنها‬ ‫از‬‫که‬ ‫دارد‬ ‫قرار‬‫مستقلی‬‫متغیرهای‬‫تأثیر‬‫تحت‬‫که‬ ‫است‬‫وابسته‬
‫متغیرهای‬ ‫مطلوب‬ ‫وضعیت‬ ‫گرو‬ ‫در‬ ‫آن‬ ‫موفقیت‬ ‫و‬ ‫پذیرد‬‫می‬ ‫تأثیر‬
،‫مستقل‬ ‫متغیرهای‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـع‬‫ـ‬‫وض‬ ‫سنجش‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ب‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫ـ‬‫س‬‫ا‬ ‫مستقل‬
1
.
‫مقدمه‬
‫تلفات‬ ‫باالی‬ ‫آمار‬ ‫تعداد‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ‫ترکیه‬ ‫و‬ ‫پرو‬ ،‫روسیه‬ ،‫ایران‬ ،‫چین‬
‫جایگاه‬ ‫در‬ ‫گذشته‬ ‫ـال‬‫ـ‬‫س‬ ‫شصت‬ ‫ـی‬‫ـ‬‫ط‬ ‫طبیعی‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ـ‬‫ح‬ ‫در‬ ‫جانی‬
. )Caymaz et al, 2013: 610( ‫اند‬‫گرفته‬ ‫ـرار‬‫ـ‬‫ق‬ ‫پنجم‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ت‬ ‫نخست‬
‫سازمان‬‫به‬‫وابسته‬‫طبیعی‬‫حوادث‬‫تحقیقات‬‫مرکز‬‫گزارش‬ ‫همچنین‬
‫حوادث‬‫از‬‫ناشی‬‫ومیر‬‫مرگ‬‫لحاظ‬‫به‬‫ایران‬،‫دهد‬‫می‬‫نشان‬‫متحد‬‫ملل‬
‫نفر‬ ‫هزار‬26 ‫از‬‫بیش‬‫با‬‫و‬‫دارد‬ ‫قرار‬‫دنیا‬‫نخست‬ ‫کشور‬ ‫ده‬‫جزو‬‫طبیعی‬
‫اختصاص‬ ‫خود‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫هشتم‬ ‫رتبه‬ ،‫بم‬ ‫زلزله‬ ‫در‬ ‫فقط‬ ‫جانی‬ ‫تلفات‬
Poverty & Death: Disaster Mortality 1996-2015,( ‫است‬ ‫داده‬
‫صورت‬ ‫در‬ ‫بتوانند‬ ‫که‬ ‫نحوی‬ ‫به‬ ‫شهرها‬ ‫توانمندسازی‬ . )2016 : 13
‫عادی‬ ‫روال‬ ‫به‬ ‫هزینه‬ ‫کمترین‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫زمان‬ ‫حداقل‬ ‫در‬ ‫حادثه‬ ‫یک‬ ‫بروز‬
‫توجه‬ ‫ـورد‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـروزه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ام‬ ‫که‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫هایی‬‫زمینه‬ ‫از‬ ‫یکی‬ ،‫ـد‬‫ـ‬‫ـردن‬‫ـ‬‫ـازگ‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫خ‬
‫نحوه‬‫به‬‫مسئله‬‫این‬.‫است‬‫گرفته‬ ‫قرار‬‫شهرسازی‬‫حوزه‬‫کارشناسان‬
‫مرتبط‬‫ها‬‫سکونتگاه‬‫این‬ ‫در‬‫کم‬‫حا‬‫نهادی‬‫های‬‫نظام‬‫توانمندسازی‬
‫در‬‫نهادی‬‫عد‬ُ‫ب‬‫هیوگو‬‫اجالس‬‫از‬‫بعد‬،‫میالدی‬2005‫سال‬‫در‬.‫شود‬‫می‬
‫راهکارهایی‬‫ارائه‬‫آن‬‫هدف‬‫و‬‫گردید‬ ‫مطرح‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫موضوع‬
‫سوانح‬ ‫با‬ ‫رویایی‬ ‫برای‬ ‫الزم‬ ‫آمادگی‬ ،‫حوادث‬ ‫از‬ ‫پیش‬ ‫بتواند‬ ‫که‬ ‫بود‬
.‫دهد‬‫ارائه‬‫را‬‫اضطراری‬‫شرایط‬‫مدیریت‬‫برای‬‫الزم‬‫کارآیی‬ ‫و‬‫احتمالی‬
‫رکن‬‫مهمترین‬)‫سندای‬‫و‬‫(هیوگو‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫مهم‬‫سند‬‫دو‬
.‫داند‬‫می‬‫آور‬‫تاب‬‫نهادی‬‫عد‬ُ‫ب‬‫وجود‬‫را‬‫آور‬‫تاب‬‫شهرهای‬‫به‬‫دستیابی‬
‫در‬ ‫آور‬‫تاب‬ ‫نهادی‬ ‫عد‬ُ‫ب‬ ‫به‬ ‫دستیابی‬ ‫که‬ ‫شده‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫سند‬ ‫دو‬ ‫این‬ ‫در‬
)Sendai Framework, ‫است‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫کاهش‬ ‫مدیریت‬ ‫تحقق‬ ‫گرو‬
2015:14&Howtomakecitiesmoreresilient:2012:71(.
‫دارای‬‫جنبه‬‫دو‬ ‫از‬‫ایران‬ ‫کشور‬ ‫برای‬‫آور‬‫تاب‬‫شهری‬‫مدیریت‬‫موضوع‬
ً
‫تقریبا‬ ،2800 ‫استاندارد‬ ‫نامه‬‫آیین‬ ‫طبق‬ ‫بر‬ ،‫نخست‬ .‫است‬ ‫اهمیت‬
‫با‬‫های‬‫پهنه‬‫در‬‫ایران‬‫شهرهاي‬‫از‬‫درصد‬ 98‫پذیری‬‫آسیب‬‫لحاظ‬‫به‬
‫نهاد‬،‫دوم‬.‫دارند‬‫قرار‬‫زلزله‬‫باالي‬
ً
‫نسبتا‬‫و‬‫باال‬،‫باال‬‫بسیار‬‫نسبي‬‫خطر‬
‫مختلف‬ ‫شهرهای‬ ‫برای‬ ‫مشابه‬ ‫ساختاری‬ ‫ایران‬ ‫در‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬
‫پیروی‬ ‫یکسان‬
ً
‫تقریبا‬ ‫ساختار‬ ‫یک‬ ‫از‬ ‫شهرها‬ ‫تمامی‬ ‫و‬ ‫نموده‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ئ‬‫ارا‬
‫راهنمای‬ ‫تواند‬‫می‬ ‫شهر‬ ‫یک‬ ‫برای‬ ‫موفق‬ ‫الگوی‬ ‫یک‬ ‫ارائه‬ ‫و‬ ‫کنند‬‫می‬
‫خود‬ ‫شرایط‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫تا‬ ‫باشد‬ ‫ـران‬‫ـ‬‫ای‬ ‫شهرهای‬ ‫سایر‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ ‫خوبی‬
.‫نمایند‬‫تبیین‬‫شهر‬‫آن‬‫حوادث‬‫با‬‫متناسب‬‫ساختاری‬
،‫ـن‬‫ـ‬‫ـزوی‬‫ـ‬‫ق‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫ـاص‬‫ـ‬‫خ‬ ‫ـورت‬‫ـ‬‫ـ‬‫ص‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬ ‫و‬ ‫ـران‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ا‬ ‫در‬ ‫ـری‬‫ـ‬‫ـه‬‫ـ‬‫ش‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫ـری‬‫ـ‬‫ـدی‬‫ـ‬‫م‬
‫مدیریت‬‫«ستاد‬‫عنوان‬‫با‬‫ستادی‬‫به‬‫را‬‫حوادث‬‫با‬‫برخورد‬‫مسئولیت‬
‫کلی‬ ‫بخش‬ ‫دو‬ ‫به‬ ‫ستاد‬ ‫این‬ ‫ساختار‬ .‫است‬ ‫نموده‬ ‫ـذار‬‫ـ‬‫گ‬‫وا‬ »‫بحران‬
‫شامل‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫ـادی‬‫ـ‬‫ـت‬‫ـ‬‫س‬ ‫جنبه‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ک‬ ‫بخش‬ ‫ـک‬‫ـ‬‫ی‬ .‫ـردد‬‫ـ‬‫گ‬‫ـی‬‫ـ‬‫م‬ ‫تقسیم‬
‫و‬ ‫است‬ )‫اداری‬ ‫امور‬ ‫انجام‬ ‫(برای‬ ‫کارشناسان‬ ‫و‬ ‫سیاسی‬ ‫مسئوالن‬
‫کارگروه‬ ‫تعدادی‬ ‫شامل‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫عملیاتی‬ ‫های‬‫گروه‬ ،‫دیگر‬ ‫بخش‬
‫این‬‫جایگاه‬.‫دارند‬‫عهده‬‫بر‬‫را‬‫میدانی‬‫اقدامات‬‫مسئولیت‬‫که‬ ‫است‬
‫هر‬ .‫نیست‬ ‫مشخص‬ ‫شفاف‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫ستاد‬ ‫کلی‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ‫بخش‬
‫کارایی‬ ‫و‬ ‫نداده‬ ‫رخ‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫شدیدی‬ ‫لرزه‬ ‫زمین‬ ‫کنون‬‫تا‬ ‫چند‬
‫قرار‬ ‫ارزیابی‬ ‫مورد‬ ‫واقعی‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫شهر‬ ‫این‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬
‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫با‬ ‫ستاد‬ ‫این‬ ‫ساختار‬ ‫تشابه‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ ‫اما‬ ،‫نگرفته‬
،‫ورزقان‬‫(همانند‬‫اند‬‫دیده‬‫آسیب‬‫زلزله‬‫اثر‬‫در‬‫که‬ ‫شهرهایی‬‫در‬‫بحران‬
‫مقابله‬ ‫برای‬ ‫نهاد‬ ‫این‬ ‫توانمندی‬ ‫سنجش‬ ،)‫غیره‬ ‫و‬ ‫ذهاب‬ ‫سرپل‬
‫و‬ ‫زلزله‬ ‫وقوع‬ ‫اولیه‬ ‫لحظات‬ ،‫زلزله‬ ‫از‬ ‫قبل‬ ( ‫زمانی‬ ‫بازه‬ ‫سه‬ ‫در‬ ‫زلزله‬ ‫با‬
71
1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬
‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬
‫پژوهشی‬-‫علمی‬
‫وشش‬‫سی‬‫شماره‬
‫مدیریت‬
‫از‬
‫گذار‬
‫برای‬
‫نهادی‬
‫آوری‬
‫تاب‬
‫ساختار‬
‫تحلیل‬
‫زلزله‬
‫برابر‬
‫در‬
‫آور‬
‫تاب‬
‫شهری‬
‫مدیریت‬
‫به‬
‫بحران‬
‫روایی‬ .‫آمد‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫نفر‬ 110 ‫نمونه‬ ‫حجم‬ p=q=0.5 ‫و‬ d=0.1 ‫فرض‬
‫کرونباخ‬ ‫آلفای‬‫روش‬ ‫از‬‫پایای‬‫و‬ CVR‫روش‬‫به‬‫پرسشنامه‬‫سئواالت‬
‫ستاد‬ ‫ضعف‬ ‫نقاط‬ ‫شناسایی‬ ‫از‬ ‫پس‬ ،‫نهایت‬ ‫در‬ .‫گردید‬ ‫محاسبه‬
‫های‬‫مدل‬‫ساختار‬‫با‬‫ستاد‬‫این‬‫ساختار‬ ،‫قزوین‬‫شهر‬‫بحران‬‫مدیریت‬
‫و‬ )‫ـدای‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫س‬ ‫و‬ ‫(هیوگو‬ ‫متحد‬ ‫ملل‬ ‫ـان‬‫ـ‬‫ـازم‬‫ـ‬‫س‬ ‫اسناد‬ ‫در‬ ‫پیشنهادی‬
‫ضمن‬‫تطبیق‬‫این‬،‫گردد‬‫می‬‫مقایسه‬‫زمینه‬‫این‬‫در‬‫پیشرو‬‫کشورهای‬
،‫ندارند‬‫وجود‬‫ستاد‬‫این‬‫فعلی‬‫ساختار‬‫در‬‫که‬ ‫اجزایی‬‫ساختن‬‫نمایان‬
‫با‬‫آوری‬‫تاب‬‫به‬‫دستیابی‬‫برای‬‫پیشنهادی‬‫ساختار‬‫تا‬‫نماید‬‫می‬‫کمک‬
.‫شود‬‫سازماندهی‬‫قزوین‬‫شهر‬‫شرایط‬‫به‬‫توجه‬
3
.
‫نظری‬‫چارچوب‬
‫اما‬ ،‫ـردد‬‫ـ‬‫گ‬‫ـی‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـاز‬‫ـ‬‫ب‬ ‫میالدی‬ 1970 ‫ـه‬‫ـ‬‫ده‬ ‫به‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫سابقه‬ ‫گرچه‬‫ا‬
‫به‬ ‫مشخص‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫ط‬ ‫به‬ ‫شهری‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫های‬‫مؤلفه‬ ‫بندی‬‫تقسیم‬
‫برای‬ ‫سند‬ ‫این‬ ‫در‬ .‫شود‬‫می‬ ‫مربوط‬ ‫ژاپن‬ ‫در‬ )2005( 2
‫هیوگو‬ ‫اجالس‬
،‫اقتصادی‬،‫اجتماعی‬‫مؤلفه‬‫چهار‬‫به‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫بار‬‫نخستین‬
)TheUnitedNationOffice‫گردید‬ ‫تقسیم‬‫نهادی‬‫و‬‫محیطی‬‫زیست‬
.forDisasterRiskReduction:2012:18(
‫آور؛‬‫تاب‬‫شهری‬‫مدیریت‬‫کلی‬ ‫ساختار‬:1‫شماره‬‫نمودار‬
TheUnitedNationOfficeforDisasterRiskReduction:2012:71:‫ماخذ‬
‫شهری‬‫مدیریت‬‫کلی‬ ‫ساختار‬،‫اجالس‬‫این‬‫برای‬‫شده‬‫منتشر‬‫سند‬‫در‬
‫اجزای‬‫گرچه‬‫ا‬‫الگو‬‫این‬.‫شد‬‫معرفی‬1‫شماره‬‫نمودار‬‫صورت‬‫به‬‫آور‬‫تاب‬
‫شامل‬ ‫که‬ ‫کند‬‫می‬ ‫معرفی‬ ‫را‬ ‫آور‬‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ ‫اصلی‬
‫حدود‬‫و‬‫مداوم‬‫پایش‬‫و‬‫بررسی‬‫بخش‬،‫خطر‬‫کاهش‬ ‫مدیریت‬‫بخش‬
‫مدیریت‬ ‫های‬‫نظام‬ ‫تفاوت‬ ‫خاطر‬ ‫به‬ ‫اما‬ ،‫است‬ ‫اختیارات‬ ‫و‬ ‫قانونی‬
‫شرایط‬‫به‬‫منوط‬‫را‬‫سازمانی‬‫چارچوب‬‫طراحی‬‫دنیا‬‫سطح‬‫در‬‫شهری‬
.) The United Nation Office for DisasterRisk‫داند‬‫می‬ ‫شهر‬ ‫هر‬
Reduction,2018:1-2(
"‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫خطر‬ ‫کاهش‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ 3
‫ـدای‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـات‬‫ـ‬‫ـدام‬‫ـ‬‫اق‬ ‫ـوب‬‫ـ‬‫ـارچ‬‫ـ‬‫"چ‬ ‫سند‬
‫ژاپن‬ ‫سندای‬ ‫شهر‬ ‫(در‬ ‫ملل‬ ‫سازمان‬ ‫جهانی‬ ‫کنفرانس‬ ‫سومین‬ ‫در‬
‫که‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫سند‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫در‬ .‫ـد‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫رس‬ ‫تصویب‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬ )2015 ‫ـال‬‫ـ‬‫س‬ ‫در‬
‫کاهش‬ ‫کارآمد‬ ‫"مدیریت‬،‫هیوگو‬‫اجالس‬‫از‬‫حاصل‬‫تجربیات‬‫براساس‬
‫و‬ ‫نموده‬ ‫شهری‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫به‬ ‫مؤثری‬ ‫کمک‬ "‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫خطرپذیری‬
‫متحد‬ ‫ملل‬ ‫سازمان‬ ‫اقدامات‬ ‫چارچوب‬ ‫راستای‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫کشورهایی‬
‫خود‬‫های‬‫ظرفیت‬،‫اند‬‫داشته‬‫همکاری‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫با‬‫رابطه‬‫در‬
‫الگوهای‬‫به‬‫توجه‬‫با‬‫سند‬‫این‬.‫اند‬‫داده‬‫ارتقا‬"‫حوادث‬‫"مدیریت‬ ‫در‬‫را‬
‫تشکیل‬ ‫ـزای‬‫ـ‬‫اج‬ ،‫مختلف‬ ‫کشورهای‬ ‫در‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫متفاوت‬
2 Hyogo
3 Sendai
‫باید‬‫مستقل‬‫متغیرهای‬‫دیگر‬‫عبارت‬‫به‬.‫دارند‬‫وجود‬‫هایی‬‫شاخص‬
‫از‬‫پس‬،‫نخست‬‫گام‬ ‫در‬.‫شوند‬‫ارزیابی‬‫شاخص‬‫چند‬‫یا‬‫یک‬‫وسیله‬‫به‬
‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫زمینه‬‫در‬‫مطرح‬‫های‬‫شاخص‬‫و‬‫متغیرها‬‫استخراج‬
‫روش‬‫به‬‫قزوین‬‫شهر‬‫شرایط‬‫به‬‫توجه‬‫با‬‫آنها‬‫روایی‬،‫مختلف‬‫منابع‬ ‫از‬
‫مورد‬ )‫شود‬‫می‬ ‫نامیده‬ CVR
ً
‫اصطالحا‬ ‫(که‬ 1
‫محتوایی‬ ‫روایی‬ ‫نسبت‬
‫گردید‬ ‫تنظیم‬ ‫ای‬‫پرسشنامه‬ ‫منظور‬ ‫این‬ ‫برای‬ .‫گرفت‬ ‫قرار‬ ‫ارزیابی‬
‫سه‬ ‫طیف‬ ‫براساس‬ ‫را‬ ‫هرآیتم‬ ‫تا‬ ‫گردید‬ ‫درخواست‬ ‫متخصصان‬ ‫از‬ ‫و‬
‫"ضرورتی‬،"‫ندارد‬‫ضرورتی‬‫ولی‬‫است‬‫"مفید‬،"‫است‬‫ضروری‬"‫قسمتی‬
Hajizadeh & Asghari, 2011: 399-( ‫نمایند‬ ‫بررسی‬ "‫ـدارد‬‫ـ‬‫ن‬
:‫گردد‬‫می‬‫محاسبه‬‫زیر‬‫فرمول‬‫مطابق‬‫ها‬‫پاسخ‬‫سپس‬.)400
Hajizadeh&Asghari,2011:399:‫ماخذ‬-CVR‫فرمول‬:1‫شماره‬‫رابطه‬
‫پاسخ‬ ،‫است‬ "‫"ضروری‬ ‫گزینه‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫متخصصانی‬ ‫=تعداد‬NE
‫محاسبه‬ ‫مقدار‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫گ‬‫ا‬.‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫متخصصان‬ ‫کل‬ ‫تعداد‬ N ‫و‬ .‫ـد‬‫ـ‬‫ـ‬‫ان‬‫داده‬
‫آیتم‬‫آن‬‫محتوایی‬ ‫اعتبار‬،‫باشد‬‫بزرگتر‬1‫شماره‬‫جدول‬ ‫مقدار‬ ‫از‬‫شده‬
.‫شود‬‫می‬‫پذیرفته‬
CVR‫مورد‬‫در‬‫گیری‬‫تصمیم‬:1‫شماره‬‫جدول‬
‫متخصص‬‫افرا‬‫تعداد‬
‫روایی‬‫مقدار‬‫حداقل‬
15
0.49
30
0.33
40
0.29
Hajizadeh&Asghari,2011:399:‫ماخذ‬
‫نهادهای‬‫از‬‫که‬ ‫هستند‬‫شهرسازی‬‫حوزه‬‫کارشناسان‬ ،‫آماری‬‫جامعه‬
‫استانداری‬ ،‫قزوین‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫کل‬ ‫اداره‬ ‫همچون‬ ‫مختلف‬
‫اساتید‬‫و‬‫قزوین‬‫شهرسازی‬‫و‬‫راه‬‫سازمان‬،‫قزوین‬‫شهرداری‬،‫قزوین‬
‫خمینی‬‫امام‬‫الملل‬‫بین‬‫و‬‫اسالمی‬‫آزاد‬‫های‬‫دانشگاه‬‫شهرسازی‬‫گروه‬
‫متخصص‬‫تعداد‬‫حداقل‬‫روش‬‫این‬‫در‬‫که‬ ‫آنجا‬‫از‬.‫اند‬‫گردیده‬ ‫انتخاب‬
‫حجم‬ ،‫هستند‬ ‫نفر‬ 40 ‫نیاز‬ ‫مورد‬ ‫تعداد‬ ‫کثر‬‫حدا‬ ‫و‬ ‫نفر‬ 15 ‫نیاز‬ ‫مورد‬
‫ساده‬ ‫تصادفی‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫کارشناسان‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫انتخاب‬ ‫نفر‬ 30 ‫نمونه‬
.‫گردیدند‬ ‫انتخاب‬
‫وظایف‬ ،‫ستاد‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫وضعیت‬ ‫سنجش‬ ‫برای‬ ،‫دوم‬ ‫گام‬ ‫در‬
‫دارای‬ ‫زلزله‬ ‫حادثه‬ ‫در‬ ‫(که‬ ‫مختلف‬ ‫های‬‫کارگروه‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫مصوب‬
‫لیکرت‬‫طیف‬‫قالب‬ ‫در‬‫ای‬‫پرسشنامه‬‫صورت‬‫به‬)‫هستند‬‫مسئولیت‬
‫مشخص‬ ‫هدف‬ ‫مورد‬ ‫شاخص‬ ‫و‬ ‫متغیر‬ ،‫سئوال‬ ‫هر‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫تنظیم‬
‫شماره‬ ‫نسخه‬ ( SPSS25 ‫افزار‬‫نرم‬ ‫کمک‬ ‫با‬ ‫تحلیل‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫تا‬ ‫گردید‬
‫قابل‬ ‫سهولت‬ ‫به‬ ‫ندارند‬ ‫قرار‬ ‫مطلوب‬ ‫وضعیت‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫متغیرها‬ )25
‫محیط‬ ‫در‬ ‫متغیر‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫ه‬ ‫وضعیت‬ ‫سنجش‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ .‫باشند‬ ‫شناسایی‬
،‫آماری‬ ‫جامعه‬ .‫شد‬ ‫استفاده‬ T.Student ‫ـون‬‫ـ‬‫آزم‬ ‫از‬ SPSS ‫افزار‬‫نرم‬
‫هستند‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫مختلف‬ ‫نهادهای‬ ‫در‬ ‫شهری‬ ‫امور‬ ‫کارشناسان‬
‫نهادهای‬ ‫عمومی‬ ‫ـط‬‫ـ‬‫رواب‬ ‫طرف‬ ‫از‬ ‫شده‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ارائ‬ ‫اطالعات‬ ‫براساس‬ ‫که‬
‫تخمین‬‫نفر‬ 150‫حدود‬‫درمجموع‬‫آماری‬‫جامعه‬‫جمعیت‬،‫مختلف‬
‫با‬‫نمونه‬‫حجم‬‫تعیین‬‫برای‬‫درصد‬95‫اطمینان‬‫سطح‬‫با‬‫که‬ ‫شد‬‫زده‬
1 Content Validity Ratio
72
1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬
‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬
‫پژوهشی‬-‫علمی‬
‫ـش‬‫ـ‬‫وش‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬‫ـاره‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬
‫که‬ ‫داشتند‬ ‫بیان‬ ‫آنها‬ .‫پرداختند‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫تحلیل‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬
‫از‬ ‫یکی‬ ،‫آنها‬ ‫بین‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ها‬‫سازمان‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫داخ‬ ‫در‬ ،‫کم‬ ‫اطالعات‬ ‫جریان‬
‫کافی‬‫نا‬ ‫اطالعات‬ ‫توزیع‬ .‫است‬ ‫موفقیت‬ ‫عدم‬ ‫در‬ ‫موارد‬ ‫ترین‬‫اصلی‬
‫غیرمستقیم‬ ‫یا‬ ‫نادرست‬ ‫سازگاری‬ ،‫انسانی‬‫خطای‬ ‫مستقیم‬ ‫نتیجه‬
‫یا‬ ‫و‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ـ‬‫ه‬‫ـان‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـازم‬‫ـ‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ه‬‫ـری‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫درگ‬ ،‫ـی‬‫ـ‬‫ـات‬‫ـ‬‫ـالع‬‫ـ‬‫اط‬‫ـای‬‫ـ‬‫ه‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـت‬‫ـ‬‫ـس‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬
‫شبکه‬ ‫رویکرد‬ ‫یک‬ ‫مزایای‬ ‫مقاله‬ ‫این‬ ‫در‬ .‫است‬ ‫سیاسی‬‫مالحظات‬
‫که‬ ‫گیرد‬‫می‬ ‫قرار‬ ‫موردبحث‬ ‫بازسازی‬ ‫و‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫در‬ ‫محور‬
‫چندمنظوره‬ ‫و‬ ‫پیچیده‬ ‫عملیات‬ ‫در‬ ‫اطالعات‬ ‫تحلیل‬ ‫به‬ ‫وابسته‬
‫دخیل‬ ‫های‬‫سازمان‬ ‫بین‬ ‫ـط‬‫ـ‬‫رواب‬ ‫سطح‬ ‫بندی‬‫طبقه‬ ‫به‬ ‫آنها‬ .‫است‬
‫شامل‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ ‫تواند‬‫می‬ ‫ـط‬‫ـ‬‫رواب‬ ‫سطح‬ .‫اند‬‫پرداخته‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫در‬
‫مختلف‬‫نهادهای‬‫همکاری‬‫نهایت‬‫در‬‫و‬‫مشارکت‬،‫تضاد‬‫عدم‬،‫تضاد‬
‫بر‬ ‫عالوه‬ .)Von Lubitz, Beakley & Patricelli, 2008:1-17( ‫باشد‬
‫کمال‬ ‫نقطه‬‫تا‬‫ابتدا‬‫از‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫گیری‬‫شکل‬‫روند‬‫بندی‬‫طبقه‬
‫تأثیرگذار‬ ‫متغیرهای‬ ‫مورد‬ ‫در‬ ‫تحقیق‬ ‫به‬ ‫دیگری‬ ‫پژوهشگران‬ ،‫خود‬
‫نقش‬ ‫بر‬ )2014( ‫شالچی‬ ‫و‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫ـ‬‫داودپ‬ .‫اند‬‫پرداخته‬ ‫موضوع‬ ‫این‬ ‫در‬
)Davoudpour ‫کنند‬‫می‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫شهرها‬ ‫آینده‬ ‫گیری‬‫تصمیم‬ ‫در‬ ‫مردم‬
‫یک‬ ‫بر‬ ‫گذشته‬ ‫های‬‫پژوهش‬ ‫در‬ ‫همچنین‬ .& Shalchi, 2014: 29(
.‫هستند‬ ‫مؤثر‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫شده‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫متغیرها‬ ‫سری‬
2‫شماره‬ ‫ـدول‬‫ـ‬‫ج‬ ‫در‬ ‫ـوان‬‫ـ‬‫ت‬‫ـی‬‫ـ‬‫م‬ ‫را‬ ‫ها‬‫پژوهش‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫محتوای‬ ‫برآیند‬
.‫نمود‬‫مشاهده‬
‫ذکر‬ ‫معیارهایی‬ ‫و‬ ‫اصول‬ ،‫مختلف‬ ‫منابع‬ ‫در‬ ‫آور‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫شهر‬ ‫زمینه‬ ‫در‬
‫در‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫که‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫شهری‬ ‫های‬‫ویژگی‬ ‫کننده‬ ‫بیان‬ ‫که‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬
‫جدول‬ ‫در‬ ‫ها‬‫پژوهش‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫محتوای‬ ‫برآیند‬ .‫دارد‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مقابل‬
.‫است‬‫شده‬‫آورده‬3‫شماره‬
‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ ‫نظران‬‫صاحب‬ ‫که‬ ‫دهد‬‫می‬ ‫نشان‬ ‫مختلف‬ ‫منابع‬ ‫بررسی‬
،‫دنیا‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫های‬‫نظام‬ ‫تنوع‬
‫دهنده‬ ‫تشکیل‬ ‫اجزای‬ ‫بین‬ ‫روابط‬ ‫و‬ ‫ها‬‫قابلیت‬ ‫بندی‬‫طبقه‬ ‫به‬ ‫تنها‬
‫الگو‬ ‫یک‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ئ‬‫ارا‬ ‫و‬ ‫ـد‬‫ـ‬‫ان‬‫ـرده‬‫ـ‬‫ک‬ ‫بسنده‬ ‫ها‬‫شاخص‬ ‫و‬ ‫متغیرها‬ ‫تحلیل‬ ‫یا‬
‫و‬ ‫اسناد‬ ‫مطالعه‬ ‫کنار‬ ‫در‬ .‫نیست‬ ‫پذیر‬‫امکان‬ ‫کشورها‬ ‫تمامی‬ ‫برای‬
‫سازی‬‫پیاده‬ ‫در‬ ‫مختلف‬ ‫کشورهای‬ ‫تجربیات‬ ،‫شده‬ ‫ارائه‬ ‫های‬‫مدل‬
