Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Thành công trong kinh doanh và cuộc sống cùng Shark Robert Herjavec

1,170 views

Published on

Cuộc đời của Robert Herjavec là một quá trình từ tay trắng làm nên cơ nghiệp. Với 20 $ trong túi ông đã gây dựng nên công ty hàng đầu về công nghệ trị giá hàng trăm triệu đô. Hiện tại ông là ngôi sao trong chương trình American Shark Tank. Trong cuốn sách này, Robert chia sẻ những bí mật đã đưa ông từ người bồi bàn đến việc phát triển công ty của mình thành một tập đoàn công đẳng cấp thế giới, The Herjavec Group. Các nguyên tắc của Herjavec có giá trị trong kinh doanh lẫn cuộc sống hàng ngày. Bất cứ ai cũng có thể thành công, theo cách riêng của họ, bằng cách làm theo lời khuyên đơn giản nhưng vô cùng hiệu quả của ông. Mỗi chương trong cuốn sách là một bài học của Robert. Các bài học trong cuốn sách nói chung ngắn và dễ đọc, được viết với phong cách đàm thoại khiến việc đọc trở nên thú vị hơn.

Published in: Business
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Thành công trong kinh doanh và cuộc sống cùng Shark Robert Herjavec

  1. 1. NHẬN RA MỘT MÓN HỜI NGAY KHI BẠN NHÌN THẤY 1
  2. 2. 6 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG M ột tấm séc 200,000 đô la nằm sẵn trên bàn và chúng tôi đã sẵn sàng ký kết thỏa thuận. Bốn chàng trai trẻ khôi ngô, sáng sủa đã đạt được ước mơ mà hàng ngàn thanh niên khởi nghiệp hằng mong muốn: họ đã nhận được khoản đầu tư mạo hiểm để biến công ty của mình từ tình trạng chật vật thành một doanh nghiệp đầy tiềm năng, nhờ vào khoản tiền mặt đã gần như nằm trong tay họ và chuyên môn từ những đối tác mới – năm vị giám khảo của chương trình truyền hình “Hang rồng” (Dragon’s Den) của CBC. Trong đó có cả tôi. Những chàng trai trẻ đặt tên công ty mình là JobLoft và tầm nhìn của họ khá ổn: phát triển dịch vụ trên nền tảng Internet để kết nối nhà hàng – khách sạn và các công ty bán lẻ có nhu cầu về nhân sự và sẽ tính phí dịch vụ. Thay vì quảng cáo trên báo chí hoặc thông qua các công ty môi giới việc làm – những hình thức tốn thời gian và chi phí, người thuê lao động và ứng viên tiềm năng có thể kết nối với nhau thông qua JobLoft. Những người sáng lập đã thông minh giới hạn mục tiêu của mình vào những doanh nghiệp có tỷ lệ nghỉ việc hàng năm là 67%, cụ thể là những công ty quan tâm đến việc thỏa mãn nhu cầu nhân sự một cách thường xuyên và nhanh chóng. Chúng tôi thích ý tưởng, thích những gì họ đã đạt được, thích triển vọng phát triển của họ, và thích cả bốn chàng trai
  3. 3. 7Robert Herjavec trẻ. Họ đều đeo cà vạt màu cam và mang cái vẻ mơ hồ trộn lẫn giữa quyết tâm và nhiệt huyết. Jim Treliving, người sáng lập và vận hành Boston Pizza, và Laurence Lewin, người sở hữu chuỗi cửa hàng thống trị mặt hàng đồ lót nữ La Senza, đều đặc biệt hứng thú. Sự góp mặt của cá nhân họ thôi cũng đã đóng góp một phần rất lớn về chuyên môn trong việc hướng dẫn phát triển JobLoft. Cả năm người tham gia Hang rồng, chúng tôi đồng thuận mỗi người đóng góp 40.000 đô la vào khoản đầu tư, mua lại 50% công ty với tổng giá trị là 200.000 đô. Thường thì hiếm khi cả năm chúng tôi cùng đồng thuận như vậy và đó chính là thước đo cho sự hấp dẫn của doanh nghiệp. Các chàng trai này đã có buổi trình bày khá tốt, và những Con rồng chúng tôi đều rất quan tâm. Nghe có vẻ như đây là một thỏa thuận có lợi cho các bên. Vậy thì điều gì đã xảy ra? Trước khi các nhà đầu tư gặp mặt, ký hợp đồng và trao séc, các chàng trai trẻ quyết định mời những đối tác thầm lặng của họ – đó là những đối tác cũ, giáo sư ở trường – tới lễ ký kết. Tôi cho rằng họ muốn chia sẻ khoảnh khắc vinh quang này với những người họ tin rằng đã truyền cho họ nguồn cảm hứng kinh doanh. Khi các đối tác của JobLoft có mặt tại sự kiện được ghi hình, chúng tôi đã không biết phải làm thế nào với người đàn
