Cell biology ppt in pashto by pameer

1,717 views

Published on

this presentation is made for rokhan university medical students

Published in: Education
1 Comment
3 Likes
Statistics
Notes
  • Thanks so much for sharing such useful presentation also in the future please share me such materials relevant biology in order to i am student of fourth biology, also student of pharmacy
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
1,717
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
184
Comments
1
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Cell biology ppt in pashto by pameer

  1. 1. Prepared By: Aamir Khan Pameer 1 Cell Biology By: Aamir Khan (Pameer) 1392
  2. 2. Science Neutral Science Physics Chemistry Biology Social Science Prepared By: Aamir Khan Pameer 2
  3. 3.  Aristotle ‘s contribution in biology  Robert Hooke: as Discoverer of Cell ( in1665)  Leuwan Hook: as Discoverer of living cell ( in 1682)  Robert Brown: as Disoverer of cell ‘s Nucleus( in 1823)  Mathias Schleiden & Theoder Schwann Proposed cell theory ( in1838/39)  Dujardin & Purkinje observed cytoplasm in 1835  Karil Biar studied the ovum cells of mammalian Prepared By: Aamir Khan Pameer 3
  4. 4. ‫شویدی‬ ‫جوړ‬ ‫څخه‬ ‫حجری‬ ‫د‬ ‫موجودات‬ ‫ژوندی‬ ‫ټول‬ ‫ټ‬‫رسیږی‬ ‫سرته‬ ‫کی‬ ‫داخل‬ ‫په‬ ‫حجری‬ ‫د‬ ‫تحوالت‬ ‫میتابولیکی‬ ‫ول‬ ‫راځی‬ ‫السته‬ ‫څخه‬ ‫پخوانیوحجرو‬ ‫د‬ ‫اثر‬ ‫په‬ ‫ویش‬ ‫حجروی‬ ‫د‬ ‫حجری‬ ‫نوی‬ ‫دی‬ ‫شانته‬ ‫یو‬ ‫ړښت‬‫جو‬ ‫کمیاوی‬ ‫حجرو‬ ‫ټولو‬ ‫د‬ ‫دی‬ ‫لرونکی‬ ‫موادو‬ ‫ارثی‬ ‫د‬ ‫حجری‬ ‫ټولی‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 4
  5. 5. Prokaryotes Eukaryotes Prepared By: Aamir Khan Pameer 5
  6. 6. •‫لری‬ ‫حرکت‬ ‫ډوله‬ ‫دری‬ ‫په‬ ‫حجرات‬ ‫ژوندی‬ .1Amoeboid Movement .2Cilliary Movement .3Flagellate Movement •‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫کی‬ ‫حجراتو‬ ‫په‬ ‫انسان‬ ‫د‬ ‫حرکتونه‬ ‫ډوله‬ ‫دوه‬ ‫اولی‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 6
  7. 7. ‫د‬ ‫کې‬ ‫خوا‬ ‫شاو‬ ‫په‬ ‫چاپیریال‬ ‫د‬ ‫حجرې‬ ‫د‬ ‫کې‬ ‫اصل‬ ‫په‬ ‫حرکت‬ ‫دغه‬ ‫د‬ ً‫ال‬‫مث‬ ‫دي‬ ‫حرکت‬ ‫حجرې‬ ‫ټولې‬WBC‫تر‬ ‫کې‬ ‫انساجو‬ ‫په‬ ‫حرکت‬ ‫ورسوي‬ ‫ته‬ ‫ځاي‬ ‫هدف‬ ‫د‬ ‫ځان‬ ‫خپل‬ ‫څو‬. Amoeboid‫امیب‬ ‫د‬ ‫حجره‬ ‫هم‬ ‫دلته‬ ‫چې‬ ‫وایي‬ ‫ځکه‬ ‫ورته‬ ‫حرکت‬ ‫یا‬ ‫پښو‬ ‫کاذبو‬ ‫د‬ ‫څیر‬ ‫په‬Pseudo podium‫حرکت‬ ‫پواسطه‬ ‫کوي‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 7
  8. 8. • Pseudopodium • Endocytosis • Exocytosis • Fibronectin • Exocytic vesical • Actin • Myosine • Ectoplasm • WBC Prepared By: Aamir Khan Pameer 8
  9. 9. ‫چي‬ ‫کوو‬ ‫فرض‬‫د‬WBC‫څخه‬ ‫رګ‬ ‫د‬ ‫ويني‬ ‫د‬ ‫غواړي‬ ‫لپاره‬ ‫هدف‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫حجره‬ ‫تیره‬‫د‬ ‫مخکي‬ ‫ټولو‬ ‫تر‬ ‫چي‬ ‫ده‬ ‫پکار‬ ‫نو‬ ‫ورسوي‬ ‫ته‬ ‫ځاي‬ ‫کار‬ ‫د‬ ‫خپل‬ ‫ځان‬ ‫او‬‫ر‬‫ګ‬ ‫ته‬ ‫دي‬ ‫چي‬ ‫ونښلي‬ ‫پوري‬ ‫جدار‬ ‫په‬margination‫د‬ ‫نو‬ ‫اوس‬ ‫کیږي‬ ‫ويل‬ WBC‫اوعي‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫زيات‬ ‫جسامت‬(‫رګ‬)‫پکارده‬ ‫نو‬ ‫دي‬ ‫کم‬ ‫جسامت‬ ‫سوريو‬ ‫د‬ ‫چي‬WBC‫شکل‬ ‫خپل‬‫ت‬‫ت‬ ‫دي‬ ‫چي‬ ‫ورکړي‬ ‫تغیر‬ ‫ه‬‫ه‬Diapedesis‫ويل‬ ‫کله‬ ‫چي‬ ‫اوس‬ ‫نو‬ ‫کیږي‬WBC‫وو‬ ‫څخه‬ ‫درګ‬‫ځی‬‫تر‬ ‫نو‬Target‫برخي‬ ‫د‬ ‫رسیدنه‬ ‫دغه‬ ‫چي‬ ‫ورسوي‬ ‫ځان‬ ‫بايد‬ ‫پوري‬Amoeboid motion ‫شو‬ ‫تشريح‬ ‫محکي‬ ‫يي‬ ‫میکانیزم‬ ‫چي‬ ‫رسوي‬ ‫سرته‬ ‫پواسطه‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 9
  10. 10. ‫المل‬ ‫کیدو‬ ‫شروع‬ ‫د‬ ‫حرکت‬ ‫امیبويد‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫المل‬ ‫مهم‬ ‫هغه‬‫ګرځی‬‫د‬chemo taxis‫موادو‬ ‫کیمیاوي‬ ‫خاصو‬ ‫ځینو‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫انساجو‬ ‫په‬ ‫چي‬ ‫دي‬ ‫عبارت‬ ‫څخه‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫کوم‬ ‫مواد‬ ‫دغه‬ ‫چي‬ ‫نیسي‬ ‫صورت‬ ‫کبله‬ ‫له‬ ‫موجوديت‬chemo taxis ‫ګرځي‬ ‫سبب‬chemo tactic substance‫نو‬ ‫په‬‫م‬‫هغه‬ ‫اکثره‬ ‫ياديږي‬ ‫کوي‬ ‫حرکات‬ ‫امیبويد‬ ‫چي‬ ‫حجرات‬‫د‬Chemo tactic‫طرف‬ ‫په‬ ‫منبع‬ ‫د‬ ‫موادو‬ ‫حرکت‬ ‫دغه‬ ‫او‬ ‫کوی‬ ‫حرکت‬‫عموما‬‫طرف‬ ‫په‬ ‫غلطت‬ ‫لوړ‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫غلطت‬ ‫ټیټ‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫همدي‬ ‫چي‬ ‫وي‬positive chemo taxis‫د‬ ‫حجرات‬ ‫ځیني‬ ‫کیږي‬ ‫ويل‬ chemo tactic‫چي‬ ‫کوي‬ ‫حرکت‬ ‫خواته‬ ‫مقابل‬ ‫تښتي‬ ‫څخه‬ ‫منبع‬ ‫له‬ ‫موادو‬ ‫بیا‬ ‫ته‬ ‫دي‬Negative chemo taxis‫کیږی‬ ‫ويل‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 10
  11. 11. ‫سلیا‬‫ي‬‫ب‬ ‫دوه‬ ‫په‬ ‫وجود‬ ‫د‬ ‫حرکت‬ ‫ي‬‫ر‬‫نیس‬ ‫صورت‬ ‫وسیله‬ ‫په‬ ‫حجراتو‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫خو‬‫ي‬. ۱-‫دغو‬ ‫د‬ ‫حجراتو‬ ‫کومو‬ ‫چي‬ ‫کي‬ ‫الره‬ ‫تنفسي‬ ‫اوالنديني‬ ‫جوف‬ ‫په‬ ‫پوزي‬ ‫د‬ ‫پوښلي‬ ‫سطحه‬ ‫داخلي‬ ‫برخو‬‫ده‬‫س‬ ‫ګڼي‬‫ی‬‫چي‬ ‫لري‬ ‫لیاوي‬‫د‬‫س‬ ‫حرکت‬ ‫د‬ ‫مخاط‬‫بب‬ ‫تقريبا‬ ‫حرکت‬ ‫دغه‬ ‫او‬ ‫ګرځي‬1cm/min‫د‬ ‫سرعت‬ ‫په‬pharynx‫خواته‬ ‫دي‬ ‫روان‬‫چی‬‫د‬ ‫الر‬ ‫تنفسي‬mucus‫نښتو‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫هغي‬ ‫په‬ ‫او‬‫پ‬‫ا‬‫ر‬‫ش‬ ‫د‬ ‫تیکلونو‬‫ر‬ ‫کړي‬ ‫خالص‬ ‫څخه‬. ۲:‫په‬fallopian tube‫موجو‬ ‫د‬ ‫کي‬‫د‬‫س‬‫ی‬‫د‬ ‫کبله‬ ‫له‬ ‫حرکت‬ ‫د‬ ‫لیاو‬ovum ‫د‬ ‫هم‬ovary‫څخه‬Uterus(‫رحم‬)‫کیږي‬ ‫راوړل‬ ‫ته‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 11
  12. 12. ۱:forward motion‫يوه‬ ‫په‬ ‫چي‬ ‫دي‬ ‫تیزحرکات‬‫ث‬‫کي‬ ‫انیه‬10-20‫ځلي‬ ‫نیسي‬ ‫صورت‬. ۲:back ward motion‫س‬ ‫دي‬ ‫وروحرکات‬‫ی‬‫راځي‬ ‫ته‬ ‫حالت‬ ‫خپل‬ ‫بیرته‬ ‫لیا‬ ‫څوس‬ ‫تر‬‫ی‬‫وکړي‬ ‫حرکت‬ ‫بیا‬ ‫لیا‬. ‫س‬ ‫د‬‫ی‬‫له‬ ‫حرکت‬ ‫لیاو‬‫ي‬‫خوا‬ ‫وي‬ATP‫ځینو‬ ‫د‬ ‫خوا‬ ‫بلي‬ ‫او‬ ‫لري‬ ‫ضرورت‬ ‫ته‬ ‫ايونو‬‫ر‬‫هی‬ ‫د‬ ‫هم‬ ‫ول‬‫ري‬‫دلون‬‫ه‬‫مثال‬ ‫دي‬Ca, Mg ‫س‬ ‫د‬‫ی‬‫مايکرو‬ ‫ټول‬ ‫لیاو‬‫تیوبو‬‫لون‬‫و‬(‫هم‬single‫يي‬ ‫جوړه‬ ‫هم‬ ‫او‬)‫د‬ ‫کي‬ ‫خپلو‬ ‫په‬ ‫الیا‬ ‫پروتیني‬‫ف‬‫ټولو‬ ‫چي‬ ‫شوي‬ ‫ځاي‬ ‫يو‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫و‬‫ت‬‫ډول‬ ‫مجموعي‬ ‫په‬ ‫ه‬ axonme‫کیږي‬ ‫ويل‬(‫تیوبولون‬ ‫د‬ ‫البته‬‫و‬‫شمول‬ ‫په‬.) Prepared By: Aamir Khan Pameer 12
  13. 13. 1: Plasma membrane 2: Cytoplasm 3: Nucleus Prepared By: Aamir Khan Pameer 13
  14. 14. ‫یو‬ ‫د‬ ‫حجرات‬ ‫نباتي‬ ‫او‬ ‫حیواني‬‫ى‬‫پردي‬ ‫یا‬ ‫غشاء‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫اودغه‬ ‫شویدي‬ ‫احاطه‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫طبق‬ ‫دري‬‫ده‬ ‫لرونکى‬ ‫و‬ ‫منځن‬ ‫او‬ ‫پروتین‬ ‫له‬ ‫طبقي‬ ‫اوخارجي‬ ‫داخلي‬‫ۍ‬‫طبقه‬ ‫جوړ‬ ‫مالیکولونوڅخه‬ ‫له‬ ‫شحم‬ ‫د‬ ‫ئي‬‫ه‬‫شوي‬ ‫د‬‫د‬ ‫ه‬‫غشاء‬‫په‬‫ش‬‫ح‬‫کي‬ ‫م‬ Cholesterol ‫او‬ Phospholipids ‫لري‬ ‫وجود‬ ‫غشاء‬ ‫نفوذ‬ ‫قابل‬ ‫نیمه‬ ‫یوه‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ Semipermeable membrane‫ده‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 14
  15. 15. ‫وظايف‬ ‫حجري‬ ‫د‬ ،‫دي‬ ‫کړي‬ ‫احاطه‬ ‫محتويات‬ ‫داخلي‬ ‫ټول‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫کنترولوي‬ ‫ثبات‬ ‫او‬. ‫قابل‬ ‫نیمه‬ ‫د‬ ‫ترمینځ‬ ‫محیط‬ ‫خارجي‬ ‫او‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫لري‬ ‫قابلیت‬ ‫پردي‬ ‫نفوذ‬. ‫لري‬ ‫قابلیت‬ ‫تشخیص‬ ‫د‬ ‫مالیکولونو‬ ‫میکرو‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫کیږي‬ ‫وجه‬ ‫په‬ ‫دى‬ ‫د‬ ‫هم‬ ‫پیژندنه‬ ‫حجراتو‬ ‫د‬ ‫څنګ‬ ‫د‬ ‫اوهمدارنګه‬. ‫کي‬ ‫تعامالتو‬ ‫او‬ ‫انتقال‬ ‫په‬ ‫انګیزي‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫داخل‬ ‫نه‬ ‫بهر‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬‫هم‬ ‫لري‬ ‫برخه‬. ‫طبقه‬ ‫شحمي‬Lipid bilayer‫منحل‬ ‫کي‬ ‫شحم‬ ‫په‬ ‫او‬ ‫قطبي‬ ‫غیر‬ ‫راتګ‬ ‫او‬ ‫تګ‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫داخل‬ ‫حجري‬ ‫د‬ ‫ډول‬ ‫ازادانه‬ ‫په‬ ‫ته‬ ‫مرکباتو‬ ‫وړو‬ ‫ورکوی‬ ‫اجازه‬‫شي‬ ‫نه‬ ‫تیريداي‬ ‫څخه‬ ‫هغي‬ ‫د‬ ‫ايونونه‬ ‫او‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 15
  16. 16. ‫شحمیاتو‬ ‫مختلفو‬ ‫د‬ ‫طبقه‬ ‫شحمي‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬‫لکه‬Phospho Lipid،Glycolipid‫او‬ Cholesterol‫ده‬ ‫شوى‬ ‫جوړه‬ ‫څخه‬. a.Phospholipids‫د‬ ‫مالیکولونه‬Amphipathic‫پ‬‫ياديږي‬ ‫هم‬ ‫نوم‬ ‫ه‬.‫يوي‬ ‫د‬ ‫مرکب‬ ‫دا‬ ‫څخه‬ ‫ناحیي‬ ‫قطبي‬Hydro phallic‫يعنی‬‫ناحیه‬ ‫قطبي‬ ‫غیر‬ ‫دوهمه‬ ‫په‬ ‫او‬ ‫خوښونکي‬ ‫اوبه‬ (Nonpolar)‫کی‬Hydrophobic‫يعنی‬‫خوښوونکي‬ ‫نه‬ ‫اوبه‬‫دی‬. ‫د‬ ‫چي‬ ‫زنځیرونه‬ ‫دوه‬ ‫اسیدونو‬ ‫شحمي‬ ‫د‬Leaflets‫ياديږي‬ ‫نوم‬ ‫په‬.‫دي‬ ‫نه‬ ‫مشابح‬ ‫سره‬ ‫بل‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫دي‬ ‫متناظر‬ ‫غیر‬ ‫موقعیتونه‬ ‫هغوي‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫په‬. ‫د‬Phospholipids‫ناحیه‬ ‫قطبي‬ ‫برخي‬ ‫سر‬ ‫د‬ ‫مالیکول‬(Polarhead)‫سط‬ ‫په‬ ‫غشاء‬ ‫د‬‫ح‬ ‫لري‬ ‫قرار‬.‫لکۍ‬ ‫مالیکول‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫کي‬ ‫حال‬ ‫پداسي‬‫برخه‬‫پ‬ ‫هغي‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫ناحیه‬ ‫داخلي‬ ‫په‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬‫ه‬ ‫کي‬ ‫مقابل‬‫ځای‬‫لري‬. ‫رشتي‬ ‫اسیدونو‬ ‫شحمي‬ ‫د‬Leaflets‫رابطي‬ ‫ضعیفي‬ ‫کیمیاوي‬ ‫د‬ ‫جوړوي‬ ‫لکۍ‬ ‫مالیکول‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫دي‬ ‫کړي‬ ‫پیوسته‬ ‫ئي‬ ‫سره‬ ‫بل‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫ده‬ ‫موجوده‬ ‫ترمنځ‬ ‫هغي‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫واسطه‬ ‫په‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 16
  17. 17. ‫د‬ ‫يواځي‬ ‫مالیکول‬ ‫شحمي‬ ‫دا‬Outer leaflets‫په‬ ‫ناحیي‬ ‫حجرو‬ ‫د‬ ‫ناحیه‬ ‫سر‬ ‫د‬ ‫هغي‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫کي‬ ‫مالیکول‬ ‫فاسفولپید‬‫ي‬ ‫دي‬ ‫موجود‬ ‫لري‬ ‫موقعیت‬ ‫کي‬ ‫طرف‬ ‫په‬ ‫خارج‬ ‫د‬ ‫غشاء‬.‫دي‬ ‫د‬ ‫ناحیه‬ ‫قطبي‬ ‫مالیکول‬Glyco lipids‫کاربوهايدريت‬ ‫د‬ ‫خال‬ ‫الحجروي‬ ‫خارج‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫ده‬ ‫شوي‬ ‫تشکیل‬ ‫څخه‬ ‫اجزاؤ‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫دي‬ ‫پیداکړي‬ ‫امتداد‬ ‫ئي‬ ‫پوري‬Glyco calyx‫يا‬ Cell Coat‫نوم‬ ‫په‬‫هم‬‫ياديږي‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 17
  18. 18. : ‫د‬20%‫تشکیل‬ ‫څخه‬ ‫محتوياتو‬ ‫شحمي‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫اندازه‬ ‫په‬ ‫رشتو‬ ‫شحمي‬ ‫دوه‬ ‫هرو‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫شويده‬Leaflets‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫لري‬ ‫برخه‬ ‫کي‬ ‫استحکام‬ ‫په‬ ‫ساختمان‬،‫پروتین‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫همدارنګه‬ ‫تحرک‬Integral‫کوي‬ ‫متاثر‬ ‫ساختمان‬. ‫والى‬ ‫مايع‬Fluidity: ‫طبقه‬ ‫شحمي‬Lipid Bilayer‫د‬Exocytosis،Endocytosis، Membrane Trafficing‫د‬ ‫او‬Membrane biogenesis‫په‬ ‫ده‬ ‫لرونکى‬ ‫اهمیت‬ ‫زيات‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫عملیو‬.‫والى‬ ‫مايع‬Fluidity‫حجروى‬ ‫د‬ ‫شحمي‬ ‫کي‬ ‫کموالي‬ ‫په‬ ‫غلظت‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫تګ‬ ‫پورته‬ ‫په‬ ‫درجي‬ ‫حرارت‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫زنځیرونه‬Leaflets‫مالیکولونه‬ ‫فاسفولیپد‬Bilayer‫زياتیږي‬،‫حجروي‬ ‫د‬ ‫والى‬ ‫مايع‬ ‫غشاء‬Fluidity‫کي‬ ‫موجوديت‬ ‫په‬ ‫مقدار‬ ‫زيات‬ ‫د‬ ‫کولیسترول‬ ‫د‬ ‫کوي‬ ‫کموالي‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 18
  19. 19. ‫تخمینا‬ ‫ده‬ ‫لرونکي‬ ‫پروتین‬ ‫نوع‬ ‫دوه‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬50%‫محتويات‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫تشکیلوي‬. Integral Proteins: ‫د‬Structural‫او‬Interinasic(‫په‬ ‫ځاى‬ ‫دننه‬ ‫برخى‬ ‫يوى‬ ‫د‬‫ځ‬‫شوى‬ ‫اى‬) ‫نوم‬ ‫په‬ ‫پروتینونو‬‫هم‬‫ياديږي‬،‫د‬Phospholipid Bilayer‫کي‬ ‫مینځ‬ ‫په‬ ‫طبقاتو‬ ‫غشاء‬ ‫د‬ ‫لرى‬ ‫پیوستګى‬ ‫سره‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫څخه‬ ‫ناحیي‬ ‫داخلي‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫ځاي‬‫د‬ ‫امتداد‬ ‫لرى‬ ‫پیوستګى‬ ‫سره‬ ‫محیط‬ ‫الحجروي‬ ‫خارج‬ ‫د‬ ‫پوري‬ ‫ناحیي‬ ‫خارجي‬‫يی‬‫پیداکړي‬‫دي‬. Integral Proteins‫طبقاتو‬ ‫شحمي‬ ‫د‬Bilayer‫دغه‬ ‫دي‬ ‫نیولي‬ ‫ځاي‬ ‫کي‬ ‫مینځ‬ ‫په‬ ‫د‬ ‫پروتین‬Trans Membrane Proteins‫ياديږي‬ ‫هم‬ ‫نوم‬ ‫په‬.‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫ض‬ ‫سراسري‬‫خ‬‫پروتین‬ ‫ورکوونکي‬ ‫انتقال‬ ‫اود‬ ‫دي‬ ‫کړي‬ ‫تشکیل‬ ‫ئي‬ ‫امت‬Transport Proteins‫حیث‬ ‫په‬،‫کوی‬ ‫کار‬‫زياتره‬Trans Membrane‫د‬ ‫پروتینونه‬ Glycoproteins‫دي‬ ‫څخه‬ ‫نوعى‬ ‫د‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 19
  20. 20. ‫د‬ ‫موقعیت‬ ‫اجزا‬ ‫هري‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫ساختمان‬ ‫مالیکولي‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫لیدل‬ ‫کي‬ ‫تنظیم‬ ‫او‬ ‫ترتیب‬ ‫په‬ ‫ساختمان‬ ‫فزيکي‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬‫کیږى‬. ‫د‬ ‫پروتینونه‬ ‫دا‬Amphipathic،‫لری‬ ‫خاصیت‬‫يوانجام‬ ‫هغي‬ ‫د‬ ‫د‬Hydrophilic‫انجام‬ ‫بل‬ ‫او‬ ‫شوى‬ ‫تشکیل‬ ‫څخه‬ ‫اسیدونو‬ ‫امینو‬ ‫د‬ ‫ئي‬Hydrophobic‫دي‬ ‫لرونکي‬ ‫امینواسیدونو‬،‫پروتینونو‬ ‫ددي‬‫د‬ ‫سر‬ ‫زنځیر‬ ‫د‬ ‫هايدروکاربن‬ ‫د‬ ‫اسیدونو‬ ‫شحمي‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫انواعو‬ ‫ځینى‬‫ه‬ ‫کوي‬ ‫تعامل‬ ‫جوړوي‬ ‫لکۍ‬ ‫مالیکول‬ ‫د‬ ‫چي‬،‫زياتره‬Trans membrane proteins‫هر‬ ‫څو‬ ‫تر‬ ‫دي‬ ‫شوي‬ ‫قاط‬ ‫ډول‬ ‫داسي‬ ‫په‬ ‫د‬ ‫پروتین‬ ‫نوع‬ ‫دا‬ ‫لحاظه‬ ‫دي‬ ‫د‬ ‫شي‬ ‫وکړاي‬ ‫حرکت‬ ‫ته‬ ‫طرف‬ Multipass proteins‫ياديږي‬ ‫هم‬ ‫نوم‬ ‫په‬. Integral proteins‫اسید‬ ‫شحمي‬ ‫د‬Leaflets‫په‬ ‫زنځیرونو‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫وختونه‬ ‫ځینى‬ ‫او‬ ‫نواحیو‬ ‫داخلي‬Leaflets‫کي‬ ‫نواحیو‬ ‫خارجي‬ ‫په‬ ‫تنظیمیږي‬،‫الرى‬ ‫له‬ ‫ګروپونو‬ ‫د‬ ‫اسیدونو‬ ‫شحمي‬ ‫د‬ ‫رابطه‬ ‫دا‬ ‫او‬ ‫اسانیږي‬. Integral Porteins‫د‬ ‫معموال‬P-Face‫يا‬Protoplasmic Face‫پیوست‬ ‫سره‬ ‫ناحیي‬ ‫د‬‫ه‬‫د‬ ‫نه‬ ‫کیږي‬E-Face‫او‬ Extracellular face‫سره‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 20
  21. 21. ‫د‬ ‫پروتین‬ ‫دي‬Lipid Bilayer‫د‬ ‫بلکه‬ ‫پیداکړي‬ ‫دي‬ ‫نه‬ ‫امتداد‬ ‫ته‬ ‫داخل‬ Inner Leaflets‫نواح‬ ‫سايتوپالزمي‬ ‫زنځیرونو‬ ‫اسیدونو‬ ‫شحمي‬ ‫د‬‫یو‬ ‫لري‬ ‫موقعیت‬ ‫کي‬،‫حجراتو‬ ‫بعضي‬ ‫د‬Outer Leaflets‫ناحیه‬ ‫خارجي‬ ‫ر‬ ‫اشتراکي‬ ‫غیر‬ ‫کیمیاوي‬ ‫د‬ ‫ده‬ ‫لرونکي‬ ‫لیپیدونو‬ ‫ګاليکو‬ ‫د‬ ‫چي‬‫په‬ ‫ابطى‬ ‫د‬ ‫ده‬ ‫وصل‬ ‫سره‬ ‫بل‬ ‫د‬ ‫يو‬ ‫وسیله‬Peripheral Proteins‫تنظیم‬ ‫د‬ ‫خالیګاو‬ ‫الحجروي‬ ‫خارج‬ ‫په‬ ‫معموال‬ ‫چي‬ ‫ګرځي‬ ‫سبب‬‫يعنی‬Extra cellular space‫لري‬ ‫موقعیت‬ ‫کي‬. Peripheral Proteins‫قطبي‬ ‫د‬ ‫مالیکولونو‬ ‫فاسفولیپید‬ ‫د‬ (Polar)‫يا‬ ‫ګروپونو‬Integral Proteins‫سره‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫رابطى‬ ‫اشتراکي‬ ‫غیر‬ ‫کیمیاوي‬Noncovalent‫پیوسته‬ ‫پواسطه‬ ‫کیږي‬،‫اسکلیټ‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫اساسا‬ ‫پروتینونه‬ ‫دا‬Cytoskeleton‫د‬ ‫سیستم‬ ‫رسولو‬ ‫خبر‬ ‫الحجروي‬ ‫داخل‬ ‫دوهمي‬ ‫د‬ ‫يا‬ ‫او‬ ‫حیث‬ ‫په‬ ‫جز‬ ‫عمده‬ Intracellular second messenger system‫حیث‬ ‫په‬ ‫جز‬ ‫رسوى‬ ‫سرته‬ ‫دنده‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 21
  22. 22. ‫اکثره‬ ‫د‬ ‫نسبت‬ ‫په‬ ‫پروتین‬ ‫د‬ ‫مخي‬ ‫له‬ ‫مقدار‬ ‫د‬ ‫موجوديت‬ ‫شحم‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫و‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫په‬ ‫حجراتو‬ 1:1‫يو‬ ‫نسبت‬ ‫يو‬‫څخه‬4:1‫په‬ ‫پوري‬Myelin ‫کی‬‫شويدي‬ ‫تخمین‬. ‫جانبي‬ ‫په‬ ‫پروتینونه‬ ‫ځینى‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ Lateral‫د‬ ‫صورت‬Lipid Bilayer‫ته‬ ‫داخل‬ ‫کوي‬ ‫نفوذ‬،‫د‬ ‫دي‬ ‫متحرک‬ ‫غیر‬ ‫ځیني‬Cytoskleton ‫کیږي‬ ‫پاتي‬ ‫باقي‬ ‫ځاي‬ ‫په‬ ‫ځاي‬ ‫پوسیله‬ ‫اجزاو‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 22
  23. 23. ‫کي‬ ‫سطح‬ ‫خارجي‬ ‫په‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫مرکب‬ ‫دا‬‫قرار‬‫د‬ ‫لري‬ ‫ضحامت‬ ‫هغي‬50nm‫شويدي‬ ‫تخمین‬ ‫کي‬ ‫حدودو‬ ‫په‬. Glycocalyx‫د‬ ‫مالیکول‬Oligo saccharide ‫زياتو‬ ‫د‬ ‫دي‬ ‫متشکل‬ ‫څخه‬ ‫ناحیي‬ ‫زنځیري‬ ‫قطبي‬ ‫شحم‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫پروتینونو‬Glycolipids‫د‬ ‫نوعو‬ ‫ځیني‬ ‫د‬ ‫پیوسته‬ ‫ذريعه‬ ‫په‬ ‫رابطي‬ ‫اشتراکي‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫حجروي‬‫ى‬، ‫د‬ ‫همدارنګه‬Glycocalyx‫د‬ ‫مرکب‬ (Glycosaminoglycans) Proteoglycans ‫دي‬ ‫وصل‬ ‫سره‬ ‫مرکب‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 23