‫تواند‬‫می‬ ،‫ـود‬‫ـ‬‫خ‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ‫ـادی‬‫ـ‬‫ـه‬‫ـ‬‫ن‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬
.‫نماید‬ ‫کمک‬ ‫تر‬‫اجرایی‬ ‫راهکارهای‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ارائ‬ ‫و‬ ‫موضوع‬ ‫بهتر‬ ‫درک‬ ‫به‬
‫و‬ ‫طبیعی‬ ‫متعدد‬ ‫حوادث‬ ‫داشتن‬ ‫وجود‬ ‫با‬ ‫ژاپن‬ ‫و‬ ‫امریکا‬ ‫کشور‬ ‫دو‬
.‫اند‬‫داشته‬‫اخیر‬‫های‬‫سال‬‫در‬‫را‬‫مالی‬‫و‬‫جانی‬‫تلفات‬‫کمترین‬ ،‫انسانی‬
‫این‬ ‫نهادی‬ ‫ساختار‬ ‫بررسی‬ ‫به‬ ‫جهانی‬ ‫تجربیات‬ ‫بخش‬ ‫در‬ ‫بنابراین‬
‫دلیل‬‫به‬‫کشورها‬ ‫سایر‬‫الگوی‬‫بررسی‬.‫است‬‫شده‬‫پرداخته‬ ‫کشور‬ ‫دو‬
‫در‬ ‫آنها‬ ‫سازمانی‬ ‫عملکرد‬ ‫و‬ ‫ساختار‬ ،‫اطالعات‬ ‫به‬ ‫دسترسی‬ ‫عدم‬
.‫نبود‬‫پذیر‬‫امکان‬)‫عملی‬‫معتبر‬‫های‬‫پایگاه‬‫(در‬‫مختلف‬‫سطوح‬
‫داخلی‬‫امنیت‬‫وزارت‬‫از‬‫آژانس‬‫یک‬3
‫فدرال‬‫اضطراری‬‫مدیریت‬‫آژانس‬
‫پاسخ‬‫در‬‫هماهنگی‬،‫سازمان‬‫این‬‫اصلی‬‫هدف‬.‫است‬‫متحده‬‫ایاالت‬
‫ملی‬‫و‬‫محلی‬‫منابع‬‫و‬‫داده‬‫رخ‬‫متحده‬‫ایاالت‬‫در‬‫که‬ ‫است‬‫حوادثی‬‫به‬
‫باید‬ ،‫دهد‬‫می‬ ‫رخ‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫حادثه‬ ‫که‬ ‫ایالتی‬ ‫فرماندار‬ .‫برد‬‫می‬ ‫بین‬ ‫از‬ ‫را‬
‫رسمی‬‫درخواست‬‫جمهور‬‫رئیس‬‫از‬‫و‬‫کرده‬ ‫اعالم‬‫را‬‫اضطراری‬‫وضعیت‬
‫این‬ ‫به‬ ‫فدرال‬ ‫دولت‬ ‫و‬ ‫فدرال‬ ‫اضطراری‬ ‫مدیریت‬ ‫آژانس‬ ‫که‬ ‫نماید‬
.‫دهند‬‫پاسخ‬‫حادثه‬
3 Federal Emergency Management Agency (FEMA)
‫ساختار‬ ‫این‬ ‫اما‬ ‫کند‬‫نمی‬ ‫بیان‬ ‫را‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫ساختار‬ ‫دهنده‬
‫وظایف‬ 2 ‫شماره‬ ‫ـودار‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ن‬ ‫در‬ .‫ـد‬‫ـ‬‫دان‬‫ـی‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـاری‬‫ـ‬‫ک‬ ‫ـوزه‬‫ـ‬‫ح‬ ‫سه‬ ‫شامل‬ ‫را‬
.‫است‬‫مالحظه‬‫قابل‬‫سندای‬‫سند‬‫براساس‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬
،‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫وظایف‬:2‫شماره‬‫نمودار‬
TheUnitedNationOfficeforDisasterRiskReduction,2015:14-15:‫ماخذ‬
‫و‬ ‫ـری‬‫ـ‬‫ـب‬‫ـ‬‫ره‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ش‬ ‫را‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ـ‬‫ح‬ ‫ـش‬‫ـ‬‫ـاه‬‫ـ‬‫ک‬ ‫مدیریت‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫گ‬‫ا‬ ‫ترتیب‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬
‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫ـات‬‫ـ‬‫ـدام‬‫ـ‬‫اق‬ ،‫بدانیم‬ ‫پایش‬ ‫و‬ ‫نظارت‬ ‫کنار‬ ‫در‬ ‫هماهنگی‬
‫یا‬ ‫آور‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫بنابراین‬ .‫است‬ ‫دستیابی‬ ‫قابل‬ ‫نهادی‬
‫حوادث‬ ‫مدیریت‬ ‫تقویت‬ ‫گرو‬ ‫در‬ ‫نهادی‬ ‫جنبه‬ ‫از‬ ‫شهری‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬
‫را‬‫آن‬‫و‬‫نموده‬‫کید‬ ‫تأ‬‫نهادی‬‫جنبه‬‫بر‬‫مجدد‬‫کار‬ ‫چارچوب‬‫این‬.‫است‬
)The United Nation Office for Disaster‫داند‬‫می‬ ‫ها‬‫دولت‬ ‫وظیفه‬
.RiskReduction,2015:35-36(
‫های‬‫پژوهش‬ ،‫مدل‬ ‫یک‬ ‫ارائه‬ ‫زمینه‬ ‫در‬ ‫نیز‬ ‫مختلف‬ ‫نظران‬‫صاحب‬
‫با‬ ‫مدلی‬ )2018( ‫همکارانش‬ ‫و‬ 1
‫آدنیی‬ .‫ـد‬‫ـ‬‫ان‬‫داده‬ ‫انجام‬ ‫را‬ ‫مختلفی‬
‫مطرح‬ "‫آوری‬‫تاب‬ ‫به‬ ‫دستیابی‬ ‫در‬ ‫ها‬‫قابلیت‬ )‫(بلوغ‬ ‫"تکامل‬ ‫عنوان‬
‫یک‬‫صورت‬‫به‬‫را‬‫سیستم‬‫یک‬‫آوری‬‫تاب‬،‫مدل‬‫این‬ ‫در‬‫آنها‬.‫اند‬‫کرده‬
‫یک‬ ‫بلوغ‬ ‫یا‬ ‫تکامل‬ .‫اند‬‫کرده‬ ‫تشبیه‬ ‫تکامل‬ ‫و‬ ‫بلوغ‬ ‫حال‬ ‫در‬ ‫موجود‬
‫تا‬‫فرآیند‬‫یک‬:‫شود‬‫می‬‫تعریف‬‫گونه‬‫این‬‫که‬ ‫است‬‫فرآیندی‬،‫سیستم‬
‫گیری‬‫اندازه‬،‫شده‬‫مدیریت‬،‫شده‬‫تعریف‬‫دقیق‬‫صورت‬‫به‬‫اندازه‬‫چه‬
‫بلوغ‬ ‫سطح‬ ‫پنج‬ ‫ـدل‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ .‫اجراست‬‫قابل‬ ‫و‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫کنترل‬ ،‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬
1 ‫سطح‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫کند‬‫می‬ ‫مطرح‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫به‬ ‫دستیابی‬ ‫برای‬ )‫(تکامل‬
‫شرح‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫بلوغ‬ ‫مختلف‬ ‫سطوح‬ ‫خصوصیات‬ .‫است‬ 5 ‫سطح‬ ‫تا‬
‫است‬‫کاره‬‫تک‬‫سیستم‬،‫فرآیند‬‫از‬‫سطح‬‫این‬‫در‬_‫)اولیه‬1‫سطح‬:‫است‬
‫به‬ ‫سیستم‬ ‫موفقیت‬ .‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫ومرج‬‫هرج‬ ‫اوقات‬ ‫گاهی‬ ‫و‬
‫از‬ ‫سطح‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫در‬ _‫تکرارپذیر‬ )2 ‫سطح‬ .‫دارد‬ ‫بستگی‬ ‫ـردی‬‫ـ‬‫ف‬ ‫ـالش‬‫ـ‬‫ت‬
‫عملکرد‬ ‫و‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ،‫هزینه‬ ‫ردیابی‬ ‫برای‬ ‫پروژه‬ ‫مدیریت‬ ،‫فرآیند‬
‫ها‬‫فعالیت‬ ،‫ـح‬‫ـ‬‫ـط‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫ـده_در‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬ ‫ـف‬‫ـ‬‫ـری‬‫ـ‬‫ـع‬‫ـ‬‫)ت‬3 ‫سطح‬ .‫دارد‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫ـ‬‫وج‬
‫بر‬ ‫استاندارد‬ ‫فرایندهای‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ‫شده‬ ‫مستند‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫استاندارد‬
‫کیفیت‬ _‫شده‬‫مدیریت‬)4‫سطح‬.‫شود‬‫می‬‫اعمال‬‫ها‬‫پروژه‬‫تمام‬‫روی‬
‫خوبی‬ ‫به‬ ‫آنها‬ .‫شود‬‫می‬ ‫مستند‬ ‫و‬ ‫گیری‬‫اندازه‬ ،‫محصول‬ ‫و‬ ‫فرآیند‬
‫فرایندها‬ _‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫سازی‬‫بهینه‬ )5 ‫سطح‬ .‫شوند‬‫می‬ ‫کنترل‬ ‫و‬ ‫درک‬
‫نوآورانه‬ ‫های‬‫مهارت‬ ‫و‬ ‫کمی‬ ‫بازخورد‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫با‬ ‫ـداوم‬‫ـ‬‫م‬ ‫طور‬ ‫به‬
‫چارچوب‬ ‫همه‬ ‫در‬ ‫ها‬‫شیوه‬ ‫بهترین‬ ‫و‬ ‫مفاهیم‬ .‫یابند‬‫می‬ ‫بهبود‬
)Adeniyi, Perera & Ginige, ‫است‬‫شده‬ ‫تعبیه‬ ‫عملیاتی‬ ‫و‬ ‫قانونی‬
.2018:777-781(
‫"مدیریت‬ ‫عنوان‬ ‫با‬ ‫ای‬‫مقاله‬ ‫در‬ )2008( ‫همکارانش‬ ‫و‬ 2
‫لوبیتز‬ ‫ون‬
"‫ـور‬‫ـ‬‫ـح‬‫ـ‬‫ـه_م‬‫ـ‬‫ـک‬‫ـ‬‫ـب‬‫ـ‬‫ش‬ ‫عملیات‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫اه‬ ‫و‬ ‫عملکرد‬ ،‫ـار‬‫ـ‬‫ـت‬‫ـ‬‫ـاخ‬‫ـ‬‫س‬ :‫ـران‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـح‬‫ـ‬‫ـ‬‫ب‬
1 Adeniyi
2 Von Lubitz
‫مدیریت‬
‫از‬
‫گذار‬
‫برای‬
‫نهادی‬
‫آوری‬
‫تاب‬
‫ساختار‬
‫تحلیل‬
‫زلزله‬
‫برابر‬
‫در‬
‫آور‬
‫تاب‬
‫شهری‬
‫مدیریت‬
‫به‬
‫بحران‬
73
1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬
‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬
‫پژوهشی‬-‫علمی‬
‫وشش‬‫سی‬‫شماره‬
‫شده‬‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬‫آوری‬‫تاب‬‫عنوان‬‫به‬‫بخشی‬،‫آژانس‬‫این‬‫سازمانی‬
‫ها‬‫زیرمجموعه‬ ‫از‬ ‫یک‬ ‫هر‬ .‫است‬ ‫اصلی‬ ‫زیرمجموعه‬ ‫چهار‬ ‫شامل‬ ‫که‬
‫وظایفی‬‫یک‬‫هر‬‫برای‬‫که‬ ‫شوند‬‫می‬‫تقسیم‬‫تری‬‫کوچک‬ ‫اجزای‬‫به‬‫نیز‬
‫وظیفه‬ ‫کلی‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫ط‬ ‫به‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫بخش‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫س‬‫ا‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬
.‫دارد‬‫عهده‬‫بر‬‫را‬‫مستمر‬‫ریزی‬‫برنامه‬
‫اهداف‬‫جزو‬،‫حوادث‬‫برابر‬‫در‬‫عملکرد‬‫بهبود‬‫برای‬‫ها‬‫تالش‬‫از‬‫حمایت‬
‫مدیریت‬ ‫ـس‬‫ـ‬‫آژان‬ ‫ـروزه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ام‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫س‬‫ا‬ ‫ـدرال‬‫ـ‬‫ف‬ ‫ـراری‬‫ـ‬‫ـط‬‫ـ‬‫اض‬ ‫مدیریت‬ ‫ـس‬‫ـ‬‫آژان‬
‫داخلی‬‫امنیت‬‫وزارت‬‫از‬‫مهم‬‫سازمان‬‫یک‬‫عنوان‬‫به‬‫فدرال‬‫اضطراری‬
‫مستقیم‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫فدرال‬ ‫اضطراری‬ ‫مدیریت‬ ‫رئیس‬ .‫کند‬‫می‬ ‫فعالیت‬
‫ساختار‬ ‫در‬.)FEMA,2018(‫دهد‬‫می‬‫گزارش‬ ‫داخلی‬‫امنیت‬‫وزیر‬‫به‬
‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫جنبه‬‫برای‬‫اشاره‬‫مورد‬‫متغیرهای‬:2‫شماره‬‫جدول‬
‫نویسنده‬
‫سال‬
‫نهادی‬‫متغیرهای‬
‫نویسنده‬
‫سال‬
‫نهادی‬‫متغیرهای‬
Bodoqueetal
2016
‫پایگاه‬-‫هشدار‬‫سیستم‬-‫اطالعات‬‫بانک‬
‫مردم‬-‫اضطراری‬
Tyleretal
2016
‫های‬‫سازمان‬–‫قوانین‬-‫اطالعات‬‫بانک‬
‫مردمی‬
Gimenez
2016
‫پایگاه‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬-‫مردم‬
-‫هشدار‬‫سیستم‬-‫زیرساخت‬-‫اضطراری‬
‫قوانین‬
Batica&
Gourbesville
2016
-‫سریع‬‫هشدار‬‫سیستم‬-‫مردم‬-‫قوانین‬
‫اطالعات‬‫بانک‬
Meerowetal
2016
‫شبکه‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬-‫زیرساخت‬
‫هشدار‬
HsienHo etal
2016
‫یا‬‫مردم‬-‫قوانین‬-‫اطالعات‬‫بانک‬
‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬
Spaans&BasWaterhout
2016
‫قوانین‬-‫مردم‬‫های‬‫سازمان‬
Greeshma&
Kumar
2016
‫سیستم‬-‫مردم‬-‫زیرساخت‬-‫قوانین‬
‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬-‫هشدار‬
SheykhKazemBarzegari&
AhmadMoazam
2014
‫سیستم‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬–‫قانون‬
‫سریع‬‫هشدار‬
Vazifeshenas&
SHahinBaher
2015
‫اضطراری‬‫پایگاه‬-‫اطالعات‬‫بانک‬
Akbari&HabibiBababadi
2015
-‫خصوصی‬‫بخش‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬
‫فرامحلی‬‫نهادهای‬-‫سریع‬‫هشدار‬‫سیستم‬
Saraei&
Monaghi
2016
-‫اضطراری‬‫پایگاه‬-‫اطالعات‬‫بانک‬
‫قوانین‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬฀‫زیرساخت‬
NikkhahFarkhani&Taheri
2015
‫سیستم‬-‫مردم‬-‫قوانین‬-‫اطالعات‬‫بانک‬
‫سریع‬‫هشدار‬
Ramzani&etal
2013
-‫خصوصی‬‫بخش‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬
‫فرامحلی‬‫نهاد‬
‫آور‬‫تاب‬‫شهر‬‫معیارهای‬:3‫شماره‬‫جدول‬
‫محققان‬
‫سال‬
‫معیارها‬‫و‬‫اصول‬
‫محققان‬
‫سال‬
‫معیارها‬‫و‬‫اصول‬
Rafieianetal
2011
‫وابستگی‬-‫خودگردانی‬-‫–کارایی‬‫افزونگی‬
‫توانایی‬‫و‬‫استحکام‬-‫متقابل‬
SoheyliPour
&Montazerolhojah
2011
‫کارکرد‬ ‫حفظ‬-‫پذیری‬‫انعطاف‬
‫بازتوانی‬‫و‬‫سازی‬‫ظرفیت‬
SheykhKazem
Barzegari&Ahmad
Moazam
2014
–‫یکپارچگی‬-‫مندی‬‫نظام‬-‫قانونمندی‬
‫پذیری‬‫مسئولیت‬-‫مشارکتی‬-‫آمادگی‬
Poursharifi&Ghalenoei
2014
‫قدرتمند‬‫کمیت‬‫حا‬-‫هدفمندی‬-‫نگر‬‫جامع‬
)‫شرایطی‬‫هر‬‫در‬(‫پاسخگویی‬-‫بازتابندگی‬
FarzadBehtashetal
2014
‫پایداری‬-‫پذیری‬‫تغییر‬
‫سازی‬‫ظرفیت‬
Alizadeh&Heydarian
2015
‫جامع‬-‫بازتابندگی‬-‫توانمندی‬–‫مشارکتی‬
‫یکپارچگی‬-‫بودن‬
FEMA,2018:‫ماخذ‬،FEMALeadershipOrganizationalStructure:3‫شماره‬ ‫نمودار‬
‫مدیریت‬
‫از‬
‫گذار‬
‫برای‬
‫نهادی‬
‫آوری‬
‫تاب‬
‫ساختار‬
‫تحلیل‬
‫زلزله‬
‫برابر‬
‫در‬
‫آور‬
‫تاب‬
‫شهری‬
‫مدیریت‬
‫به‬
‫بحران‬
74
1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬
‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬
‫پژوهشی‬-‫علمی‬
‫ـش‬‫ـ‬‫وش‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬‫ـاره‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬
‫شده‬‫ایجاد‬‫سازمانی‬‫ساختار‬‫در‬‫مشورتی‬‫کمیته‬ ‫ایجاد‬‫و‬‫شده‬‫منتشر‬
.‫است‬
‫از‬ ‫تخصصی‬ ‫و‬ ‫علمی‬ ‫حمایت‬ ‫برای‬ ‫مشاوران‬ ‫از‬ ‫ای‬‫کمیته‬ ‫همچنین‬
‫وجود‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫و‬ ‫استراتژیک‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫اداره‬ ‫و‬ ‫مشورتی‬ ‫کمیته‬
‫یک‬ ‫ساختار‬ ‫این‬ ‫در‬ . )100 Resilient cities, 2017,40-45(‫دارد‬
‫های‬‫سازمان‬‫(نماینده‬‫آوری‬‫تاب‬‫ارشد‬‫مسئول‬‫بین‬‫مستقیم‬‫رابطه‬
‫استراتژیک‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫اداره‬ .‫دارد‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫وج‬ ‫شهردار‬ ‫و‬ )‫المللی‬‫بین‬
‫با‬ ‫مستقیم‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫خود‬ ‫نوبه‬ ‫به‬ )‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫ارشد‬ ‫مسئول‬ ‫نظر‬ ‫(زیر‬
‫آوری‬‫تاب‬ ‫مشورتی‬ ‫کمیته‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫شهرداری‬ ‫اساسی‬ ‫های‬‫بخش‬
‫دست‬‫به‬‫امریکا‬‫و‬‫ژاپن‬ ‫کشور‬ ‫دو‬‫مطالعه‬‫برآیند‬ ‫از‬‫آنچه‬.‫دارد‬‫ارتباط‬
‫بندی‬‫جمع‬.‫نمود‬‫مشاهده‬4‫شماره‬‫جدول‬‫قالب‬‫در‬‫توان‬‫می‬‫را‬‫آمده‬
‫مربوط‬‫اطالعات‬‫مقایسه‬‫و‬‫درک‬‫امکان‬‫جدول‬‫یک‬‫قالب‬ ‫در‬‫ها‬‫داده‬
.‫کند‬‫می‬‫فراهم‬‫تری‬‫ساده‬‫نحو‬‫به‬‫را‬‫کشور‬ ‫دو‬‫به‬
‫سعی‬ ‫منسجم‬ ‫ساختار‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ژاپ‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬
‫آوری‬‫تاب‬‫در‬‫را‬‫سندای‬‫و‬‫هیوگو‬‫اسناد‬‫کلی‬ ‫رویکردهای‬‫تا‬‫است‬‫نموده‬
‫حوادث‬ ‫خطرپذیری‬ ‫کاهش‬ ‫مدیریت‬ ‫گرفتن‬ ‫پیش‬ ‫در‬ ‫با‬ ‫نهادی‬
،‫شده‬ ‫ـاره‬‫ـ‬‫اش‬ ‫قبلی‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫گونه‬‫همان‬ .‫درآورد‬ ‫ـرا‬‫ـ‬‫اج‬ ‫به‬
.‫هستند‬ ‫ها‬‫شهرداری‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ژاپ‬ ‫کشور‬ ‫در‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫به‬ ‫کنش‬‫وا‬ ‫مسئول‬
‫با‬ ‫همکاری‬ ‫راستای‬ ‫در‬ ‫کشور‬ ‫این‬ ‫های‬‫شهرداری‬ ‫از‬ ‫برخی‬ ‫بنابراین‬
‫آور‬‫تاب‬‫شهر‬‫های‬‫پروژه‬‫در‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫با‬‫مرتبط‬‫های‬‫سازمان‬
.‫نمود‬ ‫اشاره‬ 1
‫تویاما‬ ‫شهر‬ ‫به‬ ‫توان‬‫می‬ ‫جمله‬ ‫آن‬ ‫از‬ .‫اند‬‫نموده‬ ‫شرکت‬
‫در‬.‫دهد‬‫می‬‫نشان‬‫را‬‫تویاما‬‫شهر‬‫شهرداری‬ ‫ساختار‬ 5‫شماره‬ ‫نمودار‬
‫سطوح‬‫در‬‫صراحت‬‫به‬‫آوری‬‫تاب‬‫موضوع‬‫که‬ ‫آن‬‫دلیل‬‫به‬‫ساختار‬‫این‬
‫طریق‬‫از‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬،‫ندارد‬‫وجود‬‫ژاپن‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫باالتر‬
‫اسناد‬ ‫کارگیری‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫المللی‬‫بین‬ ‫های‬‫سازمان‬ ‫با‬ ‫شهرداری‬ ‫همکاری‬
1 Toyama
.‫شود‬‫می‬ ‫وارد‬ ‫کمک‬ ‫برای‬ ‫ملی‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫دولت‬ ،‫شوند‬‫می‬ ‫حادثه‬
.‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫ژاپن‬ ‫حوادث‬ ‫مدیریت‬ ‫سیستم‬ ‫در‬ ‫توجهی‬ ‫قابل‬ ‫نکات‬
‫تمامی‬،‫دوم‬.‫هستند‬‫شده‬‫تعریف‬‫پیش‬‫از‬‫اقدامات‬‫تمامی‬،‫نخست‬
‫اند‬‫گرفته‬ ‫قرار‬ ‫بررسی‬ ‫مورد‬ ‫پیش‬ ‫از‬ ‫بالفعل‬ ‫یا‬ ‫بالقوه‬ ‫از‬ ‫اعم‬ ‫حوادث‬
‫بازسازی‬ ‫و‬ ‫کنش‬‫وا‬ ،‫آمادگی‬ ‫مرحله‬ ‫سه‬ ‫در‬ ‫آنها‬ ‫نیاز‬ ‫مورد‬ ‫اقدامات‬ ‫و‬
‫تبیین‬‫مشخص‬‫طور‬‫به‬‫ها‬‫ارگان‬‫وظایف‬‫شرح‬‫و‬‫اند‬‫گردیده‬ ‫مشخص‬
‫تا‬ ‫ملی‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫دولت‬ ‫از‬ ‫جامعه‬ ‫سطوح‬ ‫تمامی‬ ،‫سوم‬ .‫است‬ ‫شده‬
‫قالب‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫اند‬‫شده‬ ‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬ ‫سیستم‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫محلی‬ ‫کنان‬‫سا‬
‫براساس‬‫یک‬‫هر‬‫وظایف‬‫و‬‫شده‬‫بندی‬‫طبقه‬‫سطحی‬‫چهار‬‫نظام‬‫یک‬
‫اولویتی‬ ‫هیچ‬ ‫ژاپنی‬ ‫الگوی‬ ‫در‬ .‫است‬ ‫گردیده‬ ‫تعریف‬ ‫حادثه‬ ‫شرایط‬
‫صورت‬‫به‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫نظام‬‫و‬‫نشده‬‫گرفته‬ ‫نظر‬‫در‬‫حوادث‬‫برای‬
‫در‬ .‫است‬ ‫نموده‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫آنها‬ ‫همگی‬ ‫برای‬ ‫ملی‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫جامع‬
‫حوادث‬‫مدیریت‬‫دل‬ ‫در‬‫بخش‬‫زیر‬‫یک‬‫یا‬‫مستقل‬‫بخش‬‫ژاپن‬ ‫کشور‬
.)Nazarov,2011:7-20(‫است‬‫نشده‬‫دیده‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫برای‬
‫حوادث‬‫اضطراری‬‫مدیریت‬‫سازمان‬،‫میدانی‬‫عملیات‬‫بخش‬‫در‬‫البته‬
‫سالگی‬ 24 ‫تا‬ 18 ‫سن‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫داوطلبی‬ ‫نیروهای‬ ‫دارای‬ ‫فدرال‬
‫دیده‬‫آموزش‬،‫"اختصاصی‬‫نیروهای‬‫عنوان‬‫به‬‫نیروها‬‫این‬.‫دارند‬‫قرار‬
10‫مدت‬ ‫به‬ ‫وقت‬‫تمام‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫اند‬‫شده‬ ‫توصیف‬ "‫اعتماد‬ ‫قابل‬ ‫و‬
‫این‬ .‫کنند‬‫می‬ ‫کار‬ ‫بازسازی‬ ‫های‬‫تالش‬ ‫و‬ ‫حوادث‬ ‫به‬ ‫کنش‬‫وا‬ ‫در‬ ‫ماه‬
.)ibid(‫نمایند‬‫می‬‫فعالیت‬‫نفر‬12‫تا‬‫هشت‬‫های‬‫تیم‬‫در‬‫نیروها‬
‫هر‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫ایجاد‬ ‫سطح‬ ‫چهار‬ ‫در‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫پ‬‫ژا‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫سیستم‬
‫در‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫با‬ ‫مرتبط‬ ‫مباحث‬ ‫همه‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫اج‬ ‫مسئول‬ ‫شورا‬
‫سیستمی‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫ـذار‬‫ـ‬‫گ‬‫وا‬ ‫آن‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫اختیاراتی‬ ‫محدوده‬
‫هر‬ ‫در‬ ‫ـد‬‫ـ‬‫ـارآم‬‫ـ‬‫ک‬ ‫مدیریت‬ ‫تقویت‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ ‫جامع‬ ‫ارتباطی‬ ‫و‬ ‫هماهنگ‬
‫ها‬‫شهرداری‬،‫مدیریتی‬‫نظام‬‫این‬‫در‬.‫است‬‫شده‬‫گرفته‬ ‫نظر‬‫در‬‫سطح‬
‫ـوارد‬‫ـ‬‫م‬ ‫در‬ ‫تنها‬ ‫و‬ ‫ـد‬‫ـ‬‫دارن‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫به‬ ‫کنش‬‫وا‬ ‫مسئولیت‬
‫اقدامات‬ ‫طریق‬ ‫از‬ )‫ناحیه‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫(دولت‬ ‫مربوطه‬ ‫نواحی‬ ،‫شدید‬
‫این‬ ‫بر‬ ‫ـالوه‬‫ـ‬‫ع‬ .‫کنند‬‫می‬ ‫حمایت‬ ‫ها‬‫شهرداری‬ ‫از‬ ،‫کلی‬ ‫و‬ ‫هماهنگ‬
‫به‬ ‫رسیدگی‬ ‫در‬ ‫مشکل‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫دچ‬ ‫ناحیه‬ ‫مسئوالن‬ ‫حتی‬ ‫که‬ ‫هنگامی‬
Nazarov,2011:11:‫ماخذ‬،‫ژاپن‬‫در‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫سیستم‬‫تشکیالتی‬‫ساختار‬:4‫شماره‬‫نمودار‬
‫مدیریت‬
‫از‬
‫گذار‬
‫برای‬
‫نهادی‬
‫آوری‬
‫تاب‬
‫ساختار‬
‫تحلیل‬
‫زلزله‬
‫برابر‬
‫در‬
‫آور‬
‫تاب‬
‫شهری‬
‫مدیریت‬
‫به‬
‫بحران‬
75
1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬
‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬
‫پژوهشی‬-‫علمی‬
‫وشش‬‫سی‬‫شماره‬
100Resilientcities,2017,45:‫ماخذ‬،‫تویاما‬‫شهرداری‬ ‫در‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫ساختار‬:5‫شماره‬ ‫نمودار‬
‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫البته‬ .)Tayeb Nia& Manochehri, 2015: 26(
‫و‬‫حادثه‬‫پایان‬‫تا‬‫و‬‫گردد‬‫می‬ ‫آغاز‬‫بحران‬‫بروز‬ ‫از‬‫قبل‬‫که‬ ‫است‬‫فرآیندی‬
Bozar jomhori, Javani & Katebi,( ‫یابد‬‫می‬ ‫ادامه‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫حتی‬
.)2015:2
‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬ ‫تشکیالت‬ ‫یک‬ ‫استان‬ ‫هر‬ ‫برای‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬
‫برای‬‫تشکیالت‬‫این‬ ‫ساختار‬.‫است‬ ‫استاندار‬‫عهده‬‫به‬‫آن‬‫ریاست‬‫که‬
.‫است‬6‫شماره‬‫نمودار‬‫صورت‬‫به‬‫قزوین‬‫استان‬
‫چهار‬1387‫مصوب‬‫کشور‬ ‫بحران‬‫مدیریت‬‫سازمان‬‫تشکیل‬‫قانون‬‫در‬
،‫پیشگیری‬ ‫شامل‬ ‫که‬ ‫شده‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫دی‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫با‬ ‫مقابله‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ ‫مرحله‬
‫متغیر‬‫بر‬‫اصلی‬‫کید‬ ‫تأ‬‫قانون‬‫این‬‫در‬.‫است‬‫بازسازی‬‫و‬‫کنش‬‫وا‬،‫آمادگی‬
‫مردم‬ ‫و‬ ‫نهاد‬‫مردم‬ ‫های‬‫سازمان‬ ‫گرچه‬‫ا‬ ،‫است‬ ‫دولتی‬ ‫های‬‫سازمان‬
‫آموزش‬ ‫و‬ ‫رسانی‬‫اطالع‬ ‫نهاد‬‫مردم‬ ‫های‬ ‫تشکل‬ ‫کارگروه‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫را‬
‫دیگر‬‫متغیرهای‬‫قانون‬‫این‬ ‫در‬.‫است‬‫داده‬ ‫قرار‬‫اشاره‬‫مورد‬‫همگانی‬
‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ .‫اند‬‫نگرفته‬ ‫قرار‬ ‫اشاره‬ ‫مورد‬ ‫شفاف‬ ‫طور‬ ‫به‬
‫وظایف‬‫شرح‬‫و‬‫تشکیالتی‬‫نظام‬‫و‬‫ندارد‬‫اجزا‬‫برای‬‫مشخص‬‫تعریف‬‫نیز‬
Islamic Consultative( ‫اند‬‫نهاده‬ ‫ها‬‫استان‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫کارشناسان‬
Assembly Research CenterCenterOf The Islamic Republic
.)2008،OfIranCenterOfTheIslamicRepublicOfIran
‫به‬‫او‬‫جانشین‬‫یا‬‫استاندار‬،‫قزوین‬‫برای‬‫شده‬‫داده‬‫نمایش‬‫ساختار‬‫در‬
‫اصلی‬‫بخش‬‫دو‬‫باید‬‫استان‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫در‬‫مقام‬‫باالترین‬‫عنوان‬
‫حوادث‬‫با‬‫برخورد‬‫مسئول‬)‫شهر(شهرداری‬‫مدیریت‬‫ژاپن‬ ‫در‬‫گرچه‬‫ا‬
‫کشور‬ ‫دو‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫مجموع‬ ‫در‬ ،‫نیست‬ ‫اینگونه‬ ‫امریکا‬ ‫در‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ام‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬
‫داخلی‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ‫کامل‬ ‫انسجام‬ ‫دارای‬ ‫حوادث‬ ‫کاهش‬ ‫مدیریت‬
‫کید‬ ‫تأ‬ ‫ها‬‫برنامه‬ ‫و‬ ‫عملکردها‬ ‫در‬ ‫بازنگری‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫ب‬
ً
‫ـا‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫دائ‬ ‫و‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫خ‬
‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ ‫و‬ ‫سندای‬ ‫و‬ ‫هیوگو‬ ‫اسناد‬ ،‫دیگر‬ ‫طرف‬ ‫از‬ .‫شود‬‫می‬
‫اجرایی‬ ،‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫وج‬ ‫بر‬ ‫امریکا‬ ‫و‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ژاپ‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬
‫کید‬ ‫تأ‬ ‫موفق‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫یک‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ )‫(پایش‬ ‫بازنگری‬ ‫و‬
.‫نمایند‬‫می‬
‫قزوین‬‫در‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬ ‫ساختار‬.3.1
‫جنوبی‬ ‫دامنه‬ ‫از‬ ‫بخشی‬ ‫در‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫جغرافیایی‬ ‫موقعیت‬ ‫نظر‬ ‫از‬
‫ای‬‫حوزه‬‫در‬ ‫باال‬‫زایی‬‫لرزه‬‫توان‬‫با‬‫متعدد‬‫های‬‫گسل‬ .‫است‬‫میانی‬‫البرز‬
‫این‬‫به‬‫توجه‬‫با‬.‫دارند‬‫وجود‬‫قزوین‬‫شهر‬‫مرکز‬‫از‬‫کیلومتر‬ 65‫شعاع‬‫به‬
‫است‬ ‫الزم‬ ‫پس‬ ،‫است‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫نهادی‬ ‫عد‬ُ‫ب‬ ،‫پژوهش‬ ‫موضوع‬ ‫که‬
‫قرار‬‫تحلیل‬‫و‬‫شناسایی‬‫مورد‬‫شهر‬‫این‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫ساختار‬
.‫گیرد‬
‫کنترلی‬ ،‫دستوری‬‫ساختار‬‫یک‬‫ایران‬‫در‬‫طبیعی‬‫مخاطرات‬‫مدیریت‬
Azmi,Mirzaei(‫است‬‫توجه‬‫بی‬‫ها‬‫ظرفیت‬‫سایر‬‫به‬‫که‬ ‫دارد‬‫متمرکز‬‫و‬
‫عنوان‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫پیشگیری‬ ،‫کارشناسان‬ .)& Darvishi et al , 2015: 23
‫دانند‬‫می‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫اساس‬ ‫و‬ ‫بحران‬ ‫با‬ ‫مبارزه‬ ‫راهکار‬ ‫بهترین‬
‫ژاپن‬‫و‬‫امریکا‬ ‫کشور‬ ‫دو‬ ‫در‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫وضعیت‬‫تحلیل‬:4‫شماره‬‫جدول‬
‫ردیف‬
‫کشور‬
‫در‬ ‫حوادث‬ ‫مدیریت‬ ‫جایگاه‬
‫حوادث‬
‫حوادث‬‫مدیریت‬‫وضعیت‬‫تحلیل‬
‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫جایگاه‬
1
‫آمریکا‬
‫از‬‫مستقل‬‫سازمان‬‫یک‬
‫شهر‬‫مدیریت‬
•
‫مدخل‬‫ذی‬‫های‬‫ارگان‬‫دقیق‬‫دهی‬‫سازمان‬
•
‫مختلف‬‫نهادهای‬‫و‬‫ها‬‫سازمان‬‫خوب‬‫همکاری‬
•
‫حوادث‬‫درست‬‫بندی‬‫اولویت‬‫عدم‬
•
‫ها‬‫برنامه‬‫و‬‫عملکردها‬‫مستمر‬‫ارزیابی‬
‫در‬ ‫ـوب‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫(م‬ ‫ملی‬ ‫ساختار‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫داخ‬ ‫در‬
)‫قانون‬
2
‫ژاپن‬
‫شهر‬‫مدیریت‬‫مسئول‬‫نهاد‬
•
‫مدخل‬‫ذی‬‫های‬‫ارگان‬‫دقیق‬‫دهی‬‫سازمان‬
•
‫منسجم‬‫مدیریت‬
•
‫تأثیرگذار‬‫متغیرهای‬‫تمامی‬‫شناسایی‬
•
‫مؤثر‬‫عوامل‬‫همه‬‫سازی‬‫آماده‬‫در‬‫جامعیت‬
•
‫بخش‬‫هر‬‫وظایف‬‫دقیق‬‫شرح‬
•
‫ها‬‫برنامه‬‫و‬‫عملکردها‬‫مستمر‬‫ارزیابی‬
‫ـوب‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫ـ‬‫(غ‬ ‫ـی‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـح‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـت‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـاخ‬‫ـ‬‫ـ‬‫س‬ ‫در‬
‫ـای‬‫ـ‬‫ه‬‫ـان‬‫ـ‬‫ـازم‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ب‬ ‫همکاری‬ ‫ـورت‬‫ـ‬‫ص‬‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬
)‫المللی‬‫بین‬
‫مدیریت‬
‫از‬
‫گذار‬
‫برای‬
‫نهادی‬
‫آوری‬
‫تاب‬
‫ساختار‬
‫تحلیل‬
‫زلزله‬
‫برابر‬
‫در‬
‫آور‬
‫تاب‬
‫شهری‬
‫مدیریت‬
‫به‬
‫بحران‬
76
1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬
‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬
‫پژوهشی‬-‫علمی‬
‫ـش‬‫ـ‬‫وش‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬‫ـاره‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬
•
‫امنیتي‬‫کل‬ ‫مدیر‬‫مسئولیت‬‫با‬‫انتظامات‬‫و‬‫امنیت‬‫کارگروه‬
،‫قزوین‬‫استانداری‬‫انتظامي‬‫و‬
•
‫مدیر‬ ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫نفتي‬ ‫مواد‬ ‫و‬ ‫سوخت‬ ‫تأمین‬ ‫کارگروه‬
،‫قزوین‬‫استان‬‫سوختی‬‫های‬‫فرآورده‬‫پخش‬‫شرکت‬‫عامل‬
•
‫بنیاد‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫ک‬ ‫مدیر‬ ‫مسئولیت‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ب‬ ‫مسکن‬ ‫تأمین‬ ‫ـروه‬‫ـ‬‫ـارگ‬‫ـ‬‫ک‬
،‫قزوین‬‫استان‬‫اسالمي‬‫انقالب‬‫مسکن‬
•
‫کل‬ ‫مدیر‬ ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫رساني‬‫اطالع‬ ‫و‬ ‫ـوزش‬‫ـ‬‫آم‬ ‫کارگروه‬
،‫قزوین‬‫استان‬‫مرکز‬،‫سیما‬‫و‬‫صدا‬
•
‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫همگاني‬ ‫ـوزش‬‫ـ‬‫آم‬ ‫و‬ ‫نجات‬ ‫و‬ ‫ـداد‬‫ـ‬‫ام‬ ‫کارگروه‬
‫و‬‫قزوین‬‫استان‬‫احمر‬‫هالل‬‫جمعیت‬‫عامل‬‫مدیر‬
•
‫علوم‬ ‫ریاست‬ ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫ـان‬‫ـ‬‫درم‬ ‫و‬ ‫بهداشت‬ ‫کارگروه‬
.‫قزوین‬‫استان‬‫درمانی‬‫بهداشتی‬‫خدمات‬‫و‬‫پزشکی‬
‫مدیریت‬‫ستاد‬‫با‬‫که‬ ‫است‬‫دولتی‬‫اداره‬‫یک‬‫با‬‫کارگروه‬ ‫هر‬‫مسئولیت‬
‫هماهنگی‬ ‫شورای‬ ‫جلسات‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ‫ارتباط‬ ‫در‬ ‫شهر‬ ‫آن‬ ‫بحران‬
‫مورد‬‫در‬‫گیری‬‫تصمیم‬‫نقش‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬.‫نمایند‬‫می‬‫شرکت‬
‫هایی‬‫کارگروه‬ ‫همین‬ ،‫آن‬ ‫اجرایی‬ ‫بازوی‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫عهده‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫حوادث‬
‫به‬‫ها‬‫کارگروه‬ ‫این‬‫وظایف‬‫شرح‬‫در‬.‫شد‬‫اشاره‬‫آنها‬‫به‬ ‫باال‬‫در‬‫که‬ ‫است‬
‫توجه‬‫مورد‬‫باید‬‫که‬ ‫هایی‬‫شاخص‬‫و‬‫هدف‬‫مورد‬‫متغیرهای‬‫صراحت‬
.‫است‬‫نشده‬‫تشریح‬،‫گیرند‬ ‫قرار‬
‫و‬ ‫ها‬‫شهرداری‬ ‫سازمان‬ ‫که‬ ‫جدیدی‬ ‫ساختار‬ ‫طبق‬ ‫بر‬ ،‫دیگر‬ ‫طرف‬ ‫از‬
1396 ‫سال‬ ‫در‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫ها‬‫شهرداری‬ ‫برای‬ ‫ها‬‫دهیاری‬
‫و‬‫آوری‬‫تاب‬‫موضوع‬‫برای‬‫جایگاهی‬،)7‫شماره‬ ‫(نمودار‬‫نموده‬‫ابالغ‬
‫را‬ ‫شهردار‬ ‫و‬ ‫نشده‬ ‫دیده‬ ‫شهرداری‬ ‫تشکیالت‬ ‫در‬ ‫ها‬‫بحران‬ ‫با‬ ‫مقابله‬
‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫البته‬.‫شناسد‬‫نمی‬‫شهر‬‫بحران‬‫مدیر‬‫عنوان‬‫به‬
،‫خود‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ،‫شد‬ ‫ـاره‬‫ـ‬‫اش‬ ‫قبلی‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫گونه‬‫همان‬
‫در‬‫بحران‬‫بروز‬‫زمان‬ ‫در‬‫اجرایی‬‫عملیات‬‫مسئول‬‫عنوان‬‫به‬‫را‬ ‫شهردار‬
.‫است‬‫دیده‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫ساختار‬
‫بر‬ ‫مسئولیتش‬ ‫که‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫یکی‬ .‫نمایند‬ ‫مدیریت‬ ‫را‬
‫مدیریت‬‫هماهنگی‬‫شورای‬‫رئیس‬‫دیگری‬‫و‬‫است‬‫آن‬‫مدیرکل‬‫عهده‬
‫واقع‬ ‫در‬ .‫است‬ ‫فرماندار‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫مسئولیتش‬ ‫که‬ ‫شهرستان‬ ‫بحران‬
‫پردازد؛‬‫می‬ ‫سیاسی‬ ‫و‬ ‫فنی‬ ‫جنبه‬ ‫دو‬ ‫به‬ ، ‫بخشی‬ ‫دو‬ ‫ساختار‬ ‫این‬
‫فنی‬ ‫کارشناسی‬ ‫وظیفه‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫زیرمجموعه‬ ‫یکی‬
،‫پیشگیری‬ ،‫هماهنگی‬ ،‫(بازسازی‬ ‫دارد‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫کار‬ ‫تخصصی‬ ‫و‬
‫توجه‬ ‫با‬ ‫سیاسی‬ ‫مدیریت‬ ‫زیرمجموعه‬ ‫دیگری‬ ‫و‬ )‫غیره‬ ‫و‬ ‫مطالعات‬
،‫بخشدار‬ ،‫(فرماندار‬ ‫استان‬ ‫در‬ ‫شده‬ ‫تعریف‬ ‫سیاسی‬ ‫تقسیمات‬ ‫به‬
.‫دهیار)است‬‫و‬‫شهردار‬
‫مسئوالن‬‫تمامی‬‫و‬‫نیست‬‫مجزا‬‫مسیر‬‫دو‬‫معنای‬‫به‬‫تفکیک‬‫این‬‫البته‬
‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫هماهنگی‬ ‫ـورای‬‫ـ‬‫ش‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫مختلف‬ ‫ـای‬‫ـ‬‫ه‬‫رده‬ ‫در‬
ً
‫معموال‬‫سال‬ ‫در‬‫که‬ ‫بحران‬‫بروز‬ ‫از‬‫پیش‬‫های‬‫زمان‬ ‫(در‬‫قزوین‬‫استان‬
‫جلسات‬ ‫در‬ ‫بحران‬ ‫ـروز‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـان‬‫ـ‬‫زم‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫نمایند‬‫می‬ ‫برگزار‬ ‫جلسه‬ ‫شش‬
General( ‫هستند‬ ‫ارتباط‬ ‫در‬ ‫یکدیگر‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫ـرده‬‫ـ‬‫ک‬ ‫شرکت‬ )‫اضطراری‬
‫همچنین‬ .)2018 ،Office of Qazvin Crisis Management
‫حوادث‬ ‫با‬ ‫مقابله‬ ‫برای‬ ‫کارگروه‬ 14 ‫کشور‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫سازمان‬
‫ذیل‬‫های‬‫کارگروه‬ ،‫قزوین‬‫شهر‬‫برای‬‫آنها‬‫بین‬‫از‬‫که‬ ‫نموده‬‫بینی‬‫پیش‬
:‫هستند‬‫مسئولیت‬‫دارای‬‫زلزله‬‫با‬‫رابطه‬‫در‬
•
،‫ـن‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫زم‬‫ـاي‬‫ـ‬‫ـ‬‫ه‬‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫الی‬‫ـزش‬‫ـ‬‫ـغ‬‫ـ‬‫ل‬،‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـزل‬‫ـ‬‫ـ‬‫زل‬‫ـرات‬‫ـ‬‫ـاط‬‫ـ‬‫ـخ‬‫ـ‬‫م‬‫ـروه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـارگ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ک‬
‫و‬ ‫راه‬ ‫کل‬ ‫مدیر‬ ‫ریاست‬ ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫شهرسازي‬ ‫و‬ ‫ساختمان‬ ،‫ابنیه‬
،‫شهرسازی‬
•
‫امور‬‫کل‬ ‫مدیر‬‫مسئولیت‬‫با‬‫نهاد‬‫مردم‬‫هاي‬‫تشکل‬‫کارگروه‬
،‫قزوین‬‫استانداری‬‫شوراهاي‬‫و‬‫فرهنگي‬،‫اجتماعي‬
•
‫توزیع‬ ‫و‬ ‫تأمین‬ ،‫ـي‬‫ـ‬‫ـوان‬‫ـ‬‫ـازت‬‫ـ‬‫ب‬ ‫و‬ ‫ـازي‬‫ـ‬‫ـازس‬‫ـ‬‫ب‬ ،‫بیمه‬ ‫ـروه‬‫ـ‬‫گ‬‫ـار‬‫ـ‬‫ک‬
‫خطرناك‬‫مواد‬ ،‫نشاني‬‫آتش‬ ،‫ها‬‫ساختمان‬ ‫ـرداري‬‫ـ‬‫آوارب‬ ،‫آالت‬‫ماشین‬
‫هماهنگی‬ ‫معاون‬ ‫مسئولیست‬ ‫با‬ ‫باختگان‬ ‫جان‬ ‫تدفین‬ ‫و‬ ‫انتقال‬ ‫و‬
،)‫قزوین‬‫استانداری‬‫شوراهای‬‫و‬‫شهری‬‫دفتر‬‫کل‬ ‫(مدیر‬‫عمرانی‬‫امور‬
GeneralOfficeofQazvinCrisisManagement,2018:‫ماخذ‬،‫قزوین‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬ ‫ساختار‬:6‫شماره‬ ‫نمودار‬
‫مدیریت‬
‫از‬
‫گذار‬
‫برای‬
‫نهادی‬
‫آوری‬
‫تاب‬
‫ساختار‬
‫تحلیل‬
‫زلزله‬
‫برابر‬
‫در‬
‫آور‬
‫تاب‬
‫شهری‬
‫مدیریت‬
‫به‬
‫بحران‬
77
1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬
‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬
‫پژوهشی‬-‫علمی‬
‫وشش‬‫سی‬‫شماره‬
OrganizationofMunicipalitiesandRuralAffairs,2017:2:‫مأخذ‬‫قزوین؛‬‫شهرداری‬‫سازمانی‬ ‫ساختار‬:7‫شماره‬ ‫نمودار‬
‫را‬‫موضوع‬‫دو‬‫محلی‬‫های‬‫حکومت‬‫تا‬‫است‬‫الزم‬،‫دهد‬‫نشان‬‫کنش‬‫وا‬
‫حوادث‬‫کاهش‬ ‫مدیریت‬‫ایجاد‬،‫یکی‬‫دهند؛‬ ‫قرار‬‫خود‬ ‫کار‬ ‫دستور‬ ‫در‬
،‫حوادث‬‫مدیریت‬‫به‬‫دستیابی‬‫برای‬.‫نهاد‬‫این‬‫مداوم‬‫پایش‬،‫دوم‬‫و‬
‫در‬ ‫باید‬ ‫هایی‬‫شاخص‬ ‫و‬ )‫(متغیرها‬ ‫تأثیرگذار‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫ـوام‬‫ـ‬‫ع‬ ‫شناسایی‬
.‫گیرند‬ ‫قرار‬‫توجه‬‫مورد‬‫زلزله‬‫وقوع‬‫از‬‫بعد‬‫و‬‫هنگام‬،‫پیش‬‫های‬‫زمان‬
4
.
‫ها‬‫یافته‬‫و‬‫بحث‬
‫یکسانی‬‫الگوی‬،‫شد‬‫اشاره‬‫سندای‬‫و‬‫هیوگو‬‫اسناد‬ ‫در‬‫که‬ ‫همانگونه‬
‫ساختار‬‫زیرا‬،‫ندارد‬‫وجود‬‫دنیا‬‫سطح‬‫در‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫ایجاد‬‫برای‬
‫برای‬ ‫اما‬ .‫است‬ ‫متفاوت‬ ‫دنیا‬ ‫مختلف‬ ‫مناطق‬ ‫در‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬
‫حوادث‬ ‫به‬ ‫خوبی‬ ‫به‬ ‫بتواند‬ ‫که‬ ‫آور‬‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫یک‬ ‫تحقق‬
‫حوادث‬‫برابر‬‫در‬‫شهری‬‫مدیریت‬‫نهاد‬‫آوری‬‫تاب‬‫به‬‫دستیابی‬‫فرآیند‬:8‫شماره‬‫نمودار‬
‫شهری‬‫نهادی‬‫آور‬‫تاب‬‫تحقق‬‫در‬‫مؤثر‬‫متغیرهای‬:5‫شماره‬‫جدول‬
‫ردیف‬
‫متغیر‬
‫ردیف‬
‫متغیر‬
1
‫جامعه‬‫عادی‬‫مردم‬
6
‫خصوصی‬‫بخش‬
2
‫نهاد‬‫مردم‬‫های‬‫سازمان‬
7
)‫تجهیزات‬‫و‬‫خدمات‬(‫امدادی‬‫های‬‫پایگاه‬
3
‫محلی‬‫حکومت‬
8
‫شهری‬‫های‬‫زیرساخت‬
4
‫محلی‬‫فرا‬‫نهادهای‬
9
‫رسانی‬‫اطالع‬‫و‬‫هشدار‬‫سیستم‬
5
‫اجرا‬‫الزم‬‫های‬‫برنامه‬‫و‬‫قوانین‬
10
‫اطالعات‬‫بانک‬
‫کید‬ ‫تأ‬‫متغیر‬‫ده‬‫بر‬‫آنها‬‫همه‬‫مجموع‬ ‫در‬‫که‬ ‫اند‬‫گرفته‬ ‫قرار‬‫اشاره‬‫مورد‬
.‫اند‬‫شده‬‫آورده‬5‫شماره‬‫جدول‬‫در‬‫که‬ ‫اند‬‫داشته‬
‫های‬‫شاخص‬‫مورد‬‫در‬‫مختلف‬‫منابع‬‫مطالعه‬‫نیز‬3‫شماره‬‫جدول‬‫در‬
‫مجموع‬‫در‬‫شاخص‬12،‫داد‬‫نشان‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫زمینه‬‫در‬‫مطرح‬
‫مالحظه‬ 6 ‫شماره‬ ‫ـدول‬‫ـ‬‫ج‬ ‫ـورت‬‫ـ‬‫ص‬ ‫به‬ ‫توان‬‫می‬ ‫که‬ ‫هستند‬ ‫مطرح‬
.‫نمود‬
‫متخصص‬30‫از‬،‫هاست‬‫شاخص‬‫به‬‫مربوط‬‫که‬ ‫نخست‬‫پرسشنامه‬‫در‬
‫گردید‬ ‫سئوال‬‫انتخابی‬‫های‬‫شاخص‬‫ضرورت‬‫با‬‫رابطه‬ ‫در‬‫شهرسازی‬
.‫است‬‫شده‬‫آورده‬‫نظرات‬‫برآیند‬7‫شماره‬‫جدول‬‫در‬‫که‬
‫متخصص‬ 30 ‫از‬ ‫نیز‬ ‫متغیرهاست‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫که‬ ‫دوم‬ ‫پرسشنامه‬ ‫در‬
‫موضوع‬ ‫برای‬ ‫انتخابی‬ ‫متغیرهای‬ ‫ـرورت‬‫ـ‬‫ض‬ ‫با‬ ‫رابطه‬ ‫در‬ ‫شهرسازی‬
‫نظرات‬ ‫برآیند‬ 8 ‫شماره‬ ‫جدول‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫گردید‬ ‫سئوال‬ ‫پژوهش‬ ‫مورد‬
.‫است‬‫شده‬‫آورده‬
‫لحاظ‬"‫آوری‬‫"تاب‬‫عنوان‬‫با‬‫بخشی‬،‫امریکا‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫سازمانی‬
‫آن‬‫های‬‫زیرمجموعه‬ ‫از‬‫یک‬‫هر‬‫برای‬‫مشخصی‬‫وظایف‬‫شرح‬‫و‬‫شده‬
‫تمرکز‬ ‫مخاطرات‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫ـداوم‬‫ـ‬‫م‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫بر‬ ‫که‬ ‫گردیده‬ ‫تعریف‬
‫وجود‬ ‫ها‬‫برنامه‬ ‫و‬ ‫قوانین‬ ‫بررسی‬ ‫برای‬ ‫ای‬‫کمیته‬ ‫نیز‬ ‫ژاپن‬ ‫در‬ .‫دارند‬
‫کارشناسان‬ ‫و‬ ‫مختلف‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫ـران‬‫ـ‬‫ی‬‫ـد‬‫ـ‬‫م‬ ‫آن‬ ‫اعضای‬ ‫که‬ ‫دارد‬
‫هم‬ ‫ملل‬ ‫سازمان‬ ‫اسناد‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫اداره‬ ‫عنوان‬ ‫با‬ ‫ای‬‫اداره‬
‫برای‬ ‫ایران‬ ‫در‬ .‫داشتند‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫مداوم‬ ‫سازی‬‫بهینه‬ ‫بخش‬ ‫وجود‬ ‫بر‬
‫ولی‬ ،‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫نوشته‬ ‫مفصلی‬ ‫ـف‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫وظ‬ ‫ـرح‬‫ـ‬‫ش‬ ‫عملیاتی‬ ‫ـای‬‫ـ‬‫ه‬‫ـروه‬‫ـ‬‫ـارگ‬‫ـ‬‫ک‬
‫و‬‫اند‬‫نگرفته‬ ‫قرار‬‫اشاره‬‫مورد‬‫آنها‬ ‫در‬‫صراحت‬‫به‬ ‫تأثیرگذار‬‫متغیرهای‬
‫الزم‬‫نخست‬‫گام‬ ‫در‬‫بنابراین‬.‫دارد‬‫وجود‬‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫در‬‫ابهام‬‫نوعی‬
‫تا‬ ‫شود‬ ‫ارزیابی‬ CVR ‫روش‬ ‫به‬ ‫متغیرها‬ ‫و‬ ‫ها‬‫شاخص‬ ‫روایی‬ ‫تا‬ ‫است‬
‫کدام‬ ‫همچنین‬‫و‬‫تأثیرگذارند‬‫ایران‬ ‫در‬‫متغیرها‬‫کدام‬ ‫گردد‬ ‫مشخص‬
‫در‬ ‫که‬ ‫همانگونه‬ .‫هستند‬ ‫مطرح‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫در‬ ‫ها‬‫شاخص‬
‫مختلف‬‫منابع‬‫در‬‫متفاوتی‬‫متغیرهای‬،‫شد‬‫مالحظه‬2‫شماره‬‫جدول‬
‫شهر‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫در‬‫مطرح‬‫شاخص‬:6‫شماره‬‫جدول‬
‫ردیف‬
‫شاخص‬
‫ردیف‬
‫شاخص‬
‫ردیف‬
‫شاخص‬
‫ردیف‬
‫شاخص‬
1
‫یکپارچگی‬
4
‫مشارکتی‬
7
‫هدفمندی‬
10
‫نگری‬‫جامع‬
2
‫پذیری‬‫مسئولیت‬
5
‫قانونمندی‬
8
‫پایداری‬
11
‫پذیری‬‫انعطاف‬
3
‫بازتابندگی‬
6
‫کارآیی‬
9
)‫(آمادگی‬‫آموزش‬
12
‫خودگردانی‬
‫مدیریت‬
‫از‬
‫گذار‬
‫برای‬
‫نهادی‬
‫آوری‬
‫تاب‬
‫ساختار‬
‫تحلیل‬
‫زلزله‬
‫برابر‬
‫در‬
‫آور‬
‫تاب‬
‫شهری‬
‫مدیریت‬
‫به‬
‫بحران‬
Analysis of Institutional resilience structure for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study  Qazvin City).pdf
Analysis of Institutional resilience structure for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study  Qazvin City).pdf
Analysis of Institutional resilience structure for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study  Qazvin City).pdf
Analysis of Institutional resilience structure for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study  Qazvin City).pdf
Analysis of Institutional resilience structure for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study  Qazvin City).pdf
Analysis of Institutional resilience structure for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study  Qazvin City).pdf
Analysis of Institutional resilience structure for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study  Qazvin City).pdf