  4. 4. 8 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG ông trung niên đi cùng họ. Ông ta không ăn vận theo cách mà chúng ta thường thấy tại những buổi gặp mặt làm ăn quan trọng. Chiếc áo khoác da đã sờn, áo phông thể thao cài khuy cổ và đôi dép quai hậu khó mà có thể ăn khớp với không khí buổi lễ, nhưng chúng tôi cũng không quá cứng nhắc về việc đó, và khi mọi người giới thiệu chúng tôi mới biết ông ta là giáo sư của họ và bắt đầu buổi lễ. Trong vài phút đầu tiên, vị giáo sư đó chỉ đứng một bên, quan sát và lắng nghe với một thái độ cho thấy là ông ta đang chịu đựng một thứ gì đó rất khó tiêu. Cuối cùng, sau khi tôi hoàn thành việc rà soát thỏa thuận với chàng trai trẻ đã thuyết trình về JobLoft, vị giáo sư la lên phản đối. “Tôi không thích kế hoạch kinh doanh này”, ông ta nói, và bắt đầu trình bày những phản biện về chiến lược mà chúng tôi vừa thống nhất. Được thôi, một kế hoạch kinh doanh cần phải được xem xét từ tất cả các góc độ trước khi thực hiện, và chúng tôi lắng nghe ý kiến phản đối của vị giáo sư đó, phần lớn là phản đối chiến lược chúng tôi đưa ra đối với đối tượng người sử dụng lao động hơn là những người lao động tiềm năng. Khi chúng tôi thể hiện sự bất đồng với những quan điểm đó, vị giáo sư bắt đầu đặt dấu hỏi về bằng cấp học thuật của chúng tôi. ”Anh có bằng kinh doanh không?”, ông ta hỏi. Ý ông ta là gì vậy? Việc kiếm được một tấm bằng kinh
  5. 5. 9Robert Herjavec doanh có đảm bảo một người trẻ khởi nghiệp thành công không? Tất nhiên là không hoàn toàn. Tôi đã cho ra mắt và quản lý thành công các công ty về an ninh mạng và những khía cạnh khác liên quan tới máy tính, và tôi làm được mà không cần một khóa đào tạo kinh doanh chính thức nào. Những bài học kinh doanh đầu tiên của Jim Treliving bao gồm cả kinh nghiệm khi là một sĩ quan cảnh sát Hoàng gia Canada, mà sau này anh đã bỏ để đi giao pizza bằng ô tô của mình, mọi lúc mọi nơi. Từ khởi đầu đó, anh đã tạo dựng được một tập đoàn trị giá hàng tỷ đô. Vậy có bao nhiêu người tốt nghiệp các trường kinh doanh có thể làm được điều tương tự? Dường như việc thiếu bằng cấp học thuật của chúng tôi đã khích lệ vị giáo sư này, ông ta hăng hái hơn về những phản đối của mình, và bắt đầu khẳng định rằng công cụ tìm kiếm trên Internet có thể kết nối người tìm việc với công việc tương ứng khi được thiết kế dựa trên ý kiến của ông ta. Jim, người lúc đầu cuộc họp đã nói rằng anh tới buổi gặp mặt này trên chiếc phi cơ riêng, đã phải cắt ngang bài diễn thuyết của vị giáo sư kia: “Ông biết đó, tôi thực sự không có chút ý niệm nào về những gì ông đang nói”. Vị giáo sư trả treo lại Jim bằng với vẻ khó chịu. “Nếu như anh dành thêm thời gian cho việc kinh doanh của mình thay vì bay đi khắp nơi trên chiếc phi cơ đó, thì có lẽ anh đã biết
  6. 6. 10 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG được câu trả lời”, ông ta nhếch mép. Tôi không thể tin được vẻ ngạo mạn của ông ta. Tôi đã phải thốt lên “Xin lỗi, anh vừa nói gì cơ?” vì cho rằng ông ta biết thể hiện quan điểm của mình một cách lịch sự hơn. Ông ta quay sang nhìn thẳng vào mặt tôi. “Anh nghe thấy rồi đó”, ông ta bật lại. “Các anh nên cảm thấy may mắn khi đã đầu tư vào công ty này”. Ông ta nói thêm: “Nói thật nhé. Chỉ là 200.000 đô la thôi, và nó không phải là số tiền quá lớn đối với bất cứ ai trong chúng ta”. ”Anh biết đó”. Tôi vừa trả lời vừa chạm vào tấm séc, “có thể vấn đề là ở chỗ tôi vẫn còn có thể nhớ được cái thời mà 200.000 đô đã là cả một thế giới”. Tôi giơ tấm séc lên để tất cả mọi người cùng nhìn thấy. Sau đó tôi đã xé và thả từng mảnh vụn lên bàn. “Nếu như đó chỉ là một khoản tiền nhỏ, tại sao anh không đầu tư vào đi?” tôi gợi ý cho vị giáo sư. Và bạn có thể hình dung ra điều này đã làm những chàng trai trẻ đau khổ ra sao. Chỉ vài khoảnh khắc trước đó thôi, họ đã vô cùng mong chờ được sử dụng số tiền mặt đó để mở rộng kinh doanh. Giờ đây tấm séc vương vãi như hoa giấy trên sàn, cơ hội tiếp cận với các mối quan hệ trong ngành và kinh nghiệm hỗ trợ có thể có được qua Jim, tôi cũng như những nhà đầu tư khác đã tan biến như bong bóng xà phòng.
