30 metro

284 views

Published on

Published in: Social Media
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
284
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
15
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

30 metro

  1. 1. meesceeveer efØebefšbie Øesme SENSEX 20683.51(-23.94) owefvekeâ NIFTY 6126.25(-9.60) ceOÙece SJeb Úesšs mlej kesâ DeKeyeej GOLD Úeheves kesâ efueS efJeÕemeveerÙe mLeeve 7GÅeesie YeJeve, Mecee& Fb[mš^erÙeue Fmšsš, JeeueYeó jes[, ieesjsieebJe (F&) cegbyeF& veb. 400063. cees.9320241710/ 9699796991 ÌãÓãà : 01 Debkeâ - 243 ‚ã½ãð¦ãÌãããä¥ã jece veece peye peies DeYebie Ûesleve YeeJe peies megKe mebie «ebLeer DeefJeÅee štšs Yeejer, jeceueeruee keâer efKeues HegâueJeejer 29525.00(-273.00) SILVER 44249.00(-965.00) (RS/$) visit us at-www.metroeastwest.blogspot.in cegyeF&, ieg®Jeej 30 peveJejer 2014 b 2 ÂðÁ Ñ ieg ™ peer ves oyeeÙee ‘Deehekeâer yes š er ' keâe ‘nkeâ'! Iegmehew" keâjkeeves kesâ ef}S heekeâ ves keâer iees}eryeejer jepeewjer heekeâ mesvee ves yegOekeej leÌ[kesâ YeejleerÙe #es$e cesb Iegmehew" keâjkeeves kesâ ef}S hegbÚ efpe}s keâer cesb{j lenmeer} kesâ yee}ekeâesš meskeäšj cesb DeeOee Iebše lekeâ iees}eryeejer keâer~ Yeejle keâer pekeeyeer keâej&keeF& mes heeefkeâmleeve keâes cegbn keâer Keeveer heÌ[er~megyen keâjerye leerve yepes heekeâ mesvee ves DeelebefkeâÙeesb keâes YeejleerÙe #es$e keâer Dees j jkeevee keâjles ng S yee}ekeâesš meskeäšj kesâ lejkegâb[er iee}e cesb iees}eryeejer Meg™ keâj oer~ pewmes ner DeelebefkeâÙeesb keâe o} meercee kesâ heeme hengbÛee lees YeejleerÙe mesvee ves Yeer pekeeyeer keâej&keeF& Meg™ keâj oer~ Fmekesâ yeeo Deelebkeâer keeheme Yeeie ieS }sefvekeâ heekeâ mesvee keâer iees}eryeejer peejer jner~ YeejleerÙe mesvee ves Yeer heekeâ mesvee keâes cegbnleesÌ[ pekeeye efoÙee~ keâesÙe}e Ieesše}s cesb kegâceej cebie}ce Deewj heejsKe mes hetÚleeÚ peuo veF& efo}êer~ keâesÙe}e Ieesše}s ces b meer y eer D eeF ef n b [ eukeâes kes â DeOÙe#e kegâceej cebie}ce efyeÌ[}e Deewj hetke& keâes} meefÛeke heermeer heejsKe mes peuo ner hetÚleeÚ keâjsieer~ Deesef[Mee kesâ lee}eryeeje keâes} yeêe@keâ Deekebšve mes pegÌ[er SHeâDeeFDeej cesb Fve oesveesb keâes Deejesheer yeveeÙee ieÙee nw~ met$eesb kesâ cegleeefyekeâ peebÛe keâes peuo mes peuo Debpeece lekeâ hengbÛeeves kesâ ef}nepe mes DeejesefheÙeesb mes Fme mebyebOe cesb hetÚleeÚ keâer peeSieer~ lee}eryeeje kesâ oes keâes} yeêe@keâesb [oes Deewj leerve] kesâ Deekebšve cesb keâef L ele Iees š e}s keâes }s k eâj meeryeerDeeF Éeje ope& SHeâDeeFDeej cesb heejsKe, kesâSce efyeÌ[}e Deewj efnb[eukeâes keâbheveer kesâ veece Meeefce} nwb~ efnb[eukeâes keâes ke<e& 2005 cesb Ùes yeêe@keâ Deekebefšle efkeâS ieS Les~ Deejeshe nw efkeâ hen}s Ùes yeêe@keâ meeke&peefvekeâ #es$e keâer keâbheveer ceneveoer keâes}Heâeru[dme Deewj vÙetkes}er ef}ie>eFš keâe@jheesjsMeve keâes Deekebefšle efkeâS ieS Les, }sefkeâve, kesâSce efyeÌ[}e Deewj heejsKe kesâ yeerÛe keâefLele kÙeefòeâiele ceg}ekeâele kesâ yeeo oesveesb yeêe@keâ efnb[eukeâes Fb[mš^erpe ef}efcešs[ keâes Deekebefšle keâj efoS ieS~ ne}ebefkeâ, kesâSce efyeÌ[}e Deewj heejsKe Deejesheesb keâes efmejs mes Keeefjpe keâjles jns nwb~ cegyebF& ceneje<š^ kesâ šes} veekeâesb hej leesÌ[HeâesÌ[ keâj jns ceneje<š^ vekeefvece&eCe mesvee [cevemes] hej jepÙe mejkeâej keâe ®Ke DeYeer Yeer vejce nw~ veF& šes} veerefle Yeer mejkeâej DeYeer Ieesef<ele venerb keâj mekeâer nw }s e f k eâve ceg K Ùeceb $ eer he=Lkeerjepe Ûe£eCe ves meÌ[keâesb mes šes} šwkeäme kÙekemLee peejer jKeves kesâ mebkesâle efoS nwb~ efMeke mesvee ves cevemes keâer Fme leesÌ[HeâesÌ[ keâer keâej&keeF& keâes jepeveerefle mes heÇsefjle yeleÙee nw~ Gcceero keâer pee jner Leer efkeâ jepÙe mejkeâej yegOekeej keâes veF& šes} veerefle Ieesef<ele keâjves kesâ meeLe ner šes} veekeâesb hej leesÌ[HeâesÌ[ keâj jns cevemes keâeÙe&keâle&eDeesb hej "esme keâej&keeF& kesâ mebkesâle osieer~ jepÙe cebef$eceb[} keâer yegOekeej keâer yew"keâ cesb veF& šes} veerefle }eiet keâjves keâes }skeâj keâesF& Heâwme}e venerb nes mekeâe~ otmejer Deesj šes} veekeâesb hej leesÌ[HeâesÌ[ keâj jns cevemes keâeÙe&keâle&eDeesb hej keâej&keeF& kesâ mekee} hej Yeer cegKÙeceb$eer he=Lkeerjepe Ûe£eCe heÇsme mes yeÛeles veÌpej DeeS~ Gvnesbves efmeHeâ& Flevee keâne efkeâ keâesF& keâevetve neLe cesb }skeâj mejkeâej keâes yeeOÙe venerb keâj mekeâlee~ Gvekesâ Devegmeej leesÌ[HeâesÌ[ keâer efjheesš& ope& nesves hej GefÛele keâej&keeF& keâer peeSieer~ ieewjle}ye nw efkeâ šes} ve osves Deewj šes} veekeâesb hej leesÌ[HeâesÌ[ kesâ ef}S Deheves keâeÙe&keâle&eDeesb keâes Gkeâmeeves kesâ ef}S cevemes heÇcegKe jepe "ekeâjs hej cebie}keej keâes ner Skeâ ceece}e ope& ngDee nw~ efMekemesvee kesâ cegKehe$e meecevee kesâ yegOekeej kesâ mebheeokeâerÙe cesb 63.10(0.41) ½ãìʾã-2.50/- RNI.No.MAHHIN/2013/50954 jepe "ekeâjs kesâ Glheele hej ÛeJneCe keâer Ûeghheer ‡ãŠü¡Ìãñ ¹ãÆÌãÞã¶ã Deeoceer kesâke} efoceeie keâer veme Heâšves Deewj efo} keâer OeÌ[keâve ®keâves mes venerb cejlee yeefukeâ Gcceerosb Deeceb$eCe cetuÙe Yeer mejkeâej hej Deejeshe }ieeÙee ieÙee nw efkeâ keâebieÇsmeveerle mejkeâej šes} veekeâesb hej nes jns cevemes kesâ Glheele keâes peejer jKevee Ûeenleer nw leeefkeâ Gmes ceje"er celeesb cesb yebškeejs keâe }eYe efce} mekesâ~ mebheeokeâerÙe cesb jepe "ekeâjs keâes yejmeeleer efÛeefÌ[Ùee yeleeles ngS šes} ve osves keâe Spesb[e efMekemesvee mes Úerveves keâe Deejeshe }ieeÙee ieÙee nw ~ ceneje<š^ keâwefyevesš keâer yew"keâ cesb cegbyeF& cesb efyepe}er keâer ojsb keâce keâjves hej Yeer keâesF& Heâwme}e venerb nes mekeâe~ cegKÙeceb$eer keâe keânvee nw efkeâ Fme mebyebOe cesb DeYeer lekeâ oes yew"kesâb nes Ûegkeâer nwb~ 2 ¹ãðÓŸ -6 Deehe vesleeDeesb ves veneR oer efkeosMeer Ûebos keâer peevekeâejer veF& efo}êer kesâbõ mejkeâej ves efo}êer neF& keâesš& keâes peevekeâejer oer nw efkeâ Ûegveeke heÇÛeej cesb efkeosMe mes Oeve heÇehle keâjves kesâ ceece}s cesb Deece Deeoceer heešer& [Deehe] kesâ mebÙeespekeâ ke cegKÙeceb$eer Dejefkebo kesâpejerkee} ves Deye lekeâ venerb yeleeÙee nw efkeâ Gvekeâer heešer& keâes Ûeboe keâneb mes efce}e nw~ Fme yeerÛe vÙeeÙeeOeerMe heÇoerhe vebojepeesie keâer DeOÙe#elee kee}er Keb[heer" ves ÙeeefÛekeâekeâle&e mes keâne nw efkeâ ken Fme ceece}s cesb Deece Deeoceer heešer& keâes Yeer he#ekeâej yeveeS~ Ssmee Fmeef}S keâjvee pe™jer nw, keäÙeeseb keâ Ùen Ûeboe heešer& kesâ veece hej Skeâef$ele efkeâÙee f ieÙee nw~ Deie}er megvekeeF& heebÛe Heâjkejer keâes nesieer~ kesâõ b mejkeâej keâer lejHeâ mes Sef[Meve} mee@}eremešj pevej} f jepeerke cesnje ves Deoe}le keâes yeleeÙee efkeâ Ûeej vekebyej, 2013 keâes Deehe keâes he$e Yespekeâj Gvekesâ Keeleesb kesâ mebyebOe cesb peevekeâejer ceebieer ieF& Leer~ Fmekesâ yeeo Skeâ DevÙe he$e Yeer Yespee ieÙee~ hejbleg Deye lekeâ Gvekeâer lejHeâ mes keâesF& pekeeye venerb DeeÙee nw~ kenerb, keâebieÇsme ke Yeepehee Éeje efkeosMeer keâbheefveÙeesb mes Ûeboe }sves kesâ mebyebOe cesb Deehe veslee heÇMeeble Yet<eCe keâer Deesj mes oeÙej ÙeeefÛekeâe hej megvekeeF& keâjles ngS cegKÙe vÙeeÙeeOeerMe Svekeer jecevee ke vÙeeÙeeOeerMe DeejSme Sb[}e@ ves keâne efkeâ Fmeer lejn keâe Skeâ ceece}e vÙeeÙeeOeerMe heÇoerhe vebojepeesie keâer Keb[heer" kesâ mece#e }befyele nw, ef}nepee Fme ceece}s keâer megvekeeF& Yeer kenerb keâer peeSieer~ %eele nes efkeâ DeefOekeòeâe SceS} Mece&e ves Skeâ peveefnle ÙeeefÛekeâe oeÙej keâj jKeer nw~ ÙeeefÛekeâe cesb ceebie keâer ieF& nw efkeâ kesâpejerkee} meefnle Deehe heešer& kesâ meomÙeesb kesâ efKe}eHeâ DeehejeefOekeâ kesâme ope& efkeâÙee peeS keäÙeesbefkeâ Fvnesbves efveÙeceesb keâe G}êbIeve keâjkesâ efkeosMeer Ûeboe heÇehle efkeâÙee nw~ ÙeeefÛekeâe cesb kesâpejerkee}, ceveer<e efmemeewefoÙee, heÇMeeble Yet<eCe ke DevÙe keâes he#ekeâej yeveeÙee ieÙee nw~ iegpejele obies hej jekeâbhee ves meeryeerDeeF ÛeJneCe kesâ efKe}eHeâ vejsõ ceesoer keâes oer keäueerve efÛeš keâesF& Yeer meyetle osves cesb jner veekeâece b veF& efouueer, Deece Ûegveeke mes Ssve hen}s mebheÇie mejkeâej kesâ Ieškeâ o} jekeâebhee ves Yeepehee kesâ heerSce heÇlÙeeMeer hej vejce ®Ke oMe&eles ngS keâebieÇsme GheeOÙe#e jeng} ieebOeer keâes megPeeke efoÙee nw ken iegpejele obieesb cesb vejsbõ ceesoer keâer Yetefcekeâe keâes }skeâj efoS ieS Deoe}leer Heâwme}s keâe mecceeve keâjsb~ jekeâebhee keâesšs kesâ kesâbõerÙe ceb$eer heÇHeâg}ê hešs} ves keâne nw efkeâ iegpejele obieesb cesb vejsbõ ceesoer keâer keâefLele Yetefcekeâe hej vÙeeefÙekeâ Heâwme}s keâes mkeerkeâej efkeâÙee peevee ÛeeefnS~ Fme hej Deeies mekee} venerb KeÌ[s efkeâS peeves ÛeeefnS~ keâebieÇsme kesâ Skeâ DevÙe menÙeesieer vesMeve} keâebHeâÇsbme kesâ veslee Deewj kesâbõerÙe ceb$eer Heâe®keâ Deyog}êe Yeer ceesoer efkekeeo cesb venerb heÌ[vee Ûeenles~ Gvnesbves keâne efkeâ ceesoer peerlesb Ùee nejsb~ DeeefKejkeâej Yeejle kesâ }esie efveCeNÙe keâjsbies efkeâ heÇOeeveceb$eer keâewve yevesiee~ ØeHegâuue hešs} ves keâne efkeâ nce Gme oewj cesb nwb, peye efkeâmeer Yeer cegös hej vÙeeefÙekeâ heÇCee}er keâes vÙeeÙe heeves keâe Debeflece jemlee ceevee peelee nw~ Deiej Gmeves keâesF& Heâwme}e efoÙee nw lees ncesb Fmekeâe mecceeve keâjvee ÛeeefnS~ yelee osb efkeâ keâebieÇme GheeOÙe#e jeng} ieebOeer ves s Skeâ mee#eelkeâej cesb iegpejele kesâ cegKÙeceb$eer keâes keâ"Iejs cesb KeÌ[e keâjles ngS keâne Lee efkeâ jepÙe cesb 2002 kesâ obieesb keâes mejkeâej YeÌ[keâe jner Leer~ hešs} mes Fmeer mebyebOe cesb mekee} hetÚs ieS Les~ hešs} ves Deeies keâne efkeâ mee#eelkeâej cesb keâesF& kÙeefòeâ Deheves efkeÛeej hesMe keâj mekeâlee nw }sekeâve jepeveerele efmeHeâ& vesleeDeesb keâer vener, f f b yeefukeâ }esieesb keâer meesÛe hej Yeer nesleer nw~ jekeâebhee veslee ves keâne efkeâ leLÙe nw efkeâ Deiej vÙeeefÙekeâ heÇCee}er ves efkeâmeer efkekeeo keâes Debelece efkejece os efoÙee nw lees ncesb Fmes kenerb Yet} peevee ÛeeefnS~ f Fmemes hen}s efHeâuce DeefYeveslee me}ceeve Keeve Yeer ceesoer kesâ meceLe&ve cesb keân Ûegkesâ nwb efkeâ iegpejele obieesb kesâ ceece}s cesb Deoe}le mes Gvnsb keâêeve efÛeš efce} Ûegkeâer nw~ r veF& ef o uueer DeeoMe& Iees š e}s ces b ceneje<š^ kes â het k e& ceg K Ùeceb $ eer DeMees k eâ Ûe£eCe kes â ef K e}eHeâ meer y eer D eeF kes â meg y et l ees b ces b heÇ o s M e kes â jepÙehee} kes â Meb k eâjveejeÙeCeve ves keâF& KeeefceÙeeb efvekeâe}er nwb~ Gvnesbves keâne nw ef k eâ peeb Û e Spes b m eer Ss m ee keâes F & meg y et l e hes M e keâjves ces b veekeâece jner pees peje mee Yeer meÛe keâe Keg } emee keâj mekes â ~ ÛeJneCehej Ùen Deejes h e nw ef k eâ ke<e& 2000 ces b oes pet v e keâer yew " keâ ces b keâejef i e} kes â Mener o es b keâer ef k eOekeeDees b Deew j mew v Ùe keâef c eNÙees b kes â ef } S yeves DeeoMe& mees m eeFšer ces b Gvnes b v es ner Deece veeieef j keâes b keâes Meeef c e} keâjves keâe heÇ m leeke ef o Ùee Lee~ Fme yeejs ces b jepÙehee} ves keâne ef k eâ meer y eer D eeF het C e& ™he mes keâuhevee Deew j het k e& e veg c eeve kes â DeeOeej hej Deeies yeÌ { er nw ~ meer y eer D eeF ves yeeleÛeer l e kes â pees meg y et l e peg š eS nw b ken Keg o Fme yeele keâe Keg } emee keâjlee nw ef k eâ ceg K Ùe Deef Y eÙeg ò eâ Yet e f c e Deekeb š ve kes â ef } S ke<e& 2000 keâer heeveer efye} ve Yejves kee}esb cesb meefÛeve, yee} "ekeâjs Meeefce} cegyeF&~ osMe keâer DeeefLe&keâ jepeOeeveer b cesb heeveer efye} ve Ûegkeâeves kee}esb keâer metÛeer cesb Deece }esie ner venerb Yeejle jle> meefÛeve leso}keâj Deewj efMekemesvee kesâ bg mebmLeehekeâ efokebiele yee}e meensye "ekeâjs pewmeer nefmleÙeesb kesâ veece Yeer Meeefce} nw~ b ye=nvecegyeF& veiej efveiece [yeerScemeer] keâer b Deesj mes ne} ner cesb Ssmes ner oes }eKe yekeâeÙesoejesb keâer metÛeer meeke&peefvekeâ keâer ieF& nw~ heeveer efye} ve Ûegkeâe heeves kee}esb cesb mehee veslee Deyet Deepeceer Deewj ceneje<š^ kesâ hetke& cegKÙeceb$eer ke kesâõerÙe b ceb$eer jn Ûegkesâ SDeej Debleg}s Yeer Meeefce} nw~ efveiece kesâ Skeâ DeefOekeâejer ves yeleeÙee b efkeâ yekeâeÙesoejesb keâer metÛeer cegyeF& kesâ b 24 kee[& keâeÙe&e}Ùeesb mes efce}er metÛevee kesâ DeeOeej hej lewÙeej efkeâÙee ieÙee nw~ Fmecesb kÙeekemeeefÙekeâ, DeewoÙeeseiekeâ Deewj d f Iejs}t keâveskeäMeve keâes Meeefce} efkeâÙee ieÙee nw~ yekeâeÙee jeefMe keâer cee$ee kesâ efnmeeye mes yeerScemeer Fvekesâ efKe}eHeâ peuo ner keâej&keeF& hej efkeÛeej keâj mekeâlee nw~ Ghe}yOe DeekeâÌ[esb kesâ cegleeefyekeâ yeerScemeer ves 16 pevekejer, 2014 lekeâ oes }eKe yekeâeÙesoejesb mes Skeâ npeej keâjes[ ®heÙes mes pÙeeoe keâer Ì kemet}er keâer nw~ "ekeâjs heefjkeej mes peg[s Ì Skeâ met$e ves yeleeÙee efkeâ ken yekeâeÙes efye} keâer peebÛe keâjsies~ yeerScemeer kesâ b Fme keâoce mes veejepe mehee veslee Deyet Deepeceer ves keâne, Gvehej heeveer keâe efye} yekeâeÙee venerb nw~ mebYeke nw efkeâ yeerScemeer cesb kegâheÇyebOeve kesâ keâejCe Gvnsb efye} Yespee ner venerb ieÙee nes~ cewves b Deheves nesš} kesâ cewvespej kesâ meeLe Fmekeâer peebÛe heÌ[lee} keâer nw~ Deie}s mehleen peejer nesieer Yeepehee heÇlÙeeefMeÙeesb keâer hen}er metÛeer veF& efouueer,Yeepehee }eskeâmeYee Ûegveeke kesâ ef}S Deheves Gcceerokeejesb keâes heÙe&ehle meceÙe osvee Ûeenleer nw~ Fmeer kesâ ceösvepej mebYeke nw efkeâ heÇlÙeeefMeÙeesb keâer hen}er metÛeer Deie}s meescekeej lekeâ leÙe keâj oer peeS~ Meg®Deele efnceeÛe} heÇosMe, ieeskee, Deb[ceeve, Gllej hetke& kesâ kegâÚ jepÙeesb mes nes mekeâleer nw~ otmejer metÛeer Heâjkejer ceOÙe lekeâ peejer nes mekeâleer nw~ yeÌ[e }#edÙe }skeâj Ûe} jner Yeepehee keâes Fmekeâe Denmeeme nes ieÙee nw efkeâ Gcceerokeejesb keâes }skeâj mebMeÙe Yeer peuo ner Kelce keâjvee nesiee~ ef}nepee 3 Heâjkejer keâes kesâbõerÙe Ûegveeke meefceefle keâer hen}er yew"keâ yeg}eves keâe efkeÛeej nw~ yeleeles nwb efkeâ lekeâjeryeve DeeOes ope&ve jepÙeesb kesâ heÇosMe DeOÙe#eesb Deewj heÇYeeefjÙeesb keâes Deheveer heÇmleeefkele metÛeer }skeâj Deeves keâes keâne ieÙee nw~ GllejeKeb[ lees DeYeer Fme yew"keâ kesâ ef}S lewÙeej venerb nw, }sefkeâve efnceeÛe} heÇosMe meefnle DevÙe Úesšs jepÙe Meeefce} nwb~ lekeâjeryeve Skeâ cenerves hen}s ner heešer& DeOÙe#e jepeveeLe efmebn ves jepÙeesb kesâ vesleeDeesb keâes metÛeer lewÙeej keâjves keâe efveo&sMe efoÙee Lee~ Gvnsb ceeheob[ Yeer yelee efoS ieS Les, efpemecesb peeefleiele meceerkeâjCe Deewj peerleves ÙeesiÙe #ecelee kesâ meeLe ner meeHeâ Úefke Deewj meeceeefpekeâ keâeÙe&es keâe OÙeeve jKeves keâes keâne ieÙee Lee~ peeefnj nw efkeâ mebkesâle veS Ûesnjesb keâes }skeâj Yeer Lee~ efnceeÛe} heÇosMe keâer Ûeej cesb leerve meeršsb efHeâ}ne} Yeepehee kesâ heeme nwb, peyeefkeâ keâebieÇsme keâer ÛeewLeer meerš hej cegKÙeceb$eer keâer hele>er heÇefleYee efmebn nwb~ ceevee pee jne nw efkeâ ceewpetoe meebmeoesb mes heešer& leye lekeâ ÚsÌ[ÚeÌ[ keâjvee venerb Ûeenleer, peye lekeâ hetje meceerkeâjCe Gvekesâ efKe}eHeâ ve nes~ lekeâjeryeve [sÌ{ mes oes ope&ve meeršesb hej Heâwme}e 3 Heâjkejer keâes nesves keâer Gcceero nw~ Ùetb lees heešer& GllejeKeb[ hej Fmeer keòeâ Heâwme}e keâjvee Ûeenleer Leer, }sefkeâve keneb DeYeer hetjer lewÙeejer