  24. 24. ‫اخلى‬ ‫برخه‬ ‫کي‬ ‫کولو‬ ‫پیوسته‬ ‫په‬ ‫حجراتو‬ ‫بعضي‬ ‫د‬(‫مثال‬ ‫حجرات‬ ‫نسج‬ ‫اپیتل‬ ‫د‬ ‫نه‬ ‫مګر‬ ‫فیبروبالست‬)‫الحجروي‬ ‫خارج‬ ‫د‬ ‫هم‬ ‫کي‬ ‫اجزاو‬ ‫مترکس‬. ‫سطحى‬ ‫خارجي‬ ‫دحجراتو‬ ‫وصلول‬ ‫جن‬ ‫انتي‬ ‫او‬ ‫انزايمونو‬ ‫د‬ (Cell surface)‫سره‬. ‫حیث‬ ‫په‬ ‫واسطي‬ ‫د‬ ‫پیژندني‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫حجري‬ ‫بلي‬ ‫نه‬ ‫حجري‬ ‫يوي‬ ‫د‬ (Cell- cell Recognition)(‫پیژندنه‬)‫خپل‬ ‫هغوي‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫لپاره‬ ‫تعامالتو‬ ‫منځي‬. ‫خطر‬ ‫د‬ ‫حجراتو‬ ‫د‬‫څخه‬‫رسوونکو‬ ‫ضرر‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫کله‬ ‫لپاره‬ ‫حفاظت‬ ‫د‬ ‫راځي‬ ‫ته‬ ‫مینځ‬ ‫کي‬ ‫نتیجه‬ ‫په‬ ‫تماس‬ ‫د‬ ‫سره‬ ‫اجسامو‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 24
  25. 25. ‫لکه‬‫مختلفو‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫خواو‬ ‫دواړو‬ ‫غشا‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫شول‬ ‫وويل‬ ‫چي‬ ‫مخکي‬ ‫مثال‬ ‫ده‬ ‫مختلفه‬ ‫اندازه‬ ‫موادو‬Na‫وجود‬ ‫پیمانه‬ ‫زياته‬ ‫په‬ ‫کي‬ ‫خارج‬ ‫په‬ ‫پ‬ ‫لري‬‫ه‬‫چي‬ ‫کي‬ ‫حال‬ ‫داسي‬K‫په‬‫د‬ ‫همدارنګه‬ ‫دي‬ ‫زيات‬ ‫کي‬ ‫داخل‬ ‫پروتینو‬k‫مقدار‬ ‫سلفیت‬ ،‫مګنیزيم‬ ،‫فاسفیت‬ ،‫پ‬‫کلوراي‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫داخل‬ ‫ه‬‫باي‬ ،‫د‬ ‫کاربونی‬‫ت‬‫کي‬ ‫خارج‬ ‫په‬ ‫حجري‬ ‫د‬ ‫اندازه‬ ‫موادو‬ ‫نورو‬ ‫ځینو‬ ‫او‬ ‫ګلوکوز‬ ‫غشا‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫ده‬ ‫زياته‬‫ء‬‫توپیر‬ ‫نوموړي‬ ‫غلظت‬ ‫موادو‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫دواړوخواو‬ ‫لري‬ ‫ارزښت‬ ‫ډير‬ ‫لپاره‬ ‫بقا‬ ‫او‬ ‫ژوند‬ ‫د‬ ‫حجري‬ ‫د‬،‫عملی‬ ‫انتقال‬ ‫د‬ ‫موادو‬ ‫د‬‫ه‬ ‫انتقال‬ ‫مالیکول‬ ‫يو‬ ‫د‬(Uni port)‫مالیکولونو‬ ‫مختلفو‬ ‫دوه‬ ‫د‬ ‫يا‬ ‫انتقال‬ ‫جهته‬ ‫يو‬ ‫مشترک‬(Simi port)‫جهت‬ ‫مخالف‬ ‫په‬ ‫يا‬(Anti port)‫نیسي‬ ‫صورت‬ ‫سره‬،‫غشا‬ ‫حجروي‬ ‫د‬‫د‬ ‫ء‬‫يواړخ‬‫څخه‬‫ته‬ ‫اړخ‬ ‫بل‬ ‫مستقیما‬ ‫که‬ ‫تیريدل‬ ‫موادو‬ ‫د‬‫پروت‬ ‫د‬ ‫که‬ ‫او‬ ‫وي‬ ‫څخه‬ ‫برخي‬ ‫شحمي‬ ‫د‬‫یني‬ ‫نیسي‬ ‫صورت‬ ‫ډوله‬ ‫دوه‬ ‫په‬ ‫څخه‬ ‫چنلونو‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 25
  26. 26.  There are two types of cell type of cell transport mechanism  Passive transport  Active transport Prepared By: Aamir Khan Pameer 26
  27. 27.  Diffusion  Osmosis Prepared By: Aamir Khan Pameer 27
  28. 28. There are two types of diffusion  Simple diffusion  Facilitative diffusion Prepared By: Aamir Khan Pameer 28
  29. 29.  Cell membrane permeability  Concentration difference  Electrical potentionial difference  Pressure difference Prepared By: Aamir Khan Pameer 29
  30. 30. a:membrane thickness‫سرعت‬ ‫د‬ ‫ډيفیوژن‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫اړيکه‬ ‫معکوسه‬ ‫سره‬. B:lipid solubility:‫سره‬ ‫سرعت‬ ‫د‬ ‫ډيفیوژن‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫اړيکه‬ ‫معکوسه‬. C:numbers of protein channels:‫مستقیمه‬ ‫لري‬ ‫اړيکه‬. D:temperature:‫لري‬ ‫اړيکه‬ ‫مستقیمه‬. E:molecules weight:‫لري‬ ‫اړيکه‬ ‫معکوسه‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 30
  31. 31. .APrimary active transport ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫انتقال‬ ‫ډول‬ ‫دي‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫مواد‬ ‫مهم‬ ‫هغه‬ ‫غشا‬‫ء‬‫له‬ ‫دي‬ ‫عبارت‬ ‫تیريږي‬ ‫الري‬ ‫له‬Cl, H, Ca, K, Na‫د‬ ‫څخه‬ ‫اونورو‬Primary Active Transport ‫د‬ ‫بیلګه‬ ‫مهمه‬Na+,k+ Pump‫دي‬ ‫عبارت‬ ‫څخه‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 31
  32. 32. ۱:electrogenic‫ګټه‬:‫کي‬ ‫سايکل‬ ‫هر‬ ‫په‬ ‫پمپ‬ ‫نوموړي‬ ‫چي‬ ‫دا‬ ‫مثبت‬ ‫دوه‬ ‫او‬ ‫خارجوي‬ ‫لري‬ ‫چارج‬ ‫مثبت‬ ‫چي‬ ‫ايونونه‬ ‫سوديم‬ ‫دري‬ ‫لرونکي‬ ‫چارج‬K‫کي‬ ‫سايکل‬ ‫هر‬ ‫په‬ ‫نو‬ ‫داخلوي‬ ‫ته‬ ‫حجري‬ ‫ايونونه‬ ‫ک‬ ‫داخل‬ ‫په‬ ‫حجري‬ ‫د‬ ‫بااالخره‬ ‫کمیږي‬ ‫چارج‬ ‫مثبت‬ ‫يو‬ ‫کي‬ ‫حجره‬ ‫په‬‫ي‬ ‫وا‬ ‫منفي‬‫ل‬‫ي‬Electronegetivity‫همدغه‬ ‫د‬ ‫هواريږي‬ ‫الره‬ ‫ته‬ ‫م‬ ‫د‬ ‫تفاوت‬ ‫پوتنشیال‬‫نځ‬‫يو‬ ‫پمپ‬ ‫دغه‬ ‫خاطر‬ ‫په‬ ‫راتګ‬ ‫ته‬ Electrogenic‫پونیشیال‬ ‫برقي‬ ‫د‬ ‫همدغه‬ ‫او‬ ‫شو‬ ‫ګڼلي‬ ‫پمپ‬ ‫دي‬ ‫ضروري‬ ‫ډير‬ ‫لپاره‬ ‫ژوند‬ ‫د‬ ‫حجري‬ ‫عضلي‬ ‫او‬ ‫عصبي‬ ‫د‬ ‫تفاوت‬. Watch animation Prepared By: Aamir Khan Pameer 32
  33. 33. ‫مستقیم‬ ‫کي‬ ‫ترانسپورت‬ ‫فعال‬ ‫ډول‬ ‫دغه‬ ‫په‬ ‫چي‬ ‫وويل‬ ‫مو‬ ‫مخکي‬‫ا‬ ATP‫صور‬ ‫کبله‬ ‫له‬ ‫تفاوت‬ ‫د‬ ‫غلظت‬ ‫ايوني‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫مصرفیږي‬ ‫نه‬‫ت‬ ‫دي‬ ‫ډوله‬ ‫دوه‬ ‫په‬ ‫او‬ ‫نیسي‬: .ACo- transport .BCounter transport Prepared By: Aamir Khan Pameer 33
  34. 34. There are five types of cell – cell junction 1. Tight junction OR Zonula occludens 2. Adherens Junction OR Zonula adherens 3. Desmosomes OR Macula Adherens 4. Hemidesmosome 5. Gap junctions ( note watch video) Prepared By: Aamir Khan Pameer 34
  35. 35. Prepared By: Aamir Khan Pameer 35
  36. 36. ۱-Intercellular Cement:‫نازکه‬ ‫موادويوه‬ ‫دکاربوهايدريتى‬ ‫نښلوي‬ ‫سره‬ ‫حجرات‬ ‫اپیتیل‬ ‫د‬ ‫چې‬ ‫ه‬ ‫د‬ ‫طبقه‬. ۲-Interlocking Membrane:‫حجراتوجانبي‬ ‫داپیتیل‬ ‫اوراوتلې‬ ‫ننوتلې‬ ‫ډول‬ ‫ددندانوپه‬ ‫دارې‬ ‫بلکه‬ ‫دي‬ ‫نه‬ ‫هوارې‬ ‫سطحي‬ ‫ننوت‬ ‫په‬ ‫حجرې‬ ‫دبلې‬ ‫برخه‬ ‫راوتلې‬ ‫حجرې‬ ‫ديوې‬ ‫چې‬ ‫لري‬ ‫برخې‬‫لې‬ ‫اړيکې‬ ‫ترمنځ‬ ‫دمجاوروحجرو‬ ‫ډول‬ ‫دې‬ ‫په‬ ‫چې‬ ‫ننوځې‬ ‫کې‬ ‫برخه‬ ‫لري‬ ‫مقاومت‬ ‫اوډيرمیخانیکي‬ ‫ټینګوي‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 36
  37. 37. ٣-Junctional Complex:‫یوه‬ ‫نیږدي‬ ‫ته‬ ‫سطحې‬ ‫حجراتوازادي‬ ‫اومکعبي‬ ‫ئي‬ ‫داستوانه‬ ‫چې‬ ‫جوړښت‬ ‫شکله‬ ‫حلقه‬Cement‫سبب‬ ‫دحجراتودپیوستون‬ ‫،چې‬ ‫دي‬ ‫موجود‬ ‫دي‬ ‫یوشان‬ ‫سره‬ ‫دي‬ ‫شاملي‬ ‫اجزاوي‬ ‫داالندي‬ ‫کې‬ ‫هغه‬ ‫اوپه‬ ‫ګرځي‬. ‫الف‬-Tight Junction or Zunula Occludens:‫نېږدي‬ ‫ته‬ ‫سطحې‬ ‫ازادي‬ ‫کوي‬ ‫عمل‬ ‫ډول‬ ‫په‬ ‫مانع‬ ‫دیوې‬ ‫چې‬ ‫وي‬ ‫کې‬ ‫تماس‬ ‫په‬ ‫سره‬ ‫بل‬ ‫یوله‬ ‫دګاونډیوحجروغشاءګانې‬ ‫کوي‬ ‫مخنیوي‬ ‫دمالیکولونودننوتلوڅخه‬ ‫ته‬ ‫واټن‬ ‫الحجروي‬ ‫اوبین‬. ‫د‬ ‫چې‬ ‫تیرشي‬ ‫ته‬ ‫واټن‬ ‫الحجروي‬ ‫بین‬ ‫چې‬ ‫پریږدي‬ ‫نه‬ ‫محتویات‬ ‫دکولمو‬ ‫ډول‬ ‫په‬ ‫په‬ ‫دمثال‬‫امله‬ ‫دي‬ ‫ته‬ ‫پیوستون‬ ‫دې‬Tight Junction‫وایې‬ ‫هم‬. ‫کیږي‬ ‫لیدل‬ ‫حجراتوترمنځ‬ ‫داندوتیلیم‬ ‫پیوستون‬ ‫نوموړي‬.‫کید‬ ‫وخت‬ ‫ځینې‬ ‫همدارنګه‬‫چې‬ ‫شي‬ ‫اي‬ ‫دانامک‬ ‫چې‬ ‫تیرشي‬ ‫ورڅخه‬ ‫مالیکولونه‬ ‫اوځینې‬ ‫شوي‬ ‫تړل‬ ‫نوي‬ ‫ډول‬ ‫پوره‬ ‫په‬ ‫داپیوستون‬‫مل‬ ‫د‬ ‫پیوستون‬Leaking Tight Junction‫یادیږي‬ ‫نوم‬ ‫په‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 37
  38. 38. ‫ب‬-Zunula Adherence:‫ته‬ ‫سطحې‬ ‫ازادي‬ ‫دحجرې‬ ‫وختونه‬ ‫ځینې‬ ‫الندې‬ ‫سره‬ ‫دسموزوم‬ ‫له‬ ‫چې‬ ‫کیږي‬ ‫لیدل‬ ‫څیرساختمان‬ ‫په‬ ‫دسموزوم‬ ‫نیږدې‬ ‫لري‬ ‫توپیرونه‬. ‫داچې‬ ‫اوبل‬ ‫کوي‬ ‫چاپیره‬ ‫ریښه‬ ‫ډول‬ ‫په‬ ‫دفیتې‬ ‫پیوستون‬ ‫نوموړي‬ ‫یوداچې‬ ‫سریښناکې‬ ‫دیوې‬ ‫یواځې‬ ‫بلکه‬ ‫نشته‬ ‫فیبریولونه‬ ‫یې‬ ‫دغشاؤوترمنځ‬‫وسیله‬ ‫په‬ ‫مادي‬ ‫دي‬ ‫له‬ ‫برسیره‬ ‫کیدل‬ ‫یوځاي‬ ‫داډول‬ ‫ده‬ ‫شوې‬ ‫ډکه‬ ‫مصافه‬ ‫الغشائى‬ ‫بین‬ ‫یې‬‫څخه‬ ‫حجروترمنځ‬ ‫عضلي‬ ‫دځینې‬ ‫بلکه‬ ‫لري‬ ‫قرار‬ ‫منځ‬ ‫تر‬ ‫حجرو‬ ‫داپیتیل‬ ‫چې‬‫هم‬ ‫د‬ ‫حجروکې‬ ‫عضلى‬ ‫په‬ ‫دزړه‬ ‫همدارنګه‬ ‫او‬ ‫موجوددي‬Intercalated Dises‫یادیږي‬ ‫نوم‬ ‫په‬.‫چې‬ ‫ته‬ ‫کیدلومجموعې‬ ‫یوځاي‬ ‫وروستیویادشوو‬ ‫ددي‬ ‫لري‬ ‫موقعیت‬ ‫سطحوکې‬ ‫جانبې‬ ‫حجروپه‬ ‫داپیتیل‬Junctioncomplex ‫یا‬Terminal Bar‫کیږي‬ ‫ویل‬ ‫هم‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 38
  39. 39. ٤-Gapjunction:‫غشاوي‬ ‫حجروي‬ ‫کې‬ ‫پیوستون‬ ‫ډول‬ ‫دې‬ ‫په‬ ‫ی‬ ‫اوترمنځ‬ ‫وي‬ ‫واقع‬ ‫نیږدي‬ ‫خوډیري‬ ‫لري‬ ‫نه‬ ‫اړیکې‬ ‫سره‬ ‫یودبل‬‫ې‬ ٣‫وي‬ ‫موجوده‬ ‫مصافه‬ ‫کې‬ ‫حدودو‬ ‫په‬ ‫متره‬ ‫ملې‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 39