  7. 7. 11Robert Herjavec Tôi cũng chẳng vui vẻ gì khi xé tấm séc. Như những khoản đầu tư khác, tôi đã có kế hoạch để kiếm ra lợi nhuận từ cổ phần của mình. Nhưng tôi lại thấy mình rút ra được hai bài học từ tình huống này. 1 BÀI HỌC 1: Bạn không nên ăn cháo đá bát. Quá khó đạt được khoản đầu tư mạo hiểm, đặc biệt những khoản đi kèm với thiện chí giúp đỡ chân thành. 2 BÀI HỌC 2: Đừng bao giờ cho rằng bản thân tất cả những ý tưởng kinh doanh bạn có đều đáng giá hàng triệu đô la. Bởi vì chúng không hề như vậy. Cuộc sống phức tạp hơn thế rất nhiều. Thêm vào đó, đừng nghĩ rằng những khóa đào tạo bài bản, những thứ có thể có giá trị trong một số hoàn cảnh nhất định, lại giá trị hơn cả kinh nghiệm thực tế, đặc biệt là khi liên quan tới việc ra mắt, xây dựng và quản lý một doanh nghiệp.
  8. 8. 12 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG Tôi cảm thấy tiếc cho những chàng trai trẻ khi phải nhìn khoản tiền đầu tư biến mất sau khi bản thân đã rất chăm chỉ mới có được. Họ đã thể hiện rõ những phẩm chất mà tất cả các doanh nhân khởi nghiệp thành công đều sở hữu, đó là tầm nhìn, quyết tâm và năng lượng cần thiết để biến ý tưởng thành hiện thực. Ngoài ra, họ còn có một thứ không cần thiết khác đó là một cộng sự thầm lặng nhưng lại không thể giữ yên lặng và giữ những phản biện kỳ quặc cũng như thái độ kiêu ngạo cho riêng bản thân mình. Những học giả như các giáo sư của họ có thể rất giỏi trong việc đưa ra lý thuyết, nhưng bản thân lý thuyết đã không hề mang giá trị, và sử dụng nó như một vũ khí để đánh bại kinh nghiệm thực tế thì thật là không thể chấp nhận nổi. Nếu như vị giáo sư đó định tác động tới giá trị hoặc khoản lợi nhuận tiềm năng từ khoản đầu tư của chúng tôi, thì một trong hai, anh ta hoặc khoản đầu tư của chúng tôi sẽ biến mất. Anh ta xuất hiện như một vật thể cố định vĩnh cửu, còn khoản tiền mặt của chúng tôi thì không. Do vậy, khoản tiền đó sẽ biến mất. CÁI GIÁ CỦA KINH NGHIỆM Không giống như các vị giáo sư có quan điểm dường như chỉ bắt rễ trong các khái niệm học thuật, quan điểm của tôi được mài giũa bởi kinh nghiệm thực tế. Khi mới tốt nghiệp
  9. 9. 13Robert Herjavec đại học, tôi rất tôn trọng các nhà nghiên cứu và các học giả. Nhưng khi là người làm ra một khối lượng tài sản đáng kể cho gia đình từ quyết tâm thành công của bản thân, tôi nhận ra những hạn chế của lý thuyết học thuật. Nếu không có khả năng hiển thị hóa mục tiêu và tin tưởng vào việc đạt được nó thì không thể đạt được bất cứ thứ vật chất gì. Dù là ai, lúc nào hay bất cứ nơi đâu. Có một tin tốt là: dù đã phạm sai lầm khi đưa vị giáo sư biết tuốt của họ tới buổi thuyết trình nhưng các chàng trai này vẫn còn khá trẻ, họ còn thời gian để rút kinh nghiệm từ những sai lầm của mình. Và chúng ta thường học được nhiều từ những thất bại hơn là từ những thành công của bản thân, tôi sẽ trình bày việc đó ở các chương sau. Nhân tiện, công ty của họ, JobLoft vẫn phát triển và tận hưởng thành công sau khi tôi xé tờ séc. Sau đó, họ bán nó cho đối thủ lớn hơn, tôi hy vọng việc này sẽ đem lại một khoản thu nhập xứng đáng cho những người sáng lập. Công ty đó đã có thể phát triển nhanh và lớn hơn khi có khoản tiền mặt của chúng tôi cũng như một bầu kinh nghiệm đi kèm, tuy nhiên sự việc diễn ra cũng không phá hủy giấc mơ của họ dưới bất
  10. 10. 14 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG kỳ hình thức nào. Điều đó thật tốt cho họ. Nếu như tôi viết cuốn sách này trước khi xảy ra sự việc xé tấm séc và sự thách thức của vị giáo sư, thì những chàng trai trẻ sáng lập ra JobLoft đã không chọn đưa vị giáo sư đó tới buổi gặp mặt. Tôi hy vọng họ đã nhận ra họ có tất cả những gì họ cần thiết để trở thành những nhà khởi nghiệp thành công: một tầm nhìn rõ ràng, một cơ hội khả thi, một mô hình kinh doanh hiệu quả, một quyết tâm thành công và một khoản tiền mặt đáng kể từ những nhà đầu tư có hứng thú, kinh nghiệm và sẵn sàng hỗ trợ, dù chỉ trong vòng vài khoảnh khắc ngắn ngủi. Họ có, nhưng lại không cần tới, một học giả thay vì tư vấn về các khía cạnh kinh doanh thì lại xúc phạm đến nguồn vốn đầu tư mà họ lại đang vô cùng cần. Nhìn lại sự việc này, tôi ước trước đó mình đã nêu ra hai điểm quan trọng mà tôi nhắc tới trong cuốn sách này với các chàng trai trẻ. Đầu tiên phải nhấn mạnh rằng 200.000 đô la là một cơ hội vô cùng hiếm có đối với một công ty mà các nhà sáng lập của nó chưa chứng tỏ được bản thân trong thương trường khốc liệt. Nguồn vốn từ những người toàn tâm toàn ý muốn dự án kinh doanh thành công không phải là thứ sẵn có. Tôi tin họ hiểu điểm này. Và từ hành động của tôi, họ cũng sẽ học được rằng tiền – và sự hỗ trợ từ những nhà đầu tư quan tâm