venerb ngF& nw~ keneb keâer heebÛe meeršesb cesb oes hetke& cegKÙeceb$eer yeermeer Keb[tÌ[er Deewj Yeiele efmebn keâesMÙeejer heÇye} oekesoej nwb~ oesveesb vesleeDeesb kesâ veece hej cegnj Yeer }ie mekeâleer nw~ Ûegveeke meefceefle keâer otmejer yew"keâ 15 Heâjkejer lekeâ nes mekeâleer nw~ ceevee pee jne nw efkeâ Gmecesb yeÌ[s jepÙeesb kesâ ef}S kegâÚ veece Ieesef<ele nes mekeâles nwb~ yew " keâ mes yeng l e hen}s mes ef k eef Y eve> Deef O ekeâeef j Ùees b kes â yeeleÛeer l e keâj jne Lee~ Ùen yeele jepÙehee} ves het k e& kes â b õ er Ù e met Û evee DeeÙeg ò eâ Mew } s M e ieeb O eer keâes met Û evee kes â Deef O ekeâej (Deejšer D eeF) keâevet v e kes â lenle Ghe}yOe keâjeS ieS Deeos M e ces b keâner nw ~ meer y eer D eeF keâe Deejes h e nw ef k eâ Ûe£eCe ves jepemke ceb $ eer kes â ™he ces b ceg K Ùe Deef Y eÙeg ò eâ kes â meeLe oes pet v e 2000 keâer yew " keâ keâer Gme Deehejeef O ekeâ meeef p eMe ces b Meeef c e} Les ef p emeces b keâef L ele ™he mes heÇ m leeke ef o Ùee ieÙee ef k eâ DeeoMe& mees m eeFšer ces b 40 Heâer m eo lekeâ Deece veeieef j keâ meomÙe nes mekeâles nw b ~ jepÙehee} keâe keânvee nw ef k eâ Gme ef o ve keâer yew " keâ mes hen}s Yeer Ùen mhe<š nw ef k eâ Deece veeieef j keâ Fme mees m eeFšer keâer kÙekemLee ces b Meeef c e} Les ~ jepÙehee} ves keâne ef k eâ ot m ejs Meyoes b ces b meer y eer D eeF keâes F & Yeer meg y et l e hes M e keâjves ces b meHeâ} vener b nes mekeâer ~ heÇ L ece Âef < š ces b keâes F & ceece}e vener b nw Fmeef } S Ûe£eCe Fme Deejes h e mes yeenj ef k eâS peeles nw b ~ }Ì[efkeâÙeesb keâes GheosMe oskeâj Hebâmeer jekeâebhee veslee cegbyeF& }Ì[efkeâÙeesb keâes me}erkesâ mes keâheÌ[s henveves Deewj osj jele Iej mes venerb efvekeâ}ves keâe GheosMe osvee jekeâebhee veslee DeeMee efceie&s keâes cenbiee heÌ[ ieÙee nw~ GheosMe kesâ yeeo Gvekeâer heešer& cesb ner Gve hej DevegMeemeveelcekeâ keâej&keeF& keâer ceebie G"ves }ieer nw~ hesMes mes [e@keäšj DeeMee efceie&s jekeâebhee meomÙe nesves kesâ meeLe ner ceneje<š^ jepÙe ceefn}e DeeÙeesie keâer meomÙe Yeer nwb~ yeeo cesb DeeMee efceie&s ves Deheveer ie}leer ceeveles ngS ceeHeâer ceebie }er~ cebie}keej keâes cegbyeF& cesb jekeâebhee ceefn}e MeeKee kesâ Skeâ keâeÙe&›eâce cesb efceie&s ves Ùen mekee} G"ekeâj cegmeeryele cees} }s }er efkeâ efo}êer cesb meecetefnkeâ og<keâce& keâer efMekeâej ngF&b }Ì[keâer Deewj cegbyeF& keâer ceefn}e he$ekeâej keâes osj Meece Deheves heg®<e efce$e kesâ meeLe efHeâuce osKeves peeves Ùee efkeâmeer megvemeeve peien hej peeves keâer keäÙee pe™jle Leer? DeeMee efceie&s ves peye Ùen mekee} G"eÙee lees Gvekesâ heeme jekeâebhee meebmeo megefheÇÙee meg}s Yeer yew"er Leerb~ megefheÇÙee meg}s heešer& DeOÙe#e Mejo hekeej keâer yesšer nwb~ peye meg}s mes hetÚe ieÙee efkeâ Gvnesbves efceie&s kesâ yeÙeeve hej lelkeâe} Deeheeflle keäÙeesb venerb peleeF&, lees megefheÇÙee ves keâne efkeâ DeeMee efceie&s GceÇ cesb Gvemes yeÌ[er nwb~ ef}nepee, yees}les meceÙe Gvekeâer yeele hej Deeheeflle peleevee GefÛele venerb }iee~ ne}ebefkeâ, yeeo cesb Deheves Yee<eCe kesâ oewjeve meg}s ves keâne efkeâ efceie&s keâe Ssmee keânvee GefÛele venerb nw~ DeeMee efceie&s ves Deheves Yee<eCe cesb Ùen Yeer keâne Lee efkeâ efkeâmeer }Ì[keâer kesâ meeLe og<keâce& keâer Iešvee keâe nesvee Gmekesâ henveekes, kÙekenej Deewj mLeeve hej Yeer efveYe&j nw~ }Ì[efkeâÙeesb keâes Fve yeeleesb keâe efkeMes<e OÙeeve jKevee ÛeeefnS~ efceie&s kesâ Fme yeÙeeve keâer ÛeewlejHeâe Dee}esÛevee nes jner nw~ Ùeneb lekeâ efkeâ Gvnerb keâer heešer& kesâ keefj… veslee heÇHeâg} hešs} ves Gvekesâ yeÙeeve keâes DevegefÛele yeleeles ngS keâne nw efkeâ Gve hej heešer& keâes DevegMeemeveelcekeâ keâej&keeF& keâjveer ÛeeefnS~ ne}ebefkeâ, yeeo cesb efceie&s ves Deheveer ie}leer mkeerkeâej keâjles ngS ceeHeâer ceebie }er~ Gvnesbves keâne efkeâ ken veslee venber nwb Deewj Gvekeâe Fjeoe efkeâmeer YeekeveeDeesb keâes Deenle keâjvee venerb Lee~
  2. 2. 2 Ôãâ¹ã㪇ãŠãè¾ã Skeâ Deewj DeOetje mehevee kesâbõ mejkeâej Ûeens lees je<š^erÙe vecetvee meke&s#eCe mebie"ve kesâ leepee DeebkeâÌ[esb keâer Deheves {bie mes kÙeeKÙee keâj meblees<e pelee mekeâleer nw, }sefkeâve Ùen keâesF& DeÛÚer efmLeefle venerb efkeâ Deepeeoer kesâ 66 mee}esb yeeo Yeer keâjesÌ[esb }esie Ssmeer Pegiieer yeefmleÙeesb cesb jnves keâes efkekeMe nwb peneb meeceevÙe yegefveÙeeoer megefkeOeeDeesb keâe DeYeeke nw~ Ùen efmLeefle leye nw peye kesâbõerÙe mellee Menjesb keâer Pegiieer yeefmleÙeesb keâes nševes Deewj keneb jn jns }esieesb keâes yesnlej ceenew} cesb yemeeves kesâ Skeâ yeÌ[s keâeÙe&›eâce mes }wme nw~ kesâbõ mejkeâej efheÚ}s heebÛe mee}esb cesb efpeme lejn Pegiieer yeefmleÙeesb kesâ nševes kesâ }#edÙe keâes Skeâ efleneF& Yeer hetje venerb keâj mekeâer nw Gmes osKeles ngS Ùen keânves cesb npe& venerb efkeâ Gmekeâer Deesj mes Pegiieer cegòeâ osMe keâe mehevee DeeOes-DeOetjs ceve mes ner osKee ieÙee Lee~ 2009 cesb peye osMe keâes PegefiieÙeesb mes cegòeâ keâjves keâe DeefYeÙeeve Meg™ efkeâÙee ieÙee Lee leye Menjesb cesb keâjerye heÛeeme npeej Pegiieer yeefmleÙeeb Leerb, }sefkeâve je<š^erÙe vecetvee meke&s#eCe mebie"ve kesâ veS DeebkeâÌ[s Ùen yelee jns nwb efkeâ efmeHeâ& 31 Heâermeo Pegiieer yeefmleÙeeb keâce nes heeF&b~ Fme mebie"ve kesâ Devegmeej Dekesâ}s osMe kesâ 12 jepÙeesb cesb 33 npeej mes DeefOekeâ Pegiieer yeefmleÙeeb nwb Deewj Fvecesb mes DeeOes mes DeefOekeâ DeYeer Yeer DekewOe keâer ßesCeer cesb nwb~ Fmekeâe cele}ye nw efkeâ Fve Pegiieer yeefmleÙeesb keâer DeYeer lekeâ megefOe ner venerb }er ieF& nw~ Menjer F}ekeâesb keâes Pegiieer yeefmleÙeesb mes cegòeâ keâjves keâe DeefYeÙeeve efpeme lejn Ûe} jne nw Gmes osKeles ngS Ùen keânvee keâef"ve nw efkeâ osMe keâes Ssmeer yeefmleÙeesb mes cegefòeâ efce} mekesâieer~ Fme meboYe& cesb Fmekeâer DeveosKeer venerb keâer pee mekeâleer efkeâ Menjer F}ekeâesb cesb lespeer mes veF&-veF& Pegiieer yeefmleÙeeb yeÌ{leer pee jner nwb~ mecemÙee Ùen nw efkeâ peye Ùes yeefmleÙeeb Deekeâej }s jner nesleer nwb leye Gvekeâer keâesF& hejkeen venerb keâjlee Deewj Skeâ meceÙe Ssmeer efmLeefle Deeleer nw efkeâ jepeveereflekeâ o} Gvnsb mebj#eCe osves kesâ ef}S Deeies Dee peeles nwb~ Fmekesâ Ûe}les Gvekeâe efveÙeefceleerkeâjCe Yeer nes peelee nw, }sefkeâve DeekeMÙekeâ yegefveÙeeoer megefkeOeeSb cegefMkeâ} mes cegnwÙee nes heeleer nwb~ Fmekeâe Skeâ keâejCe mejkeâejer leb$e keâer megmle Ûee} lees nw ner, Fve yeefmleÙeesb keâe yeslejleerye nesvee Yeer nw~ osMe cesb Skeâ yeÌ[er mebKÙee cesb Ssmeer Pegiieer yeefmleÙeeb nwb peneb Ûeenkeâj Yeer meYeer DeekeMÙekeâ yegefveÙeeoer megefkeOeeSb Ghe}yOe keâjevee keâef"ve nw~ Fmekeâe meyemes yeÌ[e GoenjCe osMe keâer jepeOeeveer nw, peneb leceece yeefmleÙeesb cesb DeYeer lekeâ hesÙepe} kesâ keâveskeäMeve lekeâ venerb nes mekesâ nwb~ Pegiieer yeefmleÙeesb keâer yeÌ{leer mebKÙee keâe cet} keâejCe Menjer F}ekeâesb cesb Deekeeme keâer Yeejer keâceer nw~ efke[byevee Ùen nw efkeâ jesšer, keâheÌ[e Deewj cekeâeve keâer yeelesb keâjves kee}s jepeveereflekeâ o} Deekeeme mecemÙee keâe meceeOeeve keâjves kesâ ef}S leefvekeâ Yeer iebYeerj vepej venerb Deeles~ kele&ceeve cesb pees Menj efpelevee yeÌ[e nw, Deece Deeoceer kesâ ef}S Skeâ Deoo Deekeeme neefme} keâjvee Glevee ner cegefMkeâ} nw~ meÛe lees Ùen nw efkeâ je<š^erÙe vecetvee meke&s#eCe mebie"ve kesâ leepee DeebkeâÌ[s ieÇeceerCe Deewj Menjer F}ekeâesb cesb }esieesb keâes DeekeMÙekeâ yegefveÙeeoer megefbkeOeeSb Ghe}yOe keâjeves kesâ ceece}s cesb kesâbõ Deewj jepÙe mejkeâejesb