More Related Content

More from Amber Ford

More from Amber Ford (20)

Be Your Ghost Writer, Paper Back Writer, Non Fiction Writer And Editor
Be Your Ghost Writer, Paper Back Writer, Non Fiction Writer And EditorBe Your Ghost Writer, Paper Back Writer, Non Fiction Writer And Editor
Be Your Ghost Writer, Paper Back Writer, Non Fiction Writer And Editor
 
Scientific Writing. Online assignment writing service.
Scientific Writing. Online assignment writing service.Scientific Writing. Online assignment writing service.
Scientific Writing. Online assignment writing service.
 
Essay Speech Format Spm E. Online assignment writing service.
Essay Speech Format Spm E. Online assignment writing service.Essay Speech Format Spm E. Online assignment writing service.
Essay Speech Format Spm E. Online assignment writing service.
 
How To Write An ACT Essay Writing Tips With Great Examples
How To Write An ACT Essay Writing Tips With Great ExamplesHow To Write An ACT Essay Writing Tips With Great Examples
How To Write An ACT Essay Writing Tips With Great Examples
 
Cheap Essay Writing Service Writing Services, Paper Writing Service
Cheap Essay Writing Service Writing Services, Paper Writing ServiceCheap Essay Writing Service Writing Services, Paper Writing Service
Cheap Essay Writing Service Writing Services, Paper Writing Service
 
Magic Essay Typer Plagiarism EssayTyper,
Magic Essay Typer Plagiarism EssayTyper,Magic Essay Typer Plagiarism EssayTyper,
Magic Essay Typer Plagiarism EssayTyper,
 
Opinion Paper Topics. 70 Interesting Opinion Essay
Opinion Paper Topics. 70 Interesting Opinion EssayOpinion Paper Topics. 70 Interesting Opinion Essay
Opinion Paper Topics. 70 Interesting Opinion Essay
 
Best Free Essay Sites. Online assignment writing service.
Best Free Essay Sites. Online assignment writing service.Best Free Essay Sites. Online assignment writing service.
Best Free Essay Sites. Online assignment writing service.
 
Reflection Essay How To Write An Argument Essay O
Reflection Essay How To Write An Argument Essay OReflection Essay How To Write An Argument Essay O
Reflection Essay How To Write An Argument Essay O
 
College Essay Review Service 48-Hour Essay R
College Essay Review Service 48-Hour Essay RCollege Essay Review Service 48-Hour Essay R
College Essay Review Service 48-Hour Essay R
 
Descriptive Essay Political Science Quantitative Resear
Descriptive Essay Political Science Quantitative ResearDescriptive Essay Political Science Quantitative Resear
Descriptive Essay Political Science Quantitative Resear
 
StudentS Guide To Writing College Papers Fourth Ed
StudentS Guide To Writing College Papers Fourth EdStudentS Guide To Writing College Papers Fourth Ed
StudentS Guide To Writing College Papers Fourth Ed
 
5 Best Images Of Spring Writing Paper Printable - F
5 Best Images Of Spring Writing Paper Printable - F5 Best Images Of Spring Writing Paper Printable - F
5 Best Images Of Spring Writing Paper Printable - F
 
Importance Of Environment Essay. Online assignment writing service.
Importance Of Environment Essay. Online assignment writing service.Importance Of Environment Essay. Online assignment writing service.
Importance Of Environment Essay. Online assignment writing service.
 
Calendars Planners Lined Notes Watercolor Flower P
Calendars Planners Lined Notes Watercolor Flower PCalendars Planners Lined Notes Watercolor Flower P
Calendars Planners Lined Notes Watercolor Flower P
 
Write My Paper Please - Can Anyone Help Me On My Ess
Write My Paper Please - Can Anyone Help Me On My EssWrite My Paper Please - Can Anyone Help Me On My Ess
Write My Paper Please - Can Anyone Help Me On My Ess
 
Lined Letter Paper Page For Writing In Un
Lined Letter Paper Page For Writing In UnLined Letter Paper Page For Writing In Un
Lined Letter Paper Page For Writing In Un
 
Definition Essay Writing Examples. Online assignment writing service.
Definition Essay Writing Examples. Online assignment writing service.Definition Essay Writing Examples. Online assignment writing service.
Definition Essay Writing Examples. Online assignment writing service.
 
SAT - College Board - The New York Times
SAT - College Board - The New York TimesSAT - College Board - The New York Times
SAT - College Board - The New York Times
 
An Image Of The Writing Process For Students
An Image Of The Writing Process For StudentsAn Image Of The Writing Process For Students
An Image Of The Writing Process For Students
 

Analysis of Institutional resilience structure for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study Qazvin City).pdf