  11. 11. 15Robert Herjavec – có thể thoáng qua như một chiếc lá trong gió nếu như mọi chuyện không diễn ra tốt đẹp. Tiền chỉ luôn chuyển tới hai chỗ: nơi nó được mong muốn và trân trọng hoặc nơi nó có thể tạo ra lợi nhuận xứng đáng. Điểm thứ hai nằm ngoài nhu cầu về tiền mặt, liên quan đến động cơ thực sự ngay từ đầu khi trở thành một người khởi nghiệp: khát khao chi phối, thường là ám ảnh muốn mang tới một viễn cảnh cho cuộc sống. Mong muốn này mạnh mẽ tới mức không hề suy suyển hoặc thoái lui ngay cả khi biết rằng tỷ lệ thành công là rất nhỏ. Và mong muốn đó cũng không được tăng cường bằng giấc mơ về gia tài khổng lồ các dự án kinh doanh có thể đem lại. Những doanh nhân thành đạt đều giữ lại một phẩm chất mà phần lớn những người khác không những thiếu mà còn thường không hiểu hết, và đó là động lực không ngừng để biến tầm nhìn thành hiện thực. Họ được thúc đẩy để nhận ra mục tiêu này theo cái cách mà dường như thách thức logic của những người không có được động lực này. Phần thưởng thì vô cùng xứng đáng. Không một người khởi nghiệp chân chính nào thực sự hối hận với những hy sinh mà mình đã bỏ
  12. 12. 16 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG ra để nhận ra giấc mơ của chính mình. Các quyết định luôn luôn xứng đáng, ngay cả khi nó được đo bằng những đồng đô la hay mức độ thỏa mãn. Tôi đã thu thập kinh nghiệm cũng như những quan sát cá nhân trong cuốn sách này. Tôi hy vọng bạn sẽ thấy chúng bổ ích và thú vị, dù bạn có muốn đạt được mức độ thành công như tôi và những người khác trong Hang Rồng, hay chỉ đơn giản là muốn tìm hiểu động lực nào đã cho họ sức mạnh.
  13. 13. TRÂN TRỌNG CÁI GIÁ THÀNH CÔNG 2
  14. 14. 18 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG D ù các chàng trai JobLoft có mắc phải sai lầm gì đi nữa, tôi vẫn luôn ngưỡng mộ họ vì đã có ước mơ và làm những gì cần thiết để biến nó thành hiện thực. Chỉ riêng điều đó thôi, họ đã nằm trong nhóm thiểu số rồi. Phần lớn mọi người thường nghĩ tới sự an toàn khi chọn nghề nghiệp. Họ thích cái ý tưởng biết rõ họ sẽ làm gì từ 9 giờ sáng tới 5 giờ chiều mỗi ngày và sẽ được bao nhiêu mỗi tháng. Họ coi trọng hai, ba hoặc nhiều tuần nghỉ phép mỗi năm và viễn cảnh đầy hy vọng về một công việc ổn định cho tới tận những năm nghỉ hưu, bất kể khi nào chúng tới. Điều đó dễ hiểu thôi, và tôi tôn trọng cũng như quý trọng những người đã đưa ra lựa chọn đó. Nhưng đó không phải là lựa chọn của tôi, và cũng không phải của những người xuất hiện trong Hang Rồng tìm kiếm sự tài trợ. Dù cho ý tưởng của dự án cũng như phần trình bày có tệ đến thế nào đi nữa, tôi vẫn ngưỡng mộ họ vì quyết tâm dám mạo hiểm cũng như ưu tiên lựa chọn trở thành doanh nhân khởi nghiệp chứ không phải là người làm thuê. Từ quyết tâm có thể không nói lên hết hàm ý. Trong thời kỳ kinh tế đi xuống năm 2008 – 2009, bất cứ ai lựa chọn bắt đầu một doanh nghiệp mới đều cần nhiều thứ hơn là quyết tâm; họ cần phải gần như mất trí. Nhưng có những người lại khăng khăng muốn bắt đầu một công ty mới, khám phá những
  15. 15. 19Robert Herjavec dự án mới và gần như quẳng sự lôi cuốn của công việc an toàn sang một bên để ủng hộ cho sự thành công của khởi nghiệp. Họ tất nhiên không mất trí; họ chỉ nhiệt huyết với việc thực hiện ước mơ, và đó là ranh giới để phân biệt họ với những người khác. Những người giỏi nhất trong số họ sẽ không chỉ thành công trong việc thành lập một doanh nghiệp và tạo ra lợi nhuận từ đó, mà họ còn học được cách thích nghi khi việc kinh doanh được củng cố và phát triển mạnh mẽ hơn, ứng phó với những thay đổi trong môi trường kinh tế. Đây là một sự chuyển đổi rất khó để thành thạo. Mặc dù tinh thần khởi nghiệp là phẩm chất rõ ràng nhất (và cần thiết nhất) đối với những người lựa chọn kinh doanh riêng, nhưng nó cũng là phẩm chất giá trị cho những người mong muốn làm việc trong những tập đoàn. Tất cả những giám đốc điều hành thành công tôi đã gặp đều có chung bản chất khởi nghiệp, chung động lực để phát triển doanh nghiệp tới khả năng tối đa của bản thân họ cũng như của chính doanh nghiệp, giống như tôi. Vậy thì sao mà bạn không ngưỡng mộ họ cho được? Sao mà bạn có thể không tin rằng những điều đó là cốt lõi của sự thành công trong xã hội tự do doanh nghiệp?