keâer hees} ner Kees} jns nwb~ Fmecesb mebosn nw efkeâ Fve DeebkeâÌ[esb kesâ meeceves Deeves kesâ yeeo nceejs veerefle-efveÙeblee Fve megefbkeOeeDeesb kesâ ceece}s cesb Deheveer efpeccesoejer kesâ heÇefle meÛesle nesbies Deewj osMe keâes PegefiieÙeesb mes cegòeâ keâjves kesâ DeefYeÙeeve keâes ieefle osves kesâ ef}S keâcej keâmesbies~ megjef#ele ÙeeleeÙeele Ssmee yengle yeej heÌ{ves-megveves cesb Deelee jne nw efkeâ meHeâ} Deewj }byeer efpeboieer peerves kesâ ef}S ÙeeleeÙeele kesâ efveÙeceesb Deewj efÛeÖesb keâes ceevevee Deewj peevevee DelÙeekeMÙekeâ nw~ efnceeÛe} heÇoMe cesb DeeS efove ope& nesles neomes yeleeles nwb efkeâ s metÛevee ›eâebele kesâ Fme Ùegie cesb Yeer meÌ[keâ keâer lenpeerye mes Skeâ keie& keâe keâesF& keemlee f venerb nw~ osKeves cesb lees Ùener Deelee nw efkeâ meÌ[keâ hej keenve Ûe} jne nw }sekeâve f ieewj keâjves hej cenmetme neslee nw pewmes Gvceeo keâe js}e oew[ jne nw pees efkeâmeer keâes Ì Yeer kegâÛe} mekeâlee nw~ peyeefkeâ cet} yeele Ùen nw efkeâ megjef#ele ÙeeleeÙeele kesâ cet}Yetle ceevekeâesb keâe hee}ve Yeer nes peeS lees yengle mes peerkeve DebOekeâej kesâ efMekeâej nesves mes yeÛeeS pee mekeâles nw~ Ùes cet}Yetle ceevekeâ nw-efveÙebe$f ele jHeâdleej, Mejeye heerkeâj b b keenve ve Ûe}evee, nsucesš keâe heÇÙeesie keâjvee, meerš yesuš keâe heÇÙeesie keâjvee DeewjÛyeÛÛeesb kesâ megj#ee mebyebOeer GhekeâjCeesb keâe OÙeeve jKevee~ DeHeâmeesme keâer yeele nw efkeâ efnceeÛe} heÇoMe cesb meerš yesuš Deewj nsucesš keâe Fmlescee} kesâke} ÙeeleeÙeele s hege}me keâes efoKeeves kesâ ef}S neslee nw~ peneb lekeâ jHeâdleej keâe mekee} nw, Gme hej f DebkegâMe venerb nw, Ùen yengle yeej }ng}neve nesleer Mee}ervelee Yeer yeleeleer nw~ neomeesb g keâer mebKÙee cesb ke=eæ keâe keâejCe yeve jne Skeâ DevÙe he#e Ùen nw efkeâ kegâÚ veeyeeef}ie f Yeer keenve Ûe}eles efoKeles nw~ Gvnsb keenve Ûee}ve keâjlee osKe DeefYeYeekekeâ heÇmeve> b nesles nwb }sekeâve Ssmeer ner cet}Yetle ie}leer keâjves hej pees oo& efce}lee nw, Gmekeâe f og<heÇYeeke hetjer efpeboieer keâce venerb neslee~ Fmecesb keâesF& mebon venerb nw efkeâ megjef#ele s ÙeeleeÙeele heÙe&ehle keâejCeesb mes keenve Ûe}eves kee}esb hej Yeer efveYe&j keâjlee nw }sekeâve f Fmekesâ meeLe peg[s kegâÚ he#e Yeer nwb efpevekeâer Deesj veerele efveÙebleeDeesb keâe OÙeeve efo}eves Ì f kesâ ef}S owevekeâ peeiejCe ves leerve efokemeerÙe DeeÙeespeve Yeer efkeâÙee~ Ùeefo keenve f yesMegceej nesb Deewj jensb yeerceej nesb lees keâesF& keäÙee keâj mekeâlee nw~ Ùeefo G}Peveesb kesâ oesjens hej kÙekemLee keâes Yeer }e} yelleer ner efoKeeF& pee jner nes Ùeeveer mebkesâlekeâ ner mhe<š ve nesb lees keenve Ûee}keâ Yeer keäÙee keâj mekeâlee nw~ Deelceke meesefveÙee ieebOeer keâe ceevevee nw efkeâ YeÇ<šeÛeej Deewj yeÌ{leer cenbieeF& keâes jeskeâves cesb veekeâeceer keâer kepen mes keâebieÇsme keâes Ûeej jepÙeesb cesb nej keâe cegbn osKevee heÌ[e~ ceeref[Ùee efkeMeês<ekeâesb keâe keânvee nw efkeâ vejsbõ ceesoer keâer nkee kesâ keâejCe leerve jepÙeesb cesb Yeepehee ves keâebieÇsme keâes peesjoej heškeâveer oer~ Ûegveeke heefjCeece cesb Yeepehee keâer peerle keâe ner veleerpee Lee efkeâ veleerpes kesâ Deie}s ner efove MesÙej yeepeej ves peesjoej Ú}ebie }ieeF& nw~ yeepeej cepeyetle Deewj MeefòeâMee}er vesleeDeesb keâes hemebo keâjlee nw~ 2013 kesâ Ûegveeke veleerpeesb mes pees meeHeâ-meeHeâ efoKe jne nw Gmekesâ De}ekee Yeer Ùes yengle kegâÚ keânles nwb~ efo}êer cesb keâebieÇsme keâer mebYeekeveeDeesb keâes Deece Deeoceer heešer& ves he}erlee }iee efoÙee~ Fmekesâ De}ekee jepemLeeve, ceOÙe heÇosMe Deewj kegâÚ no lekeâ ÚlleeermeieÌ{ kesâ veleerpeesb mes helee Ûe}lee nw efkeâ Ùen peveeosMe kesâke} YeÇ<šeÛeej Deewj cenbieeF& kesâ ner efKe}eHeâ venerb Lee, yeefukeâ keâceesyesMe Ùen mebheÇie mejkeâej keâer Gve oes<ehetCe& veerefleÙeesb kesâ efKe}eHeâ Lee efpeve hej efheÚ}s Skeâ oMekeâ mes keâebieÇsme heešer& Ûe} jner nw~ YeÇ<šeÛeej Deewj cenbieeF& lees Gme Demeceevelee Deewj DeeefLe&keâ DevÙeeÙe keâe heÇleerkeâ cee$e nwb efpevemes osMe keâer pevelee Deeefpepe Dee Ûegkeâer nw~ cegPes Ùeeo nw efkeâ 2009 kesâ }eskeâmeYee Ûegveeke heefjCeece Ieesef<ele nesves kesâ yeeo ceeref[Ùee hebef[le YeejleerÙe celeoeleeDeesb keâer heefjhekeäkelee keâer yeele keâj jns Les~ mebheÇie kesâ efHeâj mes mellee cesb Deeves keâe kes Ùen keânkeâj yeKeeve keâj jns Les efkeâ pevelee ves yeepeej keâer he#eOej DeeefLe&keâ veerefleÙeesb keâes Ûegvee nw~ meyemes hen}s cewbves Ùen leLÙe jsKeebefkeâle cesš^es F&mš Jesmš efkeâÙee Lee efkeâ cevejsiee, efkeâmeeveesb keâes 60,000 keâjesÌ[ ®heÙes keâer $e+Ce ceeHeâer , Úe$eeDeesb keâes meeFefkeâ} Deeefo osves kesâ Heâwme}s ner mellee™Ì{ mebheÇie kesâ otmejer yeej mellee cesb Deeves keâe heÇcegKe keâejCe yeves~ Fmekesâ yeeo ner yenme Ûegveeke mes "erkeâ hen}s }eskeâ}gYeekeve GheeÙeesb keâer Deesj cegÌ[ ieF&~ šerkeer hej Dekeâmej vepej Deeves kee}s yengle mes efkeMes<e%eesb ves Fve leLeekeâefLele }eskeâ}gYeekeve GheeÙeesb keâes Kejeye DeLe&kÙekemLee keâjej efoÙee~ otmejer yeej mellee™Ì{ nesles ner mebheÇie ves Dehevee OÙeeve peer[erheer cee@[} hej kesâbefõle keâj efoÙee~ ceeveke hetbpeer, meeceeefpekeâ hetbpeer Deewj heÇeke=âeflekeâ hetbpeer hej OÙeeve kesâbefõle keâjves kesâ yepeeÙe mellee™Ì{ o} efkelleeerÙe hetbpeer keâes heÇeslmeenve osves cesb pegš ieÙee Deewj Gmeves ceekeâ&sš megOeej keâe DeefYeÙeeve ÚsÌ[ efoÙee~ Fmekeâe meerOee mee cele}ye Lee-efvepeerkeâjCe~ heefjCeecemke™he osMe Yej cesb pecekeâj Yetefce keâypeeves Deewj heÇeke=âeflekeâ mebmeeOeveesb keâer yebojyeebš keâe oewj Ûe}e, efpememes ieÇeceerCe #es$e cesb }eKeesb keâjesÌ[esb }esieesb keâes jespeer-jesšer kesâ }e}s heÌ[ ieS~ Fme keâejCe ieÇeceerCe #es$eesb cesb nj mehleen npeejesb efkejesOe heÇoMe&ve nesves }ies~ efkeõesn hej Deeceeoe Ùes kes }esie Les pees Deheveer DeeefLe&keâ megj#ee kesâ Skeâcee$e meeOeve Ùeeveer peceerve mes yesoKe} nesves keâes cepeyetj nes ieS Les~ šerkeer Ûewve}esb hej yew"s ngS }esie Fmes efkekeâeme Deewj lejkeäkeâer kesâ jemles cesb Deeves kee}e Úesše mee vegkeâmeeve ceevekeâj Fmekeâer DeveosKeer keâjles jns~ yeepeej kesâ 'DelÙeeÛeej', pewmee efkeâ heeshe HeâÇebefmeme Deye keânles nwb, kesâ keâejCe KeeodÙe, Deekeeme, efMe#ee Deewj mkeemLÙe pewmeer yegefveÙeeoer megefkeOeeSb }esieesb keâer hengbÛe mes otj nes ieF&b~ pewmes-pewmes DeefOekeâeefOekeâ }esie Kesleer-yeeÌ[er keâes efle}ebpeef} osles ieS, kewmes-kewmes yesjespeieejesb keâer Heâewpe cesb ke=efæ nesleer Ûe}er ieF& Deewj Gvekeâe peervee cegne} nes ieÙee~ PeejKeb[, DeesefÌ[Mee Deewj ÚlleeermeieÌ{ cesb Yeejer cee$ee cesb Keveve mes mLeeveerÙe }esieesb keâe peerkeve yeo mes yeolej nes ieÙee~ ieebkeesb mes Menj cesb he}eÙeve keâjves kee}s Fve }eKeesb }esieesb ves Pegiieer-yeefmleÙeesb cesb MejCe }er lees Gvnsb Yeer Okemle efkeâÙee peeves }iee~ ieebkeesb mes yesoKe} nesves kesâ yeeo Menjesb mes Yeer yeenj efvekeâe} efoS ieS Fve }esieesb mes Deehe keäÙee Dehes#ee keâj mekeâles nwb? Deheves iegmmes keâes peeefnj keâjves kesâ ef}S Gvnesbves celeoeve keâe meneje ef}Ùee~ ceeref[Ùee hebef[le Deewj mejkeâej yeej-yeej Fme Pet" keâes oesnjeles jns efkeâ DeefOekeâ jespeieej Ghe}yOe keâjeves Deewj iejeryeer Gvcet}ve kesâ ef}S GÛÛe efkekeâeme oj pe™jer nw~ DeebkeâÌ[s Gvekesâ Fme Pet" keâer hees} Kees} jns nwb~ Ùeespevee DeeÙeesie Éeje heÇeÙeesefpele Skeâ DeOÙeÙeve kesâ Devegmeej 2005-09 kesâ yeerÛe peye DeeefLe&keâ efkekeâeme oj 8 heÇefleMele mes DeefOekeâ keâer jHeâdleej mes Heâj&eše Yej jner Leer, 140 }eKe }esie