  40. 40. ‫ج‬-Desmosom Macula Adherenc:‫دګاونډیوحجروترمنځ‬ ‫دحجروپه‬ ‫ډول‬ ‫په‬ ‫دکمربند‬ ‫چې‬ ‫دي‬ ‫پیوستون‬ ‫یوعام‬ ‫دداخلي‬ ‫غشاء‬ ‫دحجروي‬ ‫کې‬ ‫برخه‬ ‫دي‬ ‫په‬ ‫وي‬ ‫شااوخواراتاوشوى‬ ‫پنډی‬ ‫ګانې‬ ‫غشاء‬ ‫اونښتې‬ ‫کوي‬ ‫ځایه‬ ‫بې‬ ‫پروتینونه‬ ‫سطحې‬‫ږي‬ ‫د‬ ‫اوددواړوغشاءګانوترمنځ‬(٢٠)‫کیږ‬ ‫پاتې‬ ‫واټن‬ ‫اندازه‬ ‫په‬ ‫متره‬ ‫ملې‬‫ي‬ ‫پروتین‬ ‫دغه‬ ‫چې‬ ‫ډکېږي‬ ‫باندي‬ ‫ګالیکوپروتین‬ ‫په‬ ‫چې‬ ‫د‬Desmoglia‫یادیږي‬ ‫نوم‬ ‫په‬.. Prepared By: Aamir Khan Pameer 40
  41. 41.  ‫او‬ ‫ء‬‫غشا‬ ‫حجروی‬ ‫د‬ ‫پالزم‬ ‫سايتو‬ ‫ته‬ ‫ساحی‬ ‫مینځ‬ ‫تر‬ ‫غشاء‬ ‫هستوی‬ ‫لری‬ ‫مايع‬ ‫لزجی‬ ‫يوه‬ ‫چی‬ ‫کیږی‬ ‫ويل‬ ‫د‬ ‫چی‬Cytoplasmic Fluid ‫ياديږی‬ ‫پنوم‬.‫سايتوپالزم‬٪۹۰‫اوبه‬ ‫لر‬‫ى‬‫هغ‬ ‫په‬ ‫چي‬‫ى‬‫او‬ ‫مالګي‬ ‫کي‬ ‫موادو‬ ‫ددي‬ ‫دي‬ ‫منحل‬ ‫مواد‬ ‫عضوي‬ ‫زيات‬ ‫څخه‬‫ه‬‫دي‬ ‫پروتینونه‬ ‫برخه‬. ‫منځن‬ ‫په‬ ‫پالزم‬ ‫دسايتو‬‫ۍ‬‫برخه‬‫کى‬ ‫هسته‬‫ده‬ ‫واقع‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 41
  42. 42. ‫ما‬ ‫الکترونی‬ ‫د‬‫ي‬‫د‬ ‫کروسکوپ‬ ‫څي‬‫معلوم‬ ‫څخه‬ ‫ړنو‬‫ه‬‫شو‬‫ي‬‫د‬‫ه‬‫چی‬ ‫ما‬‫ي‬‫توکاندر‬‫ي‬‫ا‬‫دوه‬ ‫د‬‫ط‬‫ب‬‫قو‬‫ي‬‫غش‬ ‫ا‬‫او‬ ‫شو‬ ‫احاطه‬ ‫پواسطه‬‫ي‬‫د‬‫ه‬‫داخلی‬ ‫چی‬ ، ‫پروت‬ ‫د‬ ‫ئی‬ ‫طبقه‬‫ي‬‫او‬ ‫ن‬‫خارجى‬‫طب‬‫قه‬ ‫مال‬ ‫شحمی‬ ‫د‬ ‫ئی‬‫ي‬‫جوړ‬ ‫څخه‬ ‫کولونو‬ ‫شو‬‫ي‬‫مايتوکاندر‬ ‫ده‬‫ي‬‫په‬ ‫حجری‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫عمل‬ ‫تنفسی‬‫ي‬‫عمده‬ ‫کی‬ ‫ه‬‫لرى‬ ‫رول‬ ‫د‬ ‫لکه‬‫ي‬‫ز‬ ‫و‬‫ي‬‫شم‬ ‫ات‬‫ي‬‫هغى‬ ‫ر‬‫انزا‬ ‫ي‬‫مونو‬‫پ‬‫مرسته‬ ‫ه‬‫چى‬‫په‬ ‫هغی‬ ‫د‬ ‫خال‬ ‫داخلی‬ ‫او‬ ‫ګونځو‬‫ي‬‫قرا‬ ‫کی‬ ‫ګاه‬‫ر‬ ‫ح‬ ‫خپلو‬ ‫د‬ ‫لری‬‫ي‬‫فعال‬ ‫اتی‬‫ي‬‫ل‬ ‫تونو‬‫پاره‬ ‫له‬ ‫راوړی‬ ‫السته‬ ‫انرژی‬ ‫ضروری‬ ‫هغی‬‫جملى‬‫انزا‬ ‫تنفسی‬ ‫څخه‬‫ي‬‫مون‬‫ه‬ ‫انرژ‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫دی‬‫ۍ‬‫تول‬ ‫په‬‫ي‬‫برخ‬ ‫کی‬ ‫د‬‫ه‬ ‫اخلی‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 42
  43. 43. ‫ح‬ ‫لری‬ ‫فرق‬ ‫کی‬ ‫حجراتو‬ ‫مختلفو‬ ‫په‬ ‫ساختمان‬ ‫کاندريا‬ ‫مايتو‬ ‫د‬‫د‬ ‫تی‬ ‫صورت‬ ‫عمومی‬ ‫په‬ ‫خو‬ ‫کوی‬ ‫تغیر‬ ‫هم‬ ‫کی‬ ‫حجره‬ ‫عین‬ ‫په‬ ‫شکل‬ ‫هغى‬ ‫حرکت‬ ‫پالزمی‬ ‫سايتو‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫شکل‬ ‫په‬ ‫کیلی‬ ‫د‬ ‫سره‬‫ا‬ ‫له‬‫مله‬ ‫پړس‬ ‫کله‬ ‫کله‬ ‫کی‬ ‫وخت‬ ‫په‬ ‫حرکت‬ ‫د‬ ،‫ورکوی‬ ‫تغیر‬ ‫ته‬ ‫ځای‬ ‫خپل‬‫وب‬ ‫وختو‬ ‫ځینی‬ ‫کوی‬ ‫پیدا‬‫نو‬‫يو‬ ‫څومايتوکاندريا‬ ‫کی‬‫د‬‫اوږ‬ ‫په‬ ‫بل‬‫سره‬ ‫دو‬ ‫پر‬‫تى‬‫اوديو‬ ‫وی‬‫ى‬‫رس‬ ‫اږدی‬‫ۍ‬‫د‬ ‫کوی‬ ‫غوره‬ ‫ځانته‬ ‫شکل‬ ‫جسامت‬ ‫مايتوکاندريا‬۱-۲۰،‫مايکرون‬‫د‬ ‫ُلما‬‫ع‬ ‫خوځینی‬ ‫دی‬ ‫پوری‬ ‫جسام‬ ‫اعظمی‬ ‫هغى‬‫ت‬۷‫مايکرون‬‫کی‬ ‫حجره‬ ‫يوه‬ ‫په‬ ،‫دی‬ ‫ښودلی‬ ‫هم‬ ‫تر‬ ‫څخه‬ ‫يوه‬ ‫د‬ ‫شمیر‬ ‫مايتوکاندرياو‬ ‫د‬۱۰۰‫زرو‬ ‫اويا‬(۱۰۰۰) ‫لرونک‬ ‫تی‬ ‫د‬ ،‫رسیږی‬ ‫پوری‬‫و‬‫حجراتوکی‬ ‫ځګرپه‬ ‫د‬ ‫حیواناتو‬ ‫تر‬(۲۵۰۰)‫ل‬ ‫کاندريا‬ ‫مايتو‬ ‫پوری‬‫کیږ‬ ‫یدل‬‫ی‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 43
  44. 44. ۱-‫پکی‬ ‫ګونځی‬ ‫دا‬(Fan)‫هموار‬ ‫او‬ ‫ورته‬ ‫ته‬‫ى‬‫چ‬ ‫وی‬‫ى‬‫د‬Cristal mitochondrial‫دي‬ ‫يا‬ ‫نوم‬ ‫په‬‫ږى‬‫چ‬ ،‫ى‬‫مايت‬ ‫ډول‬ ‫دا‬‫و‬‫په‬ ‫کاندريا‬ metazoa‫کثیرا‬ ‫يا‬‫ل‬‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫کی‬ ‫حیواناتو‬ ‫حجروی‬. ۲-‫د‬ ‫او‬ ‫وی‬ ‫پشان‬ ‫لولی‬ ‫د‬ ‫ګونځی‬ ‫دا‬Tubular mitochondrial‫په‬ ‫په‬ ‫کاندريا‬ ‫مايتو‬ ‫ډول‬ ‫دا‬ ‫چی‬ ‫ياديږی‬ ‫نوم‬‫پرو‬‫لید‬ ‫کی‬ ‫توزوا‬‫ل‬‫مايت‬ ‫کیږی‬‫وکاندريا‬ ‫عمده‬ ‫کی‬ ‫عملیه‬ ‫تنفسی‬ ‫په‬ ‫حجری‬ ‫د‬‫لرى‬ ‫رول‬‫ا‬ ‫هغى‬ ‫شمیر‬ ‫زيات‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫لکه‬‫نزا‬ ‫يمونو‬‫پ‬‫مرسته‬ ‫ه‬‫چى‬‫خ‬ ‫د‬ ‫لری‬ ‫قرار‬ ‫کی‬ ‫خالیګاه‬ ‫داخلی‬ ‫او‬ ‫ګونځو‬ ‫په‬ ‫هغی‬ ‫د‬‫پلو‬ ‫هغی‬ ‫له‬ ‫راوړی‬ ‫السته‬ ‫انرژی‬ ‫ضروری‬ ‫لپاره‬ ‫فعالیتونو‬ ‫حیاتی‬‫جملى‬‫څخه‬ ‫انرژ‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫انزايمونه‬ ‫تنفسی‬‫ۍ‬‫چ‬ ،‫اخلی‬ ‫برخه‬ ‫کی‬ ‫تولید‬ ‫په‬‫ى‬‫هغو‬ ‫د‬‫ى‬‫په‬ ‫د‬ ‫مرسته‬ATP (Adenosine Tri Phosphate)‫تو‬ ‫انرژی‬ ‫شکل‬ ‫په‬ ‫لیديږی‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 44
  45. 45. -‫د‬DNA‫او‬RNA‫تعد‬ ‫يو‬ ‫همدارنګه‬ ‫او‬ ‫نیسی‬ ‫صورت‬ ‫کی‬ ‫مايتوکاندريا‬ ‫په‬ ‫هم‬ ‫ترکیب‬‫اد‬ ‫د‬ ،‫تولیديږی‬ ‫کی‬ ‫مايتوکاندريا‬ ‫په‬ ‫هم‬ ‫پروتینونه‬Lipid‫کی‬ ‫میتابولیزم‬ ‫په‬ ‫اسیدونو‬ ‫شحمی‬ ‫او‬ ‫پخوان‬ ‫د‬ ‫مايتوکاندريا‬ ‫نوی‬ ،‫اخلی‬ ‫برخه‬ ‫فعاله‬ ‫مايتوکاندريا‬‫ۍ‬‫انقسام‬ ‫د‬ ‫مايتوکاندريا‬‫منځته‬ ‫څخه‬ ‫تولید‬ ‫انرژی‬ ‫د‬ ‫وظیفه‬ ‫اساسی‬ ‫مايتوکاندريا‬ ‫د‬ ،‫راځی‬‫ول‬‫انزايمونو‬ ‫د‬ ‫دی‬‫په‬‫مرست‬‫ه‬‫کیم‬‫یاوی‬ ‫کوم‬ ‫بدلیږی‬ ‫انرژی‬ ‫هغى‬ ‫په‬ ‫انرژی‬‫ه‬‫چ‬‫ى‬‫ضروری‬ ‫لپاره‬ ‫حجری‬ ‫يوی‬ ‫د‬‫و‬‫ی‬.‫د‬ ‫انرژی‬ ‫نوموړی‬ ‫د‬ ‫انرژی‬ ‫نوموړی‬ ‫او‬ ‫راځی‬ ‫منځته‬ ‫څخه‬ ‫سوځیدو‬ ‫د‬ ‫موادو‬ ‫عضوی‬ATP(Adenosine Tri Phosphate)‫شکل‬ ‫په‬‫ذ‬‫رسیږی‬ ‫مصرف‬ ‫په‬ ‫اکسیجن‬ ‫يعنی‬ ‫کیږی‬ ‫خیره‬.‫مايتوک‬ ‫د‬‫اندريا‬ ‫اکسیجن‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫داخل‬ ‫په‬‫او‬(HO2)‫موجوديت‬ ‫په‬‫کى‬‫څخه‬ ‫ګلوکوز‬ ‫مالیکول‬ ‫يو‬ ‫د‬۳۸ ‫مالیکو‬‫ل‬‫ه‬ATP‫الس‬ ‫انرژی‬‫ته‬‫اکسیجن‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫راځی‬(O2)‫يومالیکول‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫موجوديت‬ ‫نه‬ ‫په‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫ګلوکوز‬Glycolysis‫عمل‬ ‫د‬‫ی‬‫مالیکوله‬ ‫دوه‬ ‫پواسطه‬ ‫ی‬ATP‫د‬ ‫راځی‬ ‫الس‬ ‫په‬ ‫کی‬ ‫وخت‬ ‫په‬ ‫ضرورت‬ATP‫په‬(Adenosine Di Phosphate) ADP‫او‬ ‫بدلیږی‬ ADP‫چار‬ ‫هلته‬ ‫داخلیږی‬ ‫ته‬ ‫مايتوکاندريا‬ ‫دوباره‬‫چ‬‫په‬ ‫دوباره‬ ‫او‬ ‫کیږی‬ATP‫بدلیږی‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 45
  46. 46. ‫نو‬ ‫کړي‬ ‫اجرا‬ ‫وظايف‬ ‫خپل‬ ‫ډول‬ ‫صحیح‬ ‫په‬ ‫اورګانیلونه‬ ‫ټول‬ ‫چې‬ ‫لپاره‬ ‫ددې‬ ‫راځي‬ ‫پالس‬ ‫څخه‬ ‫موادو‬ ‫غذايي‬ ‫له‬ ‫انرژي‬ ‫دغه‬ ‫چې‬ ‫ده‬ ‫اړتیا‬ ‫ته‬ ‫انرژي‬. ‫کول‬ ‫وړو‬ ‫نو‬ ‫شي‬ ‫وخوړل‬ ‫شحمیات‬ ‫او‬ ‫پروتین‬ ،‫کاربوهايدريت‬ ‫چې‬ ‫کله‬‫مو‬ ‫يعنې‬ ‫اجزاو‬ ‫وړو‬ ‫په‬ ‫مخکې‬ ‫څخه‬ ‫جذب‬ ‫د‬ ‫کې‬Glucose،Fatty acid‫او‬ amino acids‫پواسطه‬ ‫کولمو‬ ‫وړو‬ ‫د‬ ‫بیا‬ ‫اجزا‬ ‫واړه‬ ‫دغه‬ ‫او‬ ‫بدلیږي‬ ‫باندي‬ ‫جذب‬ ‫د‬portial vein‫پواسطه‬ ‫زړه‬ ‫د‬ ‫باالخره‬ ‫او‬ ‫تیر‬ ‫څخه‬ ‫ځګر‬ ‫د‬ ‫الرې‬ ‫له‬ ‫ټو‬ ‫بدن‬ ‫د‬ ‫مواد‬ ‫غذايي‬ ‫دغه‬ ‫او‬ ‫انتقالیږی‬ ‫الری‬ ‫له‬ ‫وينی‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫دوران‬ ‫شريانی‬‫لو‬ ‫مخامخ‬ ‫سره‬ ‫نوشت‬ ‫سر‬ ‫الندې‬ ‫د‬ ‫کې‬ ‫حجره‬ ‫په‬ ‫وروسته‬ ‫رسیږي‬ ‫ته‬ ‫حجراتو‬ ‫کیږي‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 46
  47. 47. ‫د‬ ‫پواسطه‬ ‫انزايمونو‬ ‫د‬ ‫کې‬ ‫پالزم‬ ‫سايتو‬ ‫په‬ ‫ګلوکوز‬Glycolysis‫په‬ ‫علمیې‬ ‫په‬ ‫کې‬ ‫ترځ‬Pyrovic acid‫اندازه‬ ‫لږه‬ ‫هم‬ ‫کې‬ ‫وخت‬ ‫دې‬ ‫په‬ ‫چې‬ ‫بدلیږي‬ ADP‫په‬ATP‫د‬ ‫متابولیزم‬ ‫ټول‬ ‫د‬ ‫حجرې‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫کمه‬ ‫ډيره‬ ‫دا‬ ‫خو‬ ‫بدلیږي‬ ‫د‬ ‫انرجي‬5%‫د‬ ‫يعنې‬ ‫ده‬ ‫لږه‬ ‫څخه‬ATP‫په‬ ‫ننه‬ ‫د‬ ‫برخه‬ ‫زياته‬ Mitochondria‫جوړيږي‬ ‫کې‬. ‫راغلي‬ ‫ته‬ ‫حجرې‬ ‫خوا‬ ‫بلي‬ ‫د‬amino acid‫او‬fatty acid‫په‬ (AAA) Aceto acetic acid‫نو‬ ‫اوس‬ ‫بدلیږي‬pyrvic acid‫او‬ AAA‫په‬ ‫واړه‬ ‫دري‬Acetyl CoA‫بدلیږي‬(‫د‬ ‫مايتوکاندريا‬ ‫د‬ ‫البته‬ ‫کې‬ ‫داخل‬ ‫په‬ ‫مترکس‬)‫مرکب‬ ‫دغه‬ ‫نو‬ ‫اوس‬Citric acid cycle‫يا‬krebs cycle‫دې‬ ‫په‬ ‫چې‬ ‫ننوځي‬ ‫ته‬cycle‫د‬ ‫کې‬Acetyl CoA‫په‬CO2‫او‬ H‫بدلیږي‬ ‫ايون‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 47
  48. 48. ATP‫دي‬ ‫شامل‬ ‫کې‬ ‫ترکیب‬ ‫په‬ ‫يې‬ ‫شیان‬ ‫دري‬ ‫چې‬ ‫دي‬ ‫تائید‬ ‫نکلیو‬ ‫يو‬. Adenine‫نايتروجن‬ ‫يو‬ ‫نوم‬ ‫په‬Base. Ribose‫نوم‬ ‫په‬۵‫قند‬ ‫قیمته‬. Phosphate‫راديکلونه‬ ‫درې‬.‫ي‬ ‫د‬ ‫ډيکلونه‬ ‫را‬ ‫فاسفیت‬ ‫وروستي‬ ‫دوه‬ ‫چې‬‫وې‬ ‫چې‬ ‫پواسطه‬ ‫رابطې‬High energy phosphate bond‫تړل‬ ‫نومیږي‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫شوي‬(͠)‫د‬ ‫انرژي‬ ‫د‬ ‫کې‬ ‫حجره‬ ‫په‬ ‫شوي‬ ‫ښودل‬ ‫پواسطه‬ ‫فاسف‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫کې‬ ‫نتیجه‬ ‫په‬ ‫چې‬ ‫دي‬ ‫ماتیدل‬ ‫رابطې‬ ‫همدې‬ ‫د‬ ‫مفهوم‬ ‫څخه‬ ‫مصرف‬‫یت‬ ‫امله‬ ‫له‬ ‫جدايي‬ ‫د‬ATP‫په‬ADP‫اود‬ ‫بدلیږي‬Chemiosmotic mechanism‫يو‬ ‫پرې‬ ‫بیرته‬ ‫پواسطه‬PO4‫او‬ ‫نصبیږي‬ADP‫په‬ATP ‫بدلیږي‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 48