  16. 16. 20 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG Nỗ lực để thành công trong kinh doanh dựa vào tài năng và tầm nhìn của bản thân chính là một điểm nổi bật mà chúng ta cần phải trân trọng và củng cố ở những người bạn, người thân và ngay cả bản thân chúng ta. Lòng ngưỡng mộ của tôi đối với những người có cùng quan điểm này cũng chính là lí do tôi quyết định tham gia Hang Rồng. Tôi có mặt ở đây chủ yếu không phải để kiếm lời từ những khoản đầu tư mà tôi và những người khác chấp nhận thực hiện. Chúng tôi ởđâyđểgặpnhữngdoanhnhânthựcsựvớidòngtiềnthựcvànhững ý tưởng thực mà không thể kêu gọi đầu tư từ những nơi khác. Đó là một mô hình tuyệt vời cho các nhà khởi nghiệp được học hỏi và có cơ hội được nhận đầu tư. Đó cũng là cách hỗ trợ giá trị của những doanh nghiệp nhỏ đối với nền kinh tế Bắc Mỹ. Phần lớn mọi người đều nhận thấy các doanh nghiệp nhỏ tạo ra được một số lượng lớn công việc mới. Các sự kiện trong suốt những năm qua, đặc biệt là những sự kiện liên quan tới trò hề của Phố Wall và một số ví dụ kỳ quặc về những sai số không thể kiểm soát do các tập đoàn khổng lồ thực hiện, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của những doanh nghiệp nhỏ cũng như những người mạo hiểm tất cả để giúp các doanh nghiệp đó thành công.
  17. 17. 21Robert Herjavec BẠN ĐỒNG HÀNH THIẾT YẾU CỦA ĐAM MÊ: GIAO TIẾP Một trong những yếu tố ít được biết đến nhất của sự thành công trong kinh doanh đó là khả năng truyền tải hiệu quả ý tưởng của bạn cho số đông mọi người, bao gồm cả những nhà đầu tư, nhân viên và khách hàng. Gần như không ai có thể đam mê với dự án kinh doanh của bạn hơn bạn hoặc thậm chí gần như bạn, nhưng khi bạn truyền tải viễn cảnh đó cho càng nhiều người, thì việc kinh doanh của bạn sẽ càng gần tới thành công. Việc trao đổi viễn cảnh của bạn một cách hiệu quả sẽ khác với việc bán hàng hoặc phân tích tài chính, đặc biệt là khi đối mặt với những nhà đầu tư tiềm năng. Nếu như bạn không thể khiến tôi hứng thú với ý tưởng của bạn và những khía cạnh của ý tưởng đó, bạn sẽ đối mặt với thách thức khi thuyết phục tôi đầu tư tiền; và bạn cũng sẽ gần như đối mặt với thách thức tương tự khi thuyết phục khách hàng chi tiền cho sản phẩm hoặc dịch vụ của bạn. Điều đó luôn thường trực trong tâm trí tôi, vì tôi sẽ không phải là người vận hành công ty giúp bạn. Bạn sẽ là người làm việc đó, và sử dụng tiền của tôi để tạo ra lợi nhuận. Hãy nghĩ tới tất cả những năng lực liên quan: khả năng xác nhận một cơ hội kinh doanh, hình dung cách định hình nó thành
  18. 18. 22 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG mô hình kinh doanh có lợi, đam mê để chấp nhận tất cả những rủi ro trong việc theo đuổi nó, và tài năng để truyền đạt cả tầm nhìn lẫn niềm đam mê của bạn cho người khác. Đó là một sự kết hợp hiếm có. Ngay cả khi đã có những điều đó, thì vẫn chưa có gì đảm bảo chắc chắn cho sự thành công. Tuy nhiên nếu không có nó, thì sẽ không có khả năng thành công.