Kesleer ÚesÌ[ves keâes cepeyetj nes ieS~ Ùener venerb, efkeefvece&eCe #es$e cesb 53 }eKe }esie veewkeâjer iebkee yew"s~ otmejs Meyoesb cesb peye peer[erheer cesb ke=efæ oj GÛÛe mlejesb hej Leer leye yesjespeieejer Yeer lespeer mes yeÌ{ jner Leer~ DeOÙeÙeveesb mes helee Ûe}lee nw efkeâ peye DeeefLe&keâ efkekeâeme oj leerve heÇefleMele Leer leye mebieef"le #es$e cesb jespeieej kesâ Dekemejesb cesb oes heÇefleMele keâer ke=efæ ngF&, efkeâbleg peye peer[erheer cesb ke=efæ meele heÇefleMele Ùee Fmemes DeefOekeâ keâer oj hej Dee ieF& lees jespeieej cesb Skeâ heÇefleMele keâer keâceer nes ieF&~ Fmemes mhe<š nes peelee nw efkeâ Yeejle cesb jespeieej jefnle efkekeâeme keâe cee@[} efkekeâefmele efkeâÙee ieÙee~ jepekeâes<eerÙe Ieešs keâes Ieševes Deewj DeeefLe&keâ efkekeâeme oj keâes 4.8 heÇefleMele mes Thej }eves keâer DeeheeOeeheer cesb Ssmes DeeefLe&keâ GheeÙe efkeâS ieS, efpevnesbves Deece Deeoceer keâes meyemes DeefOekeâ $emle efkeâÙee~ Skeâ yeej efHeâj ceeref[Ùee hebef[le Deewj keâejheesjsš DeLe&MeeŒeer šerkeer Ûewve}esb hej iejeryeesb keâer meefyme[er otj keâjves kesâ GheeÙeesb hej peesj os jns nwb~ Fmes Oeve keâer yeye&eoer yeleeles ngS Ùes DeLe&MeeŒeer hesše^ }, [erpe}, s jmeesF& iewme Deewj Ùeneb lekeâ efkeâ KeeodÙe megj#ee keâer meefyme[er mes Úgškeâeje efo}evee Ûeenles nwb~ F&bOeve meefyme[er keeheme }sves ves cenbieeF& keâer Deeie cesb Ieer [e}ves keâe keâece efkeâÙee~ Ùen hetjer lejn mes iewjpe™jer Lee~ Fmekeâe keâejCe meerOee mee nw~ iejeryeesb hej yeesPe [e}ves kesâ yepeeÙe ke<e& 201314 cesb GodÙeesieheefleÙeesb keâes pees 5.73 }eKe keâjesÌ[ ®heÙes keâer keâj cesb Útš oskeâj oefjÙeeefo}er efoKeeF& ieF& nw Gmekeâer keâesF& mebYeekeveeDeesb kesâ veS ef"keâeves veeiehegj keâes Yeejle keâe kesâbõ ceevee peelee nw, efkeâbleg ne} ner cesb Fmes kewefMkekeâ hetke&-heefMÛece nkeeF& ™š kesâ Yeewieesef}keâ kesâbõ kesâ ™he henÛeeve efce}er nw~ Menj keâe veÙee kesâbõefyebog efceneve nw~ Ùen keâeie&es megefkeOeeDeesb keâe yeÌ[e kesâbõ Deewj efkeMee} DeeefLe&keâ peesve nw, efpemes keâYeer osMe keâer meyemes yeÌ[er efkekeâeme heefjÙeespevee yeleeÙee ieÙee Lee~ peneb Yeejle kesâ yeÌ[s Menj YeerÌ[-YeeÌ[, peceerve keâer mecemÙee Deewj heÇehešer& keâer yeÌ{leer keâerceleesb mes petPe jns nwb kenerb otmejs ope&s kesâ Menj osMe keâer Deeyeeoer keâe DeefOekeâ Yeej {es jns nwb~ Yeejle cesb 10 }eKe mes 50 }eKe keâer Deeyeeoer kesâ 40 Menj nwb~ cewefkeâvmes ieêesye} FbmšeršdÙetš keâer 2010 keâer efjheesš& kesâ Devegmeej Deie}s 20 ke<e&es cesb Yeejle kesâ Menjesb keâer Deeyeeoer 25 keâjes[ yeÌ{ peeSieer~ Ùeeveer Menjer Deeyeeoer Ì jespeevee keâjerye 35,000 keâer oj mes yeÌ{ jner nw~ ieebkeesb mes Menjesb cesb he}eÙeve }byes meceÙe lekeâ peejer jnsiee, keäÙeesbefkeâ jespeieej kesâ pees LeesÌ[s-yengle Dekemej hewoe nes jns nwb kes Menjesb cesb ner kesâbefõle nwb~ Fme pevemebKÙee efkemHeâesš mes mLeeveerÙe mejkeâejesb kesâ meeceves veF&-veF& ÛegveewefleÙeeb GYej jner nwb~ Menjer mebjÛevee hen}s ner ÛejcejeF& ngF& nw~ meÌ[keâesb hej peece }iee jnlee nw Deewj DeefveÙeesefpele efkekeâeme ke keâejesb keâer yesleneMee efyeòeâÇer kesâ keâejCe keeÙeg heÇot<eCe Kelejveekeâ mlej hej hengbÛe Ûegkeâe nw~ ieebkeesb mes Menjesb cesb Deeves kee}s DeefOekeâebMe }esie DeveefOeke=âle keâe@}esefveÙeesb cesb yemeles nwb~ Ùes keâe@}esefveÙeeb ieboieer mes Dešer heÌ[er nwb~ Fvecesb ve heerves keâe mkeÛÚ heeveer nw Deewj ve meerkej }eFves~ MenjerkeâjCe b Skeâ Ssmeer DekeOeejCee nw pees efkeMke kesâ oef#eCeer Yeeie keâes meyemes DeefOekeâ heÇYeeefkele keâj jner nw~ mebÙegòeâ je<š^ kesâ Deekeâ}ve kesâ Devegmeej 2011 mes 2050 lekeâ Menjesb cesb yeÌ{ves kee}er Deeyeeoer kesâ 86 heÇefleMele keâe yeesPe SefMeÙee Deewj DeHeâÇerkeâe hej heÌ[siee~ Ùetjeshe Deewj Gllejer Decesefjkeâe cesb cee$e Ún heÇefleMele keâer ke=efæ nesieer~ Ùener venerb, 2025 lekeâ efkeMke keâer Menjer Deeyeeoer keâe 86 heÇefleMele Ùeeveer keâjerye Ûeej Dejye }esie, Ssmes Menjesb cesb jn jns nesbies efpevekeâer Deeyeeoer ome }eKe mes keâce nw~ Deie}s kegâÚ oMekeâesb lekeâ SefMeÙee kesâ ceOÙece ope&s kesâ Menjesb cesb Deeyeeoer keâe efkemHeâesš peejer jnsiee~ Skeâ oMekeâ kesâ Yeerlej Yeejle efkeMke keâe meyemes DeefOekeâ Deeyeeoer keâe osMe yeve peeSiee~ Fme keâejCe Ùeneb Menjer efkekeâeme kesâ heÇyebOeve Deewj efveÙeespeve keâer pe™jle Deewj Yeer yeÌ{ peeleer nw~ Deiej megefveÙeesefpele lejerkesâ mes efkekeâeme efkeâÙee peeS lees Úesšs Menj efškeâeT efkekeâeme kesâ veS cee@[} kesâ ™he cesb GYej mekeâles nwb~ Úesšs Menjesb cesb Yeer Deblejje<š^erÙe efvekesMe keâes Deekeâef<e&le keâjves keâer }e}mee nw~ heÇeflemheOe&e cesb Deeies efvekeâ}ves kesâ ef}S Ùes Menj kÙeekemeeefÙekeâ Deewj DeewodÙeesefiekeâ mebjÛevee cesb Yeejer efvekesMe keâj jns nwb~ cewefkeâvmes efjheesš& kesâ Devegmeej Yeejle kesâ Úesšs Deewj ceOÙece Menjesb cesb efvekesMe keâe 80 mes 85 heÇefleMele lekeâ mLeeveerÙe mebmeeOeveesb mes pegševes keâer #ecelee nw~ Mes<e jeefMe keâer $e+Ce mes hetefle& mebYeke nw~ ne}ebefkeâ efkekeâeme kesâ Fme {ebÛes kesâ keâejCe Ùes Menj #es$eerÙe efkelleerÙe mebkeâš mes efIejves }ies nwb~ Fve Menjesb cesb efvekesMe mes mejkeâej Éeje neLe KeerÛe ef}S peeves kesâ keâejCe mebjÛeveelcekeâ b efkekeâeme yeeefOele nes jne nw~ Fmekesâ ef}S mceeš& mebjÛevee cesb efvekesMe keâer pe™jle nw~ Fmekesâ lenle heefjkenve, Deekeeme Deewj heÙe&ekejCe keâer j#ee pewmes #es$e Deeles nwb, peyeefkeâ Ûecekeâ-ocekeâ keâer mebjÛeveeDeesb pewmes Mee@efhebie ceeume Deewj veF& šeGveefMehe Deeefo meHeâso neLeer kesâ meceeve nwb~ Menjesb cesb mebjÛeveelcekeâ heefjÙeespeveeDeesb kesâ yepeeÙe Meeveoej Deekeeme megefkeOeeDeesb hej DeefOekeâ peesj efoÙee pee jne nw, efkeâbleg Ùes heefjÙeespeveeSb Dekeâmej Gcceeroesb hej Kejer venerb Glejleer~ b GoenjCe kesâ ef}S veeiehegj keâer efceneve Skeâ oMekeâ mes Yeer hegjeveer Ùeespevee nw Deewj Ùen keâevetveer oekehesbÛeesb, Yetefce DeefOeieÇnCe cesb DeÌ[Ûeveesb Deewj efvekesMekeâesb keâe Yejesmee ef[ieves kesâ keâejCe DeYeer lekeâ hetjer venerb nes heeF& nw~ Fmemes Menjer efveÙeespeve kesâ meeLe-meeLe mebmLeeveelcekeâ megOeejesb keâe cenlke Yeer jsKeebefkeâle neslee nw~ Yeejle kesâ oesÙece Menjesb keâes Sseleneefmekeâ f ™he mes yeerceej mLeeveerÙe keâj {ebÛes, peefš} efveÙeceesb Deewj YeÇ<šeÛeej mes cegòeâ keâjeves keâer pe™jle nw~ Fve Menjesb keâes Gve mecemÙeeDeesb mes Yeer Gyeejves keâer pe™jle nw, pees Yeejle keâer DeLe&kÙekemLee keâes he}erlee }iee jner nwb~ efkeMke yewbkeâ keâer efyepevesme efjheesš& cesb Yeejle kesâ kÙeeheeefjkeâ mebkesâlekeâesb keâes jsKeebefkeâle efkeâÙee ieÙee nw~ 183 osMeesb keâer Fme metÛeer cesb Yeejle keâe 132keeb mLeeve nw~ Fme metÛeer keâe efveOe&ejCe kÙekemeeÙe Meg™ keâjves keâer megefkeOeeDeesb kesâ DeeOeej hej ngDee nw~ Fme #es$e cesb Yeejle keâes Dehevee heÇoMe&ve megOeejves keâer pe™jle nw~ jeefMeHeâue ces<e - Iej ceW megKe mebmeeOeveeW keâer yeÌ{esòejer nesieer~ mebleeve he#e keâer GVeefle mes kegâÚ efÛebelele jnWies~ ùoÙe ceW meeeflJekeâ YeeJeveeDeeW keâe efJekeâeme nesiee~ f uebyes meceÙe mes Ûeueer Dee jner mecemÙeeDeeW keâe Deble nesiee~ Je=<e - Deefle DeelceefJeÕeeme SJeb ›eâesOe Deehekesâ efueS Åeeslekeâ efmeæ nes mekeâlee nw~ Deepe Yetece, cekeâeve, Jeenve kesâ ›eâÙe-efJe›eâÙe kesâ efueS f ueeYekeâejer efove veneR nw~ efceLegve - yenveeW kesâ mebheke&â SJeb menÙeesie mes Oeve ueeYe nesiee~ ›eâÙe-efj›eâÙe kesâ efueS efove MegYe veneR nw~ ceelee-efhelee kesâ meeLe celeYeso nes mekeâlee nw~ Deepe Deehe MeerIeÇlee ceW keâesF& yeÌ[e