  49. 49. Membrane transport: ‫ځنې‬ ‫لپاره‬ ‫انتقال‬ ‫د‬ ‫ايونونو‬ ‫موادو‬ ‫د‬ ‫الرې‬ ‫له‬ ‫غشا‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫مثال‬ ‫حجرات‬Renal tubular cells‫انرژي‬ ‫د‬ ‫حجرې‬ ‫د‬80% ‫ده‬ ‫اړتیا‬ ‫ته‬ ‫جذب‬ ‫اوبواوموادو‬ ‫د‬ ‫هلته‬ ‫ځکه‬ ‫کاروي‬ ‫لپاره‬ ‫هدف‬ ‫دې‬ ‫د‬ Synthesis of chemical substance: ‫د‬ ‫مثال‬ER‫جوړيږي‬ ‫مواد‬ ‫کوم‬ ‫چې‬ ‫پواسطه‬ ‫باډې‬ ‫ګولجي‬ ‫او‬ ‫همدې‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫اړتیا‬ ‫ته‬ ‫انرژۍ‬ATP‫کوي‬ ‫پوره‬ ‫څخه‬. Mechanical work-3:‫د‬ ‫تقلص‬ ‫حجرو‬ ‫عضلې‬ ‫د‬ ‫مثال‬WBC ‫نور‬ ‫او‬ ‫حرکت‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 49
  50. 50. ‫د‬ ‫لپاره‬ ‫ځل‬ ‫لمړی‬ ‫د‬ ‫داجوړښت‬Garner‫شوی‬ ‫پیژندل‬ ‫لخوا‬‫دى‬‫په‬ ‫خو‬ ۱۹۳۵‫کال‬ ‫م‬‫کى‬‫پارتر‬ ‫د‬ ‫جوړښت‬ ‫دا‬Porter‫الکترونی‬ ‫د‬ ‫لخوا‬ ‫ريت‬ ‫پالزمیک‬ ‫اندو‬ ‫شوه‬ ‫تشريح‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫مايکروسکوپ‬‫ی‬‫کو‬‫ل‬‫سا‬ ‫په‬ ‫م‬‫پالزم‬ ‫يتو‬ ‫حجرو‬ ‫او‬ ‫هستوی‬ ‫په‬ ‫ئی‬ ‫انجامونه‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫کانالونه‬ ‫پراګنده‬ ‫او‬ ‫منشعب‬ ‫کی‬‫ی‬ ‫د‬ ‫ځینی‬ ‫څخه‬ ‫جوړښتونو‬ ‫دغه‬ ‫د‬ ‫ختمیږی‬ ‫باندی‬ ‫غشاء‬Ribosome‫په‬ ‫نوری‬ ‫ځینی‬ ‫خو‬ ‫لری‬ ‫دانی‬ ‫توری‬ ‫نوم‬‫يى‬‫د‬ ‫بیا‬Ribosome،‫نلری‬ ‫دانی‬ ‫هغ‬‫ه‬Endoplasmic reticulum‫د‬ ‫لرى‬ ‫دانى‬ ‫چى‬‫لرونکی‬ ‫نه‬ ‫دا‬ ‫ريتوکولم‬ ‫اندوپالزمک‬‫يا‬Granular (Rough) Endoplasmic reticulum‫يا‬R E R،‫ديږی‬ ‫يا‬ ‫نوم‬ ‫په‬ ‫اوهغه‬Endoplasmic reticulum‫نلری‬ ‫دانی‬ ‫چی‬‫دانى‬ ‫بى‬ ‫د‬‫اندو‬ ‫پالزمیک‬‫کولم‬ ‫ريتو‬‫يا‬Endoplasmic Reticulum Agranular‫ياديږی‬ ‫نوم‬ ‫په‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 50
  51. 51. Smooth Endoplasmic reticulum (S.E.R) Rough Endoplasmic reticulum (R.E.R) Prepared By: Aamir Khan Pameer 51
  52. 52.  ‫لرونکی‬ ‫جوف‬ ‫د‬ ‫جوړښتونه‬ ‫دا‬‫د‬‫غشاء‬ ‫کی‬ ‫جوړښت‬ ‫خپل‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫ی‬ ‫رایبوز‬ ‫باندی‬ ‫سطحه‬ ‫په‬ ‫غشاء‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫لری‬‫و‬‫دی‬ ‫شوی‬ ‫نصب‬ ‫مونه‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 52
  53. 53. ‫ډول‬ ‫دا‬‫کولم‬ ‫ريتو‬ ‫پالزمک‬ ‫اندو‬‫شکل‬ ‫په‬ ‫تیوبونو‬ ‫منظمو‬ ‫غیر‬ ‫د‬‫وی‬ ‫هغو‬ ‫د‬‫ى‬‫که‬ ‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫نه‬ ‫رايبوزمونه‬ ‫باندی‬ ‫غشاء‬ ‫په‬S.E.R‫په‬ ‫د‬ ‫بیا‬ ‫نوهغه‬ ‫شی‬ ‫وويشل‬ ‫څانګو‬ ‫نورو‬Anatomizing branching‫ياديږی‬ ‫نوم‬ ‫په‬،‫وختو‬ ‫ځینی‬ ‫په‬‫نو‬‫کی‬S.E.R ‫د‬R.E.R‫پور‬ ‫امتداد‬ ‫په‬‫ى‬‫چی‬ ‫کیږی‬ ‫فکر‬ ‫داسی‬ ‫نو‬ ‫وی‬ S.E.R‫د‬ ‫به‬R.E.R‫راغلی‬ ‫منځته‬ ‫څخه‬‫و‬‫چی‬ ‫څرنګه‬ ‫ی‬ S.E.R‫فاسفولیپد‬ ‫شمیر‬ ‫زيات‬ ‫يو‬(phospholipids)‫لری‬ ‫نول‬‫ه‬‫چیری‬ ‫که‬ ‫کبله‬ ‫دی‬‫د‬S.E.R‫ډيره‬ ‫کی‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫په‬ ‫اندازه‬ ‫نوحجره‬ ‫وی‬Acidophilic‫وى‬‫ښکاری‬ ‫رنګ‬ ‫سره‬ ‫اوپه‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 53
  54. 54.  ‫ډول‬ ‫دا‬‫کولم‬ ‫ریتو‬ ‫پالزمک‬ ‫اندو‬‫وی‬ ‫شکل‬ ‫په‬ ‫تیوبونو‬ ‫منظمو‬ ‫غیر‬ ‫د‬ ‫هغو‬ ‫د‬‫ى‬‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫نه‬ ‫رایبوزمونه‬ ‫باندی‬ ‫غشاء‬ ‫په‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 54
  55. 55. ‫موادو‬ ‫اکثرو‬ ‫د‬Synthesis‫په‬endoplasmic reticulum‫مخکې‬ ‫او‬ ‫کیږي‬ ‫پیل‬ ‫کې‬ ‫ورځي‬ ‫لپاره‬ ‫عملیاتو‬ ‫شمیر‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫باډې‬ ‫ګلجي‬ ‫شي‬ ‫الړ‬ ‫ته‬ ‫پالزم‬ ‫سايتو‬ ‫چې‬ ‫دې‬ ‫له‬. ‫د‬RER‫جوړښت‬ ‫پروتین‬ ‫د‬ ‫پواسطه‬: RER‫پروتی‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫رايبوزوم‬ ‫همدې‬ ‫د‬ ‫چې‬ ‫لري‬ ‫دانې‬ ‫رايبوزوم‬ ‫د‬ ‫باندی‬ ‫سطحه‬ ‫پخپله‬‫ن‬ ‫برخه‬ ‫زياته‬ ‫پروتین‬ ‫شوي‬ ‫جوړ‬ ‫دغه‬ ‫د‬ ‫چې‬ ‫جوړيږي‬cytosol‫د‬ ‫بلکه‬ ‫نه‬ ‫ته‬ER‫داخلي‬ ‫د‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫انزايمونو‬ ‫د‬ ‫سم‬ ‫سره‬ ‫ننوتو‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫ننوځي‬ ‫ته‬ ‫مترکس‬Carbohydrates‫سره‬ ‫يعنې‬ ‫کیږي‬ ‫ځاي‬ ‫يو‬Glycosalatod‫د‬ ‫او‬ ‫کیږي‬Glycoprotein‫سبب‬ ‫جوړښت‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫چې‬ ‫پروتینونه‬ ‫هغه‬ ‫اساس‬ ‫همدې‬ ‫په‬ ‫نو‬ ‫ګرځي‬ER‫څخه‬ ‫پروتین‬ ‫هغه‬ ‫د‬ ‫جوړيږي‬ ‫پواسطه‬ ‫پروت‬ ‫نوموړي‬ ‫چې‬ ‫لري‬ ‫پیر‬ ‫تو‬ ‫دا‬ ‫جوړيږی‬ ‫پواسطه‬ ‫رايبوزوم‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫په‬ ‫چی‬‫د‬ ‫ین‬ Glycoprotein‫چې‬ ‫کې‬ ‫حال‬ ‫داسې‬ ‫په‬ ‫وي‬ ‫شوي‬ ‫تاو‬ ‫او‬ ‫لنډ‬ ‫يې‬ ‫ځنځیرونه‬ ‫او‬ ‫وی‬ ‫شکل‬ ‫په‬ ‫هم‬ ‫يې‬ ‫ځنځیرونه‬ ‫او‬ ‫وي‬ ‫خالص‬ ‫پروتین‬ ‫شوي‬ ‫جوړ‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫رايبوزوم‬ ‫د‬ ‫پالزم‬ ‫سايتو‬ ‫د‬ ‫وي‬ ‫شوي‬ ‫تاو‬ ‫غیر‬ ‫او‬ ‫اوږده‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 55
  56. 56. ‫د‬ ‫کولسترول‬ ‫او‬ ‫فاسفولیپید‬ ‫خاصتا‬ ‫شحمیات‬ ‫حجرې‬ ‫د‬SER ‫د‬ ‫وروسته‬ ‫څخه‬ ‫جوړښت‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫جوړيږی‬ ‫پواسطه‬ER‫غشار‬ ‫په‬ ‫د‬ ‫کار‬ ‫همدغه‬ ‫او‬ ‫ګډيږي‬ ‫ور‬ ‫کې‬ER‫د‬ ‫خاصتا‬SER‫دوامداره‬ ‫د‬ ‫ګرځي‬ ‫سبب‬ ‫نمو‬. ‫د‬ ‫چې‬ ‫لپاره‬ ‫دې‬ ‫د‬ER‫نو‬ ‫وشي‬ ‫مخنیوي‬ ‫غټوالي‬ ‫زيات‬ ‫حده‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫ويزکلونه‬ ‫واړه‬ ‫شمیر‬ ‫يو‬transport vesicle‫يا‬ER vesicle‫له‬ ‫ډول‬ ‫دوامداره‬ ‫په‬ ‫نوم‬ ‫په‬ER‫او‬ ‫کیږي‬ ‫جال‬ ‫څخه‬ Golgi body‫کوي‬ ‫مهاجرت‬ ‫ته‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 56
  57. 57. ‫وي‬ ‫برابر‬ ‫انزايمونه‬ ‫کولو‬ ‫تجزيه‬ ‫د‬ ‫ګاليکوجن‬ ‫د‬ ‫لپاره‬ ‫کیدو‬ ‫پوره‬ ‫د‬ ‫انرژي‬ ‫د‬ ‫حجرې‬ ‫د‬. ‫د‬ ‫موادو‬ ‫زهري‬ ‫د‬Detoxification‫برابروي‬ ‫انزايمونه‬ ‫لپاره‬. SER‫کوي‬ ‫زهري‬ ‫غیر‬ ‫مواد‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫میکانیزمونو‬ ‫اللندې‬ ‫د‬ Coaglutation -a: ‫کیږي‬ ‫نیول‬ ‫يې‬ ‫مخه‬ ‫انتشار‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫کیږي‬ ‫پړند‬ ‫او‬ ‫کنګل‬ ‫کې‬ ‫ځاي‬ ‫محدود‬ ‫يو‬ ‫په‬ ‫ماده‬ ‫زهري‬. Conjugation -b: ‫د‬ ‫موادو‬ ‫زهري‬glycoronic acid‫کوي‬ ‫اسانه‬ ‫وتل‬ ‫يې‬ ‫څخه‬ ‫وجود‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫کوي‬ ‫ځاي‬ ‫يو‬ ‫سره‬ ‫د‬ ‫مثال‬bilirubin‫کانجوګیشن‬. Hydrolysis -c: ‫کوي‬ ‫تجزيه‬ ‫دا‬ ‫کې‬ ‫موجوديت‬ ‫په‬ ‫اوبو‬ ‫د‬. Oxidation -d: ‫کیږي‬ ‫سوځول‬ ‫باالکل‬ ‫ماده‬ ‫زهري‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 57
  58. 58. Prepared By: Aamir Khan Pameer 58
  59. 59. ‫په‬۱۸۹۸‫کال‬ ‫م‬‫کى‬‫ګل‬ ‫د‬ ‫سیستم‬ ‫دا‬‫جی‬ ‫د‬ ‫دستګا‬ ‫ګلجی‬ ،‫يادشو‬ ‫سره‬ ‫نوم‬ ‫په‬‫بدن‬ ‫پیداکیږی‬ ‫کی‬ ‫حجرو‬ ‫ټولو‬ ‫په‬‫په‬ ‫لری‬ ‫ځای‬ ‫ټاکلی‬ ‫يو‬ ‫کی‬ ‫سايتوپالزم‬‫په‬ ‫او‬ ‫حجر‬‫ات‬‫همدا‬ ‫او‬ ‫افرازوی‬ ‫پروتین‬ ‫کی‬ ‫و‬ ‫تیت‬ ‫کی‬ ‫حجرو‬ ‫ټولو‬ ‫په‬ ‫ځګر‬ ‫د‬ ‫رنګه‬ ‫اوپر‬‫وى‬ ‫اګنده‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 59
  60. 60. ‫په‬ ‫چې‬ ‫شول‬ ‫وويل‬ ‫مخکې‬ER‫لړ‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫جوړيږي‬ ‫مواد‬ ‫کوم‬ ‫چې‬ ‫کې‬ ‫لپاره‬ ‫عملیاتو‬body Golgi‫ورباندې‬ ‫هلته‬ ‫او‬ ‫کیږي‬ ‫وړل‬ ‫ته‬ Processing‫کیږي‬ ‫اجرا‬. ‫په‬ ‫چې‬ ‫وي‬ ‫جوړ‬ ‫هم‬ ‫کاربوهايدريتونه‬ ‫ځنې‬ ‫برسیره‬ ‫دې‬ ‫د‬ ‫خو‬ ER‫مثال‬ ‫جوړيداي‬ ‫نشي‬ ‫کې‬sialic acid‫او‬galuctose ‫پولیمی‬ ‫سکرايد‬ ‫لوي‬ ‫شمیر‬ ‫يو‬ ‫کې‬ ‫باډي‬ ‫ګولجي‬ ‫په‬ ‫همدارنګه‬‫رونه‬ ‫مثالون‬ ‫مهم‬ ‫چې‬ ‫وي‬ ‫پرځاي‬ ‫سره‬ ‫پروتین‬ ‫مقدار‬ ‫لږ‬ ‫د‬ ‫چې‬ ‫جوړيږي‬‫ه‬ ‫له‬ ‫دي‬ ‫عبارت‬ ‫يې‬:Hyaluronic acid‫او‬chondrotin sulpate‫لري‬ ‫ځانګړتیاوي‬ ‫مهمې‬ ‫الندې‬ ‫چې‬ ‫څخه‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 60