  19. 19. HÃY LÀ CHÍNH MÌNH, CHỨ ĐỪNG LÀ NGƯỜI MÀ BẠN NGHĨ LÀ MÌNH 3
  20. 20. 24 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG K hông ai trong số ban giám khảo chương trình Hang Rồng chúng tôi ngay từ đầu đặt ra mục tiêu trở thành nhân vật trên truyền hình. Bản chất chúng tôi đều là những doanh nhân, được rèn luyện để đưa ra quyết định dựa trên những mối quan hệ cá nhân giữa đối tác, đồng nghiệp và khách hàng. Vậy chúng tôi đang bàn chuyện kinh doanh gì trước mặt hàng triệu người lạ mặt? Dù có cố chối bỏ bao nhiêu, bằng cách này hay cách khác thì chúng tôi vẫn là những người biểu diễn. Và chúng tôi đều gặp khó khăn khi từ chối một thử thách. Chương trình này cũng dạy cho chúng tôi biết có thể áp dụng điều gì vào kinh doanh và cuộc sống. Chúng tôi học được về các mô hình kinh doanh, về tác động của văn hóa và công nghệ tới nền kinh tế, và qua thời gian cũng học được vài điều về chính bản thân mình. ”KHÔNG AI BẢO BẠN PHẢI GIỮ YÊN LẶNG!” Vào một ngày năm 2006, tôi tới văn phòng mình để tìm chiếc phong bì chứa một đĩa DVD và lời nhắn từ người đàn ông tên Stuart Coxe – một nhà sản xuất của đài BBC–TV. Anh ta nhắn tôi gọi lại sau khi xem xong đĩa DVD. Trong chiếc đĩa chứa một tập chương trình Hang Rồng của
  21. 21. 25Robert Herjavec đài BBC–TV. Như tôi đã đề cập, chương trình này đã được sản xuất tại hơn ba mươi quốc gia trên toàn thế giới; và Mỹ là nơi duy nhất mà ý tưởng của chương trình được đặt tên khác. Trước khi xem DVD này, tôi chưa từng nghe đến Hang Rồng. Tôi thưởng thức chương trìn h, tuy nhiên lời nhắn và đoạn phim lại khiến tôi bối rối. Họ có muốn khoản đầu tư tiền mặt từ tôi không? Nếu có thì tôi lại không hứng thú. Chương trình rất có tính giải trí, tôi có thể hiểu được tiềm năng trở thành một chương trình thu hút người xem của nó, nhưng tôi ít khi quan tâm đến một chương trình truyền hình kinh doanh nào. Chương trình vẫn chưa được phát sóng, và mặc dù nó gần như trở thành một hiện tượng quốc tế khi được ra mắt tại Nhật Bản năm 2001, thì cũng không có gì đảm bảo nó có thể chiếm được lòng khán giả tại Canada. Do đó, hôm sau khi tôi gọi cho Stuart, tôi đã hơi ngập ngừng. Mặc dù vậy, Stuart đã hỏi liệu anh ấy có thể tới văn phòng tôi vào ngày hôm sau để nói chuyện được không, và tôi đã đồng ý gặp anh ấy. Trong vài phút đầu tiên, buổi gặp mặt dường như không đi tới đâu. Chúng tôi đã trao đổi về một vài vấn đề của chương trình, về việc kinh doanh của tôi và về cá nhân tôi. Tôi không có chút ý niệm nào về việc cuộc gặp này sẽ hướng tới đâu cho tới khi Stuart cười nói: “Chúng tôi muốn anh là một trong
  22. 22. 26 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG những giám khảo trong chương trình này”. Thật bất ngờ. Họ không muốn tiền của tôi – điều họ muốn chính là tôi. Tôi sẽ trở thành một nhân vật truyền hình. Hãy chờ cho tới khi lũ trẻ nhà tôi nghe thấy điều này! Sau đó, tôi có tìm hiểu một chút về biệt ngữ của ngành truyền hình và giải trí. Việc nói rằng “Chúng tôi muốn bạn” không đồng nghĩa với việc “Bạn nhận được công việc!”. Nó chỉ đơn thuần có nghĩa là bạn được mời tới buổi thử vai, trừ việc không ai còn sử dụng cụm từ đó nữa. Tôi vừa được thông báo địa điểm và thời gian của buổi quay. Tôi là một người khá tự tin, nhưng khi được đưa đến trường quay, với một cơ số đèn, máy quay, và một đám đông nhỏ những người có vẻ là doanh nhân và cùng với lượng kiến thức tôi có để chứng tỏ bản thân mình ở một nơi tôi chưa từng làm trước kia khiến tôi có chút lo lắng bất thường. Tôi đã từng hoạt động trong ngành truyền hình vài năm trước, nhưng đó là việc rất khác. Thay vì làm việc sau cánh gà, bây giờ tôi phải đứng dưới ánh đèn và được kỳ vọng để thể hiện quan điểm kinh doanh, vốn am hiểu, kỹ năng đàm phán và cá tính của mình, mà không có kịch bản hoặc hướng dẫn nào. Trong suốt quá trình ghi hình tôi nghĩ rằng mình nên thể hiện giống như Robert Herjavec, hoặc ít ra cũng giống như ai đó đang đóng vai là tôi, nhưng tôi đã nhầm. Điều này nghe có