keâoce ve G"eSb~ keâke&â - ue#ÙeeW keâer Øeeefhle ceW DeJejesOe GlheVe nes mekeâlee nw~ hejer#ee heefjCeece mes meblees<e DevegYeJe veneR nesiee~ DeOegjs heÌ[s keâeÙe& hetjs neWies~ veJeerve keâeÙe& Yeer ØeejbYe keâj mekeâles nQ~ GVeefle kesâ efueS Yeeieoew[ keâjveer heÌ[ieer~ Ì s efmebn - efJeÅeeLeea Jeie& keâe OÙeeve heÌ{eF& mes nškeâj jespeieej keâer Deesj Deekeâef<e&le nesiee~ keâeÙeeX ceW mebIe<e& keâjvee heÌ[iee~ JÙeeheej keâjves Jeeues ueesieeW s keâer Gòejeæ& ceW DeeÙe keâceer nesieer~ mJeemLÙe Øeo Yeespeve ueW~ keâvÙee - F° efce$eeW mes menÙeesie keâer mebYeeJevee keâce nw~ meceepe ceW heoØeefle‰e kesâ Øeefle DeefOekeâ peeie¤keâ jnW~ keâesš-keâÛenjer mebyebeOele keâeÙeeX & f ceW meeJeOeeveer jKeW~ $e+Ce uesve-osve ceW peuoyeepeer ve keâjW~ leguee - keâeÙe&#es$e ceW DeefOekeâ heefjßece keâjves keâer DeeJeMÙekeâlee nw~ otjieeceer heefjCeeceeW keâes OÙeeve ceW jKeles ngS keâeÙe& keâjW~ DeeOÙeeeflcekeâ Ûeslevee keâe efJekeâeme nesiee~ Je=e§ekeâ - otmejeW keâer DeÛÚeF&ÙeeW keâes pevej Deboepe ve keâjW~ Deheves f Dence keâes Kego hej neJeer ve nesves oW~ efove keâe Gòejeæ& DeefOekeâ ueeYekeâejer Je megKekeâejkeâ jnsiee~ GÛÛe efMe#ee kesâ #es$e ceW ¤efÛe yeÌ{ieer~ s Oeveg - menÙeeseieÙeeW kesâ menÙeesie mes keâeÙe&#es$e ceW ueeYe nesiee~ heefjJeej ceW f meeceevÙe celeYeso nes mekeâles nQ~ peceehetpeer keâe ieuele efveJesMe ve keâjW~ b Deheves yeueyetles hej keâesF& veÙee keâeÙe& keâj mekeâles nQ~ cekeâj - JÙeJemeeÙe ceW lespeer mes Øeieefle nesieer~ DeefOekeâejer Jeie& mes menÙeesie efceuesiee~ cenlJehetCe& omleeJespeeW hej meeJeOeeveerhetJe&keâ nmlee#ej keâjW~ Me$egDeeW keâer mebKÙee ceW Je=eæ nesieer, DeeÙe kesâ veS Œeesle yeveWies~ f kegâb Ye - JÙeJemeeÙe ceW ØeefleÉvoerÙeeW Éeje neefve hengÛeeves keâe ØeÙeeme nes b mekeâlee nw~ Deepe Deehekesâ keâeÙeeX ceW Yeeieoew[ DeefOekeâ jnsieer~ DeOeervemLe Ì keâce&ÛeeefjÙeeW kesâ menÙeesie mes efJeefYeVe keâeÙe& meceÙe hej hetCe& neWies~ ceerve - heefjefÛeleeW kesâ ceeOÙece mes DeeefLe&keâ ueeYe efceuesiee~ DeeuemÙe yevee jnsiee~ ceveesjpeve kesâ keâeÙe&›eâceeW ceW ceve ueiesiee~ Ùee$ee mLeefiele jKeW~ ieerleb mebieerle Je DevÙe meceejesnes ceW meefcceefuele neWies~ keâÌ[kes heÇkeÛeve : cegefve le®Ce meeiej mebmeej keâe meej leye Yeer kes mebmeej mes yeenj kesâ ceeie&e& bs keâer Keespe cesb pegšs nw~ metÙe&-Ûebõ Deewj cebie} b meefnle Deveskeâ ieÇnesb kesâ jemleesb keâes le}eMeles ngS Gvnsb mkeÙeb kesâ ef}S jemlee venerb metPe jne nw~ otmejesb keâes jen efoKeeves kee}s lees efce}sies, hejbleg Deheveer jen keâer megOe keâce b ner }esieesb keâes nw~ meej mes ner yevee nw mebmeej, Ùeeveer meej keâe efkemleej~ meej efpelevee megKeo nw, efkemleej Glevee ner ogKeo nw~ meej keâe Yeso keäÙee nw Deewj mebmeej keâe jnmÙe keäÙee nw, Fme efke<eÙe hej "njkeâj efkeÛeej keâjvee ÛeeefnS~ efpeme heÇkeâej pe™jle venerb Leer~ Deiej Fme oefjÙeeefo}er kesâ efKe}eHeâ Heâwme}e ef}Ùee peelee lees hetje jepekeâes<eerÙe Ieeše Kelce nes peelee Deewj Fmekeâer ceej mes iejerye yeÛe peeles~ ceOÙe heÇosMe Deewj ÚlleeermeieÌ{ cesb Yeepehee keâes keesš osves keâe Skeâ keâejCe Ùen Yeer jne efkeâ jeÛÙe mejkeâejesb ves yeÌ[s kÙekeefmLele lejerkesâ mes meeceeefpekeâ megj#ee ÙeespeveeSb Meg™ keâerb Deewj Fme heÇkeâej ceekeâ&sš DeLe&kÙekemLee kesâ Ieelekeâ heÇYeekeesb keâes kegâbo keâj efoÙee~ Fve jeÛÙeesb cesb keâewefÌ[Ùeesb kesâ Yeeke KeeodÙeeve> Ghe}yOe keâjeÙee ieÙee~ Fmekesâ De}ekee ceOÙe heÇosMe cesb efMekejepe efmebn Ûeewneve mejkeâej ves ke=âef<e hej OÙeeve kesâbefõle efkeâÙee Deewj Gvekeâer Deeceoveer yeÌ{eves kesâ GheeÙe efkeâS~ meeLe ner, ncesb Fme yeejs cesb Yeer Dehevee ®Ke meeHeâ keâj }svee ÛeeefnS efkeâ Fme oes<ehetCe& efkekeâeme kesâbefõle DeeefLe&keâ cee@[} keâes Deheveeves cesb Yeepehee Yeer keâebieÇsme mes heerÚs venerb nw~ }esieesb ves Yeepehee keâes oes keâejCeesb mes keesš efoS nwb~ hen}e, efo}êer keâes ÚesÌ[keâj Gvekesâ heeme keâesF& efkekeâuhe venerb Lee~ Deewj otmeje, }esieesb keâe iegmmee DevÙeeÙehetCe& DeeefLe&keâ veerefleÙeesb kesâ efKe}eHeâ nw~ Deiej jepeveereflekeâ o} Ùen mecePeves cesb efkeHeâ} jnles nwb efkeâ YeÇ<šeÛeej Deewj cenbieeF& mes }esieesb keâe peervee otYej nes ieÙee nw lees Fmekeâe KeeefceÙeepee Gvnsb G"evee heÌ[siee~ Deye Deece Deeoceer kesâ heeme efkekeâuhe nw~ Fmeef}S efkekeâeme kesâ veece hej heÇeke=âeflekeâ, meeceeefpekeâ Deewj ceeveke mebmeeOeveesb keâer }ieeleej peejer }tš Deye yebo keâjveer nesieer~ Yeejle peeie ieÙee nw~ Ùen Deye peer[erheer DeebkeâÌ[esb mes heÇYeeefkele venerb neslee~ Ùen meyekesâ ef}S Yeespeve, mkeemLÙe Deewj efMe#ee Ûeenlee nw~ veer eÙees hešse}s mejoej OegveejepeieerheÌ Ûegveeke elf cesb b mes bO} keâe [les âLee mebmeej DeveesKee nw, efkeefÛe$eleeDeesb Deewj efkemebieefleÙeesb mes heefjhetCe& nw~ Deveskeâeveskeâ heÇeCeer, peerkeOeejer, peerkeebMe ke peerkeeCegDeesb mes Ùegòeâ Ùen mebmeej efkeMes<eleeDeesb keâe ke=no mke™he nw~ Fme hej ÛeÛe&e keâjves mes keâF& ieÇLeesb keâer jÛevee nes mekeâleer nw, b }sekeâve ceewpetoe meboYe& cesb ÛejeÛej peiele f kesâ Gve efveÙeecekeâesb keâe heÇmebie G"e nw efkeâ Fme mebmeej keâe meej keäÙee nw? mebmeej keâe meej lees mebmeej kee}s yelee mekeâles nw, Fmecesb keäÙee mebon nw? efHeâj Yeer b s Deveskeâ mebmeejer peve Deuhe%e nes mekeâles nw~ nj jener keâes Deheveer b jen keâe helee nes, Ùen pe™jer vener~ Ssmee }ielee nw efkeâ heefLekeâ b Dehevee heLe Yet} ieÙee nw, Gmes kegâÚ Yeer Ùeeo vener~ }esie b Dehevee ceeie& venerb peeveles, owevekeâ f mebheeokeâerÙe/Oece&-keâce& cegyeF&, ieg®Jeej 30 peveJejer 2014 b F&Mkej ves ceveg<Ùe keâes efkeMes<e GösMÙe kesâ ef}S he=Lkeer hej Yespee nw, Gmeer lejn mebmeej keâer mebjÛevee kesâ heerÚs heÇYeg keâe ceblekÙe ner heÇcegKe nw~ meYeer }esieesb keâes Fmes ner meej lelke ceevevee ÛeeefnS~ Yeiekeeve keâer FÛÚe mes heÇke=âefle keâe pevce ngDee nw~ ken ner mebmeej cesb Ûesleve lelke kesâ ™he cesb efkejepeceeve nwb~ Fmeef}S Deelcee mes hejceelcee kesâ ceOÙe mesleg keâes ner Dehevee jemlee ceevevee ÛeeefnS~ Deelcelelke Ùee Ûeslevee keâes mecePeves ke DevegYeke keâjves keâer efkeefOeÙeeb De}ieDe}ie nes mekeâleer nwb, efHeâj Yeer Gvekeâer efoMee Skeâ ner nw~ Deelce%eeve ner meej lelke nw mebmeej keâe~ Deelce%eeve keâer DevegYetefle nesves hej kÙeefòeâ keâes Ùen helee Ûe} peelee nw efkeâ Fme mebmeej cesb MeeMkele keäÙee nw, keäÙeesbefkeâ ceeveke Mejerj Deewj peÌ[ peiele veMkej nw~ DeveMkej nw lees efmeHeâ& Deelcee ke hejceelke lelke~ osn kesâ Deble kesâ yeeo Deelcee, hejceelcee ces b efke}erve nes peeleer nw~ Ùeefo ceve Deheveer Deelcee cesb jceCe keâjs lees veS mebmeej keâer jÛevee nesieer, efpemekesâ ef}S ceveg<Ùe Oejleer hej DeeÙee nw~ ceve Ùeefo meeHeâ-megLeje Deewj GÛÛe efkeÛeejesb kee}e venerb nw lees efHeâj Yeeweflekeâ heÇieefle efkeâmeer keâece keâer vener~ b peervee Skeâ keâuee nw.nbmeles ngS peervee Fmemes Yeer yeÌ[er keâuee nw.nbmeeles ngS peervee Deewj Yeer yeÌ[er keâuee nw.hej nbmeles ngS cejvee meyemes yeÌ[er keâuee nw. peye legce hewoe ngS lees ogeveÙee nBme jner Leer Deewj legce jes jns Les.Deye f kegâÚ Ssmee keâjes efkeâ peye legce cejes leye ogeveÙee jesS f Deewj legce nBmees.jesles ngS hewoe nesvee ogYee&iÙe vener nw,Jejved jesles-jesles peervee Deewj jesles-jesle cej peevee s -Ùen ogYee&iÙe nw.nBmevee KegeMeÙeeW keâe Kepeevee f nw.mebmeej ceW ™ove lees meyekesâ heeme nw.Deiej legce ogmejeW keâes kegâÚ osvee Ûeenles nes lees yeme Gmekeâe Ûesnje cegmkeâjenš mes Yej oes. Fmemes yesnlej Deewj keâesF& leesnheâe vener nesiee.