  • 1. ‫پژوهشی‬-‫علمی‬:‫مقاله‬‫نوع‬ ‫مدیریت‬‫به‬‫بحران‬‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫ساختار‬‫تحلیل‬ ‫زلزله‬‫برابر‬ ‫در‬‫آور‬‫تاب‬‫شهری‬ 1 ‫قزوین‬‫شهر‬:‫موردی‬‫مطالعه‬ ،‫اسالمی‬‫آزاد‬‫دانشگاه‬،‫قزوین‬‫واحد‬،‫شهرسازی‬‫و‬‫معماری‬‫دانشکده‬،‫شهرسازی‬‫گروه‬ ،‫تخصصی‬‫دکترای‬‫دوره‬‫دانشجوی‬-‫اردالن‬‫داریوش‬ .‫ایران‬،‫قزوین‬ .‫ایران‬،‫قزوین‬،‫اسالمی‬‫آزاد‬‫دانشگاه‬،‫قزوین‬‫واحد‬،‫شهرسازی‬‫و‬‫معماری‬‫دانشکده‬،‫شهرسازی‬‫گروه‬ ،‫دانشیار‬-2 ‫داودپور‬‫زهره‬ .‫ایران‬،‫تهران‬،‫تهران‬‫دانشگاه‬،‫جغرافیا‬‫دانشکده‬،‫شهری‬‫ریزی‬‫برنامه‬‫و‬‫جغرافیا‬‫گروه‬ ،‫استاد‬-‫زیاری‬‫اله‬‫کرامت‬ ‫ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‬‫ـ‬‫ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ‬ ‫به‬‫که‬ »‫قزوین‬‫شهر‬:‫پژوهی‬‫مورد‬‫ایران‬‫میانی‬‫شهرهاي‬‫براي‬‫شهری‬‫مدیریت‬‫نهاد‬‫آوری‬‫تاب‬‫الگوي‬‫«تبیین‬‫عنوان‬‫با‬‫اردالن‬‫داریوش‬‫دکتری‬‫رساله‬ ‫از‬‫گرفته‬ ‫بر‬‫مقاله‬‫این‬ 1 .‫است‬‫رسیده‬‫انجام‬‫به‬‫قزوین‬‫اسالمی‬‫آزاد‬‫دانشگاه‬‫شهرسازی‬‫و‬‫معماری‬‫دانشکده‬‫در‬‫زیاری‬‫اله‬‫کرامت‬ ‫مشاوره‬‫و‬‫داودپور‬‫زهره‬‫راهنمایی‬ zdavoudpour@yahoo.com:‫مقاله‬‫مسئول‬‫نویسنده‬ 2 1398/03/24:‫دریافت‬‫تاریخ‬ 1398/10/25:‫پذیرش‬‫تاریخ‬ 84‫تا‬69‫ص‬ / 1399 ‫پاییز‬ / 36‫شماره‬ ‫چکیده‬ ‫مدیریت‬‫توانمندسازی‬‫زمینه‬ ‫در‬‫پژوهش‬،)‫هیوگو‬‫(اجالس‬‫میالدی‬2005‫سال‬ ‫از‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫موضوع‬‫شدن‬‫تر‬‫جدی‬‫با‬ ‫آنها‬ ‫در‬‫که‬ ‫شهرهایی‬ ‫در‬‫مسئله‬‫این‬.‫گرفت‬ ‫قرار‬‫توجه‬‫مورد‬‫ویژه‬ ‫طور‬‫به‬،‫حادثه‬‫بروز‬‫زمان‬ ‫در‬‫تر‬‫مطلوب‬‫عملکرد‬‫برای‬‫شهرها‬ ‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬ ‫ساختار‬‫که‬ ‫آنجا‬ ‫از‬.‫است‬‫کرده‬ ‫پیدا‬‫چندانی‬‫دو‬‫اهمیت‬)‫قزوین‬‫شهر‬‫(مانند‬‫دارد‬‫وجود‬‫لرزه‬‫زمین‬‫خطر‬ ،‫ورزقان‬ ‫(مانند‬ ‫اند‬‫داشته‬ ‫زلزله‬ ‫با‬ ‫برخورد‬ ‫در‬ ‫ناموفقی‬ ‫عملکرد‬ ‫اخیر‬ ‫های‬‫سال‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫شهرهایی‬ ‫مشابه‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫چه‬‫به‬‫باید‬‫ستاد‬‫این‬ ‫ساختار‬‫که‬ ‫است‬‫این‬)‫قزوین‬‫شهر‬ ‫در‬‫زلزله‬‫بالقوه‬‫خطر‬‫به‬‫توجه‬‫(با‬‫اصلی‬‫مسئله‬ ،)‫غیره‬‫و‬‫شیرین‬‫قصر‬ ‫توصیفی_تحلیلی‬‫روش‬‫نوع‬‫نظر‬‫از‬‫حاضر‬‫مقاله‬.‫باشد‬‫داشته‬‫لرزه‬‫زمین‬‫به‬‫نسبت‬‫تری‬‫مطلوب‬‫عملکرد‬‫بتواند‬‫تا‬‫باشد‬‫صورت‬ ‫به‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫توضیح‬ ‫به‬ ‫الزم‬ .‫دهد‬‫می‬ ‫قرار‬ ‫ارزیابی‬ ‫مورد‬ ‫را‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫ساختار‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫نظری‬‫مبانی‬‫بخش‬ ‫در‬.‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫باال‬ ‫بسیار‬‫شدت‬‫با‬‫لرزه‬‫زمین‬‫خطر‬‫معرض‬ ‫در‬‫همواره‬،‫فشاری‬‫های‬‫گسل‬ ‫به‬‫نزدیکی‬‫دلیل‬ ‫ساختار‬‫تشریح‬‫به‬‫سپس‬.‫گردیدند‬ ‫شناسایی‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫در‬‫مطرح‬‫های‬‫شاخص‬‫و‬‫متغیرها‬،‫مختلف‬‫اسناد‬‫مطالعه‬‫با‬ ‫با‬‫برخورد‬ ‫در‬‫موفق‬‫کشورهای‬ ‫سایر‬‫و‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫اسناد‬ ‫در‬‫پیشنهادی‬‫الگوهای‬‫و‬‫قزوین‬‫شهر‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬ ‫ها‬‫شاخص‬‫و‬‫متغیرها‬‫ارزیابی‬‫با‬‫ابتدا‬،‫ها‬‫یافته‬‫تحلیل‬‫بخش‬‫در‬.‫شد‬‫پرداخته‬)‫امریکا‬‫متحده‬‫ایاالت‬‫و‬‫ژاپن‬‫(همچون‬‫حوادث‬ 30‫از‬‫بخش‬‫این‬‫در‬.‫گردیدند‬ ‫شناسایی‬‫قزوین‬‫شهر‬‫شرایط‬‫به‬‫توجه‬‫با‬‫ضروری‬‫موارد‬)‫محتوایی‬‫روایی‬‫(نسبت‬CVR‫روش‬‫به‬ ‫دستیابی‬‫برای‬‫قزوین‬‫شرایط‬‫به‬‫توجه‬‫با‬‫شاخص‬‫ه‬ ُ ‫ن‬‫و‬‫متغیر‬‫ه‬ ُ ‫ن‬‫مجموع‬ ‫در‬‫که‬ ‫آمد‬‫عمل‬‫به‬‫نظرسنجی‬‫شهرسازی‬‫کارشناس‬ .‫شدند‬‫برگزیده‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫به‬ ‫برای‬‫قانون‬‫که‬ ‫است‬‫وظایفی‬‫براساس‬‫پرسشنامه‬‫این‬‫سئواالت‬‫که‬ ‫گردید‬ ‫تنظیم‬‫لیکرت‬‫طیف‬‫قالب‬‫در‬‫ای‬‫پرسشنامه‬‫سپس‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫بندی‬‫دسته‬ ‫مختلف‬ ‫های‬‫کارگروه‬ ‫تفکیک‬ ‫به‬ ‫سئواالت‬ .‫است‬ ‫کرده‬ ‫مشخص‬ ‫ستاد‬ ‫این‬ ‫مختلف‬ ‫های‬‫کارگروه‬ ‫کمک‬ ‫با‬‫ها‬‫داده‬،‫شهرسازی‬‫حوزه‬‫کارشناس‬ 110‫از‬‫نظرسنجی‬‫از‬‫پس‬.‫است‬‫گردیده‬ ‫تعیین‬‫هدف‬‫مورد‬‫شاخص‬‫و‬‫متغیر‬‫سئوال‬ ‫ستاد‬‫این‬‫برای‬‫مختلف‬‫های‬‫شاخص‬‫در‬‫متغیرها‬‫موجود‬‫وضعیت‬T.Student‫آزمون‬‫از‬‫استفاده‬‫با‬.‫شدند‬‫تحلیل‬spss‫افزار‬‫نرم‬ ‫همچنین‬ .‫بود‬ ‫اثرگذار‬ ‫گانه‬‫ه‬ ُ ‫ن‬ ‫متغیرهای‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫عدم‬ ‫دهنده‬ ‫نشان‬ ‫نتایج‬ ‫برآیند‬ .‫گرفت‬ ‫قرار‬ ‫سنجش‬ ‫مورد‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫موفق‬‫الگوهای‬‫خالف‬‫بر‬‫که‬ ‫بود‬‫آن‬‫دهنده‬‫نشان‬،‫دنیا‬‫در‬‫مطرح‬‫الگوهای‬‫با‬‫قزوین‬‫شهر‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫ساختار‬‫مقایسه‬ ‫اداری‬ ‫و‬ ‫عملیاتی‬ ‫نیروهای‬ ‫بخش‬ ‫دو‬ ‫از‬ ‫تنها‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫ستاد‬ ‫این‬ ‫ساختار‬ ،‫بودند‬ ‫شده‬ ‫تشکیل‬ ‫اصلی‬ ‫بخش‬ ‫چهار‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫تحقق‬ ‫برای‬ ‫نظر‬ ‫مورد‬ ‫ستاد‬ ‫نتیجه‬ ‫در‬ .‫باشند‬ ‫می‬ ‫سازمانی‬ ‫اصالح‬ ‫نیازمند‬ ‫نیز‬ ‫بخش‬ ‫دو‬ ‫این‬ ‫البته‬ ‫که‬ ،‫است‬ ‫شده‬ ‫تشکیل‬ ‫تغییر‬،‫دوم‬،‫موجود‬‫نواقص‬‫رفع‬‫برای‬‫ستاد‬‫ساختار‬‫اصالح‬،‫نخست‬.‫نماید‬‫اقدام‬‫محور‬‫سه‬‫حول‬‫است‬‫الزم‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫افزاری‬‫نرم‬‫و‬‫افزاری‬‫سخت‬‫نوین‬‫های‬‫فناوری‬‫به‬‫شدن‬‫مجهز‬،‫سوم‬‫و‬‫حکمروایی‬‫به‬‫حکومت‬ ‫از‬ ‫امور‬‫مدیریت‬‫نحوه‬ ‫در‬‫نگرش‬ ‫را‬‫الزم‬‫اثربخشی‬‫تا‬‫شود‬‫پیگیری‬‫همزمان‬‫صورت‬‫به‬‫باید‬‫فوق‬ ‫محور‬‫سه‬‫حول‬‫الزم‬‫اقدامات‬.‫پیشگیری‬‫و‬‫آمادگی‬‫راستای‬ ‫در‬ .‫دهد‬‫نشان‬ .‫زلزله‬،‫قزوین‬‫شهر‬،‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬،‫بحران‬‫مدیریت‬:‫کلیدی‬ ‫گان‬‫واژ‬
  • 2. 70 1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬ ‫پژوهشی‬-‫علمی‬ ‫ـش‬‫ـ‬‫وش‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬‫ـاره‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬ ‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬ ‫تاب‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫زلزله‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫به‬ ‫بحران‬ .‫است‬‫دقیق‬‫بررسی‬‫نیازمند‬)‫زلزله‬‫از‬‫بعد‬‫روزهای‬ ‫مسکن‬ ‫و‬ ‫نفوس‬ ‫عمومی‬ ‫سرشماری‬ ‫براساس‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫جمعیت‬ 748‫و‬ ‫هزار‬ 402‫با‬‫برابر‬،‫شده‬‫ارائه‬ ‫آمار‬‫ملی‬‫درگاه‬ ‫در‬‫که‬ 1395‫سال‬ ‫طرح‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫اندازه‬ ‫لحاظ‬ ‫به‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫جمعیت‬ ‫این‬ ‫با‬ .‫است‬ ‫نفر‬ ‫مصوب‬ ‫ملی‬ ‫کالبدی‬ ‫طرح‬ ‫و‬ 1364 ‫سال‬ ‫مصوب‬ ‫سرزمین‬ ‫آمایش‬ ‫علمی‬ ‫مطالعات‬ ‫و‬ ‫اسناد‬ .‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫میانی‬ ‫بزرگ‬ ‫رده‬ ‫در‬ ،1375‫سال‬ ‫ک‬‫خطرنا‬‫فشاری‬‫های‬‫گسل‬ ‫عبور‬‫علت‬‫به‬‫شهر‬‫این‬‫دهد‬‫می‬‫نشان‬ ‫های‬‫لرزه‬‫زمین‬‫همیشگی‬‫خطر‬‫معرض‬ ‫در‬،‫شهر‬‫این‬‫شمالی‬‫پهنه‬ ‫از‬ ‫بروز‬ ‫صورت‬ ‫در‬ ،‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫ـدازه‬‫ـ‬‫ان‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ .‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫قدرتمند‬ ‫وارد‬ ‫های‬‫خسارت‬ ‫از‬ ‫بیشتر‬ ‫بسیار‬ ‫شده‬ ‫ایجاد‬ ‫خسارت‬ ‫لرزه‬ ‫زمین‬ ‫تشکیل‬ ‫قانون‬ ‫در‬ ،‫دیگر‬ ‫طرف‬ ‫از‬ .‫است‬ ‫کوچک‬ ‫شهر‬ ‫یک‬ ‫به‬ ‫شده‬ ‫سال‬‫پنج‬،‫کنونی‬ ‫قانون‬‫اصالح‬‫و‬‫بازنگری‬‫بر‬،‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬ ‫از‬‫بیش‬‫گذشت‬ ‫وجود‬‫با‬‫که‬ ‫گردیده‬ ‫کید‬ ‫تأ‬،‫آن‬‫شدن‬‫اجرایی‬ ‫از‬‫پس‬ .‫است‬‫نیفتاده‬‫اتفاق‬‫امر‬‫این‬‫آن‬‫تصویب‬‫زمان‬‫از‬‫دهه‬‫یک‬ ،‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫تشکیل‬ ‫قانون‬ ،‫ـد‬‫ـ‬‫ش‬ ‫ـاره‬‫ـ‬‫اش‬ ‫که‬ ‫همانگونه‬ .‫است‬ ‫کرده‬ ‫پیشنهاد‬ ‫مختلف‬ ‫شهرهای‬ ‫برای‬ ‫را‬ ‫مشابهی‬ ‫ساختار‬ ‫سطح‬ ‫در‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستادهای‬‫سایر‬‫موفقیت‬‫عدم‬‫به‬‫توجه‬‫با‬ ‫شهر‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫ساختار‬‫که‬ ‫است‬‫این‬‫اصلی‬‫مسئله‬،‫کشور‬ ‫ستاد‬‫این‬‫ساختار‬‫بهبود‬‫برای‬‫و‬‫است‬‫ضعفی‬‫نقاط‬‫چه‬‫دارای‬‫قزوین‬ ‫عبارت‬‫به‬.‫است‬‫الزم‬‫تغییراتی‬‫چه‬،‫آن‬ ‫در‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫تحقق‬‫و‬ ‫با‬ ‫مقابله‬ ‫برای‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫الگوی‬ ،‫دیگر‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬‫تاب‬ ‫های‬‫ویژگی‬ ‫از‬ ‫تا‬ ‫باشد‬ ‫تواند‬‫می‬ ‫چگونه‬ ‫لرزه‬ ‫زمین‬ ‫توجه‬‫با‬.‫گردد‬ ‫برخوردار‬،‫شده‬‫بیان‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫اسناد‬‫در‬‫که‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫ساختار‬ ‫ـالح‬‫ـ‬‫اص‬ ‫و‬ ‫بازنگری‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ ‫قانونی‬ ‫الزامی‬ ‫به‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫نهاد‬ ‫این‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫رسد‬‫می‬ ‫نظر‬ ‫به‬ ،‫بحران‬ ‫در‬‫ستاد‬‫این‬‫توانمندی‬‫ارتقای‬‫به‬‫قانون‬‫اجرای‬‫راستای‬‫در‬‫تواند‬‫می‬ .‫نماید‬‫کمک‬ ‫آینده‬ 2 . ‫تحقیق‬‫روش‬ ‫اهداف‬‫لحاظ‬‫به‬‫و‬‫کاربردی‬ ‫گونه‬ ‫از‬‫بیرونی‬‫اهداف‬‫نظر‬‫از‬‫حاضر‬‫مقاله‬ ‫اطالعات‬ ‫ـردآوری‬‫ـ‬‫گ‬ ‫روش‬ .‫است‬ ‫توصیفی‬ ‫و‬ ‫تحلیلی‬ ‫گونه‬ ‫از‬ ‫درونی‬ ،‫اسناد‬ ‫بررسی‬ ،‫ای‬‫کتابخانه‬ ‫مطالعات‬ ‫براساس‬ ‫نظری‬ ‫مبانی‬ ‫در‬ ‫های‬‫ارگان‬ ‫و‬ ‫ها‬‫سازمان‬ ‫های‬‫گزارش‬ ‫مطالعه‬ ‫و‬ ‫میدانی‬ ‫بازدیدهای‬ ،‫قزوین‬ ‫استانداری‬ ‫اطالعات‬ ‫از‬ ‫بخش‬ ‫این‬ ‫در‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫مدخل‬‫ذی‬ ‫و‬ ‫شهرسازی‬ ‫عالی‬ ‫شورای‬ ،‫قزوین‬ ‫گانه‬‫سه‬ ‫مناطق‬ ‫های‬‫شهرداری‬ ‫ها‬‫دهیاری‬ ،‫ها‬‫شهرداری‬ ‫سازمان‬ ،‫شهرسازی‬ ‫و‬ ‫راه‬ ‫اداره‬ ،‫معماری‬ ‫بررسی‬ ‫ضمن‬ ،‫جهانی‬ ‫تجربیات‬ ‫بخش‬ ‫در‬ .‫گردید‬ ‫استفاده‬ ‫غیره‬ ‫و‬ ،‫مختلف‬‫کشورهای‬ ‫و‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫اسناد‬‫در‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫مورد‬ ‫نمونه‬ ‫بخش‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫پرداخته‬ ‫آنها‬ ‫بین‬ ‫تطبیقی‬ ‫مقایسه‬ ‫به‬ ‫قزوین‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫کل‬ ‫اداره‬‫سازمانی‬‫ساختار‬‫که‬ ‫آنجا‬‫از‬،‫مطالعه‬ ‫سازمانی‬ ‫ساختار‬ ‫آخرین‬ ،‫ـد‬‫ـ‬‫دارن‬ ‫بررسی‬ ‫به‬ ‫نیاز‬ ‫قزوین‬ ‫شهرداری‬ ‫و‬ ‫مورد‬ )‫است‬ 1396 ‫و‬ 1397 ‫های‬‫سال‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ ‫(که‬ ‫آنها‬ ‫متغیر‬ ‫یک‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ .‫گرفت‬ ‫قرار‬ ‫مطالعه‬ ‫آنها‬ ‫از‬‫که‬ ‫دارد‬ ‫قرار‬‫مستقلی‬‫متغیرهای‬‫تأثیر‬‫تحت‬‫که‬ ‫است‬‫وابسته‬ ‫متغیرهای‬ ‫مطلوب‬ ‫وضعیت‬ ‫گرو‬ ‫در‬ ‫آن‬ ‫موفقیت‬ ‫و‬ ‫پذیرد‬‫می‬ ‫تأثیر‬ ،‫مستقل‬ ‫متغیرهای‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـع‬‫ـ‬‫وض‬ ‫سنجش‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ب‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫ـ‬‫س‬‫ا‬ ‫مستقل‬ 1 . ‫مقدمه‬ ‫تلفات‬ ‫باالی‬ ‫آمار‬ ‫تعداد‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ‫ترکیه‬ ‫و‬ ‫پرو‬ ،‫روسیه‬ ،‫ایران‬ ،‫چین‬ ‫جایگاه‬ ‫در‬ ‫گذشته‬ ‫ـال‬‫ـ‬‫س‬ ‫شصت‬ ‫ـی‬‫ـ‬‫ط‬ ‫طبیعی‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ـ‬‫ح‬ ‫در‬ ‫جانی‬ . )Caymaz et al, 2013: 610( ‫اند‬‫گرفته‬ ‫ـرار‬‫ـ‬‫ق‬ ‫پنجم‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ت‬ ‫نخست‬ ‫سازمان‬‫به‬‫وابسته‬‫طبیعی‬‫حوادث‬‫تحقیقات‬‫مرکز‬‫گزارش‬ ‫همچنین‬ ‫حوادث‬‫از‬‫ناشی‬‫ومیر‬‫مرگ‬‫لحاظ‬‫به‬‫ایران‬،‫دهد‬‫می‬‫نشان‬‫متحد‬‫ملل‬ ‫نفر‬ ‫هزار‬26 ‫از‬‫بیش‬‫با‬‫و‬‫دارد‬ ‫قرار‬‫دنیا‬‫نخست‬ ‫کشور‬ ‫ده‬‫جزو‬‫طبیعی‬ ‫اختصاص‬ ‫خود‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫هشتم‬ ‫رتبه‬ ،‫بم‬ ‫زلزله‬ ‫در‬ ‫فقط‬ ‫جانی‬ ‫تلفات‬ Poverty & Death: Disaster Mortality 1996-2015,( ‫است‬ ‫داده‬ ‫صورت‬ ‫در‬ ‫بتوانند‬ ‫که‬ ‫نحوی‬ ‫به‬ ‫شهرها‬ ‫توانمندسازی‬ . )2016 : 13 ‫عادی‬ ‫روال‬ ‫به‬ ‫هزینه‬ ‫کمترین‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫زمان‬ ‫حداقل‬ ‫در‬ ‫حادثه‬ ‫یک‬ ‫بروز‬ ‫توجه‬ ‫ـورد‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـروزه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ام‬ ‫که‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫هایی‬‫زمینه‬ ‫از‬ ‫یکی‬ ،‫ـد‬‫ـ‬‫ـردن‬‫ـ‬‫ـازگ‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫خ‬ ‫نحوه‬‫به‬‫مسئله‬‫این‬.‫است‬‫گرفته‬ ‫قرار‬‫شهرسازی‬‫حوزه‬‫کارشناسان‬ ‫مرتبط‬‫ها‬‫سکونتگاه‬‫این‬ ‫در‬‫کم‬‫حا‬‫نهادی‬‫های‬‫نظام‬‫توانمندسازی‬ ‫در‬‫نهادی‬‫عد‬ُ‫ب‬‫هیوگو‬‫اجالس‬‫از‬‫بعد‬،‫میالدی‬2005‫سال‬‫در‬.‫شود‬‫می‬ ‫راهکارهایی‬‫ارائه‬‫آن‬‫هدف‬‫و‬‫گردید‬ ‫مطرح‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫موضوع‬ ‫سوانح‬ ‫با‬ ‫رویایی‬ ‫برای‬ ‫الزم‬ ‫آمادگی‬ ،‫حوادث‬ ‫از‬ ‫پیش‬ ‫بتواند‬ ‫که‬ ‫بود‬ .‫دهد‬‫ارائه‬‫را‬‫اضطراری‬‫شرایط‬‫مدیریت‬‫برای‬‫الزم‬‫کارآیی‬ ‫و‬‫احتمالی‬ ‫رکن‬‫مهمترین‬)‫سندای‬‫و‬‫(هیوگو‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫مهم‬‫سند‬‫دو‬ .‫داند‬‫می‬‫آور‬‫تاب‬‫نهادی‬‫عد‬ُ‫ب‬‫وجود‬‫را‬‫آور‬‫تاب‬‫شهرهای‬‫به‬‫دستیابی‬ ‫در‬ ‫آور‬‫تاب‬ ‫نهادی‬ ‫عد‬ُ‫ب‬ ‫به‬ ‫دستیابی‬ ‫که‬ ‫شده‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫سند‬ ‫دو‬ ‫این‬ ‫در‬ )Sendai Framework, ‫است‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫کاهش‬ ‫مدیریت‬ ‫تحقق‬ ‫گرو‬ 2015:14&Howtomakecitiesmoreresilient:2012:71(. ‫دارای‬‫جنبه‬‫دو‬ ‫از‬‫ایران‬ ‫کشور‬ ‫برای‬‫آور‬‫تاب‬‫شهری‬‫مدیریت‬‫موضوع‬ ً ‫تقریبا‬ ،2800 ‫استاندارد‬ ‫نامه‬‫آیین‬ ‫طبق‬ ‫بر‬ ،‫نخست‬ .‫است‬ ‫اهمیت‬ ‫با‬‫های‬‫پهنه‬‫در‬‫ایران‬‫شهرهاي‬‫از‬‫درصد‬ 98‫پذیری‬‫آسیب‬‫لحاظ‬‫به‬ ‫نهاد‬،‫دوم‬.‫دارند‬‫قرار‬‫زلزله‬‫باالي‬ ً ‫نسبتا‬‫و‬‫باال‬،‫باال‬‫بسیار‬‫نسبي‬‫خطر‬ ‫مختلف‬ ‫شهرهای‬ ‫برای‬ ‫مشابه‬ ‫ساختاری‬ ‫ایران‬ ‫در‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫پیروی‬ ‫یکسان‬ ً ‫تقریبا‬ ‫ساختار‬ ‫یک‬ ‫از‬ ‫شهرها‬ ‫تمامی‬ ‫و‬ ‫نموده‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ئ‬‫ارا‬ ‫راهنمای‬ ‫تواند‬‫می‬ ‫شهر‬ ‫یک‬ ‫برای‬ ‫موفق‬ ‫الگوی‬ ‫یک‬ ‫ارائه‬ ‫و‬ ‫کنند‬‫می‬ ‫خود‬ ‫شرایط‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫تا‬ ‫باشد‬ ‫ـران‬‫ـ‬‫ای‬ ‫شهرهای‬ ‫سایر‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ ‫خوبی‬ .‫نمایند‬‫تبیین‬‫شهر‬‫آن‬‫حوادث‬‫با‬‫متناسب‬‫ساختاری‬ ،‫ـن‬‫ـ‬‫ـزوی‬‫ـ‬‫ق‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫ـاص‬‫ـ‬‫خ‬ ‫ـورت‬‫ـ‬‫ـ‬‫ص‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬ ‫و‬ ‫ـران‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ا‬ ‫در‬ ‫ـری‬‫ـ‬‫ـه‬‫ـ‬‫ش‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫ـری‬‫ـ‬‫ـدی‬‫ـ‬‫م‬ ‫مدیریت‬‫«ستاد‬‫عنوان‬‫با‬‫ستادی‬‫به‬‫را‬‫حوادث‬‫با‬‫برخورد‬‫مسئولیت‬ ‫کلی‬ ‫بخش‬ ‫دو‬ ‫به‬ ‫ستاد‬ ‫این‬ ‫ساختار‬ .‫است‬ ‫نموده‬ ‫ـذار‬‫ـ‬‫گ‬‫وا‬ »‫بحران‬ ‫شامل‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫ـادی‬‫ـ‬‫ـت‬‫ـ‬‫س‬ ‫جنبه‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ک‬ ‫بخش‬ ‫ـک‬‫ـ‬‫ی‬ .‫ـردد‬‫ـ‬‫گ‬‫ـی‬‫ـ‬‫م‬ ‫تقسیم‬ ‫و‬ ‫است‬ )‫اداری‬ ‫امور‬ ‫انجام‬ ‫(برای‬ ‫کارشناسان‬ ‫و‬ ‫سیاسی‬ ‫مسئوالن‬ ‫کارگروه‬ ‫تعدادی‬ ‫شامل‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫عملیاتی‬ ‫های‬‫گروه‬ ،‫دیگر‬ ‫بخش‬ ‫این‬‫جایگاه‬.‫دارند‬‫عهده‬‫بر‬‫را‬‫میدانی‬‫اقدامات‬‫مسئولیت‬‫که‬ ‫است‬ ‫هر‬ .‫نیست‬ ‫مشخص‬ ‫شفاف‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫ستاد‬ ‫کلی‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ‫بخش‬ ‫کارایی‬ ‫و‬ ‫نداده‬ ‫رخ‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫در‬ ‫شدیدی‬ ‫لرزه‬ ‫زمین‬ ‫کنون‬‫تا‬ ‫چند‬ ‫قرار‬ ‫ارزیابی‬ ‫مورد‬ ‫واقعی‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫شهر‬ ‫این‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫با‬ ‫ستاد‬ ‫این‬ ‫ساختار‬ ‫تشابه‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ ‫اما‬ ،‫نگرفته‬ ،‫ورزقان‬‫(همانند‬‫اند‬‫دیده‬‫آسیب‬‫زلزله‬‫اثر‬‫در‬‫که‬ ‫شهرهایی‬‫در‬‫بحران‬ ‫مقابله‬ ‫برای‬ ‫نهاد‬ ‫این‬ ‫توانمندی‬ ‫سنجش‬ ،)‫غیره‬ ‫و‬ ‫ذهاب‬ ‫سرپل‬ ‫و‬ ‫زلزله‬ ‫وقوع‬ ‫اولیه‬ ‫لحظات‬ ،‫زلزله‬ ‫از‬ ‫قبل‬ ( ‫زمانی‬ ‫بازه‬ ‫سه‬ ‫در‬ ‫زلزله‬ ‫با‬