  23. 23. 27Robert Herjavec vẻ hơi lằng nhằng, tôi biết, nhưng nó chỉ chứng tỏ một tiền đề trong những chương trình truyền hình kinh doanh, đó là vai diễn khó thể hiện trên sân khấu hoặc trước màn hình máy quay nhất chính là bản thân mình. Tôi đã cố để có thể trở thành một Robert Herjavec hoàn hảo vì anh ta luôn tồn tại trong trí tưởng tượng của tôi – sắc bén, dí dỏm, thông minh, lịch sự, đầy khả năng kinh doanh, tất cả những thứ đó. Thế nhưng tôi lại rất tệ ở những khoản đó. Trong giờ nghỉ giữa buổi thử vai, tôi có nghe thấy một vài lời lẩm bẩm từ một góc, nơi các nhà sản xuất đang tụ tập lại với nhau. Những lời đó không hề động viên chút nào. Theo ý kiến của phần lớn các nhà sản xuất, tôi không phải là người phù hợp để trở thành giám khảo thứ năm. Stuart Coxe lại không đồng ý với những người còn lại. Anh ta dừng mọi người lại, đi về phía tôi ở cuối trường quay và tán dương tôi, một cách tiếp cận thực sự đã khiến tinh thần tôi dâng lên. Sau đó, anh ta nói: “Robert, hãy nhớ rằng đây là truyền hình giải trí, không phải kinh doanh”. Nói một cách khác, tôi nên dừng việc trở thành một doanh nhân tư duy hoàn toàn lý trí và nên thoải mái hơn một chút. Tôi cũng đã nhìn vào máy quay quá thường xuyên, lo lắng rằng tôi có đang ngồi đúng vị trí hoặc thái độ phản ứng có đúng đắn hay không. Stuart chia sẻ thẳng thắn: “Chúng tôi có mười lăm máy
  24. 24. 28 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG quay trong trường quay. Và trách nhiệm của chúng tôi là khiến anh lên hình thật đẹp, chúng tôi sẽ làm được điều đó. Đừng lo lắng gì cả”. Khi phần thứ hai của buổi diễn thử bắt đầu, tôi đã thoải mái hơn và đã quên mất ý tưởng Robert Herjavec nên là ai và nên như thế nào. Thí sinh đầu tiên bắt đầu với những con số, và tôi bắt đầu đặt câu hỏi. Khi anh ta không đưa được câu trả lời xứng đáng, tôi hỏi dồn dập cho tới khi anh ta quay sang tôi, nhíu mày lại và cao giọng, quát to: “Anh hãy yên lặng một lát được không?” Phản ứng của tôi lúc đó là chỉ vào anh ta và gần như hét lên: “Ồ, không ai nói rằng tôi phải trật tự!” Sau đó, tôi đã chêm vào một chút để xoa dịu: “À, có thể là vợ tôi sau hai mươi năm chung sống”. Từ góc phòng nơi những nhà sản xuất đang tụ tập, tôi nghe thấy Stuart nói: “Anh ấy chính là chàng trai của chúng ta”. Ban giám khảo ban đầu của Hang Rồng bao gồm tôi, Kevin O’Leary, Jim Treliving, Laurence Lewin, đồng sáng lập chuỗi cửa hàng đồ lót La Senza, và Jennifer Wood, chủ tịch của quỹ đầu tư Cattle & Company. Jennifer rời chương trình sau phiên đầu tiên, Laurence sau phiên thứ hai. Vị trí của họ được thay bằng Arlene Dickinson và Brett Wilson.
  25. 25. 29Robert Herjavec GAI GÓC, HAY CHỈ TRUNG THỰC? CHỈ CÓ KEVIN BIẾT RÕ ĐIỀU NÀY Giám khảo gây tranh cãi nhất trong Hang Rồng chính là Kevin O’Leary. Điều thú vị là, trong số các giám khảo của Hang Rồng, Kevin và tôi được lựa chọn để tham gia chương trình phiên bản Shark Tank của đài ABC–TV, vì rất khó để tìm được cặp có tính cách trái ngược hơn Kevin và tôi. Mùa hè năm 2009, cả tôi lẫn Kevin đều sống tại khách sạn Los Angeles với gia đình khi quay tập đầu tiên của Shark Tank. Trong số tất cả các hoạt động và các trò giải trí trong tuần đó, tôi đã nhầm chìa khóa phòng mình, và đi thẳng tới quầy lễ tân của khách sạn để yêu cầu đổi chìa. Theo quy trình chuẩn của khách sạn, lễ tân nói với tôi rằng anh ta không thể đưa tôi chìa khóa mà không hỏi giấy tờ tùy thân, một chính sách tôi cho là có lý. Và tôi đáp lại bằng cách đi tới khu vực bể bơi nơi Diane đang thư giãn cũng lũ trẻ và dùng chìa khóa của cô ấy để vào phòng. Không có gì to tát cả. Trong cùng tuần đó, Kevin cũng đánh mất chìa khóa phòng và yêu cầu lễ tân đổi chìa mới, và lễ tân đã nói lại với anh ấy y hệt những điều đã nói với tôi – họ không thể cấp chìa mới nếu không có giấy tờ tùy thân. Phản ứng của Kevin là trừng mắt với nhân viên và nói với