  3. 3. 3 owevekeâ f cesš^es F&mš Jesmš cegyeF&, ieg®Jeej 30 peveJejer 2014 b yeerÙej mes Yeje šWhees heueše cegyeF&~ Keej-hetJe& efmLele Jesmšve& b SkeämeØesme neFJes hej yeerÙej mes Yeje šWhees heueš peeves mes 3 ueesie IeeÙeue nes ieS~ efceueer peevekeâejer kesâ Devegmeej efMeJeÌ[er efmLele efkebâie efHeâMej yeerÙej kebâheveer kesâ ieesoece mes yeerÙej keâer yeesleueW Yej keâj pegnt Je DebOesjer #es$e kesâ yeerÙej yeejeW Je Mejeye keâer ogkeâeveeW ceW Deehetele& keâjves kesâ efueS šeše 507 f šWhees jJeevee ngS~ Jesmšve& SkeämeØesme neFJes hej oerhekeâJeeÌ[er kesâ heeme Ûeeuekeâ keâe meblegueve efyeieÌ[ peeves mes šWhees heueš ieÙee~ oeshenj 3 yepes kesâ keâjerye ngF& Fme Iešvee mes Jesmšve& SkeämeØesme neFJes hej lekeâjeryeve 3 Iebšs peece ueiee jne~ neomes ceW Skeâ JÙeefòeâ iebYeerj ¤he mes IeeÙeue nes ieÙee~ meeLe ner IeeÙeue oes DevÙe ueesieeW keâes meeblee›egâpe-hetJe& Jeer.Sve. osmeeF& Demheleeue ues peeÙee ieÙee~ KesjJeeÌ[er hegeueme ceeceues keâer peebÛe f keâj jner nw~ [erpe} šwbkeâj mes efYeÌ[er kee@ukees yeme, 8 keâer ceewle cegbyeF& cegbyeF&-Denceoeyeeo jepeceeie& hej cebie}keej DeeOeer jele kesâ yeeo leÌ[kesâ Skeâ efvepeer kee@ukees yeme keâer [erpe} šwbkeâj mes efYeÌ[ble nes peeves mes keâce mes keâce Dee" Ùeeef$eÙeesb keâer ceewle nes ieF& Deewj 11 DevÙe }esie IeeÙe} nes ieS~ Ùen peevekeâejer hegef}me ves oer~ peebÛe DeefOekeâejer megOeejkeâj Ùesveejs ves yeleeÙee efkeâ neomee Gme keòeâ ngDee peye Denceoeyeeo peeves kee}er yeme "eCes efpe}s kesâ ceveesj Menj kesâ kegâjsieebke kesâ heeme Leer~ Meg®Deeleer peevekeâejer kesâ Devegmeej, neomee Gllej ceg b y eF& mes keâjer y e 70 efkeâ}esceeršj Deeies Gme keòeâ ngDee peye yeme keâe [^eFkej les} šwbkeâj keâes Deeskejšskeâ keâjves keâer keâesefMeMe keâj jne Lee~ Fmeer oewjeve yeme les} šwbkeâj mes škeâje ieF&~ škeäkeâj kesâ yeeo }ieer Deeie keâes HeâeÙej efyeÇies[ keâefceNÙeesb Deewj ieÇeceerCeesb ves yegPeeÙee~ pewmes ner Ssefkeäme[sbš ngDee, heerÚs mes Dee jner kesjvee keâej Yeer yeÇskeâ ve }ieves mes yeme cesb pee efYeÌ[er~ Fme lejn neomes keâer Ûehesš cesb leerve ieeefÌ[Ùeeb Dee ieF&b~ Meg®Deeleer peevekeâejer kesâ Devegmeej, neomes cesb meYeer ce=lekeâ yeme cesb mekeej cegmeeefHeâj yeleeS pee jns nwb~ neomes keâer kepen mes Deblej&epÙeerÙe jepeceeie& Deew j DevÙe ceg K Ùe ceeie& e s b hej Yeejer peece jne~ neomes cesb IeeÙe} ngS }esieesb cesb mes oes keâer ne}le iebYeerj yeleeF& ieF& nw ~ Gvns b Demhelee} cesb Yeleer& keâjeÙee ieÙee nw ~ yeleeÙee ieÙee ef k eâ yeme ces b keg â } 21 Ùee$eer Les ~ yeekeâer Ùeeef $ eÙees b Deew j yeme [^ e Fkej-keâb [ keä š j keâer ne}le kes â yeejs ces b DeYeer keâes F & peevekeâejer vener b nw ~ Gvnes b v es yeleeÙee ef k eâ yeme heg C es mes ceb i e}keej Meece keâjer y e 6.30 yepes Denceoeyeeo kes â ef } S efvekeâ}er Leer~ Deeie yegOekeej leÌ[kesâ keâjerye 1.45 yepes }ieer ~ Deeie }ieves keâer kepen DeYeer mhe<š vener b nes heeF& nw ~ hehhet keâeueeveer keâe veiejmesJekeâ heo jö keâjes ceQ Ûeeršj veneR!Heâjsje keâer meHeâeF& ceggbyeF& Gunemeveiej kesâ hetJe& efJeOeeÙekeâ Je Jele&ceeve veiejmesJekeâ hehhet keâeueeveer keâe veiejmesJekeâ heo jö keâjves keâe DeeosMe jepÙe ÛegveeJe DeeÙeesie ves keâue cevehee DeeÙegòeâ yeeueepeer KeleieebJekeâj keâes efoÙee nw~ Fboj Yeefšpee keâer nlÙee kesâ ceeceues ceW hetJe& efJeOeeÙekeâ hehhet keâeueeveer keâes keâuÙeeCe mesMeve keâesš& ceW DeepeerJeve keâejeJeeme keâer mepee megveeF& Leer~ hehhet keâeueeveer Fve efoveeW pesue ceW yebo nw~ yeleeÙee peelee nw efkeâ mesMeve keâesš& mes keâeueeveer keâes DeepeerJeve keâejeJeeme keâer mepee efceueves kesâ yeeo cevehee DeeÙegòeâ KeleieebJekeâj kesâ jepÙe Ûeg v eeJe DeeÙeg ò eâ veer u ee melÙeveejeÙeCe keâes he$e efueKekeâj peevekeâejer oer Leer~ cevehee DeeÙegòeâ keâe he$e efceueves kesâ yeeo keâue jepÙe ÛegveeJe DeeÙegòeâ veeruee melÙeveejeÙeCe ves cevehee DeeÙegòeâ KeleieebJekeâj keâes DeeosMe efoÙee nw efkeâ hehhet keâeueeveer keâe veiejmesJekeâ heo jö efkeâÙee peeS~ cevehee meefÛeJe ÙeesiesMe iees[mes ves ÛegveeJe DeeÙeesie mes efceues he$e keâer hegef° keâjles ngS keâne efkeâ keâeueeveer keâe veiejmesJekeâ heo jö keâjves keâer Deieueer keâeÙe&Jeener cevehee DeeÙegòeâ keâjWies~ ÛegveeJe DeeÙeesie kesâ DeeosMeevegmeej peuo mes peuo keâeueeveer kesâ veiejmesJekeâ heo keâes jö keâjves keâer keâeÙe&Jeener keâer peeSieer, Ssmee cevehee meefÛeJe ves mhe° MeyoeW ceW keâne~ cegbyeF& efyeefueÙe[d&me efKeueeÌ[er ceeFkeâue Heâjsje mes ›eâeFce yeÇebÛe ves keâue Yeer 4 Iebšs lekeâ hetÚleeÚ keâer~ keäÙetvesš Ieesšeuee ceeceues ceW Heâjsje hej OeesKeeOeÌ[er keâe Deejeshe ueieeÙee ieÙee nw, hejbleg Heâjsje ves Fme Deejeshe keâes yesyegefveÙeeo yeleeÙee nw~ ›eâeFce yeÇebÛe DeefOekeâejer ves yeleeÙee efkeâ keâue Yeer ceeFkeâue Heâjsje ›eâeFce yeÇebÛe ceW GheefmLele ngS Les peneb 4 šWhees iegšKee hekeâÌ[eÙee cegbyeF& iegšKee hej ceneje°^ ceW heeyeboer nesves kesâ yeeJepeto ueesie ÛeesjerÚghes iegšKee ueeves mes yeepe veneR Dee jns~ Fmeer lejn DeJewOe ¤he mes 4 šWhees ceW ueeokeâj ueeS ieS ueeKeeW ®heS keâercele keâe iegšKee keâue ceeueJeCeer hegeueme ves hekeâÌ[e~ yejeceo efkeâÙee ieÙee iegšKee ieesJee, keâesunehegjer, f efJeceue Deewj jepeeyeeyet yeÇeb[ keâe nw~ ceeueJeCeer 8 vebyej efmLele cne[e kesâ huee@š vebyej 55 kesâ heeme 4 šWhees KeÌ[er keâer ieF& Leer~ Keeme met$eeW mes efceueer peevekeâejer kesâ yeeo hegefueme ves Gve meYeer šWhees keâer leueeMeer ueer lees GmeceW yeesefjÙeeW ceW Yejs yeÌ[er mebKÙee ceW iegšKee yejeceo ngS~ iegšKes kesâ hewkeâšeW hej Úhes cetuÙe kesâ Devegmeej yejeceo iegšKes keâer keâercele ueieYeie meeÌ{s 10 ueeKe ®heS nw~ hegefueme keâe keânvee nw efkeâ Deye Ùen iegšKee 5 iegvee cenbiee efyekeâlee nw Ssmes ceW Fve iegšKeeW keâer keâercele 50 ueeKe ®heS nw~ Gvemes hetÚleeÚ keâer ieF&~ Heâjsje ves Kego keâes yesiegveen yeleeles ngS hetÚleeÚ ceW yeleeÙee efkeâ keäÙetvesš kesâ Fme ceušer ceekexâefšbie kebâheveer ceW MesÙej nesu[j nQ, uesefkeâve OeesKeeOeÌ[er ceW Gvekeâe keâesF& jesue veneR nw~ hegefueme ves peye Fvekesâ efKeueeHeâ uegkeâ DeeGš veesefšme peejer efkeâÙee leye Jes ceuesefMeÙee ceW veneR, cegbyeF& ceW ner Les~ leefyeÙele Kejeye nesves kesâ keâejCe Jes ›eâeFce yeÇebÛe keâer peebÛe keâe meecevee veneR keâjvee Ûeenles Les~ Heâjsje ves ceere[Ùee f keâes yeleeÙee efkeâ Jen DeeefLe&keâ DehejeOe MeeKee kesâ DeefOekeâeefjÙeeW kesâ nj meJeeue keâe peJeeye osves kesâ efueS lewÙeej nQ~ ›eâeFce yeÇebÛe DeefOekeâeefjÙeeW keâe keânvee nw efkeâ Heâjsje mes Deewj kegâÚ efove lekeâ hetÚleeÚ keâer peeSieer Deewj Fme keäÙetvesš Ieesšeuee keâeb[ ceW Heâjsje keâer Yetefcekeâe keâer hetjer peebÛe nesieer~ keäÙeeW ueieer osnjeotve SkeämeØesme ceW Deeie? veewkeâjer kesâ efueS yegueekeâj yeveeÙee nJeme keâe efMekeâej cegHeäle ves$e efÛeefkeâlmee efMeefJej keâe DeeÙeespeve cegbyeF& yeebõe-osnjeotve SkeämeØesme š^sve ceW ueieer Deeie keâes 20 efove nes Ûegkesâ nQ uesefkeâve peebÛe SpeWmeer keâes Fme Deefie>keâeb[ mes pegÌ[s keâesF& Yeer meyetle DeYeer lekeâ neLe veneR ueies nQ~ jsueJes met$eeW mes efceueer peevekeâejer kesâ Devegmeej Fme Deefie>keâeb[ mes pegÌ[er ieglLeer keâes meguePeeves kesâ efueS pees SpeWmeer keâece keâj jner nw Gme peebÛe SpeWmeer keâes Fme Deefie>keâeb[ mes pegÌ[s keâesF& Yeer efJeMes<e meyetle neLe veneR ueies nQ~ Fme Deefie>keâeb[ mes pegÌ[s Heâe@jWefmeme efjheesš& jsueJes kesâ heeme Deeves keâer ÛeÛee& keâue peesjeW ceW Leer~ Fme meboYe& ceW heef§ece jsueJes kesâ cegKÙe pevemebheke&â DeefOekeâejer Mejle ÛebõeÙeve ves yeleeÙee efkeâ Fme neomes mes pegÌ[er keâesF& Yeer efjheesš& Deeves keâer peevekeâejer GvnW DeYeer lekeâ veneR efceueer nw~ Mejle kesâ cegleeefyekeâ Fme neomes keâer peebÛe keâe keâefceMvej Dee@Heâ jsueJes mesHeäšer keâj jner nw~ Gvekesâ efjheesš& efceueves kesâ yeeo ner lemJeerj meeHeâ nesieer~ JeneR heef§ece jsueJes ef[Jeerpeve kesâ keâefceMvej Dee@Heâ jsueJes mesHeäšer he©eefmebn yeIesue