  61. 61. ‫هغه‬ ‫د‬Proteoglycans‫په‬ ‫چې‬ ‫کوم‬ ‫جوړوي‬ ‫برخه‬ ‫مهمه‬mucus‫غدوي‬ ‫نورو‬ ‫او‬ ‫افرازيږي‬ ‫کي‬ ‫افرازاتو‬. ‫مسافو‬ ‫النسجي‬ ‫بین‬ ‫په‬Interstitial space‫ساحو‬ ‫منځ‬ ‫تر‬ ‫حجراتو‬ ‫او‬ ‫الیافو‬ ‫کوالجن‬ ‫د‬ ‫کې‬ ‫لري‬ ‫رول‬ ‫عمده‬ ‫کې‬ ‫ډکولو‬ ‫په‬. ‫غضروف‬ ‫او‬ ‫وکي‬‫هډ‬ ‫د‬(cartilage)‫جوړوي‬ ‫برخې‬ ‫اساسي‬ ‫مترکس‬ ‫عضوي‬ ‫د‬. ‫ياديږی‬ ‫نوم‬ ‫په‬ ‫پروتین‬ ‫ګاليکو‬ ‫د‬ ‫پروتینوسره‬ ‫د‬ ‫ترکیب‬ ‫ربوهايدريتونو‬ ‫کا‬ ‫د‬. ‫د‬lipoprotein‫کوی‬ ‫مرسته‬ ‫کی‬ ‫جوړولو‬ ‫په‬. ‫د‬ ‫حجری‬ ‫د‬lipoprotein‫جوړول‬ ‫جدار‬ ‫د‬. ‫د‬lysosom‫تیارول‬ ‫لیزوزوم‬. ‫مواد‬ ‫ډول‬ ‫دا‬ ‫چی‬ ‫داسی‬ ‫کوی‬ ‫طرحه‬ ‫کیږی‬ ‫تهیه‬ ‫لپاره‬ ‫اطراح‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫حجره‬ ‫چی‬ ‫مواد‬ ‫هغى‬ ‫ټول‬ ‫وځی‬ ‫دباندی‬ ‫څیر‬ ‫په‬ ‫دانو‬ ‫ګردو‬ ‫د‬ ‫وروسته‬ ‫چی‬ ‫راټولیږی‬ ‫کی‬ ‫دستګاه‬ ‫ګلجی‬ ‫په‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 61
  62. 62. ‫هغه‬ ‫د‬Proteoglycans‫چ‬ ‫کوم‬ ‫جوړوي‬ ‫برخه‬ ‫مهمه‬‫ي‬‫په‬mucus‫افرازاتو‬ ‫غدوي‬ ‫نورو‬ ‫او‬ ‫افراز‬ ‫کي‬‫يږ‬‫ي‬. ‫مسافو‬ ‫النسجي‬ ‫بين‬ ‫په‬Interstitial space‫ک‬‫ي‬‫په‬ ‫ساحو‬ ‫منځ‬ ‫تر‬ ‫حجراتو‬ ‫او‬ ‫اليافو‬ ‫کوالجن‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫رول‬ ‫عمده‬ ‫کې‬ ‫ډکولو‬. ‫هډ‬ ‫د‬‫غضروف‬ ‫او‬ ‫وکي‬(cartilage)‫جوړوي‬ ‫برخې‬ ‫اساسي‬ ‫مترکس‬ ‫عضوي‬ ‫د‬. ‫ربوها‬ ‫کا‬ ‫د‬‫ي‬‫در‬‫ي‬‫ترک‬ ‫تونو‬‫ي‬‫پروت‬ ‫د‬ ‫ب‬‫ي‬‫ګال‬ ‫د‬ ‫نوسره‬‫ي‬‫پروت‬ ‫کو‬‫ي‬‫نوم‬ ‫په‬ ‫ن‬‫ي‬‫اد‬‫ي‬‫ږی‬. ‫د‬lipoprotein‫کوی‬ ‫مرسته‬ ‫کی‬ ‫جوړولو‬ ‫په‬. ‫د‬ ‫حجری‬ ‫د‬lipoprotein‫جوړول‬ ‫جدار‬ ‫د‬. ‫د‬lysosome‫ل‬‫ي‬‫تيارول‬ ‫زوزوم‬. ‫ته‬ ‫لپاره‬ ‫اطراح‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫حجره‬ ‫چی‬ ‫مواد‬ ‫هغى‬ ‫ټول‬‫ي‬‫ک‬ ‫ه‬‫ي‬‫په‬ ‫مواد‬ ‫ډول‬ ‫دا‬ ‫چی‬ ‫داسی‬ ‫کوی‬ ‫طرحه‬ ‫ږی‬ ‫راټول‬ ‫کی‬ ‫دستګاه‬ ‫ګلجی‬‫ي‬‫څ‬ ‫په‬ ‫دانو‬ ‫ګردو‬ ‫د‬ ‫وروسته‬ ‫چی‬ ‫ږی‬‫ي‬‫وځی‬ ‫دباندی‬ ‫ر‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 62
  63. 63.  ‫چي‬ ‫دي‬ ‫داني‬ ‫کروي‬ ‫وړوکي‬ ‫رايبوزم‬ ‫اوهم‬ ‫ډول‬ ‫پراګنده‬ ‫په‬ ‫کي‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫په‬ ‫ديوي‬ ‫باندي‬ ‫ريتکوليم‬ ‫پالزميک‬ ‫اندو‬ ‫په‬ ‫شکل‬ ‫په‬ ‫طبقي‬ ‫دي‬ ‫پراته‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫ترکيب‬ ‫په‬ ‫رايبوزمونو‬ ‫د‬ R.N.A‫چي‬ ‫دي‬ ‫زيات‬ ‫مقدار‬-50- 60‫له‬ ‫يي‬ ‫برخه‬ ‫پاتي‬ ‫او‬ ‫دي‬ ‫پوري‬ ‫شويدي‬ ‫جوړ‬ ‫پروتينونوڅخه‬ Prepared By: Aamir Khan Pameer 63
  64. 64. ‫درايبوزمو‬ ‫بیائي‬ ‫پرمخ‬ ‫وظیفه‬ ‫دجوړولو‬ ‫تینونو‬ ‫دپرو‬‫په‬ ‫نو‬ ‫ريتکولیم‬ ‫پالزمیک‬ ‫اندو‬ ‫د‬ ‫ترکیب‬ ‫دپروتینو‬ ‫واسطه‬‫په‬ ‫مرسته‬‫رسیږي‬ ‫سرته‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 64
  65. 65. ‫اليزوزوم‬‫د‬‫لومړي‬‫ځل‬‫لپاره‬‫په‬ ۱۹۵۵‫م‬‫کال‬‫کي‬‫د‬‫موږک‬‫د‬ ‫ځیګر‬‫په‬‫حجراتوکي‬‫کشف‬‫شو‬. ‫خو‬‫اوس‬‫د‬‫نووڅیړنو‬‫په‬‫واسطه‬ ‫داليزوزوم‬‫موجوديت‬‫په‬ ‫ټولوحیواني‬‫اونباتي‬‫حجروکي‬‫په‬ ‫ثبوت‬‫رسیدلي‬‫دي‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 65
  66. 66. ۱-‫لو‬ ‫دغذا‬‫ى‬‫هضموي‬ ‫او‬ ‫اخلي‬ ‫هغى‬ ‫لري‬ ‫اړتیا‬ ‫ورته‬ ‫حجره‬ ‫چي‬ ‫ټوټي‬‫یى‬. ٢-‫ژوند‬ ‫د‬ ‫پخپله‬‫ۍ‬‫ل‬ ‫بي‬ ‫کول‬ ‫هضم‬ ‫برخي‬ ‫دیو‬ ‫حجري‬‫ه‬‫حجري‬ ‫چي‬ ‫څخه‬ ‫دي‬ ‫ضرر‬ ‫کوم‬ ‫ته‬‫ورسیږي‬ ٣-‫کول‬ ‫هضم‬ ‫موادو‬ ‫مضرو‬ ‫دهغو‬‫چ‬‫وي‬ ‫شوي‬ ‫داخل‬ ‫ته‬ ‫حجري‬ ‫ي‬ ۴-‫وړي‬ ‫منځه‬ ‫له‬ ‫نلري‬ ‫ضرورت‬ ‫ورته‬ ‫بدن‬ ‫چي‬ ‫حجري‬ ‫هغى‬ ‫ټولي‬ ‫الیزوزوم‬ ‫دلک‬ ‫دچنګښي‬ ‫او‬ ‫کول‬ ‫حل‬ ‫حجراتو‬ ‫دسره‬ ‫دویني‬ ‫لکه‬‫ۍ‬‫وړل‬ ‫منځه‬ ‫له‬. ۵-‫وا‬ ‫په‬ ‫دعملیو‬ ‫ترمیم‬ ‫او‬ ‫دتخریب‬ ‫داهدف‬ ‫چي‬ ‫تامین‬ ‫دروغتیا‬ ‫دحجراتو‬‫سطه‬ ‫رسیږي‬ ‫سرته‬. ٦-‫د‬antibody‫اخلي‬ ‫برخه‬ ‫جوړیدوکي‬ ‫په‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 66
  67. 67. ‫سنتريول‬۰،۳-۰،۵‫اوږدوالي‬ ‫پوري‬ ‫مايکرون‬ ‫او‬۰،۱۵‫لري‬ ‫عرض‬ ‫پوري‬ ‫مايکرون‬. ‫سنتر‬‫ي‬‫ولون‬‫د‬ ‫ه‬mitosis‫عملیه‬ ‫په‬‫او‬ ‫ښکاري‬ ‫کي‬ ‫د‬‫دهغ‬ ‫ژوندکي‬ ‫عادي‬ ‫په‬ ‫حجري‬‫ي‬‫ديوالو‬‫نه‬‫واضح‬ ‫ن‬‫ه‬‫دي‬.‫سنتر‬‫ي‬‫ولونه‬‫د‬mitosis‫عملیه‬ ‫په‬‫يو‬ ‫کي‬ ‫له‬‫قطب‬ ‫دحجري‬ ‫او‬ ‫بیلیږي‬ ‫څخه‬ ‫بل‬‫ین‬‫حرک‬ ‫وته‬‫ت‬ ‫او‬ ‫کوي‬mitosis spindle‫جوړوي‬‫په‬‫هغى‬ ‫او‬ ‫عصبي‬ ‫لکه‬ ‫کوي‬ ‫نه‬ ‫انقسام‬ ‫چي‬ ‫کي‬ ‫حجرو‬ ‫عضالتي‬‫نورواورګان‬ ‫د‬ ‫سنترويولونه‬ ‫حجروکي‬‫یلو‬ ‫لري‬ ‫غاړه‬ ‫په‬ ‫وظیفه‬ ‫تنظیم‬ ‫د‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 67
  68. 68.  ‫الندي‬ ‫سکوپ‬ ‫دمايکرو‬ ‫داجوړښتونه‬ ‫خوکه‬ ‫معلومیږي‬ ‫شان‬ ‫په‬ ‫تار‬ ‫نري‬ ‫د‬ ‫الیاف‬ ‫او‬ ‫وي‬ ‫شکل‬ ‫په‬ ‫دبنډلونو‬fibril ‫جوړکړي‬.‫دعادي‬ ‫داساختمان‬ ‫شو‬ ‫لیدلي‬ ‫هم‬ ‫الندي‬ ‫مايکروسکوپ‬ ‫الیاف‬ ‫دغه‬ ‫حجرو‬ ‫دعصبي‬ neuron filament ‫د‬ ‫حجروکي‬ ‫اوعضالتي‬ myo filament ‫ياديږي‬ ‫نوم‬ ‫په‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 68
  69. 69. .cytokinesis( )pinocytosis( . ) Prepared By: Aamir Khan Pameer 69
  70. 70. ‫جوړښتون‬ ‫یي‬ ‫استونه‬ ‫او‬ ‫ږده‬ ‫او‬ ‫نري‬‫ه‬ ‫کیږي‬ ‫لیدل‬ ‫ډیروحجروکي‬ ‫په‬ ‫چي‬ ‫دي‬ ‫ئي‬ ‫قطر‬A٢۵٠‫کي‬ ‫سایتوپالزم‬ ‫په‬ ‫دي‬ ‫کل‬ ‫کله‬ ‫خو‬ ‫وي‬ ‫پراته‬ ‫ډول‬ ‫متراکم‬ ‫په‬‫په‬ ‫ه‬ ‫ل‬ ‫پراګنده‬ ‫او‬ ‫تیت‬ ‫کي‬ ‫سایتوپالزم‬‫یدل‬ ‫کیږي‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 70
  71. 71. ‫استو‬ ‫اوهغى‬ ‫ورکوي‬ ‫کلکوالي‬ ‫ته‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫مايکروتيوبولونه‬ ‫چي‬ ‫څرنګه‬‫اره‬ ‫اسکليت‬ ‫داخلي‬ ‫د‬ ‫حجري‬ ‫د‬ ‫جوړښتونه‬ ‫دا‬ ‫چي‬ ‫ده‬ ‫موجوده‬ ‫عقيده‬ ‫نوداسي‬ ‫ساتي‬ ‫د‬ ‫لکه‬ ‫حجروکي‬ ‫اوږدو‬ ‫ډول‬ ‫خاص‬ ‫په‬ ‫لري‬ ‫غاړه‬ ‫په‬ ‫وظيفه‬ ‫ساتلو‬ ‫استواره‬ Neuron ‫تيبولونه‬ ‫مايکرو‬ ‫اخلي‬ ‫برخه‬ ‫ساتلوکي‬ ‫استواره‬ ‫په‬ ‫حجرو‬ ‫عصبي‬ ‫ده‬ ‫وسيله‬ ‫دانتقال‬ ‫محصوالتو‬ ‫دحجروي‬.‫د‬ spindle ‫په‬ ‫الري‬ ‫له‬ ‫جوړښتونو‬ mitosis ‫او‬ ‫اميب‬ ‫د‬ ‫همدارنګه‬ ‫او‬ ‫اخلي‬ ‫برخه‬ ‫کي‬ ‫ويش‬ ‫حجروي‬W.B.C ‫لري‬ ‫غاړه‬ ‫په‬ ‫وظيفه‬ ‫پښوجوړولو‬ ‫دکاذبو‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 71
  72. 72. ‫د‬ ‫حجری‬ ‫شمیر‬ ‫يو‬Flagella‫او‬Cilia‫د‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫لرونکی‬‫ه‬‫حرکت‬ ‫کی‬ ‫مايع‬ ‫پوسیله‬ ‫غوی‬ ‫د‬ ‫شی‬ ‫کولی‬cilia‫پنډوالی‬۱۰-۱۵‫مايکرون‬‫خو‬ ‫وی‬ ‫پوری‬Flagell‫وی‬ ‫اوږد‬ ‫نسبتا‬ Flagell‫کی‬ ‫حیواناتو‬ ‫حجروی‬ ‫څو‬ ‫او‬ ‫حجروی‬ ‫يو‬ ‫په‬‫لیدل‬‫پارامشیم‬ ‫مثال‬ ‫کیږی‬cilia‫لری‬ ‫يوګلینا‬ ‫کوی‬ ‫حرکت‬ ‫پواسطه‬ ‫هغی‬ ‫د‬ ‫او‬Flagell‫څو‬ ‫کوی‬ ‫حرکت‬ ‫پواسطه‬ ‫هغی‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫لری‬ ‫حیوانات‬ ‫حجروی‬Spermatozoid‫حیواناتو‬ ‫عالی‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫لری‬ ‫فالجیل‬Sperm‫په‬ ‫فالجیل‬ ‫د‬ ‫الندی‬ ‫مايکروسکوپ‬ ‫الکترون‬ ‫د‬ ،‫کوی‬ ‫حرکت‬ ‫واسطه‬Cilia‫او‬Flagell‫جوړښت‬ ‫يوشانته‬ ،‫لری‬‫د‬‫عض‬ ‫نیسی‬ ‫صورت‬ ‫مرسته‬ ‫په‬ ‫انقباض‬ ‫د‬ ‫عضالتو‬ ‫د‬ ‫حرکت‬ ‫حیواناتو‬ ‫حجروی‬ ‫څو‬‫د‬ ‫لی‬ Myofibril‫د‬ ‫چی‬ ‫لری‬ ‫رشتی‬ ‫نوم‬ ‫په‬Myofibril‫دوالی‬ ‫اوږ‬ ‫او‬ ‫مايکرون‬ ‫يو‬ ‫قطر‬ ‫رشت‬ ‫دغه‬ ‫د‬ ‫عضالت‬ ‫چی‬ ‫وی‬ ‫پراته‬ ‫اوږدو‬ ‫په‬ ‫رشتوکی‬ ‫عضالتی‬ ‫په‬ ،‫دی‬ ‫متر‬ ‫يوسانتی‬‫و‬ ‫هغ‬ ‫د‬ ‫حرکت‬ ‫امیب‬ ‫د‬ ‫پواسطه‬ ‫پښو‬ ‫کاذبو‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫کیږی‬ ‫ګمان‬ ‫داسی‬ ،‫کوی‬ ‫انقباض‬ ‫پواسطه‬‫په‬ ‫ى‬ ‫سبب‬ ‫حرکت‬ ‫د‬ ‫حیوان‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫موجوديت‬ ‫پروتین‬ ‫انقباضی‬ ‫مخصوص‬ ‫ډول‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫حجره‬ ‫ګرځی‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 72
  73. 73. ‫د‬ ‫مواد‬ ‫دا‬ ‫او‬ ‫ندی‬ ‫ژوندی‬ ‫چی‬ ‫شته‬ ‫مواد‬ ‫داسی‬ ‫کی‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫په‬ ‫مثال‬ ‫ياديږی‬ ‫نوم‬ ‫په‬ ‫موادو‬ ‫اضافی‬ ‫يا‬ ‫پالزمی‬ ‫پارا‬ ‫د‬ ‫حجری‬ ‫او‬ ‫مواد‬ ‫غذائی‬ ‫نور‬ ‫او‬ ‫کاربوهايدريتونه‬ ،‫شحمیات‬ ،‫پروتینونه‬ ‫همدارنګه‬Vacuoles‫تر‬ ‫ټولیږی‬ ‫مواد‬ ‫ټاکلی‬ ‫کی‬ ‫هغى‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫مواد‬ ‫پالزمی‬ ‫پارا‬ ‫په‬ ‫ووځی‬ ‫دباندی‬ ‫څخه‬ ‫حجری‬ ‫له‬ ‫څو‬‫و‬‫شامل‬ ‫کی‬ ‫دی‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 73