  26. 26. 30 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG một thái độ coi thường: “Cậu có biết tôi là ai không? Tôi đã ở đây cả tuần rồi. Tôi cũng nói chuyện với cậu hàng ngày. Tôi yêu cầu cậu đưa tôi ngay một chiếc chìa khóa phòng chết tiệt!” Tôi phải thú thật là phần nào đó trong tôi muốn được như Kevin. Ai mà lại không muốn như vậy chứ? Nhưng tôi lại không thể hét lên rằng: “Quỷ tha ma bắt cậu đi – đưa tôi chìa khoá ngay!” Đó không phải là tôi. Có một vài lần tôi và Kevin đã trò chuyện phía sau máy quay, chia sẻ những câu chuyện và quan điểm, đơn giản chỉ là đi dạo cùng nhau. Nhưng cũng có những đụng độ trên màn ảnh, trong đó có lần ở chương trình Shark Tank khi Kevin lên lớp một anh chàng thuyết trình về một giao dịch, về hoàn cảnh của mình, bao gồm cả việc tuyên bố phá sản. ”Anh là một thứ chất thải phóng xạ”, Kevin cười nhếch mép. “Không một ngân hàng nào sẽ động vào anh trong suốt cuộc đời này”. Tôi đã tuyên bố rút khỏi thỏa thuận này vì một vài lí do, nhưng thái độ của Kevin thực sự khiến tôi khó chịu. “Tại sao anh phải nói vậy với anh ta?” Tôi hỏi Kevin. “Nghĩ mà xem: anh ta có vợ và con ở nhà, và anh vừa gọi anh ta là một thứ chất thải phóng xạ”. Kevin độp lại tôi mà không mảy may suy nghĩ. “Anh ta là một kẻ vô dụng. Anh ta sẽ không thể có được một khoản vay
  27. 27. 31Robert Herjavec từ bất cứ ai khác!” Tôi đã cố gắng giải thích rằng chúng ta đang làm việc với con người, và rằng không ai trên cuộc đời này là một thứ chất thải phóng xạ cả, không một ai đáng bị coi là đồ bỏ như cái cách Kevin miêu tả về anh chàng đó. Điều này càng làm Kevin khó chịu. “Anh ta đã phá sản”, Kevin gần như hét vào mặt tôi. “Anh ta là một doanh nhân thua cuộc”. Ai cũng có lúc thất bại, tôi gợi lại cho Kevin nhớ. Thước đo của sự thành công không phải là việc bạn thất bại, mà là cách bạn vực dậy sau khi bị đốn ngã. ”Vớ vẩn”, Kevin đáp lại. “Vậy để tôi hỏi cậu vài điều. Cậu có đưa cho anh ta đồng nào không? Không đúng không? Tôi chỉ đang trung thực hơn tất cả những người khác mà thôi”. Tôi không chắc là anh ta như vậy. Kevin chỉ đang khắc nghiệt hơn những người khác, một đặc điểm mà Kevin không mấy thích thú khi thể hiện. Cuộc trao đổi của chúng tôi được phát trên sóng truyền hình Mỹ và gần như khiến rất nhiều người ngồi lại và để ý tới chương trình. Những lời cuối cùng của người đàn ông Kevin đã gắn mác là chất thải phóng xạ. “Tôi không hiểu sao anh ấy
  28. 28. 32 THÀNH CÔNG TRONG KINH DOANH VÀ CUỘC SỐNG lại quá khắc nghiệt với mình”, anh ta chia sẻ. “Tôi tin rằng bất cứ ai ở Mỹ đều xứng đáng có một cơ hội thứ hai”. Tôi hoàn toàn tin vào điều đó. Nhưng Kevin thì rõ ràng là không. Kevin đã đúng ở việc chúng tôi cần nói ra sự thật cho những người tới thuyết trình về ý tưởng của mình trong chương trình. Theo chúng tôi nghĩ, hầu hết họ đều được người thân và bạn bè khích lệ dù ý tưởng kinh doanh có thể thái quá hoặc bất khả thi thế nào đi nữa. Những người này tuyệt vọng tin tưởng rằng họ có ý tưởng đáng giá Triệu Đô, có thể hoàn toàn thay đổi cuộc đời họ một cách thần kỳ. Không may, họ đã bỏ qua sự thật rằng những người khác sẽ thấy dễ dàng khi nói dối hoặc khích lệ họ hơn là nói cho họ biết sự thật. Trong một vài trường hợp, lời nói dối của bạn bè đã khiến những nhà khởi nghiệp tiềm năng tiêu tốn mười hoặc hàng trăm nghìn đô vào những thứ vô vọng thành công về mặt thương mại. Chúng ta nên nói cho họ sự thật. Mất lòng trước nhưng được lòng sau. Trong số những sự việc buồn nhất xảy ra trong chương trình Hang Rồng, chúng tôi chứng kiến nhiều người đã từng ngốn hàng trăm ngàn đô la, đôi khi là hàng triệu đô thuộc tài sản cá nhân vào những dự án vô vọng. Nhà cửa bị thế chấp hoặc nguồn tiết kiệm về hưu cạn kiệt thường là hệ quả của những giấc mơ đó, thường đến vài năm sau họ mới nhận ra.
  29. 29. 33Robert Herjavec Tôi hiểu rằng đam mê có thể làm động lực để con người đưa ra quyết định, và tôi ủng hộ điều đó, nhưng chỉ khi nó được bảo hộ bởi thực tế. Đầu tư hàng năm trời và một khoản tiền đáng kể vào một ý tưởng chưa chứng tỏ tương lai thành công, những người này cảm thấy bỏ thì thương vương thì tội. Điều đó thật đau đớn, tôi biết. Nhưng nếu cứ tiếp tục mù quáng đâm đầu vào ý tưởng vô vọng đó, thì cũng chẳng khá hơn. Đôi khi bạn cần một người nào đó thuyết phục mình hãy buông bỏ những tình huống xấu. Bên cạnh việc hỗ trợ những người tham gia định hướng ý tưởng đúng và viễn cảnh thành công rõ ràng, chúng tôi còn có nhiệm vụ thuyết phục họ rằng họ đã cố gắng và không thành công, và bây giờ là lúc nên từ bỏ. Nhưng điều đó chưa bao giờ dễ dàng, đối với họ và với chúng tôi.

×