  • 3. 71 1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬ ‫پژوهشی‬-‫علمی‬ ‫وشش‬‫سی‬‫شماره‬ ‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬ ‫تاب‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫زلزله‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫به‬ ‫بحران‬ ‫روایی‬ .‫آمد‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫نفر‬ 110 ‫نمونه‬ ‫حجم‬ p=q=0.5 ‫و‬ d=0.1 ‫فرض‬ ‫کرونباخ‬ ‫آلفای‬‫روش‬ ‫از‬‫پایای‬‫و‬ CVR‫روش‬‫به‬‫پرسشنامه‬‫سئواالت‬ ‫ستاد‬ ‫ضعف‬ ‫نقاط‬ ‫شناسایی‬ ‫از‬ ‫پس‬ ،‫نهایت‬ ‫در‬ .‫گردید‬ ‫محاسبه‬ ‫های‬‫مدل‬‫ساختار‬‫با‬‫ستاد‬‫این‬‫ساختار‬ ،‫قزوین‬‫شهر‬‫بحران‬‫مدیریت‬ ‫و‬ )‫ـدای‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫س‬ ‫و‬ ‫(هیوگو‬ ‫متحد‬ ‫ملل‬ ‫ـان‬‫ـ‬‫ـازم‬‫ـ‬‫س‬ ‫اسناد‬ ‫در‬ ‫پیشنهادی‬ ‫ضمن‬‫تطبیق‬‫این‬،‫گردد‬‫می‬‫مقایسه‬‫زمینه‬‫این‬‫در‬‫پیشرو‬‫کشورهای‬ ،‫ندارند‬‫وجود‬‫ستاد‬‫این‬‫فعلی‬‫ساختار‬‫در‬‫که‬ ‫اجزایی‬‫ساختن‬‫نمایان‬ ‫با‬‫آوری‬‫تاب‬‫به‬‫دستیابی‬‫برای‬‫پیشنهادی‬‫ساختار‬‫تا‬‫نماید‬‫می‬‫کمک‬ .‫شود‬‫سازماندهی‬‫قزوین‬‫شهر‬‫شرایط‬‫به‬‫توجه‬ 3 . ‫نظری‬‫چارچوب‬ ‫اما‬ ،‫ـردد‬‫ـ‬‫گ‬‫ـی‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـاز‬‫ـ‬‫ب‬ ‫میالدی‬ 1970 ‫ـه‬‫ـ‬‫ده‬ ‫به‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫سابقه‬ ‫گرچه‬‫ا‬ ‫به‬ ‫مشخص‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫ط‬ ‫به‬ ‫شهری‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫های‬‫مؤلفه‬ ‫بندی‬‫تقسیم‬ ‫برای‬ ‫سند‬ ‫این‬ ‫در‬ .‫شود‬‫می‬ ‫مربوط‬ ‫ژاپن‬ ‫در‬ )2005( 2 ‫هیوگو‬ ‫اجالس‬ ،‫اقتصادی‬،‫اجتماعی‬‫مؤلفه‬‫چهار‬‫به‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫بار‬‫نخستین‬ )TheUnitedNationOffice‫گردید‬ ‫تقسیم‬‫نهادی‬‫و‬‫محیطی‬‫زیست‬ .forDisasterRiskReduction:2012:18( ‫آور؛‬‫تاب‬‫شهری‬‫مدیریت‬‫کلی‬ ‫ساختار‬:1‫شماره‬‫نمودار‬ TheUnitedNationOfficeforDisasterRiskReduction:2012:71:‫ماخذ‬ ‫شهری‬‫مدیریت‬‫کلی‬ ‫ساختار‬،‫اجالس‬‫این‬‫برای‬‫شده‬‫منتشر‬‫سند‬‫در‬ ‫اجزای‬‫گرچه‬‫ا‬‫الگو‬‫این‬.‫شد‬‫معرفی‬1‫شماره‬‫نمودار‬‫صورت‬‫به‬‫آور‬‫تاب‬ ‫شامل‬ ‫که‬ ‫کند‬‫می‬ ‫معرفی‬ ‫را‬ ‫آور‬‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ ‫اصلی‬ ‫حدود‬‫و‬‫مداوم‬‫پایش‬‫و‬‫بررسی‬‫بخش‬،‫خطر‬‫کاهش‬ ‫مدیریت‬‫بخش‬ ‫مدیریت‬ ‫های‬‫نظام‬ ‫تفاوت‬ ‫خاطر‬ ‫به‬ ‫اما‬ ،‫است‬ ‫اختیارات‬ ‫و‬ ‫قانونی‬ ‫شرایط‬‫به‬‫منوط‬‫را‬‫سازمانی‬‫چارچوب‬‫طراحی‬‫دنیا‬‫سطح‬‫در‬‫شهری‬ .) The United Nation Office for DisasterRisk‫داند‬‫می‬ ‫شهر‬ ‫هر‬ Reduction,2018:1-2( "‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫خطر‬ ‫کاهش‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ 3 ‫ـدای‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـات‬‫ـ‬‫ـدام‬‫ـ‬‫اق‬ ‫ـوب‬‫ـ‬‫ـارچ‬‫ـ‬‫"چ‬ ‫سند‬ ‫ژاپن‬ ‫سندای‬ ‫شهر‬ ‫(در‬ ‫ملل‬ ‫سازمان‬ ‫جهانی‬ ‫کنفرانس‬ ‫سومین‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫سند‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫در‬ .‫ـد‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫رس‬ ‫تصویب‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬ )2015 ‫ـال‬‫ـ‬‫س‬ ‫در‬ ‫کاهش‬ ‫کارآمد‬ ‫"مدیریت‬،‫هیوگو‬‫اجالس‬‫از‬‫حاصل‬‫تجربیات‬‫براساس‬ ‫و‬ ‫نموده‬ ‫شهری‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫به‬ ‫مؤثری‬ ‫کمک‬ "‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫خطرپذیری‬ ‫متحد‬ ‫ملل‬ ‫سازمان‬ ‫اقدامات‬ ‫چارچوب‬ ‫راستای‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫کشورهایی‬ ‫خود‬‫های‬‫ظرفیت‬،‫اند‬‫داشته‬‫همکاری‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫با‬‫رابطه‬‫در‬ ‫الگوهای‬‫به‬‫توجه‬‫با‬‫سند‬‫این‬.‫اند‬‫داده‬‫ارتقا‬"‫حوادث‬‫"مدیریت‬ ‫در‬‫را‬ ‫تشکیل‬ ‫ـزای‬‫ـ‬‫اج‬ ،‫مختلف‬ ‫کشورهای‬ ‫در‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫متفاوت‬ 2 Hyogo 3 Sendai ‫باید‬‫مستقل‬‫متغیرهای‬‫دیگر‬‫عبارت‬‫به‬.‫دارند‬‫وجود‬‫هایی‬‫شاخص‬ ‫از‬‫پس‬،‫نخست‬‫گام‬ ‫در‬.‫شوند‬‫ارزیابی‬‫شاخص‬‫چند‬‫یا‬‫یک‬‫وسیله‬‫به‬ ‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫زمینه‬‫در‬‫مطرح‬‫های‬‫شاخص‬‫و‬‫متغیرها‬‫استخراج‬ ‫روش‬‫به‬‫قزوین‬‫شهر‬‫شرایط‬‫به‬‫توجه‬‫با‬‫آنها‬‫روایی‬،‫مختلف‬‫منابع‬ ‫از‬ ‫مورد‬ )‫شود‬‫می‬ ‫نامیده‬ CVR ً ‫اصطالحا‬ ‫(که‬ 1 ‫محتوایی‬ ‫روایی‬ ‫نسبت‬ ‫گردید‬ ‫تنظیم‬ ‫ای‬‫پرسشنامه‬ ‫منظور‬ ‫این‬ ‫برای‬ .‫گرفت‬ ‫قرار‬ ‫ارزیابی‬ ‫سه‬ ‫طیف‬ ‫براساس‬ ‫را‬ ‫هرآیتم‬ ‫تا‬ ‫گردید‬ ‫درخواست‬ ‫متخصصان‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫"ضرورتی‬،"‫ندارد‬‫ضرورتی‬‫ولی‬‫است‬‫"مفید‬،"‫است‬‫ضروری‬"‫قسمتی‬ Hajizadeh & Asghari, 2011: 399-( ‫نمایند‬ ‫بررسی‬ "‫ـدارد‬‫ـ‬‫ن‬ :‫گردد‬‫می‬‫محاسبه‬‫زیر‬‫فرمول‬‫مطابق‬‫ها‬‫پاسخ‬‫سپس‬.)400 Hajizadeh&Asghari,2011:399:‫ماخذ‬-CVR‫فرمول‬:1‫شماره‬‫رابطه‬ ‫پاسخ‬ ،‫است‬ "‫"ضروری‬ ‫گزینه‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫متخصصانی‬ ‫=تعداد‬NE ‫محاسبه‬ ‫مقدار‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫گ‬‫ا‬.‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫متخصصان‬ ‫کل‬ ‫تعداد‬ N ‫و‬ .‫ـد‬‫ـ‬‫ـ‬‫ان‬‫داده‬ ‫آیتم‬‫آن‬‫محتوایی‬ ‫اعتبار‬،‫باشد‬‫بزرگتر‬1‫شماره‬‫جدول‬ ‫مقدار‬ ‫از‬‫شده‬ .‫شود‬‫می‬‫پذیرفته‬ CVR‫مورد‬‫در‬‫گیری‬‫تصمیم‬:1‫شماره‬‫جدول‬ ‫متخصص‬‫افرا‬‫تعداد‬ ‫روایی‬‫مقدار‬‫حداقل‬ 15 0.49 30 0.33 40 0.29 Hajizadeh&Asghari,2011:399:‫ماخذ‬ ‫نهادهای‬‫از‬‫که‬ ‫هستند‬‫شهرسازی‬‫حوزه‬‫کارشناسان‬ ،‫آماری‬‫جامعه‬ ‫استانداری‬ ،‫قزوین‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫کل‬ ‫اداره‬ ‫همچون‬ ‫مختلف‬ ‫اساتید‬‫و‬‫قزوین‬‫شهرسازی‬‫و‬‫راه‬‫سازمان‬،‫قزوین‬‫شهرداری‬،‫قزوین‬ ‫خمینی‬‫امام‬‫الملل‬‫بین‬‫و‬‫اسالمی‬‫آزاد‬‫های‬‫دانشگاه‬‫شهرسازی‬‫گروه‬ ‫متخصص‬‫تعداد‬‫حداقل‬‫روش‬‫این‬‫در‬‫که‬ ‫آنجا‬‫از‬.‫اند‬‫گردیده‬ ‫انتخاب‬ ‫حجم‬ ،‫هستند‬ ‫نفر‬ 40 ‫نیاز‬ ‫مورد‬ ‫تعداد‬ ‫کثر‬‫حدا‬ ‫و‬ ‫نفر‬ 15 ‫نیاز‬ ‫مورد‬ ‫ساده‬ ‫تصادفی‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫کارشناسان‬ ‫و‬ ‫شد‬ ‫انتخاب‬ ‫نفر‬ 30 ‫نمونه‬ .‫گردیدند‬ ‫انتخاب‬ ‫وظایف‬ ،‫ستاد‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫وضعیت‬ ‫سنجش‬ ‫برای‬ ،‫دوم‬ ‫گام‬ ‫در‬ ‫دارای‬ ‫زلزله‬ ‫حادثه‬ ‫در‬ ‫(که‬ ‫مختلف‬ ‫های‬‫کارگروه‬ ‫حسب‬ ‫بر‬ ‫مصوب‬ ‫لیکرت‬‫طیف‬‫قالب‬ ‫در‬‫ای‬‫پرسشنامه‬‫صورت‬‫به‬)‫هستند‬‫مسئولیت‬ ‫مشخص‬ ‫هدف‬ ‫مورد‬ ‫شاخص‬ ‫و‬ ‫متغیر‬ ،‫سئوال‬ ‫هر‬ ‫در‬ .‫شد‬ ‫تنظیم‬ ‫شماره‬ ‫نسخه‬ ( SPSS25 ‫افزار‬‫نرم‬ ‫کمک‬ ‫با‬ ‫تحلیل‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫تا‬ ‫گردید‬ ‫قابل‬ ‫سهولت‬ ‫به‬ ‫ندارند‬ ‫قرار‬ ‫مطلوب‬ ‫وضعیت‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫متغیرها‬ )25 ‫محیط‬ ‫در‬ ‫متغیر‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫ه‬ ‫وضعیت‬ ‫سنجش‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ .‫باشند‬ ‫شناسایی‬ ،‫آماری‬ ‫جامعه‬ .‫شد‬ ‫استفاده‬ T.Student ‫ـون‬‫ـ‬‫آزم‬ ‫از‬ SPSS ‫افزار‬‫نرم‬ ‫هستند‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫مختلف‬ ‫نهادهای‬ ‫در‬ ‫شهری‬ ‫امور‬ ‫کارشناسان‬ ‫نهادهای‬ ‫عمومی‬ ‫ـط‬‫ـ‬‫رواب‬ ‫طرف‬ ‫از‬ ‫شده‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ارائ‬ ‫اطالعات‬ ‫براساس‬ ‫که‬ ‫تخمین‬‫نفر‬ 150‫حدود‬‫درمجموع‬‫آماری‬‫جامعه‬‫جمعیت‬،‫مختلف‬ ‫با‬‫نمونه‬‫حجم‬‫تعیین‬‫برای‬‫درصد‬95‫اطمینان‬‫سطح‬‫با‬‫که‬ ‫شد‬‫زده‬ 1 Content Validity Ratio
  • 4. 72 1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬ ‫پژوهشی‬-‫علمی‬ ‫ـش‬‫ـ‬‫وش‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬‫ـاره‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬ ‫که‬ ‫داشتند‬ ‫بیان‬ ‫آنها‬ .‫پرداختند‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫تحلیل‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬ ‫از‬ ‫یکی‬ ،‫آنها‬ ‫بین‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫ها‬‫سازمان‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫داخ‬ ‫در‬ ،‫کم‬ ‫اطالعات‬ ‫جریان‬ ‫کافی‬‫نا‬ ‫اطالعات‬ ‫توزیع‬ .‫است‬ ‫موفقیت‬ ‫عدم‬ ‫در‬ ‫موارد‬ ‫ترین‬‫اصلی‬ ‫غیرمستقیم‬ ‫یا‬ ‫نادرست‬ ‫سازگاری‬ ،‫انسانی‬‫خطای‬ ‫مستقیم‬ ‫نتیجه‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ـ‬‫ه‬‫ـان‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـازم‬‫ـ‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ه‬‫ـری‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫درگ‬ ،‫ـی‬‫ـ‬‫ـات‬‫ـ‬‫ـالع‬‫ـ‬‫اط‬‫ـای‬‫ـ‬‫ه‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـت‬‫ـ‬‫ـس‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬ ‫شبکه‬ ‫رویکرد‬ ‫یک‬ ‫مزایای‬ ‫مقاله‬ ‫این‬ ‫در‬ .‫است‬ ‫سیاسی‬‫مالحظات‬ ‫که‬ ‫گیرد‬‫می‬ ‫قرار‬ ‫موردبحث‬ ‫بازسازی‬ ‫و‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫در‬ ‫محور‬ ‫چندمنظوره‬ ‫و‬ ‫پیچیده‬ ‫عملیات‬ ‫در‬ ‫اطالعات‬ ‫تحلیل‬ ‫به‬ ‫وابسته‬ ‫دخیل‬ ‫های‬‫سازمان‬ ‫بین‬ ‫ـط‬‫ـ‬‫رواب‬ ‫سطح‬ ‫بندی‬‫طبقه‬ ‫به‬ ‫آنها‬ .‫است‬ ‫شامل‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ ‫تواند‬‫می‬ ‫ـط‬‫ـ‬‫رواب‬ ‫سطح‬ .‫اند‬‫پرداخته‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫در‬ ‫مختلف‬‫نهادهای‬‫همکاری‬‫نهایت‬‫در‬‫و‬‫مشارکت‬،‫تضاد‬‫عدم‬،‫تضاد‬ ‫بر‬ ‫عالوه‬ .)Von Lubitz, Beakley & Patricelli, 2008:1-17( ‫باشد‬ ‫کمال‬ ‫نقطه‬‫تا‬‫ابتدا‬‫از‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫گیری‬‫شکل‬‫روند‬‫بندی‬‫طبقه‬ ‫تأثیرگذار‬ ‫متغیرهای‬ ‫مورد‬ ‫در‬ ‫تحقیق‬ ‫به‬ ‫دیگری‬ ‫پژوهشگران‬ ،‫خود‬ ‫نقش‬ ‫بر‬ )2014( ‫شالچی‬ ‫و‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫ـ‬‫داودپ‬ .‫اند‬‫پرداخته‬ ‫موضوع‬ ‫این‬ ‫در‬ )Davoudpour ‫کنند‬‫می‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫شهرها‬ ‫آینده‬ ‫گیری‬‫تصمیم‬ ‫در‬ ‫مردم‬ ‫یک‬ ‫بر‬ ‫گذشته‬ ‫های‬‫پژوهش‬ ‫در‬ ‫همچنین‬ .& Shalchi, 2014: 29( .‫هستند‬ ‫مؤثر‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫شده‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫متغیرها‬ ‫سری‬ 2‫شماره‬ ‫ـدول‬‫ـ‬‫ج‬ ‫در‬ ‫ـوان‬‫ـ‬‫ت‬‫ـی‬‫ـ‬‫م‬ ‫را‬ ‫ها‬‫پژوهش‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫محتوای‬ ‫برآیند‬ .‫نمود‬‫مشاهده‬ ‫ذکر‬ ‫معیارهایی‬ ‫و‬ ‫اصول‬ ،‫مختلف‬ ‫منابع‬ ‫در‬ ‫آور‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫شهر‬ ‫زمینه‬ ‫در‬ ‫در‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫که‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫شهری‬ ‫های‬‫ویژگی‬ ‫کننده‬ ‫بیان‬ ‫که‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫جدول‬ ‫در‬ ‫ها‬‫پژوهش‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫محتوای‬ ‫برآیند‬ .‫دارد‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مقابل‬ .‫است‬‫شده‬‫آورده‬3‫شماره‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ ‫نظران‬‫صاحب‬ ‫که‬ ‫دهد‬‫می‬ ‫نشان‬ ‫مختلف‬ ‫منابع‬ ‫بررسی‬ ،‫دنیا‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫های‬‫نظام‬ ‫تنوع‬ ‫دهنده‬ ‫تشکیل‬ ‫اجزای‬ ‫بین‬ ‫روابط‬ ‫و‬ ‫ها‬‫قابلیت‬ ‫بندی‬‫طبقه‬ ‫به‬ ‫تنها‬ ‫الگو‬ ‫یک‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ئ‬‫ارا‬ ‫و‬ ‫ـد‬‫ـ‬‫ان‬‫ـرده‬‫ـ‬‫ک‬ ‫بسنده‬ ‫ها‬‫شاخص‬ ‫و‬ ‫متغیرها‬ ‫تحلیل‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫اسناد‬ ‫مطالعه‬ ‫کنار‬ ‫در‬ .‫نیست‬ ‫پذیر‬‫امکان‬ ‫کشورها‬ ‫تمامی‬ ‫برای‬ ‫سازی‬‫پیاده‬ ‫در‬ ‫مختلف‬ ‫کشورهای‬ ‫تجربیات‬ ،‫شده‬ ‫ارائه‬ ‫های‬‫مدل‬ ‫تواند‬‫می‬ ،‫ـود‬‫ـ‬‫خ‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ‫ـادی‬‫ـ‬‫ـه‬‫ـ‬‫ن‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ .‫نماید‬ ‫کمک‬ ‫تر‬‫اجرایی‬ ‫راهکارهای‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ارائ‬ ‫و‬ ‫موضوع‬ ‫بهتر‬ ‫درک‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫طبیعی‬ ‫متعدد‬ ‫حوادث‬ ‫داشتن‬ ‫وجود‬ ‫با‬ ‫ژاپن‬ ‫و‬ ‫امریکا‬ ‫کشور‬ ‫دو‬ .‫اند‬‫داشته‬‫اخیر‬‫های‬‫سال‬‫در‬‫را‬‫مالی‬‫و‬‫جانی‬‫تلفات‬‫کمترین‬ ،‫انسانی‬ ‫این‬ ‫نهادی‬ ‫ساختار‬ ‫بررسی‬ ‫به‬ ‫جهانی‬ ‫تجربیات‬ ‫بخش‬ ‫در‬ ‫بنابراین‬ ‫دلیل‬‫به‬‫کشورها‬ ‫سایر‬‫الگوی‬‫بررسی‬.‫است‬‫شده‬‫پرداخته‬ ‫کشور‬ ‫دو‬ ‫در‬ ‫آنها‬ ‫سازمانی‬ ‫عملکرد‬ ‫و‬ ‫ساختار‬ ،‫اطالعات‬ ‫به‬ ‫دسترسی‬ ‫عدم‬ .‫نبود‬‫پذیر‬‫امکان‬)‫عملی‬‫معتبر‬‫های‬‫پایگاه‬‫(در‬‫مختلف‬‫سطوح‬ ‫داخلی‬‫امنیت‬‫وزارت‬‫از‬‫آژانس‬‫یک‬3 ‫فدرال‬‫اضطراری‬‫مدیریت‬‫آژانس‬ ‫پاسخ‬‫در‬‫هماهنگی‬،‫سازمان‬‫این‬‫اصلی‬‫هدف‬.‫است‬‫متحده‬‫ایاالت‬ ‫ملی‬‫و‬‫محلی‬‫منابع‬‫و‬‫داده‬‫رخ‬‫متحده‬‫ایاالت‬‫در‬‫که‬ ‫است‬‫حوادثی‬‫به‬ ‫باید‬ ،‫دهد‬‫می‬ ‫رخ‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫حادثه‬ ‫که‬ ‫ایالتی‬ ‫فرماندار‬ .‫برد‬‫می‬ ‫بین‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫رسمی‬‫درخواست‬‫جمهور‬‫رئیس‬‫از‬‫و‬‫کرده‬ ‫اعالم‬‫را‬‫اضطراری‬‫وضعیت‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫فدرال‬ ‫دولت‬ ‫و‬ ‫فدرال‬ ‫اضطراری‬ ‫مدیریت‬ ‫آژانس‬ ‫که‬ ‫نماید‬ .‫دهند‬‫پاسخ‬‫حادثه‬ 3 Federal Emergency Management Agency (FEMA) ‫ساختار‬ ‫این‬ ‫اما‬ ‫کند‬‫نمی‬ ‫بیان‬ ‫را‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫ساختار‬ ‫دهنده‬ ‫وظایف‬ 2 ‫شماره‬ ‫ـودار‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ن‬ ‫در‬ .‫ـد‬‫ـ‬‫دان‬‫ـی‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـاری‬‫ـ‬‫ک‬ ‫ـوزه‬‫ـ‬‫ح‬ ‫سه‬ ‫شامل‬ ‫را‬ .‫است‬‫مالحظه‬‫قابل‬‫سندای‬‫سند‬‫براساس‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬ ،‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫وظایف‬:2‫شماره‬‫نمودار‬ TheUnitedNationOfficeforDisasterRiskReduction,2015:14-15:‫ماخذ‬ ‫و‬ ‫ـری‬‫ـ‬‫ـب‬‫ـ‬‫ره‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ش‬ ‫را‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ـ‬‫ح‬ ‫ـش‬‫ـ‬‫ـاه‬‫ـ‬‫ک‬ ‫مدیریت‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫گ‬‫ا‬ ‫ترتیب‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫ـات‬‫ـ‬‫ـدام‬‫ـ‬‫اق‬ ،‫بدانیم‬ ‫پایش‬ ‫و‬ ‫نظارت‬ ‫کنار‬ ‫در‬ ‫هماهنگی‬ ‫یا‬ ‫آور‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫بنابراین‬ .‫است‬ ‫دستیابی‬ ‫قابل‬ ‫نهادی‬ ‫حوادث‬ ‫مدیریت‬ ‫تقویت‬ ‫گرو‬ ‫در‬ ‫نهادی‬ ‫جنبه‬ ‫از‬ ‫شهری‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫را‬‫آن‬‫و‬‫نموده‬‫کید‬ ‫تأ‬‫نهادی‬‫جنبه‬‫بر‬‫مجدد‬‫کار‬ ‫چارچوب‬‫این‬.