  74. 74. ۱-‫مواد‬ ‫پروتینی‬: ‫حجر‬ ‫شمیر‬ ‫يو‬ ‫په‬‫ا‬‫تخم‬ ‫د‬ ‫لکه‬ ‫ټولیږی‬ ‫شکل‬ ‫په‬ ‫دانو‬ ‫د‬ ‫مواد‬ ‫پروتینی‬ ‫کی‬ ‫تو‬Vitellin‫او‬ ‫نور‬،‫تخم‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫څرنګه‬‫نوموړى‬‫بچ‬ ‫د‬ ‫الوتونکو‬ ،‫ګانو‬ ‫خزنده‬ ،‫ذومعشتینو‬ ،‫کبانو‬ ‫د‬ ‫مواد‬‫یانو‬‫د‬ ‫تخ‬ ‫نباتی‬ ‫په‬ ،‫کیږی‬ ‫شمیرل‬ ‫کی‬ ‫موادو‬ ‫پالزمی‬ ‫پارا‬ ‫په‬ ‫ځکه‬ ‫نو‬ ‫پکاريږی‬ ‫لپاره‬ ‫تغذيی‬‫هم‬ ‫موکی‬ ‫تخم‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫شته‬ ‫مواد‬ ‫پروتینی‬ ‫شمیر‬ ‫يو‬‫د‬‫اخلی‬ ‫ګټه‬ ‫څخه‬ ‫دهغى‬ ‫کی‬ ‫وخت‬ ‫په‬ ‫انکشاف‬. ۲-‫کاربوهايدريت‬: ‫سکر‬ ‫پولی‬ ‫د‬ ‫مواد‬ ‫کاربوهايدريتی‬ ‫کی‬ ‫حجره‬ ‫په‬‫ا‬‫په‬ ‫چی‬ ‫ټولیږی‬ ‫شکل‬ ‫په‬ ‫يد‬‫ح‬‫یوان‬‫کی‬ ‫اتو‬ ‫کچالو‬ ‫په‬ ‫نشايسته‬ ،‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫پشکل‬ ‫دانو‬ ‫د‬ ‫نشايسته‬ ‫اونباتاتوکی‬ ‫ګاليکوجن‬‫ډير‬ ‫په‬ ‫کی‬ ‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫مقدارسره‬. ۳-‫مواد‬ ‫شحمی‬: ‫مواد‬ ‫شحمی‬‫د‬‫ش‬ ‫په‬ ‫څاڅکو‬ ‫کوچنیو‬‫کل‬‫مخص‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫شويدی‬ ‫ويشل‬ ‫کی‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫په‬‫وصو‬ ‫ح‬ ‫د‬ ‫مواد‬ ‫شحمی‬ ،‫کیږی‬ ‫تلوين‬ ‫پواسطه‬ ‫ايودين‬ ‫د‬ ‫مثال‬ ‫کیږی‬ ‫تلوين‬ ‫پواسطه‬ ‫رنګونو‬‫یواناتو‬ ‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫تخمونوکی‬ ‫په‬ ‫نباتاتو‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫انساجو‬ ‫ارتباطی‬ ‫په‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 74
  75. 75. ‫واکیولونه‬‫کوچنی‬‫جوړښتونه‬‫دی‬‫چی‬‫په‬‫حجر‬‫ات‬‫و‬‫کی‬‫لیدل‬‫کیږی‬‫په‬‫واک‬‫یولونو‬ ‫کی‬‫اوب‬،‫ه‬‫عضوی‬‫تیزابون‬،‫ه‬‫الکترولیتو‬‫نه‬‫او‬‫حتی‬‫د‬‫ويتامینونو‬‫متجانس‬‫ه‬‫مايع‬‫وجود‬ ،‫لری‬‫پخوا‬‫داسی‬‫ګمان‬‫کیده‬‫چی‬‫واکیولونه‬‫يوا‬‫ځ‬‫ی‬‫په‬‫نباتی‬‫حجراتو‬‫او‬‫پرو‬‫توزوا‬‫و‬ ‫کی‬‫وجود‬‫لری‬‫خو‬‫اوس‬‫د‬‫نوو‬‫څیړنو‬‫څخه‬‫معلومه‬‫شويده‬‫چی‬‫واکیولونه‬‫په‬ ‫حیوانی‬‫حجراتوکی‬‫شته‬‫خو‬‫د‬‫نباتی‬‫حجراتو‬‫په‬‫نسبت‬‫ډير‬‫کوچنی‬‫دی‬. ‫د‬‫واکیولونو‬‫وظیفه‬‫په‬‫حجراتو‬‫کی‬‫د‬‫اوبو‬‫د‬‫مقدار‬‫کنترول‬‫او‬‫د‬‫فاضله‬‫مو‬‫ادو‬ ‫اطراح‬‫کول‬‫دی‬.‫همدارنګه‬‫د‬‫غذائی‬‫موادو‬‫اخ‬‫ی‬‫ستل‬‫او‬‫د‬‫ه‬‫غ‬‫ی‬‫انتقال‬‫هم‬،‫دی‬‫په‬ ‫ژونديو‬‫موجوداتو‬‫کی‬‫دوه‬‫ډوله‬‫و‬‫ا‬‫کی‬‫و‬‫لونه‬‫شته‬‫دى‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 75
  76. 76. -‫غذا‬‫يى‬‫واکیول‬Food vacuole: ‫غذا‬ ‫په‬‫يى‬‫غذا‬ ‫کی‬ ‫واکیول‬ ‫د‬ ‫بکتريا‬ ‫چی‬ ‫کله‬ ‫مثال‬ ‫هضمیږی‬ ‫شی‬ ‫داخل‬ ‫ته‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫پارامشیم‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫جوړيږی‬ ‫واکیول‬ ‫غذائی‬ ‫نوهلته‬ ‫ک‬ ‫واکیول‬ ‫انزايمونه‬ ‫څخه‬ ‫سايتوپالزم‬‫ی‬ ‫م‬ ‫چی‬ ‫کوی‬ ‫پارچه‬ ‫اوباکتريا‬ ‫داخلیږی‬‫فید‬ ‫انتق‬ ‫ته‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫بیرته‬ ‫ئی‬ ‫مواد‬‫ال‬‫یږى‬ ‫له‬ ‫غشاء‬ ‫حجروی‬ ‫د‬ ‫مواد‬ ‫فاضله‬ ‫او‬ ‫په‬ ‫يعنی‬ ‫کیږی‬ ‫طرح‬ ‫ته‬ ‫اوبو‬ ‫الری‬ Food vacuole‫مواد‬ ‫غذائی‬ ‫کی‬ ‫هضمیږی‬. ‫واکیول‬ ‫انقباضی‬ ‫يا‬ ‫اطراحیه‬ Contractile vacuole: ‫د‬ ‫وظیفه‬ ‫واکیول‬ ‫انقباضی‬ ‫د‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫څرنګه‬ ‫دی‬ ‫خارجول‬ ‫اوبو‬ ‫اضافی‬ ‫زيات‬ ‫د‬ ‫حجره‬ ‫پارامشیم‬‫و‬‫ګنجاي‬ ‫اوبو‬‫ش‬ ‫ن‬‫ه‬‫اوب‬ ‫اضافی‬ ‫بايد‬ ‫نو‬ ‫لری‬‫ه‬‫اطراحی‬ ‫د‬‫ه‬ ‫واسط‬ ‫په‬ ‫واکیول‬‫ه‬‫دباندی‬‫ووځى‬‫که‬ ‫ون‬ ‫کار‬ ‫دا‬ ‫چیری‬‫ه‬‫پارامشیم‬ ‫نو‬ ‫شی‬ ‫م‬ ‫له‬ ‫او‬ ‫چوی‬‫ی‬‫ځی‬ ‫نځه‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 76
  77. 77. ‫دي‬ ‫اورګانیل‬ ‫يوغټ‬ ‫حجري‬ ‫د‬ ‫هسته‬ ‫ده‬ ‫لرونکي‬ ‫اجزاؤ‬ ‫الندي‬ ‫د‬ ‫چي‬. ‫غشاء‬ ‫هستوي‬(Nuclear Envelope)(Envelope‫يا‬ ‫پوښ‬ ‫پاکټ‬) ‫هستچه‬(Nucleolus) ‫هست‬‫مواد‬ ‫وی‬(Nucleoplasm) Prepared By: Aamir Khan Pameer 77
  78. 78. ‫غشاء‬ ‫هستوي‬(Nuclear Envelope): ‫هستوي‬‫غشاء‬‫په‬‫دي‬‫خاطر‬‫د‬Envelope‫په‬‫نوم‬‫یادیږي‬‫چي‬‫د‬‫یو‬‫پاکټ‬‫حیثیت‬‫لري‬‫چي‬‫دوه‬‫قاطه‬ ‫ده‬‫هستوي‬‫غشاء‬‫هستوي‬‫مواد‬‫او‬‫محتویات‬‫احاطه‬‫کړي‬‫دي‬‫او‬‫د‬‫موازي‬‫دوه‬‫غشاء‬‫و‬‫څخه‬‫متشکله‬‫ده‬ ‫چي‬‫د‬‫یو‬‫باریکه‬‫او‬‫نازک‬‫ه‬‫ساختمان‬‫په‬‫ذریعه‬‫د‬Perinuclear cisternae‫په‬‫نوم‬‫یو‬‫له‬‫بله‬‫جدا‬‫شوي‬، ‫چى‬‫هغه‬‫د‬‫داخلي‬‫او‬‫خارجي‬‫غشاء‬‫څخه‬‫عبارت‬‫دى‬.Perinuclear cisternae(cisternae،‫زیرمتون‬ ‫ذخیره‬)‫وروسته‬‫د‬‫یوي‬‫معینى‬‫فاصلي‬‫څخه‬‫یوځاي‬‫شوي‬‫ده‬‫او‬‫د‬‫هستوي‬‫غشاء‬‫سوري‬‫چي‬‫د‬ Nuclear pore‫په‬‫نوم‬‫یادیږي‬‫تشکیل‬‫شوي‬‫دي‬. ‫د‬‫هستي‬‫خارجي‬‫غشاء‬Outer nuclear membrane‫د‬6nm‫په‬‫اندازه‬‫ضحامت‬‫لري‬،‫چى‬‫د‬ ‫حجري‬‫سایتوپالزم‬‫ته‬‫مخامخ‬‫ده‬،‫په‬‫بعضي‬‫نواحیو‬‫کي‬‫د‬RER RougEndoplasmic Reticulum) )‫سره‬‫پیوسته‬‫ده‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 78
  79. 79. 1) Peripheral chromatin 2) Euchromatin 3) Nuclear associated Chromatin Prepared By: Aamir Khan Pameer 79
  80. 80. Prepared By: Aamir Khan Pameer 80
  81. 81. ‫شویدی‬ ‫ویشل‬ ‫ګروپونو‬ ‫دوه‬ ‫په‬ ‫مرکبات‬ ‫وی‬ ‫کیمیا‬ ‫حجری‬ ‫د‬. ۱-‫مرکبات‬ ‫غیرعضوی‬٢-‫مرکبات‬ ‫عضوی‬. ‫مرکبات‬ ‫غیرعضوی‬ ۱-‫اوبه‬Water: ٢-‫مالګی‬Salts: ٣-‫منرالونه‬Mineral Prepared By: Aamir Khan Pameer 81
  82. 82. ۱-‫کاربوهایدریتونه‬Carbohydrates: ‫پروتوپ‬ ‫ژوندی‬ ‫د‬ ‫حجرو‬ ‫نباتی‬ ‫د‬ ً‫ا‬‫خصوص‬ ‫کاربوهایدریتونه‬‫له‬ ‫الزم‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫څخه‬ ‫موادو‬ ‫ساختمانی‬ ‫مهمو‬۹٠٪‫په‬ ،‫جوړوی‬ ‫اجزاوی‬ ‫هغى‬ ‫د‬ ‫یوا‬ ‫کی‬ ‫کاربوهایدریتونو‬‫ځ‬‫د‬ ‫ی‬O2،H2‫او‬C‫کیږی‬ ‫عناصرلیدل‬.‫د‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫جوړښت‬ ‫په‬ ‫کاربوهایدریتونو‬H2‫د‬ ‫اتومونوشمیر‬ ‫د‬O2‫اتوم‬ ‫د‬ ‫په‬ ‫کاربوهایدریتونه‬ ،‫وی‬ ‫دوچنده‬‫الندى‬‫ډول‬‫ویشل‬ ‫ونو‬‫شویدی‬. ۱-‫سکرایدونه‬ ‫مونو‬Mono sacharides: ٢:‫سکرید‬ ‫دای‬‫ونه‬Oligo sacharides: ٣-‫سکرایدون‬ ‫پولی‬‫ه‬Poly sacharides: Prepared By: Aamir Khan Pameer 82
  83. 83. ‫حج‬ ‫د‬ ‫شحمیات‬ ،‫کیږی‬ ‫ګنل‬ ‫څخه‬ ‫موادو‬ ‫وی‬ ‫کیمیا‬ ‫مهمو‬ ‫د‬ ‫پالزم‬ ‫پروتو‬ ‫د‬ ‫شحمیات‬‫ری‬ ‫حیو‬ ‫د‬ ‫نسجونه‬ ‫شحمی‬ ،‫کیږی‬ ‫ذخیره‬ ‫کی‬ ‫انساجو‬ ‫حیوانی‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫مواد‬ ‫ذخیروی‬‫اناتو‬ ‫واز‬ ‫په‬‫ده‬(‫چرب‬‫ى‬)‫لرونک‬ ‫تی‬ ‫د‬ ‫همدارنګه‬ ،‫وی‬ ‫پراته‬ ‫الندی‬ ‫پوستکی‬ ‫د‬ ‫هغوی‬ ‫د‬ ‫او‬‫و‬ ‫ش‬ ‫حیواناتو‬‫ی‬‫دی‬‫هم‬‫میو‬ ‫او‬ ‫تخم‬ ‫په‬ ‫نباتاتو‬ ‫د‬ ‫لریو‬ ‫شحم‬‫و‬‫ش‬ ‫شحم‬ ‫اندازه‬ ‫یوه‬ ‫کی‬‫لکه‬ ‫ته‬ ‫نور‬ ‫داسی‬ ‫او‬ ‫ګل‬ ‫پرست‬ ‫آفتاب‬ ‫د‬ ،‫بادام‬ ،‫شړشم‬ ،‫چارمغز‬. ‫ورڅخه‬ ‫کی‬ ‫وخت‬ ‫په‬ ‫ضرورت‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫کوی‬ ‫ذخیره‬ ‫مواد‬ ‫شحمی‬ ‫نباتات‬ ‫او‬ ‫حیوانات‬ ‫هغ‬ ‫اخلی‬ ‫کار‬‫ه‬‫غذا‬ ‫له‬ ‫بی‬ ‫وخت‬ ‫ډیر‬ ‫چی‬ ‫شی‬ ‫کوالی‬ ‫لری‬ ‫شحم‬ ‫ډیر‬ ‫چی‬ ‫حیوانات‬ ‫چ‬ ً‫ال‬‫مث‬ ،‫تیرکړی‬‫و‬‫ل‬ ‫شحمیاتو‬ ‫د‬ ‫موم‬ ،‫لری‬ ‫خوب‬ ‫ژمنی‬ ‫چی‬ ‫نور‬ ‫او‬ ‫خرس‬ ،‫نګښه‬‫ډلی‬ ‫ه‬ ‫چی‬ ‫کیږی‬ ‫ګنل‬ ‫څخه‬‫په‬‫ج‬ ‫طبقه‬ ‫نفوذ‬ ‫قابل‬ ‫غیر‬ ‫یوه‬ ‫کی‬ ‫اونباتاتو‬ ‫حیواناتو‬‫د‬ ‫او‬ ‫وړوی‬ ‫مخن‬ ‫تبخیرڅخه‬ ‫د‬ ‫اوبو‬‫ی‬‫ځ‬ ‫نو‬ ‫نیسی‬ ‫مخه‬ ‫تیریدو‬ ‫د‬ ‫تودوخی‬ ‫د‬ ‫شحمیات‬ ‫کوی‬ ‫وی‬‫که‬‫په‬ ‫لید‬ ‫شحم‬ ‫مترپوری‬ ‫ترنیم‬ ‫الندی‬ ‫پوستکی‬ ‫د‬ ‫کی‬ ‫نهنګ‬ ‫لکه‬ ‫حیواناتو‬ ‫ځینی‬‫کیږی‬ ‫ل‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 83
  84. 84. ‫چی‬ ‫دی‬ ‫څخه‬ ‫موادو‬ ‫مهموعضوی‬ ‫د‬ ‫پروتینونه‬‫په‬‫کی‬ ‫پروتوپالزم‬‫د‬ ‫مرکبا‬ ‫پروتینی‬ ‫ساده‬ ‫لری‬ ‫ځای‬ ‫لومړنی‬ ‫مخی‬ ‫له‬ ‫اهمیت‬ ‫او‬ ‫مقدار‬‫ت‬ ‫د‬H2-N2-C‫او‬O2‫دهغوی‬ ‫خو‬ ‫شویدی‬ ‫ترکیب‬ ‫څخه‬ ‫عناصرو‬ ‫سلفر‬ ‫کی‬ ‫مرکباتو‬ ‫مغلقو‬ ‫په‬(S)‫فاسفورس‬ ‫او‬(P)‫دی‬ ‫شامل‬ ‫هم‬.‫د‬ ‫پروتینو‬‫نو‬‫مالیکو‬ ‫چی‬ ‫دادی‬ ‫خاصیت‬ ‫مهم‬ ‫یو‬‫لو‬‫ز‬ ‫او‬ ‫لوی‬ ‫ئی‬ ‫نه‬‫یات‬ ‫شمیراتومو‬‫نو‬‫دی‬ ‫شوی‬ ‫جوړ‬ ‫څخه‬.‫ګ‬ ‫لس‬ ‫د‬ ‫پروتینونه‬ ‫طبیعی‬‫ونو‬ ‫ل‬ ‫ژوند‬ ‫د‬ ‫اهمیت‬ ‫پروتینونو‬ ‫د‬ ‫راځیو‬ ‫منځته‬ ‫څخه‬ ‫امینواسیدونو‬‫پاره‬ ‫دى‬ ‫زیات‬‫د‬ ‫ماده‬ ‫بنیادی‬ ‫جوړښت‬ ‫د‬ ‫حجری‬ ‫د‬ ‫پروتین‬ ‫اول‬ ‫ترټولو‬‫ه‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 84
  85. 85. ‫وایر‬ ‫د‬‫و‬‫لوجی‬(Virology)‫تعریف‬:‫بحث‬ ‫څخه‬ ‫وایرسونو‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫یوعلم‬ ‫بیو‬ ‫د‬ ‫علم‬ ‫دا‬ ‫کوی‬‫لو‬‫یو‬ ‫ژی‬‫ه‬‫څ‬ ‫ناروغیو‬ ‫وایرسی‬ ‫او‬ ‫وایرس‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫ده‬ ‫شعبه‬‫یړنه‬ ‫کوی‬. ‫د‬virus‫تعریف‬:‫کو‬ ‫ځانه‬ ‫خپله‬ ‫له‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫اورګانیزم‬ ‫کوچنی‬ ‫یو‬ ‫داسی‬‫م‬‫م‬‫ستقل‬ ‫میتابول‬‫ی‬‫ن‬ ‫زم‬‫ه‬‫ژو‬ ‫د‬ ‫او‬ ‫کوی‬ ‫استفاده‬ ‫څخه‬ ‫سلول‬ ‫ژوندی‬ ‫یو‬ ‫له‬ ‫بلکه‬ ‫لری‬‫مهم‬ ‫ندانه‬ ‫پ‬ ‫فعالیتونه‬‫ه‬‫ته‬ ‫اورګانیزم‬ ‫دغه‬ ‫علما‬ ‫ځینی‬ ‫کوی‬ ‫اجرا‬ ‫کی‬ ‫حجره‬ ‫دی‬ Nucleoprotein‫منځن‬ ‫وایرس‬ ‫د‬ ‫یعنی‬ ‫وائی‬‫ۍ‬‫له‬ ‫برخه‬DNA‫هم‬ ‫او‬‫له‬ RNA‫جوړ‬ ‫څخه‬‫ه‬‫شوید‬‫ه‬‫احاطه‬ ‫واسطه‬ ‫په‬ ‫پروتین‬ ‫د‬ ‫ئی‬ ‫برخه‬ ‫خارجی‬ ‫او‬ ‫شویده‬.‫ځ‬ ‫لکن‬ ‫وائی‬ ‫اورګانیزم‬ ‫ژوندی‬ ‫ته‬ ‫اورګانیزم‬ ‫دغه‬ ‫علما‬ ‫بیولوژی‬ ‫د‬‫ینی‬ ‫ندی‬ ‫عقیده‬ ‫پدی‬ ‫دانان‬ ‫کیمیا‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 85
  86. 86. ‫شکل‬ ‫ډول‬ ‫ډول‬ ‫پشان‬ ‫بکتریا‬ ‫د‬ ‫وایرسونه‬‫ونه‬‫ځینی‬ ‫چی‬ ‫لری‬‫یى‬‫مدور‬،‫بیضوی‬،‫سلند‬‫او‬ ‫ری‬ ‫کیږی‬ ‫لیدل‬ ‫شکل‬ ‫منظم‬ ‫غیر‬ ‫په‬ ‫یی‬ ‫ځینی‬.‫څخه‬ ‫اجزاو‬ ‫الندی‬ ‫د‬ ‫وایرسونه‬ ‫ډول‬ ‫عمومی‬ ‫په‬ ‫جوړشویدی‬. ۱-DNA‫هم‬ ‫یا‬ ‫او‬RNA‫منځن‬ ‫په‬ ‫چی‬‫ۍ‬‫شویدی‬ ‫واقع‬ ‫کی‬ ‫برخه‬. ٢-Capsid:‫وایرس‬ ‫د‬ ‫چی‬ ‫ده‬ ‫غشاء‬ ‫یوه‬‫د‬DNA‫یا‬RNA‫شویده‬ ‫چاپیره‬ ‫څخه‬. ٣-Cupsomer:‫د‬Capsid‫کوچن‬ ‫یوی‬‫ۍ‬‫ته‬ ‫برخی‬Capsomer‫وائی‬. ۴-Membrane:‫نر‬ ‫یوه‬ ‫کی‬ ‫وایرسونو‬ ‫ځینو‬ ‫په‬‫ۍ‬‫چی‬ ‫وی‬ ‫موجوده‬ ‫غشاء‬‫د‬‫وایرس‬ ‫ټول‬ ‫شوی‬ ‫چاپیره‬ ‫څخه‬‫وى‬‫ته‬ ‫غشاء‬ ‫دی‬ ‫چی‬Membrane‫کیږی‬ ‫ویل‬. ۵-‫لکی‬(Tail:)‫فاج‬ ‫بکتریا‬ ‫لکه‬ ‫وایرسونه‬ ‫ځینی‬Bacteria phage‫غوند‬ ‫لکی‬ ‫د‬‫ى‬ ‫وایو‬ ‫لکی‬ ‫وایرس‬ ‫د‬ ‫ورته‬ ‫مونږ‬ ‫چی‬ ‫لری‬ ‫ساختمان‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 86
  87. 87. ‫څرنګه‬‫چ‬‫هغ‬ ‫په‬ ‫دی‬ ‫اجسام‬ ‫وړوکی‬ ‫ډیر‬ ‫وایرسونه‬ ‫ه‬‫ه‬‫ګران‬ ‫هم‬ ‫بندی‬ ‫طبقه‬ ‫او‬ ‫مطالعه‬ ‫دوی‬ ‫د‬ ‫اندازه‬‫ه‬‫د‬‫ه‬ ‫پ‬ ‫وایرسونه‬‫ه‬‫شویدی‬ ‫بندی‬ ‫طبقه‬ ‫ډولونو‬ ‫الندی‬. ‫الف‬:‫کوربه‬ ‫د‬(Host)‫لحاظ‬ ‫په‬:‫هغ‬‫ه‬‫هغى‬ ‫د‬ ‫کوی‬ ‫ژوند‬ ‫کی‬ ‫سلول‬ ‫ی‬ ‫ژوند‬ ‫یا‬ ‫هرحیوان‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫وایرسونه‬ ‫یادیږی‬ ‫نوم‬ ‫په‬ ‫کوربه‬. ۱-‫وایرسونه‬ ‫حیوانی‬(Animal Viruses):‫هغ‬‫ه‬‫په‬ ‫لکه‬ ‫کوی‬ ‫ژوند‬ ‫کی‬ ‫حیوان‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫وایرسونه‬ ‫غواګانو‬،‫وزو‬،‫بیزو‬‫ګان‬‫کی‬ ‫نورو‬ ‫او‬ ‫و‬. ٢-‫وایرسونه‬ ‫انسانی‬(Human Viruses:)‫هغ‬‫ه‬‫د‬ ‫وایرسونه‬‫ى‬‫او‬ ‫کوی‬ ‫ژوند‬ ‫کی‬ ‫انسانانو‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫راو‬ ‫منځته‬ ‫ناروغی‬ ‫مختلفی‬‫ړى‬. ٣-‫وایروسونه‬ ‫نباتی‬(plant viruses):‫هغ‬‫ه‬‫اومختلف‬ ‫کوی‬ ‫ژوند‬ ‫نباتاتوکی‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫وایرسونه‬ ‫تولیدوی‬ ‫امراض‬. ۴-‫وایرسونه‬ ‫حشراتو‬ ‫د‬(Insect Viruses):‫هغ‬‫ه‬‫ا‬ ‫کوی‬ ‫ژوند‬ ‫کی‬ ‫حشراتو‬ ‫په‬ ‫چی‬ ‫دی‬ ‫وایرسونه‬‫و‬ ‫تولیدوی‬ ‫ناروغی‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 87
  88. 88. ‫کي‬ ‫اطراف‬ ‫په‬ ‫ساختمان‬ ‫حلقوي‬ ‫نهائي‬ ‫سوريو‬ ‫د‬ ‫غشاء‬ ‫هستوي‬ ‫د‬ ‫اته‬ ‫د‬ ‫څخه‬ ‫سوريو‬ ‫دغه‬ ‫د‬ ‫يو‬ ‫هر‬ ‫او‬ ‫دي‬ ‫مخامخ‬ ‫ته‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫چي‬ ‫د‬ ‫چى‬ ‫يونټونو‬ ‫فرعي‬Cytoplasmic Filament‫نوم‬ ‫په‬ ‫شوي‬ ‫تشکیل‬ ‫ياديږي‬،‫دا‬Filament‫د‬ ‫احتماال‬ ‫چي‬Ran binding protein‫چي‬ ‫پروتینونه‬ ‫هغه‬ ‫يعنى‬ ‫نوم‬ ‫په‬ ‫پروتین‬‫د‬ ‫اخیستي‬ ‫منشا‬ ‫يى‬ ‫څخه‬ ‫غشاء‬ ‫هستوي‬‫ده‬‫پوري‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫او‬ ‫حی‬ ‫دستګاه‬ ‫يوي‬ ‫د‬ ‫مخکي‬ ‫څخه‬ ‫انتقال‬ ‫د‬ ‫پروتین‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫امتداد‬‫ثیت‬ ‫لري‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 88
  89. 89. ‫م‬ ‫سوري‬ ‫هستوي‬ ‫کي‬ ‫ناحیه‬ ‫نهائي‬ ‫په‬ ‫حلقي‬ ‫نیوکلیوپالزم‬ ‫د‬‫وقعیت‬ ‫دي‬ ‫شوي‬ ‫ترکیب‬ ‫څخه‬ ‫واحدونو‬ ‫فرعي‬ ‫يا‬ ‫يونټو‬ ‫سب‬ ‫اته‬ ‫د‬ ‫لري‬،‫د‬ Nucleoplasmic ring‫د‬ ‫ساختمانونو‬ ‫يافته‬ ‫امتداد‬ ‫حلقو‬ ‫د‬ ‫چى‬ ‫جوړښت‬ ‫ماننده‬ ‫ټوکرۍ‬ ‫د‬ ‫طرف‬ ‫په‬ ‫نکلیوپالزم‬Nuclear basket‫پالزمى‬ ‫نوکلیو‬ ‫دى‬ ‫د‬ ‫دى‬ ‫شوى‬ ‫جوړ‬ ‫ياديږى‬ ‫نوم‬ ‫په‬ ‫نیوکلی‬ ‫د‬ ‫کي‬ ‫قاعده‬ ‫نهائي‬ ‫په‬ ‫هستي‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫وظیفه‬ ‫ټوکريو‬‫وپالزم‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫سايتوپالزم‬ ‫سره‬ ‫ګمان‬ ‫غالب‬ ‫په‬ ‫لري‬ ‫قرار‬ ‫کى‬ ‫طرف‬ ‫په‬ RNA‫لري‬ ‫انتقال‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 89
  90. 90. ‫پ‬ ‫حلقو‬ ‫نیوکلیوپالزمیک‬ ‫او‬ ‫سايتوپالزمیک‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫دي‬ ‫شان‬ ‫په‬ ‫ريکټ‬ ‫د‬ ‫پانګ‬ ‫پنګ‬ ‫د‬‫مینځ‬ ‫ه‬ ‫مالیکوله‬ ‫اته‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫قرار‬ ‫کي‬Transmembrane proteins‫انتقال‬ ‫يعني‬ ‫تعداد‬ ‫په‬ ‫د‬ ‫چى‬ ‫کي‬ ‫نواحیو‬ ‫داخلي‬ ‫سوريو‬ ‫هستوي‬ ‫د‬ ‫پروتینونو‬ ‫ورکونکي‬NPC‫سره‬ ‫سورى‬ ‫لري‬ ‫ځاى‬ ‫تنظیموي‬. ‫د‬NPC‫د‬ ‫انتقال‬ ‫موادو‬ ‫د‬ ‫وظیفه‬Passive‫غشاء‬ ‫هستوي‬ ‫د‬ ‫شکل‬ ‫په‬‫لیاری‬ ‫له‬‫هغه‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫پواسطه‬ ‫چینلونو‬9-10nm‫شوي‬ ‫تخصیص‬ ‫لپاره‬ ‫انتقال‬ ‫او‬ ‫نفوذ‬ ‫د‬ ‫موادو‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫قطر‬ ‫نیسي‬ ‫صورت‬ ‫دى‬.‫ح‬ ‫د‬ ‫پرته‬ ‫نیولو‬ ‫کي‬ ‫نظر‬ ‫په‬ ‫سايز‬ ‫مالیکولي‬ ‫د‬ ‫پروتینونه‬ ‫زياتره‬‫داخل‬ ‫جري‬ ‫د‬ ‫ته‬ ‫خارج‬ ‫او‬Receptor mediated transport‫انتقالیږي‬ ‫ذريعه‬ ‫په‬،‫د‬ ‫پروتینونه‬ ‫دا‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫څخه‬ ‫امینواسیدونو‬ ‫نوعه‬ ‫يو‬Nuclear Localization segment(NLS)‫په‬ ،‫ياديږى‬ ‫نوم‬(Localization‫ځاى‬ ‫د‬ ‫ضايعى‬ ‫يا‬ ‫بارزى‬ ‫دهرى‬ ‫محدودول‬ ‫ناحیى‬ ‫يوى‬ ‫د‬ ‫مشخصول‬ ‫او‬ ‫څرګندول‬)‫لري‬ ‫وظیفه‬ ‫انتقال‬ ‫د‬ ‫موادو‬ ‫د‬ ‫حیث‬ ‫په‬ ‫ورکوونکي‬ ‫سګنال‬ ‫د‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 90
  91. 91. ‫د‬ ‫هستچه‬Nuclear Inclusion‫نلري‬ ‫اوغشاء‬ ‫لري‬ ‫حیثیت‬،‫د‬ ‫هستچه‬ NOR (Nuclear Organizing regions)(regions‫يا‬ ‫سیمه‬ ‫منطقه‬)‫ساختمان‬ ‫کروموزمونو‬ ‫د‬ ‫چى‬ ‫ده‬ ‫ناحیه‬ ‫کوونکي‬ ‫تنظیم‬ ‫دهستي‬ ‫يا‬‫په‬ ‫ده‬ ‫شوي‬ ‫تشکیل‬ ‫نیسي‬ ‫برکي‬،‫چي‬ ‫کروموزومونه‬ ‫انسان‬ ‫د‬21-15-14-13 ‫او‬22‫د‬ ‫دي‬ ‫شامل‬ ‫پکي‬ ‫کروموزومونه‬ ‫نمبر‬Secondary constraction‫ياديږي‬ ‫نوم‬ ‫په‬،‫د‬ ‫جمعا‬ ‫او‬Euchromatin(‫هغه‬ ‫ي‬ ‫کامال‬ ‫وى‬ ‫فعال‬ ‫پلوه‬ ‫جنتکى‬ ‫د‬ ‫کیږى‬ ‫رنګ‬ ‫ډول‬ ‫ښه‬ ‫په‬ ‫چى‬ ‫کروماتین‬‫نسبتا‬ ‫ا‬ ‫وى‬ ‫غیرمارپیچى‬)‫دي‬ ‫مخلوط‬ ‫کي‬ ‫نوع‬ ‫په‬. ‫د‬ ‫چي‬ ‫جینونه‬rRNA‫لري‬ ‫غاړه‬ ‫په‬ ‫مسؤلیت‬ ‫جوړښت‬ ‫او‬ ‫ترکیب‬.‫په‬ ‫نوى‬ ‫په‬ ‫هستچي‬ ‫د‬ ‫جینونه‬ ‫دا‬ ‫لري‬ ‫ځاى‬ ‫کي‬ ‫کروموزومونو‬ ‫نوموړو‬ ‫د‬ ‫کى‬ ‫جوړښت‬G1(‫نمو‬ ‫اولنۍ‬)‫کي‬ ‫مرحله‬‫برخه‬‫لرى‬.‫څلورو‬ ‫د‬ ‫هستچه‬ ‫ده‬ ‫لرونکي‬ ‫قسمتونو‬ ‫مشخصو‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 91
  92. 92. 1.Fibriller center(:Fibril‫رشته‬ ‫کوچنۍ‬ ‫او‬ ‫نازکه‬) ‫فعال‬ ‫غیر‬ ‫د‬DNA‫يعنى‬ ‫ده‬ ‫لرونکى‬DNA‫د‬Transcription‫سرته‬ ‫د‬ ‫عملي‬ ‫نلري‬ ‫قابلیت‬ ‫رسولو‬.‫همدارنګه‬NOR‫ده‬ ‫واقع‬ ‫کي‬ ‫قسمت‬ ‫دي‬ ‫په‬. 2.Pars Fibrosa( :Pars‫بخش‬ ‫يا‬ ‫برخه‬ ‫يوه‬Fibrosis‫جوړيدل‬ ‫يا‬ ‫تشکل‬ ‫نسج‬ ‫فبرى‬ ‫د‬ ) ‫ضحامت‬ ‫هغي‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫ده‬ ‫متشکل‬ ‫څخه‬ ‫فايبرونو‬ ‫وړو‬ ‫د‬ ‫دا‬5nm‫رسیږي‬ ‫ته‬،‫او‬ Fibriller center‫دى‬ ‫کړي‬ ‫احاطه‬ ‫ئي‬.‫فعال‬ ‫د‬DNA‫هغه‬ ‫همدارنګه‬ ‫دى‬ ‫لرونکي‬ ‫څخه‬ ‫هغي‬ ‫د‬ ‫چي‬ ‫ساختمان‬ ‫اساسي‬rRNA‫دي‬ ‫موجود‬ ‫کي‬ ‫ناحیه‬ ‫دي‬ ‫په‬ ‫کیږي‬ ‫ترکیب‬. 3.Pars granulosa( :granulosis‫جوړيدل‬ ‫ګرانولونو‬ ‫د‬) ‫دي‬ ‫عبارت‬ ‫څخه‬ ‫زراتو‬ ‫فعالو‬ ‫د‬15nm‫لري‬ ‫برخه‬ ‫کي‬ ‫جوړولو‬ ‫په‬ ‫رايبوزوم‬ ‫د‬ ‫لري‬ ‫سايز‬. 4.Nucleolar matrix: ‫تن‬ ‫او‬ ‫ترکیب‬ ‫په‬ ‫دهستچي‬ ‫پشان‬ ‫شبکي‬ ‫فايبري‬ ‫کروماتین‬ ‫د‬ ‫ده‬ ‫سطحه‬ ‫وړه‬ ‫دهستچي‬‫کي‬ ‫ظیم‬ ‫لري‬ ‫رول‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 92
  93. 93. ‫د‬ ‫وظیفه‬ ‫عمومي‬ ‫هستچي‬ ‫د‬rRNA‫د‬ ‫او‬ ‫ترکیب‬ ‫کو‬ ‫يوځاي‬ ‫اجزاو‬ ‫ساختمانى‬ ‫د‬ ‫لپاره‬ ‫جوړولو‬ ‫د‬ ‫رايبوزوم‬‫ل‬ ‫دي‬،‫قر‬ ‫کي‬ ‫هستچه‬ ‫په‬ ‫چي‬ ‫پروتینونه‬ ‫ځیني‬ ‫همدارنګه‬‫ار‬ ‫لري‬،‫وظیف‬ ‫رسولو‬ ‫سګنال‬ ‫د‬ ‫پروتینونو‬ ‫د‬‫ه‬‫د‬ ‫چى‬ Check Point‫ده‬ ‫شامل‬ ‫کي‬ ‫سايکل‬ ‫حجروي‬ ‫په‬ ‫عملیه‬ ‫لري‬ ‫مسؤلیت‬،‫دوران‬ ‫حجروي‬ ‫د‬ ‫طرفه‬ ‫بله‬ ‫له‬ (Cell Cycle)‫هستچ‬ ‫په‬ ‫پروتینونه‬ ‫کوونکي‬ ‫تنظیم‬‫ه‬ ‫کیږي‬ ‫لیدل‬ ‫کي‬. Prepared By: Aamir Khan Pameer 93

×