‫است‬ )The United Nation Office for Disaster‫داند‬‫می‬ ‫ها‬‫دولت‬ ‫وظیفه‬ .RiskReduction,2015:35-36( ‫های‬‫پژوهش‬ ،‫مدل‬ ‫یک‬ ‫ارائه‬ ‫زمینه‬ ‫در‬ ‫نیز‬ ‫مختلف‬ ‫نظران‬‫صاحب‬ ‫با‬ ‫مدلی‬ )2018( ‫همکارانش‬ ‫و‬ 1 ‫آدنیی‬ .‫ـد‬‫ـ‬‫ان‬‫داده‬ ‫انجام‬ ‫را‬ ‫مختلفی‬ ‫مطرح‬ "‫آوری‬‫تاب‬ ‫به‬ ‫دستیابی‬ ‫در‬ ‫ها‬‫قابلیت‬ )‫(بلوغ‬ ‫"تکامل‬ ‫عنوان‬ ‫یک‬‫صورت‬‫به‬‫را‬‫سیستم‬‫یک‬‫آوری‬‫تاب‬،‫مدل‬‫این‬ ‫در‬‫آنها‬.‫اند‬‫کرده‬ ‫یک‬ ‫بلوغ‬ ‫یا‬ ‫تکامل‬ .‫اند‬‫کرده‬ ‫تشبیه‬ ‫تکامل‬ ‫و‬ ‫بلوغ‬ ‫حال‬ ‫در‬ ‫موجود‬ ‫تا‬‫فرآیند‬‫یک‬:‫شود‬‫می‬‫تعریف‬‫گونه‬‫این‬‫که‬ ‫است‬‫فرآیندی‬،‫سیستم‬ ‫گیری‬‫اندازه‬،‫شده‬‫مدیریت‬،‫شده‬‫تعریف‬‫دقیق‬‫صورت‬‫به‬‫اندازه‬‫چه‬ ‫بلوغ‬ ‫سطح‬ ‫پنج‬ ‫ـدل‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ .‫اجراست‬‫قابل‬ ‫و‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫کنترل‬ ،‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ 1 ‫سطح‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫کند‬‫می‬ ‫مطرح‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫به‬ ‫دستیابی‬ ‫برای‬ )‫(تکامل‬ ‫شرح‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫بلوغ‬ ‫مختلف‬ ‫سطوح‬ ‫خصوصیات‬ .‫است‬ 5 ‫سطح‬ ‫تا‬ ‫است‬‫کاره‬‫تک‬‫سیستم‬،‫فرآیند‬‫از‬‫سطح‬‫این‬‫در‬_‫)اولیه‬1‫سطح‬:‫است‬ ‫به‬ ‫سیستم‬ ‫موفقیت‬ .‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫ومرج‬‫هرج‬ ‫اوقات‬ ‫گاهی‬ ‫و‬ ‫از‬ ‫سطح‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫در‬ _‫تکرارپذیر‬ )2 ‫سطح‬ .‫دارد‬ ‫بستگی‬ ‫ـردی‬‫ـ‬‫ف‬ ‫ـالش‬‫ـ‬‫ت‬ ‫عملکرد‬ ‫و‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ،‫هزینه‬ ‫ردیابی‬ ‫برای‬ ‫پروژه‬ ‫مدیریت‬ ،‫فرآیند‬ ‫ها‬‫فعالیت‬ ،‫ـح‬‫ـ‬‫ـط‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ای‬ ‫ـده_در‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬ ‫ـف‬‫ـ‬‫ـری‬‫ـ‬‫ـع‬‫ـ‬‫)ت‬3 ‫سطح‬ .‫دارد‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫ـ‬‫وج‬ ‫بر‬ ‫استاندارد‬ ‫فرایندهای‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ‫شده‬ ‫مستند‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫استاندارد‬ ‫کیفیت‬ _‫شده‬‫مدیریت‬)4‫سطح‬.‫شود‬‫می‬‫اعمال‬‫ها‬‫پروژه‬‫تمام‬‫روی‬ ‫خوبی‬ ‫به‬ ‫آنها‬ .‫شود‬‫می‬ ‫مستند‬ ‫و‬ ‫گیری‬‫اندازه‬ ،‫محصول‬ ‫و‬ ‫فرآیند‬ ‫فرایندها‬ _‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫سازی‬‫بهینه‬ )5 ‫سطح‬ .‫شوند‬‫می‬ ‫کنترل‬ ‫و‬ ‫درک‬ ‫نوآورانه‬ ‫های‬‫مهارت‬ ‫و‬ ‫کمی‬ ‫بازخورد‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ‫با‬ ‫ـداوم‬‫ـ‬‫م‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫چارچوب‬ ‫همه‬ ‫در‬ ‫ها‬‫شیوه‬ ‫بهترین‬ ‫و‬ ‫مفاهیم‬ .‫یابند‬‫می‬ ‫بهبود‬ )Adeniyi, Perera & Ginige, ‫است‬‫شده‬ ‫تعبیه‬ ‫عملیاتی‬ ‫و‬ ‫قانونی‬ .2018:777-781( ‫"مدیریت‬ ‫عنوان‬ ‫با‬ ‫ای‬‫مقاله‬ ‫در‬ )2008( ‫همکارانش‬ ‫و‬ 2 ‫لوبیتز‬ ‫ون‬ "‫ـور‬‫ـ‬‫ـح‬‫ـ‬‫ـه_م‬‫ـ‬‫ـک‬‫ـ‬‫ـب‬‫ـ‬‫ش‬ ‫عملیات‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫اه‬ ‫و‬ ‫عملکرد‬ ،‫ـار‬‫ـ‬‫ـت‬‫ـ‬‫ـاخ‬‫ـ‬‫س‬ :‫ـران‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـح‬‫ـ‬‫ـ‬‫ب‬ 1 Adeniyi 2 Von Lubitz ‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬ ‫تاب‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫زلزله‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫به‬ ‫بحران‬
  • 5. 73 1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬ ‫پژوهشی‬-‫علمی‬ ‫وشش‬‫سی‬‫شماره‬ ‫شده‬‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬‫آوری‬‫تاب‬‫عنوان‬‫به‬‫بخشی‬،‫آژانس‬‫این‬‫سازمانی‬ ‫ها‬‫زیرمجموعه‬ ‫از‬ ‫یک‬ ‫هر‬ .‫است‬ ‫اصلی‬ ‫زیرمجموعه‬ ‫چهار‬ ‫شامل‬ ‫که‬ ‫وظایفی‬‫یک‬‫هر‬‫برای‬‫که‬ ‫شوند‬‫می‬‫تقسیم‬‫تری‬‫کوچک‬ ‫اجزای‬‫به‬‫نیز‬ ‫وظیفه‬ ‫کلی‬ ‫ـور‬‫ـ‬‫ط‬ ‫به‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ـ‬‫ت‬ ‫بخش‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫س‬‫ا‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬ .‫دارد‬‫عهده‬‫بر‬‫را‬‫مستمر‬‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫اهداف‬‫جزو‬،‫حوادث‬‫برابر‬‫در‬‫عملکرد‬‫بهبود‬‫برای‬‫ها‬‫تالش‬‫از‬‫حمایت‬ ‫مدیریت‬ ‫ـس‬‫ـ‬‫آژان‬ ‫ـروزه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ام‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫س‬‫ا‬ ‫ـدرال‬‫ـ‬‫ف‬ ‫ـراری‬‫ـ‬‫ـط‬‫ـ‬‫اض‬ ‫مدیریت‬ ‫ـس‬‫ـ‬‫آژان‬ ‫داخلی‬‫امنیت‬‫وزارت‬‫از‬‫مهم‬‫سازمان‬‫یک‬‫عنوان‬‫به‬‫فدرال‬‫اضطراری‬ ‫مستقیم‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫فدرال‬ ‫اضطراری‬ ‫مدیریت‬ ‫رئیس‬ .‫کند‬‫می‬ ‫فعالیت‬ ‫ساختار‬ ‫در‬.)FEMA,2018(‫دهد‬‫می‬‫گزارش‬ ‫داخلی‬‫امنیت‬‫وزیر‬‫به‬ ‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫جنبه‬‫برای‬‫اشاره‬‫مورد‬‫متغیرهای‬:2‫شماره‬‫جدول‬ ‫نویسنده‬ ‫سال‬ ‫نهادی‬‫متغیرهای‬ ‫نویسنده‬ ‫سال‬ ‫نهادی‬‫متغیرهای‬ Bodoqueetal 2016 ‫پایگاه‬-‫هشدار‬‫سیستم‬-‫اطالعات‬‫بانک‬ ‫مردم‬-‫اضطراری‬ Tyleretal 2016 ‫های‬‫سازمان‬–‫قوانین‬-‫اطالعات‬‫بانک‬ ‫مردمی‬ Gimenez 2016 ‫پایگاه‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬-‫مردم‬ -‫هشدار‬‫سیستم‬-‫زیرساخت‬-‫اضطراری‬ ‫قوانین‬ Batica& Gourbesville 2016 -‫سریع‬‫هشدار‬‫سیستم‬-‫مردم‬-‫قوانین‬ ‫اطالعات‬‫بانک‬ Meerowetal 2016 ‫شبکه‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬-‫زیرساخت‬ ‫هشدار‬ HsienHo etal 2016 ‫یا‬‫مردم‬-‫قوانین‬-‫اطالعات‬‫بانک‬ ‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬ Spaans&BasWaterhout 2016 ‫قوانین‬-‫مردم‬‫های‬‫سازمان‬ Greeshma& Kumar 2016 ‫سیستم‬-‫مردم‬-‫زیرساخت‬-‫قوانین‬ ‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬-‫هشدار‬ SheykhKazemBarzegari& AhmadMoazam 2014 ‫سیستم‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬–‫قانون‬ ‫سریع‬‫هشدار‬ Vazifeshenas& SHahinBaher 2015 ‫اضطراری‬‫پایگاه‬-‫اطالعات‬‫بانک‬ Akbari&HabibiBababadi 2015 -‫خصوصی‬‫بخش‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬ ‫فرامحلی‬‫نهادهای‬-‫سریع‬‫هشدار‬‫سیستم‬ Saraei& Monaghi 2016 -‫اضطراری‬‫پایگاه‬-‫اطالعات‬‫بانک‬ ‫قوانین‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬฀‫زیرساخت‬ NikkhahFarkhani&Taheri 2015 ‫سیستم‬-‫مردم‬-‫قوانین‬-‫اطالعات‬‫بانک‬ ‫سریع‬‫هشدار‬ Ramzani&etal 2013 -‫خصوصی‬‫بخش‬-‫مردمی‬‫های‬‫سازمان‬ ‫فرامحلی‬‫نهاد‬ ‫آور‬‫تاب‬‫شهر‬‫معیارهای‬:3‫شماره‬‫جدول‬ ‫محققان‬ ‫سال‬ ‫معیارها‬‫و‬‫اصول‬ ‫محققان‬ ‫سال‬ ‫معیارها‬‫و‬‫اصول‬ Rafieianetal 2011 ‫وابستگی‬-‫خودگردانی‬-‫–کارایی‬‫افزونگی‬ ‫توانایی‬‫و‬‫استحکام‬-‫متقابل‬ SoheyliPour &Montazerolhojah 2011 ‫کارکرد‬ ‫حفظ‬-‫پذیری‬‫انعطاف‬ ‫بازتوانی‬‫و‬‫سازی‬‫ظرفیت‬ SheykhKazem Barzegari&Ahmad Moazam 2014 –‫یکپارچگی‬-‫مندی‬‫نظام‬-‫قانونمندی‬ ‫پذیری‬‫مسئولیت‬-‫مشارکتی‬-‫آمادگی‬ Poursharifi&Ghalenoei 2014 ‫قدرتمند‬‫کمیت‬‫حا‬-‫هدفمندی‬-‫نگر‬‫جامع‬ )‫شرایطی‬‫هر‬‫در‬(‫پاسخگویی‬-‫بازتابندگی‬ FarzadBehtashetal 2014 ‫پایداری‬-‫پذیری‬‫تغییر‬ ‫سازی‬‫ظرفیت‬ Alizadeh&Heydarian 2015 ‫جامع‬-‫بازتابندگی‬-‫توانمندی‬–‫مشارکتی‬ ‫یکپارچگی‬-‫بودن‬ FEMA,2018:‫ماخذ‬،FEMALeadershipOrganizationalStructure:3‫شماره‬ ‫نمودار‬ ‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬ ‫تاب‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫زلزله‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫به‬ ‫بحران‬
  • 6. 74 1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬ ‫پژوهشی‬-‫علمی‬ ‫ـش‬‫ـ‬‫وش‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬‫ـاره‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬ ‫شده‬‫ایجاد‬‫سازمانی‬‫ساختار‬‫در‬‫مشورتی‬‫کمیته‬ ‫ایجاد‬‫و‬‫شده‬‫منتشر‬ .‫است‬ ‫از‬ ‫تخصصی‬ ‫و‬ ‫علمی‬ ‫حمایت‬ ‫برای‬ ‫مشاوران‬ ‫از‬ ‫ای‬‫کمیته‬ ‫همچنین‬ ‫وجود‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫و‬ ‫استراتژیک‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫اداره‬ ‫و‬ ‫مشورتی‬ ‫کمیته‬ ‫یک‬ ‫ساختار‬ ‫این‬ ‫در‬ . )100 Resilient cities, 2017,40-45(‫دارد‬ ‫های‬‫سازمان‬‫(نماینده‬‫آوری‬‫تاب‬‫ارشد‬‫مسئول‬‫بین‬‫مستقیم‬‫رابطه‬ ‫استراتژیک‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫اداره‬ .‫دارد‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫وج‬ ‫شهردار‬ ‫و‬ )‫المللی‬‫بین‬ ‫با‬ ‫مستقیم‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫خود‬ ‫نوبه‬ ‫به‬ )‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫ارشد‬ ‫مسئول‬ ‫نظر‬ ‫(زیر‬ ‫آوری‬‫تاب‬ ‫مشورتی‬ ‫کمیته‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫شهرداری‬ ‫اساسی‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫دست‬‫به‬‫امریکا‬‫و‬‫ژاپن‬ ‫کشور‬ ‫دو‬‫مطالعه‬‫برآیند‬ ‫از‬‫آنچه‬.‫دارد‬‫ارتباط‬ ‫بندی‬‫جمع‬.‫نمود‬‫مشاهده‬4‫شماره‬‫جدول‬‫قالب‬‫در‬‫توان‬‫می‬‫را‬‫آمده‬ ‫مربوط‬‫اطالعات‬‫مقایسه‬‫و‬‫درک‬‫امکان‬‫جدول‬‫یک‬‫قالب‬ ‫در‬‫ها‬‫داده‬ .‫کند‬‫می‬‫فراهم‬‫تری‬‫ساده‬‫نحو‬‫به‬‫را‬‫کشور‬ ‫دو‬‫به‬ ‫سعی‬ ‫منسجم‬ ‫ساختار‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ژاپ‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ ‫آوری‬‫تاب‬‫در‬‫را‬‫سندای‬‫و‬‫هیوگو‬‫اسناد‬‫کلی‬ ‫رویکردهای‬‫تا‬‫است‬‫نموده‬ ‫حوادث‬ ‫خطرپذیری‬ ‫کاهش‬ ‫مدیریت‬ ‫گرفتن‬ ‫پیش‬ ‫در‬ ‫با‬ ‫نهادی‬ ،‫شده‬ ‫ـاره‬‫ـ‬‫اش‬ ‫قبلی‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫گونه‬‫همان‬ .‫درآورد‬ ‫ـرا‬‫ـ‬‫اج‬ ‫به‬ .‫هستند‬ ‫ها‬‫شهرداری‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ژاپ‬ ‫کشور‬ ‫در‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫به‬ ‫کنش‬‫وا‬ ‫مسئول‬ ‫با‬ ‫همکاری‬ ‫راستای‬ ‫در‬ ‫کشور‬ ‫این‬ ‫های‬‫شهرداری‬ ‫از‬ ‫برخی‬ ‫بنابراین‬ ‫آور‬‫تاب‬‫شهر‬‫های‬‫پروژه‬‫در‬‫متحد‬‫ملل‬‫سازمان‬‫با‬‫مرتبط‬‫های‬‫سازمان‬ .‫نمود‬ ‫اشاره‬ 1 ‫تویاما‬ ‫شهر‬ ‫به‬ ‫توان‬‫می‬ ‫جمله‬ ‫آن‬ ‫از‬ .‫اند‬‫نموده‬ ‫شرکت‬ ‫در‬.‫دهد‬‫می‬‫نشان‬‫را‬‫تویاما‬‫شهر‬‫شهرداری‬ ‫ساختار‬ 5‫شماره‬ ‫نمودار‬ ‫سطوح‬‫در‬‫صراحت‬‫به‬‫آوری‬‫تاب‬‫موضوع‬‫که‬ ‫آن‬‫دلیل‬‫به‬‫ساختار‬‫این‬ ‫طریق‬‫از‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬،‫ندارد‬‫وجود‬‫ژاپن‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫باالتر‬ ‫اسناد‬ ‫کارگیری‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫المللی‬‫بین‬ ‫های‬‫سازمان‬ ‫با‬ ‫شهرداری‬ ‫همکاری‬ 1 Toyama .‫شود‬‫می‬ ‫وارد‬ ‫کمک‬ ‫برای‬ ‫ملی‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫دولت‬ ،‫شوند‬‫می‬ ‫حادثه‬ .‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫ژاپن‬ ‫حوادث‬ ‫مدیریت‬ ‫سیستم‬ ‫در‬ ‫توجهی‬ ‫قابل‬ ‫نکات‬ ‫تمامی‬،‫دوم‬.‫هستند‬‫شده‬‫تعریف‬‫پیش‬‫از‬‫اقدامات‬‫تمامی‬،‫نخست‬ ‫اند‬‫گرفته‬ ‫قرار‬ ‫بررسی‬ ‫مورد‬ ‫پیش‬ ‫از‬ ‫بالفعل‬ ‫یا‬ ‫بالقوه‬ ‫از‬ ‫اعم‬ ‫حوادث‬ ‫بازسازی‬ ‫و‬ ‫کنش‬‫وا‬ ،‫آمادگی‬ ‫مرحله‬ ‫سه‬ ‫در‬ ‫آنها‬ ‫نیاز‬ ‫مورد‬ ‫اقدامات‬ ‫و‬ ‫تبیین‬‫مشخص‬‫طور‬‫به‬‫ها‬‫ارگان‬‫وظایف‬‫شرح‬‫و‬‫اند‬‫گردیده‬ ‫مشخص‬ ‫تا‬ ‫ملی‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫دولت‬ ‫از‬ ‫جامعه‬ ‫سطوح‬ ‫تمامی‬ ،‫سوم‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫اند‬‫شده‬ ‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬ ‫سیستم‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫محلی‬ ‫کنان‬‫سا‬ ‫براساس‬‫یک‬‫هر‬‫وظایف‬‫و‬‫شده‬‫بندی‬‫طبقه‬‫سطحی‬‫چهار‬‫نظام‬‫یک‬ ‫اولویتی‬ ‫هیچ‬ ‫ژاپنی‬ ‫الگوی‬ ‫در‬ .‫است‬ ‫گردیده‬ ‫تعریف‬ ‫حادثه‬ ‫شرایط‬ ‫صورت‬‫به‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫نظام‬‫و‬‫نشده‬‫گرفته‬ ‫نظر‬‫در‬‫حوادث‬‫برای‬ ‫در‬ .‫است‬ ‫نموده‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫آنها‬ ‫همگی‬ ‫برای‬ ‫ملی‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫جامع‬ ‫حوادث‬‫مدیریت‬‫دل‬ ‫در‬‫بخش‬‫زیر‬‫یک‬‫یا‬‫مستقل‬‫بخش‬‫ژاپن‬ ‫کشور‬ .)Nazarov,2011:7-20(‫است‬‫نشده‬‫دیده‬‫شهری‬‫آوری‬‫تاب‬‫برای‬ ‫حوادث‬‫اضطراری‬‫مدیریت‬‫سازمان‬،‫میدانی‬‫عملیات‬‫بخش‬‫در‬‫البته‬ ‫سالگی‬ 24 ‫تا‬ 18 ‫سن‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫داوطلبی‬ ‫نیروهای‬ ‫دارای‬ ‫فدرال‬ ‫دیده‬‫آموزش‬،‫"اختصاصی‬‫نیروهای‬‫عنوان‬‫به‬‫نیروها‬‫این‬.‫دارند‬‫قرار‬ 10‫مدت‬ ‫به‬ ‫وقت‬‫تمام‬ ‫صورت‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫اند‬‫شده‬ ‫توصیف‬ "‫اعتماد‬ ‫قابل‬ ‫و‬ ‫این‬ .‫کنند‬‫می‬ ‫کار‬ ‫بازسازی‬ ‫های‬‫تالش‬ ‫و‬ ‫حوادث‬ ‫به‬ ‫کنش‬‫وا‬ ‫در‬ ‫ماه‬ .)ibid(‫نمایند‬‫می‬‫فعالیت‬‫نفر‬12‫تا‬‫هشت‬‫های‬‫تیم‬‫در‬‫نیروها‬ ‫هر‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫ایجاد‬ ‫سطح‬ ‫چهار‬ ‫در‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫پ‬‫ژا‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫سیستم‬ ‫در‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫با‬ ‫مرتبط‬ ‫مباحث‬ ‫همه‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫اج‬ ‫مسئول‬ ‫شورا‬ ‫سیستمی‬ .‫است‬ ‫شده‬ ‫ـذار‬‫ـ‬‫گ‬‫وا‬ ‫آن‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫اختیاراتی‬ ‫محدوده‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫ـد‬‫ـ‬‫ـارآم‬‫ـ‬‫ک‬ ‫مدیریت‬ ‫تقویت‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ ‫جامع‬ ‫ارتباطی‬ ‫و‬ ‫هماهنگ‬ ‫ها‬‫شهرداری‬،‫مدیریتی‬‫نظام‬‫این‬‫در‬.‫است‬‫شده‬‫گرفته‬ ‫نظر‬‫در‬‫سطح‬ ‫ـوارد‬‫ـ‬‫م‬ ‫در‬ ‫تنها‬ ‫و‬ ‫ـد‬‫ـ‬‫دارن‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫به‬ ‫کنش‬‫وا‬ ‫مسئولیت‬ ‫اقدامات‬ ‫طریق‬ ‫از‬ )‫ناحیه‬ ‫سطح‬ ‫در‬ ‫(دولت‬ ‫مربوطه‬ ‫نواحی‬ ،‫شدید‬ ‫این‬ ‫بر‬ ‫ـالوه‬‫ـ‬‫ع‬ .‫کنند‬‫می‬ ‫حمایت‬ ‫ها‬‫شهرداری‬ ‫از‬ ،‫کلی‬ ‫و‬ ‫هماهنگ‬ ‫به‬ ‫رسیدگی‬ ‫در‬ ‫مشکل‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫دچ‬ ‫ناحیه‬ ‫مسئوالن‬ ‫حتی‬ ‫که‬ ‫هنگامی‬ Nazarov,2011:11:‫ماخذ‬،‫ژاپن‬‫در‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫سیستم‬‫تشکیالتی‬‫ساختار‬:4‫شماره‬‫نمودار‬ ‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬ ‫تاب‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫زلزله‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫به‬ ‫بحران‬
  • 7. 75 1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬ ‫پژوهشی‬-‫علمی‬ ‫وشش‬‫سی‬‫شماره‬ 100Resilientcities,2017,45:‫ماخذ‬،‫تویاما‬‫شهرداری‬ ‫در‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫ساختار‬:5‫شماره‬ ‫نمودار‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫البته‬ .)Tayeb Nia& Manochehri, 2015: 26( ‫و‬‫حادثه‬‫پایان‬‫تا‬‫و‬‫گردد‬‫می‬ ‫آغاز‬‫بحران‬‫بروز‬ ‫از‬‫قبل‬‫که‬ ‫است‬‫فرآیندی‬ Bozar jomhori, Javani & Katebi,( ‫یابد‬‫می‬ ‫ادامه‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫پس‬ ‫حتی‬ .)2015:2 ‫گرفته‬ ‫نظر‬ ‫در‬ ‫تشکیالت‬ ‫یک‬ ‫استان‬ ‫هر‬ ‫برای‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫برای‬‫تشکیالت‬‫این‬ ‫ساختار‬.‫است‬ ‫استاندار‬‫عهده‬‫به‬‫آن‬‫ریاست‬‫که‬ .‫است‬6‫شماره‬‫نمودار‬‫صورت‬‫به‬‫قزوین‬‫استان‬ ‫چهار‬1387‫مصوب‬‫کشور‬ ‫بحران‬‫مدیریت‬‫سازمان‬‫تشکیل‬‫قانون‬‫در‬ ،‫پیشگیری‬ ‫شامل‬ ‫که‬ ‫شده‬ ‫ـده‬‫ـ‬‫دی‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫با‬ ‫مقابله‬ ‫ـرای‬‫ـ‬‫ب‬ ‫مرحله‬ ‫متغیر‬‫بر‬‫اصلی‬‫کید‬ ‫تأ‬‫قانون‬‫این‬‫در‬.‫است‬‫بازسازی‬‫و‬‫کنش‬‫وا‬،‫آمادگی‬ ‫مردم‬ ‫و‬ ‫نهاد‬‫مردم‬ ‫های‬‫سازمان‬ ‫گرچه‬‫ا‬ ،‫است‬ ‫دولتی‬ ‫های‬‫سازمان‬ ‫آموزش‬ ‫و‬ ‫رسانی‬‫اطالع‬ ‫نهاد‬‫مردم‬ ‫های‬ ‫تشکل‬ ‫کارگروه‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫دیگر‬‫متغیرهای‬‫قانون‬‫این‬ ‫در‬.‫است‬‫داده‬ ‫قرار‬‫اشاره‬‫مورد‬‫همگانی‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ .‫اند‬‫نگرفته‬ ‫قرار‬ ‫اشاره‬ ‫مورد‬ ‫شفاف‬ ‫طور‬ ‫به‬ ‫وظایف‬‫شرح‬‫و‬‫تشکیالتی‬‫نظام‬‫و‬‫ندارد‬‫اجزا‬‫برای‬‫مشخص‬‫تعریف‬‫نیز‬ Islamic Consultative( ‫اند‬‫نهاده‬ ‫ها‬‫استان‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫کارشناسان‬ Assembly Research CenterCenterOf The Islamic Republic .)2008،OfIranCenterOfTheIslamicRepublicOfIran ‫به‬‫او‬‫جانشین‬‫یا‬‫استاندار‬،‫قزوین‬‫برای‬‫شده‬‫داده‬‫نمایش‬‫ساختار‬‫در‬ ‫اصلی‬‫بخش‬‫دو‬‫باید‬‫استان‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫در‬‫مقام‬‫باالترین‬‫عنوان‬ ‫حوادث‬‫با‬‫برخورد‬‫مسئول‬)‫شهر(شهرداری‬‫مدیریت‬‫ژاپن‬ ‫در‬‫گرچه‬‫ا‬ ‫کشور‬ ‫دو‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫مجموع‬ ‫در‬ ،‫نیست‬ ‫اینگونه‬ ‫امریکا‬ ‫در‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ام‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫داخلی‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ‫کامل‬ ‫انسجام‬ ‫دارای‬ ‫حوادث‬ ‫کاهش‬ ‫مدیریت‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫ها‬‫برنامه‬ ‫و‬ ‫عملکردها‬ ‫در‬ ‫بازنگری‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫ب‬ ً ‫ـا‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫دائ‬ ‫و‬ ‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫خ‬ ‫مدیریت‬ ‫ساختار‬ ‫و‬ ‫سندای‬ ‫و‬ ‫هیوگو‬ ‫اسناد‬ ،‫دیگر‬ ‫طرف‬ ‫از‬ .‫شود‬‫می‬ ‫اجرایی‬ ،‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫ـود‬‫ـ‬‫وج‬ ‫بر‬ ‫امریکا‬ ‫و‬ ‫ـن‬‫ـ‬‫ژاپ‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫موفق‬ ‫ـوادث‬‫ـ‬‫ح‬ ‫مدیریت‬ ‫یک‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ )‫(پایش‬ ‫بازنگری‬ ‫و‬ .‫نمایند‬‫می‬ ‫قزوین‬‫در‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬ ‫ساختار‬.3.1 ‫جنوبی‬ ‫دامنه‬ ‫از‬ ‫بخشی‬ ‫در‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫جغرافیایی‬ ‫موقعیت‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫ای‬‫حوزه‬‫در‬ ‫باال‬‫زایی‬‫لرزه‬‫توان‬‫با‬‫متعدد‬‫های‬‫گسل‬ .‫است‬‫میانی‬‫البرز‬ ‫این‬‫به‬‫توجه‬‫با‬.‫دارند‬‫وجود‬‫قزوین‬‫شهر‬‫مرکز‬‫از‬‫کیلومتر‬ 65‫شعاع‬‫به‬ ‫است‬ ‫الزم‬ ‫پس‬ ،‫است‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫نهادی‬ ‫عد‬ُ‫ب‬ ،‫پژوهش‬ ‫موضوع‬ ‫که‬ ‫قرار‬‫تحلیل‬‫و‬‫شناسایی‬‫مورد‬‫شهر‬‫این‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫ساختار‬ .‫گیرد‬ ‫کنترلی‬ ،‫دستوری‬‫ساختار‬‫یک‬‫ایران‬‫در‬‫طبیعی‬‫مخاطرات‬‫مدیریت‬ Azmi,Mirzaei(‫است‬‫توجه‬‫بی‬‫ها‬‫ظرفیت‬‫سایر‬‫به‬‫که‬ ‫دارد‬‫متمرکز‬‫و‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫پیشگیری‬ ،‫کارشناسان‬ .)& Darvishi et al , 2015: 23 ‫دانند‬‫می‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫اساس‬ ‫و‬ ‫بحران‬ ‫با‬ ‫مبارزه‬ ‫راهکار‬ ‫بهترین‬ ‫ژاپن‬‫و‬‫امریکا‬ ‫کشور‬ ‫دو‬ ‫در‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫وضعیت‬‫تحلیل‬:4‫شماره‬‫جدول‬ ‫ردیف‬ ‫کشور‬ ‫در‬ ‫حوادث‬ ‫مدیریت‬ ‫جایگاه‬ ‫حوادث‬ ‫حوادث‬‫مدیریت‬‫وضعیت‬‫تحلیل‬ ‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫جایگاه‬ 1 ‫آمریکا‬ ‫از‬‫مستقل‬‫سازمان‬‫یک‬ ‫شهر‬‫مدیریت‬ • ‫مدخل‬‫ذی‬‫های‬‫ارگان‬‫دقیق‬‫دهی‬‫سازمان‬ • ‫مختلف‬‫نهادهای‬‫و‬‫ها‬‫سازمان‬‫خوب‬‫همکاری‬ • ‫حوادث‬‫درست‬‫بندی‬‫اولویت‬‫عدم‬ • ‫ها‬‫برنامه‬‫و‬‫عملکردها‬‫مستمر‬‫ارزیابی‬ ‫در‬ ‫ـوب‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫(م‬ ‫ملی‬ ‫ساختار‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫داخ‬ ‫در‬ )‫قانون‬ 2 ‫ژاپن‬ ‫شهر‬‫مدیریت‬‫مسئول‬‫نهاد‬ • ‫مدخل‬‫ذی‬‫های‬‫ارگان‬‫دقیق‬‫دهی‬‫سازمان‬ • ‫منسجم‬‫مدیریت‬ • ‫تأثیرگذار‬‫متغیرهای‬‫تمامی‬‫شناسایی‬ • ‫مؤثر‬‫عوامل‬‫همه‬‫سازی‬‫آماده‬‫در‬‫جامعیت‬ • ‫بخش‬‫هر‬‫وظایف‬‫دقیق‬‫شرح‬ • ‫ها‬‫برنامه‬‫و‬‫عملکردها‬‫مستمر‬‫ارزیابی‬ ‫ـوب‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـر‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫ـ‬‫(غ‬ ‫ـی‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـح‬‫ـ‬‫م‬ ‫ـار‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـت‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـاخ‬‫ـ‬‫ـ‬‫س‬ ‫در‬ ‫ـای‬‫ـ‬‫ه‬‫ـان‬‫ـ‬‫ـازم‬‫ـ‬‫س‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ب‬ ‫همکاری‬ ‫ـورت‬‫ـ‬‫ص‬‫ـه‬‫ـ‬‫ب‬ )‫المللی‬‫بین‬ ‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬ ‫تاب‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫زلزله‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫به‬ ‫بحران‬
  • 8. 76 1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬ ‫پژوهشی‬-‫علمی‬ ‫ـش‬‫ـ‬‫وش‬‫ـی‬‫ـ‬‫س‬‫ـاره‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـم‬‫ـ‬‫ـ‬‫ش‬ • ‫امنیتي‬‫کل‬ ‫مدیر‬‫مسئولیت‬‫با‬‫انتظامات‬‫و‬‫امنیت‬‫کارگروه‬ ،‫قزوین‬‫استانداری‬‫انتظامي‬‫و‬ • ‫مدیر‬ ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫نفتي‬ ‫مواد‬ ‫و‬ ‫سوخت‬ ‫تأمین‬ ‫کارگروه‬ ،‫قزوین‬‫استان‬‫سوختی‬‫های‬‫فرآورده‬‫پخش‬‫شرکت‬‫عامل‬ • ‫بنیاد‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫ک‬ ‫مدیر‬ ‫مسئولیت‬ ‫ـا‬‫ـ‬‫ب‬ ‫مسکن‬ ‫تأمین‬ ‫ـروه‬‫ـ‬‫ـارگ‬‫ـ‬‫ک‬ ،‫قزوین‬‫استان‬‫اسالمي‬‫انقالب‬‫مسکن‬ • ‫کل‬ ‫مدیر‬ ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫رساني‬‫اطالع‬ ‫و‬ ‫ـوزش‬‫ـ‬‫آم‬ ‫کارگروه‬ ،‫قزوین‬‫استان‬‫مرکز‬،‫سیما‬‫و‬‫صدا‬ • ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫همگاني‬ ‫ـوزش‬‫ـ‬‫آم‬ ‫و‬ ‫نجات‬ ‫و‬ ‫ـداد‬‫ـ‬‫ام‬ ‫کارگروه‬ ‫و‬‫قزوین‬‫استان‬‫احمر‬‫هالل‬‫جمعیت‬‫عامل‬‫مدیر‬ • ‫علوم‬ ‫ریاست‬ ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫ـان‬‫ـ‬‫درم‬ ‫و‬ ‫بهداشت‬ ‫کارگروه‬ .‫قزوین‬‫استان‬‫درمانی‬‫بهداشتی‬‫خدمات‬‫و‬‫پزشکی‬ ‫مدیریت‬‫ستاد‬‫با‬‫که‬ ‫است‬‫دولتی‬‫اداره‬‫یک‬‫با‬‫کارگروه‬ ‫هر‬‫مسئولیت‬ ‫هماهنگی‬ ‫شورای‬ ‫جلسات‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫هستند‬ ‫ارتباط‬ ‫در‬ ‫شهر‬ ‫آن‬ ‫بحران‬ ‫مورد‬‫در‬‫گیری‬‫تصمیم‬‫نقش‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬.‫نمایند‬‫می‬‫شرکت‬ ‫هایی‬‫کارگروه‬ ‫همین‬ ،‫آن‬ ‫اجرایی‬ ‫بازوی‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫عهده‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫حوادث‬ ‫به‬‫ها‬‫کارگروه‬ ‫این‬‫وظایف‬‫شرح‬‫در‬.‫شد‬‫اشاره‬‫آنها‬‫به‬ ‫باال‬‫در‬‫که‬ ‫است‬ ‫توجه‬‫مورد‬‫باید‬‫که‬ ‫هایی‬‫شاخص‬‫و‬‫هدف‬‫مورد‬‫متغیرهای‬‫صراحت‬ .‫است‬‫نشده‬‫تشریح‬،‫گیرند‬ ‫قرار‬ ‫و‬ ‫ها‬‫شهرداری‬ ‫سازمان‬ ‫که‬ ‫جدیدی‬ ‫ساختار‬ ‫طبق‬ ‫بر‬ ،‫دیگر‬ ‫طرف‬ ‫از‬ 1396 ‫سال‬ ‫در‬ ‫قزوین‬ ‫شهر‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫ها‬‫شهرداری‬ ‫برای‬ ‫ها‬‫دهیاری‬ ‫و‬‫آوری‬‫تاب‬‫موضوع‬‫برای‬‫جایگاهی‬،)7‫شماره‬ ‫(نمودار‬‫نموده‬‫ابالغ‬ ‫را‬ ‫شهردار‬ ‫و‬ ‫نشده‬ ‫دیده‬ ‫شهرداری‬ ‫تشکیالت‬ ‫در‬ ‫ها‬‫بحران‬ ‫با‬ ‫مقابله‬ ‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫البته‬.‫شناسد‬‫نمی‬‫شهر‬‫بحران‬‫مدیر‬‫عنوان‬‫به‬ ،‫خود‬ ‫ساختار‬ ‫در‬ ،‫شد‬ ‫ـاره‬‫ـ‬‫اش‬ ‫قبلی‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫گونه‬‫همان‬ ‫در‬‫بحران‬‫بروز‬‫زمان‬ ‫در‬‫اجرایی‬‫عملیات‬‫مسئول‬‫عنوان‬‫به‬‫را‬ ‫شهردار‬ .‫است‬‫دیده‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬‫ساختار‬ ‫بر‬ ‫مسئولیتش‬ ‫که‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫ستاد‬ ‫یکی‬ .‫نمایند‬ ‫مدیریت‬ ‫را‬ ‫مدیریت‬‫هماهنگی‬‫شورای‬‫رئیس‬‫دیگری‬‫و‬‫است‬‫آن‬‫مدیرکل‬‫عهده‬ ‫واقع‬ ‫در‬ .‫است‬ ‫فرماندار‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫مسئولیتش‬ ‫که‬ ‫شهرستان‬ ‫بحران‬ ‫پردازد؛‬‫می‬ ‫سیاسی‬ ‫و‬ ‫فنی‬ ‫جنبه‬ ‫دو‬ ‫به‬ ، ‫بخشی‬ ‫دو‬ ‫ساختار‬ ‫این‬ ‫فنی‬ ‫کارشناسی‬ ‫وظیفه‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫زیرمجموعه‬ ‫یکی‬ ،‫پیشگیری‬ ،‫هماهنگی‬ ،‫(بازسازی‬ ‫دارد‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫کار‬ ‫تخصصی‬ ‫و‬ ‫توجه‬ ‫با‬ ‫سیاسی‬ ‫مدیریت‬ ‫زیرمجموعه‬ ‫دیگری‬ ‫و‬ )‫غیره‬ ‫و‬ ‫مطالعات‬ ،‫بخشدار‬ ،‫(فرماندار‬ ‫استان‬ ‫در‬ ‫شده‬ ‫تعریف‬ ‫سیاسی‬ ‫تقسیمات‬ ‫به‬ .‫دهیار)است‬‫و‬‫شهردار‬ ‫مسئوالن‬‫تمامی‬‫و‬‫نیست‬‫مجزا‬‫مسیر‬‫دو‬‫معنای‬‫به‬‫تفکیک‬‫این‬‫البته‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫هماهنگی‬ ‫ـورای‬‫ـ‬‫ش‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫مختلف‬ ‫ـای‬‫ـ‬‫ه‬‫رده‬ ‫در‬ ً ‫معموال‬‫سال‬ ‫در‬‫که‬ ‫بحران‬‫بروز‬ ‫از‬‫پیش‬‫های‬‫زمان‬ ‫(در‬‫قزوین‬‫استان‬ ‫جلسات‬ ‫در‬ ‫بحران‬ ‫ـروز‬‫ـ‬‫ب‬ ‫ـان‬‫ـ‬‫زم‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫نمایند‬‫می‬ ‫برگزار‬ ‫جلسه‬ ‫شش‬ General( ‫هستند‬ ‫ارتباط‬ ‫در‬ ‫یکدیگر‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫ـرده‬‫ـ‬‫ک‬ ‫شرکت‬ )‫اضطراری‬ ‫همچنین‬ .)2018 ،Office of Qazvin Crisis Management ‫حوادث‬ ‫با‬ ‫مقابله‬ ‫برای‬ ‫کارگروه‬ 14 ‫کشور‬ ‫بحران‬ ‫مدیریت‬ ‫سازمان‬ ‫ذیل‬‫های‬‫کارگروه‬ ،‫قزوین‬‫شهر‬‫برای‬‫آنها‬‫بین‬‫از‬‫که‬ ‫نموده‬‫بینی‬‫پیش‬ :‫هستند‬‫مسئولیت‬‫دارای‬‫زلزله‬‫با‬‫رابطه‬‫در‬ • ،‫ـن‬‫ـ‬‫ـی‬‫ـ‬‫زم‬‫ـاي‬‫ـ‬‫ـ‬‫ه‬‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫الی‬‫ـزش‬‫ـ‬‫ـغ‬‫ـ‬‫ل‬،‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـزل‬‫ـ‬‫ـ‬‫زل‬‫ـرات‬‫ـ‬‫ـاط‬‫ـ‬‫ـخ‬‫ـ‬‫م‬‫ـروه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـارگ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ک‬ ‫و‬ ‫راه‬ ‫کل‬ ‫مدیر‬ ‫ریاست‬ ‫مسئولیت‬ ‫با‬ ‫شهرسازي‬ ‫و‬ ‫ساختمان‬ ،‫ابنیه‬ ،‫شهرسازی‬ • ‫امور‬‫کل‬ ‫مدیر‬‫مسئولیت‬‫با‬‫نهاد‬‫مردم‬‫هاي‬‫تشکل‬‫کارگروه‬ ،‫قزوین‬‫استانداری‬‫شوراهاي‬‫و‬‫فرهنگي‬،‫اجتماعي‬ • ‫توزیع‬ ‫و‬ ‫تأمین‬ ،‫ـي‬‫ـ‬‫ـوان‬‫ـ‬‫ـازت‬‫ـ‬‫ب‬ ‫و‬ ‫ـازي‬‫ـ‬‫ـازس‬‫ـ‬‫ب‬ ،‫بیمه‬ ‫ـروه‬‫ـ‬‫گ‬‫ـار‬‫ـ‬‫ک‬ ‫خطرناك‬‫مواد‬ ،‫نشاني‬‫آتش‬ ،‫ها‬‫ساختمان‬ ‫ـرداري‬‫ـ‬‫آوارب‬ ،‫آالت‬‫ماشین‬ ‫هماهنگی‬ ‫معاون‬ ‫مسئولیست‬ ‫با‬ ‫باختگان‬ ‫جان‬ ‫تدفین‬ ‫و‬ ‫انتقال‬ ‫و‬ ،)‫قزوین‬‫استانداری‬‫شوراهای‬‫و‬‫شهری‬‫دفتر‬‫کل‬ ‫(مدیر‬‫عمرانی‬‫امور‬ GeneralOfficeofQazvinCrisisManagement,2018:‫ماخذ‬،‫قزوین‬‫بحران‬‫مدیریت‬‫ستاد‬ ‫ساختار‬:6‫شماره‬ ‫نمودار‬ ‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬ ‫تاب‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫زلزله‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫به‬ ‫بحران‬
  • 9. 77 1399 ‫ـز‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ی‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـ‬‫پ‬ ‫ـه‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـام‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـن‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـل‬‫ـ‬‫ـ‬‫ـص‬‫ـ‬‫ـ‬‫ف‬ ‫پژوهشی‬-‫علمی‬ ‫وشش‬‫سی‬‫شماره‬ OrganizationofMunicipalitiesandRuralAffairs,2017:2:‫مأخذ‬‫قزوین؛‬‫شهرداری‬‫سازمانی‬ ‫ساختار‬:7‫شماره‬ ‫نمودار‬ ‫را‬‫موضوع‬‫دو‬‫محلی‬‫های‬‫حکومت‬‫تا‬‫است‬‫الزم‬،‫دهد‬‫نشان‬‫کنش‬‫وا‬ ‫حوادث‬‫کاهش‬ ‫مدیریت‬‫ایجاد‬،‫یکی‬‫دهند؛‬ ‫قرار‬‫خود‬ ‫کار‬ ‫دستور‬ ‫در‬ ،‫حوادث‬‫مدیریت‬‫به‬‫دستیابی‬‫برای‬.‫نهاد‬‫این‬‫مداوم‬‫پایش‬،‫دوم‬‫و‬ ‫در‬ ‫باید‬ ‫هایی‬‫شاخص‬ ‫و‬ )‫(متغیرها‬ ‫تأثیرگذار‬ ‫ـل‬‫ـ‬‫ـوام‬‫ـ‬‫ع‬ ‫شناسایی‬ .‫گیرند‬ ‫قرار‬‫توجه‬‫مورد‬‫زلزله‬‫وقوع‬‫از‬‫بعد‬‫و‬‫هنگام‬،‫پیش‬‫های‬‫زمان‬ 4 . ‫ها‬‫یافته‬‫و‬‫بحث‬ ‫یکسانی‬‫الگوی‬،‫شد‬‫اشاره‬‫سندای‬‫و‬‫هیوگو‬‫اسناد‬ ‫در‬‫که‬ ‫همانگونه‬ ‫ساختار‬‫زیرا‬،‫ندارد‬‫وجود‬‫دنیا‬‫سطح‬‫در‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫ایجاد‬‫برای‬ ‫برای‬ ‫اما‬ .‫است‬ ‫متفاوت‬ ‫دنیا‬ ‫مختلف‬ ‫مناطق‬ ‫در‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫حوادث‬ ‫به‬ ‫خوبی‬ ‫به‬ ‫بتواند‬ ‫که‬ ‫آور‬‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫یک‬ ‫تحقق‬ ‫حوادث‬‫برابر‬‫در‬‫شهری‬‫مدیریت‬‫نهاد‬‫آوری‬‫تاب‬‫به‬‫دستیابی‬‫فرآیند‬:8‫شماره‬‫نمودار‬ ‫شهری‬‫نهادی‬‫آور‬‫تاب‬‫تحقق‬‫در‬‫مؤثر‬‫متغیرهای‬:5‫شماره‬‫جدول‬ ‫ردیف‬ ‫متغیر‬ ‫ردیف‬ ‫متغیر‬ 1 ‫جامعه‬‫عادی‬‫مردم‬ 6 ‫خصوصی‬‫بخش‬ 2 ‫نهاد‬‫مردم‬‫های‬‫سازمان‬ 7 )‫تجهیزات‬‫و‬‫خدمات‬(‫امدادی‬‫های‬‫پایگاه‬ 3 ‫محلی‬‫حکومت‬ 8 ‫شهری‬‫های‬‫زیرساخت‬ 4 ‫محلی‬‫فرا‬‫نهادهای‬ 9 ‫رسانی‬‫اطالع‬‫و‬‫هشدار‬‫سیستم‬ 5 ‫اجرا‬‫الزم‬‫های‬‫برنامه‬‫و‬‫قوانین‬ 10 ‫اطالعات‬‫بانک‬ ‫کید‬ ‫تأ‬‫متغیر‬‫ده‬‫بر‬‫آنها‬‫همه‬‫مجموع‬ ‫در‬‫که‬ ‫اند‬‫گرفته‬ ‫قرار‬‫اشاره‬‫مورد‬ .‫اند‬‫شده‬‫آورده‬5‫شماره‬‫جدول‬‫در‬‫که‬ ‫اند‬‫داشته‬ ‫های‬‫شاخص‬‫مورد‬‫در‬‫مختلف‬‫منابع‬‫مطالعه‬‫نیز‬3‫شماره‬‫جدول‬‫در‬ ‫مجموع‬‫در‬‫شاخص‬12،‫داد‬‫نشان‬‫نهادی‬‫آوری‬‫تاب‬‫زمینه‬‫در‬‫مطرح‬ ‫مالحظه‬ 6 ‫شماره‬ ‫ـدول‬‫ـ‬‫ج‬ ‫ـورت‬‫ـ‬‫ص‬ ‫به‬ ‫توان‬‫می‬ ‫که‬ ‫هستند‬ ‫مطرح‬ .‫نمود‬ ‫متخصص‬30‫از‬،‫هاست‬‫شاخص‬‫به‬‫مربوط‬‫که‬ ‫نخست‬‫پرسشنامه‬‫در‬ ‫گردید‬ ‫سئوال‬‫انتخابی‬‫های‬‫شاخص‬‫ضرورت‬‫با‬‫رابطه‬ ‫در‬‫شهرسازی‬ .‫است‬‫شده‬‫آورده‬‫نظرات‬‫برآیند‬7‫شماره‬‫جدول‬‫در‬‫که‬ ‫متخصص‬ 30 ‫از‬ ‫نیز‬ ‫متغیرهاست‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫که‬ ‫دوم‬ ‫پرسشنامه‬ ‫در‬ ‫موضوع‬ ‫برای‬ ‫انتخابی‬ ‫متغیرهای‬ ‫ـرورت‬‫ـ‬‫ض‬ ‫با‬ ‫رابطه‬ ‫در‬ ‫شهرسازی‬ ‫نظرات‬ ‫برآیند‬ 8 ‫شماره‬ ‫جدول‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫گردید‬ ‫سئوال‬ ‫پژوهش‬ ‫مورد‬ .‫است‬‫شده‬‫آورده‬ ‫لحاظ‬"‫آوری‬‫"تاب‬‫عنوان‬‫با‬‫بخشی‬،‫امریکا‬‫حوادث‬‫مدیریت‬‫سازمانی‬ ‫آن‬‫های‬‫زیرمجموعه‬ ‫از‬‫یک‬‫هر‬‫برای‬‫مشخصی‬‫وظایف‬‫شرح‬‫و‬‫شده‬ ‫تمرکز‬ ‫مخاطرات‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫ـداوم‬‫ـ‬‫م‬ ‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫بر‬ ‫که‬ ‫گردیده‬ ‫تعریف‬ ‫وجود‬ ‫ها‬‫برنامه‬ ‫و‬ ‫قوانین‬ ‫بررسی‬ ‫برای‬ ‫ای‬‫کمیته‬ ‫نیز‬ ‫ژاپن‬ ‫در‬ .‫دارند‬ ‫کارشناسان‬ ‫و‬ ‫مختلف‬ ‫های‬‫بخش‬ ‫ـران‬‫ـ‬‫ی‬‫ـد‬‫ـ‬‫م‬ ‫آن‬ ‫اعضای‬ ‫که‬ ‫دارد‬ ‫هم‬ ‫ملل‬ ‫سازمان‬ ‫اسناد‬ .‫ـت‬‫ـ‬‫اس‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫اداره‬ ‫عنوان‬ ‫با‬ ‫ای‬‫اداره‬ ‫برای‬ ‫ایران‬ ‫در‬ .‫داشتند‬ ‫کید‬ ‫تأ‬ ‫مداوم‬ ‫سازی‬‫بهینه‬ ‫بخش‬ ‫وجود‬ ‫بر‬ ‫ولی‬ ،‫ـده‬‫ـ‬‫ش‬ ‫نوشته‬ ‫مفصلی‬ ‫ـف‬‫ـ‬‫ـای‬‫ـ‬‫وظ‬ ‫ـرح‬‫ـ‬‫ش‬ ‫عملیاتی‬ ‫ـای‬‫ـ‬‫ه‬‫ـروه‬‫ـ‬‫ـارگ‬‫ـ‬‫ک‬ ‫و‬‫اند‬‫نگرفته‬ ‫قرار‬‫اشاره‬‫مورد‬‫آنها‬ ‫در‬‫صراحت‬‫به‬ ‫تأثیرگذار‬‫متغیرهای‬ ‫الزم‬‫نخست‬‫گام‬ ‫در‬‫بنابراین‬.‫دارد‬‫وجود‬‫ریزی‬‫برنامه‬ ‫در‬‫ابهام‬‫نوعی‬ ‫تا‬ ‫شود‬ ‫ارزیابی‬ CVR ‫روش‬ ‫به‬ ‫متغیرها‬ ‫و‬ ‫ها‬‫شاخص‬ ‫روایی‬ ‫تا‬ ‫است‬ ‫کدام‬ ‫همچنین‬‫و‬‫تأثیرگذارند‬‫ایران‬ ‫در‬‫متغیرها‬‫کدام‬ ‫گردد‬ ‫مشخص‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫همانگونه‬ .‫هستند‬ ‫مطرح‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬‫ـاب‬‫ـ‬‫ت‬ ‫در‬ ‫ها‬‫شاخص‬ ‫مختلف‬‫منابع‬‫در‬‫متفاوتی‬‫متغیرهای‬،‫شد‬‫مالحظه‬2‫شماره‬‫جدول‬ ‫شهر‬‫آوری‬‫تاب‬ ‫در‬‫مطرح‬‫شاخص‬:6‫شماره‬‫جدول‬ ‫ردیف‬ ‫شاخص‬ ‫ردیف‬ ‫شاخص‬ ‫ردیف‬ ‫شاخص‬ ‫ردیف‬ ‫شاخص‬ 1 ‫یکپارچگی‬ 4 ‫مشارکتی‬ 7 ‫هدفمندی‬ 10 ‫نگری‬‫جامع‬ 2 ‫پذیری‬‫مسئولیت‬ 5 ‫قانونمندی‬ 8 ‫پایداری‬ 11 ‫پذیری‬‫انعطاف‬ 3 ‫بازتابندگی‬ 6 ‫کارآیی‬ 9 )‫(آمادگی‬‫آموزش‬ 12 ‫خودگردانی‬ ‫مدیریت‬ ‫از‬ ‫گذار‬ ‫برای‬ ‫نهادی‬ ‫آوری‬ ‫تاب‬ ‫ساختار‬ ‫تحلیل‬ ‫زلزله‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫تاب‬ ‫شهری‬ ‫مدیریت‬ ‫به‬ ‫بحران‬