ves yeleeÙee efkeâ yeebõe-osnjeotve SkeämeØesme ceW ueieer Deeie keâer peebÛe DeYeer Yeer keâer pee jner nw~ HeâeFveue peebÛe efjheesš& Deeves ceW DeYeer meceÙe ueiesiee~ efjheesš& Deeves kesâ yeeo ner Deeie ueieves kesâ keâejCeeW keâe helee Ûeue heeSiee~ yelee oW efkeâ iele 8 peveJejer keâes yeebõe-osnjeotve SkeämeØesme kesâ 3 ef[yyeeW ceW IeesueJeÌ[ mšsMeve kesâ heeme Deeie ueie ieF& Leer~ efpemeceW 9 Ùeeef$eÙeeW keâer ceewle nes ieF& Leer~ `ogMceveeW kesâ efueS keâeue DeheveeW kesâ efueS peeve nw mesvee' cegbyeF& osMe keâer mejnoeW hej ogMceveeW mes ueesne uesvesJeeueer mesvee kesâ peJeeveeW kesâ keâejCe ner nce Deepeeoer mes peer jns nQ~ mesvee ogMceveeW kesâ efueS keâeue kesâ meceeve nw lees DeheveeW kesâ efueS peeve (peerJeveoelee) nw~ Yeepehee kesâ ØeOeeveceb$eer heo kesâ GcceeroJeej vejWõ ceesoer ves meesceJeej keâes ceneue#ceer jsme keâesme& ceW DeeÙeesefpele keâeÙe&›eâce ceW yeesuee~ keâefJe Øeoerhe Éeje efueefKele, mebieerlekeâej meer. jeceÛebõ Éeje mebieerleyeæ Deewj megjmeceüe%eer uelee cebiesMekeâj Éeje ieeS ieerle ‘Ss cesjs Jeleve kesâ ueesieeW’ keâes 50 Je<e& hetCe& nesves hej ‘uees{e HeâeGb[sMeve’ ves ‘ßes‰ Yeejle’ veecekeâ keâeÙe&›eâce keâe DeeÙeespeve efkeâÙee Lee~ Fme DeJemej hej uelee cebiesMekeâj keâes vejWõ ceesoer ves mecceeefvele efkeâÙee~ ceesoer ves Fme DeJemej hej Deeies keâne efkeâ ‘Ss cesjs Jeleve kesâ ueesieeW...’ ieerle peneb osMe kesâ efueS cej efcešvesJeeues ÙeesæeDeeW keâer Ùeeo efoueelee nw JeneR DeevesJeeueer heerÌ{er kesâ Deboj osMe kesâ Øeefle pepyee hewoe keâjlee nw~ Ùegæ ceW efpeleves mewefvekeâ nceves veneR KeesS Gmemes pÙeeoe DeelebkeâJeeefoÙeeW kesâ Deelebkeâer nceues ceW Deheves mewefvekeâeW keâes KeesÙee nw~ Ssmee og:Ke JÙeòeâ keâjles ngS ceesoer ves keâne efkeâ Oejleer hej MeeÙeo kegâÚ ner Ssmes osMe neWies peneb Menero mewefvekeâeW keâer Ùeeo ceW ‘Jee@j cesceesefjÙeue’ veneR yeveeÙee ieÙee nw, GmeceW Skeâ nceeje osMe efnbogmLeeve Yeer Meeefceue nw~ ceesoer efJeosMeeW mes nefLeÙeej DeeÙeele keâjves kesâ cegös hej Yeer pece keâj yejmes~ meeLe ner GvneWves osMe kesâ FbpeerefveÙeefjbie keâe@uespeeW ceW MeŒe yeveeves keâe efJeMes<e MeesOe keâ#e Meg¤ keâjves keâer yeele Yeer keâner~ 15 cebepeuee Fceejle hej f Ûeuee cevehee keâe nLeewÌ[e cegbyeF&~ ieesjsieebJe kesâ efmeæeLe& veiej Fueekesâ ceW keâue cevehee ves Skeâ 15 cebefpeuee efyeefu[bie hej nLeewÌ[e ÛeueeÙee nw~ 11 cebefpeue DeJewOe ¤he mes yeveeS peeves hej cevehee ves Gòeâ keâej&JeeF& keâer nw~ efmeæeLe& veiej kesâ ‘osMee DeefYeceeve’ veecekeâ 15 cebefpeuee Fme Fceejle ceW 11 cebefpeue DeJewOe ¤he mes yeveeS ieS Les~ cevehee heer/oef#eCe kesâ efyeefu[bie efJeYeeie kesâ DeefOekeâeefjÙeeW keâer ceeveW lees efyeu[j keâes cenpe 4 cebefpeuee Fceejle yeveeves keâer Devegceefle oer ieF& Leer uesefkeâve efyeu[j ves 15 cebefpeuee Fceejle yeveeF&~ Fve DeJewOe cebefpeueeW keâes ueskeâj cevehee ves efyeu[j keâes SceDeejšerheer Skeäš kesâ lenle veesefšme Yeer Yespeer Leer~ Fme veesefšme kesâ efKeueeHeâ efyeu[j ves keâesš& keâer MejCe Yeer ueer, uesefkeâve keâesš& mes jenle ve efceueves kesâ yeeo keâue cevehee ves Fme Fceejle kesâ Deebleefjkeâ oerJeej hej nLeewÌ[e Ûeueekeâj leesÌ[ [euee~ cegbyeF& veewkeâjer kesâ yeneves yegueekeâj nJeme keâe efMekeâej yeveeves keâe Skeâ Deewj ceeceuee ØekeâeMe ceW DeeÙee nw~ Fme ceeceues ceW efvece&ue veiej hegefueme ves yeueelkeâej kesâ Deejesheer ÙegJekeâ Je Gmekesâ oes menÙeeseieÙeeW keâes efiejHeäleej f efkeâÙee nw~ efvece&ueveiej hegefueme Leeves kesâ efvejer#ekeâ Deefveue osmeeF& kesâ Devegmeej keâueJee efveJeemeer meuecee (22) yeouee ngDee veece, Deheves meewlesues efhelee kesâ JÙeJenej mes lebie Deekeâj Deheveer cegbnyeesueer yenve mebieerlee (yeouee ngDee veece) Je Gmekesâ heefle kesâ meeLe jnleer Leer~ meeleJeeR keâ#ee lekeâ heÌ{er meuecee Skeâ efvepeer kebâheveer ceW veewkeâjer keâjleer nw~ ueeskeâue mes Deeves-peeves kesâ oewjeve meuecee keâe heefjÛeÙe leyemmegce (yeouee ngDee veece) mes ngDee, efpemeves meuecee keâes DeÛÚer peien veewkeâjer efoueeves keâe Jeeoe efkeâÙee~ efomebyej, 2013 ceW leyemmegce kesâ efce$e meeefpeo Deueer ves meuecee keâes ieesjsieebJe efHeâuce efmešer ceW veewkeâjer efoueeves kesâ yeneves yegueeÙee~ Gme meceÙe keâece veneR ngDee~ 27 efomebyej, 2013 keâes cegKlÙeej Denceo Keueeruegöerve Keeve GHe&â meceerj veecekeâ ÙegJekeâ ves meuecee keâes Heâesve efkeâÙee Deewj veewkeâjer efoueeves kesâ efueS yeebõeheef§ece efmLele uekeâer nesšue kesâ heeme yegueeÙee~ Skeâ yeej efHeâj Deheves cegbnyeesues peerpee kesâ meeLe hengbÛeer meuecee keâes veewkeâjer efoueevesJeeueer Deejpet (yeouee ngDee veece) veecekeâ ceefnuee keâe ceesyeeFue yebo nesves keâe yenevee yeveekeâj meceerj ves Jeeheme Yespe efoÙee~ 23 peveJejer keâes meceerj ves efHeâj Heâesve keâjkesâ meuecee keâes yeebõe-hetJe& efmLele yeebõe keâesš& kesâ heeme Debyej nesšue ceW Deeves keâes keâne~ Fme yeej meuecee efJeÕeeme keâjkesâ Dekesâueer meceerj mes efceueves Dee ieF&~ 23 peveJejer keâer Meece 6.30 yepes mes 8.30 yepes kesâ ojcÙeeve meceerj meuecee keâes yesnjeceheeÌ[e ceW Skeâ PeesheÌ[s ceW ues ieÙee, ceeje-heerše Deewj Deheveer nJeme keâe efMekeâej yeveekeâj ceewkesâ mes Yeeie efvekeâuee~ yeueelkeâej kesâ yeeo meceerj kesâ oes meeefLeÙeeW ves hegefueme ceW efMekeâeÙele keâjves hej peeve mes ceejves keâer Oecekeâer meuecee keâes oer~ Fme Iešvee keâer peevekeâejer meuecee ves Deheveer yenve Deewj peerpee keâes oer Deewj efvece&ueveiej hegefueme ceW yeueelkeâej keâer efMekeâeÙele ope& keâjeF&~ meuecee mes efceueer peevekeâejer hej efvece&ueveiej hegefueme ves YeeobefJe keâer Oeeje 376, 506 (2) 34 Deewj cegbyeF& hegefueme DeefOeefveÙece keâer Oeeje 37 (1) kesâ lenle DehejeOe mebKÙee 23/14 ope& keâjkesâ keâesÙeuesJeeueer ieueer yesnjeceheeÌ[e ceW jnvesJeeues cegKelÙeej Keeve GHe&â meceerj (28) keâes yeueelkeâej Deew j helejs J eeueer Ûeeue ceW jnvesJeeues cekeâmeto Denceo jMeero MesKe Je yesnjeceheÌ[e kesâ Ùetheer nesšue kesâ heeme jnvesJeeues meeefpeo peeefkeâj Deueer (40) keâes efiejHeäleej keâjkesâ yeebõe keâesš& ceW hesMe efkeâÙee, peneb mes meYeer DeejesefheÙeeW keâes 30 peveJejer lekeâ hegefueme efnjemele ceW jKeves keâe DeeosMe efoÙee ieÙee~ JemeF&~ JemeF& hetJe& efmLele JeeefueJe efMeJemesvee MeeKee keâer Deesj mes cegHeäle efÛeefkeâlmee efMeefJej keâe DeeÙeespeve efkeâÙee ieÙee~ Gòeâ DeJemej hej 250 ueesieeW keâes cegHeäle ÛeMces keâe efjlejCe Yeer efkeâÙee ieÙee~ ieCeleb$e efoJeme Deewj efnbotùoÙemeceüeš efMeJemesveeØecegKe ßeer yeeueemeensye "ekeâjs keâer pevce efove kesâ Gheue#Ùe ceW JemeF& hetJe& kesâ JeeefueJe efMeJemesvee MeeKee keâer Deesj mes cegHeäle efÛeefkeâlmee efMeefJej Deewj ÛeMcee efJelejCe keâeÙe&›eâce keâe DeeÙeespeve efkeâÙee ieÙee~ efÛeefkeâlmee efMeefJej ceW ‘keâuÙeeCeer mesJee YeeJeer mebmLee’ keâer Deesj mes ÛeueeS pee jns ‘peerJeve pÙeesefle ceneDeefYeÙeeve’ kesâ lenle [e@. efhebkeâer heešerue, jbpeerlee pewve, cesIee pewve, Decej efMebos Deewj meboerhe keâjbiekeâj keâer šerce ves Yeeie efueÙee~ šerce Éeje efMeefJej ceW DeeS ueesieeW kesâ ves$eeW keâer peebÛe keâer ieF& Deewj 250 ueesieeW keâes cegHeäle ceW ÛeMcee efJeleefjle efkeâÙee ieÙee~ peebÛe kesâ oewjeve 12 ueesieeW ceW ceesefleÙeeeEyeog kesâ Yeer oes<e heeS ieS, efpevekeâe MeeKee keâer Deesj mes cegHeäle ceW mebmLee Éeje GheÛeej efkeâÙee peeSiee~ Gòeâ DeJemej hej efMeJemesvee MeeKeeØecegKe efveuesMe les[esuekeâj, ÙegJee mesvee "eCes efpeuee Ghe DeefOekeâejer OevebpeÙe ceesefnles, jeOesMÙeece hee"keâ, efMeJemesvee JeeefueJe MeeKeeØecegKe efoueerhe Oeveiej, peieoerMe heešerue, ieJejeF&hee[e MeeKeeØecegKe ØeYeekeâj heešerue leLee Guneme heešerue meefnle ÙegJee keâeÙe&keâlee& Je efMeJemewefvekeâ GheefmLele Les~ ‘KJeeefnMe’ mes Deeies efvekeâueer ‘Sce3’ cebgyeF&~ efHeâuce ‘efce[ mecej efce[ veeF&š cegbyeF&’ Ùeeveer ‘Sce3’ efkeâefmebie kesâ hegjeves jskeâe@[& leesÌ[ves pee jner nw~ DeYeer lekeâ Ùee efjkeâe@[& ceefuuekeâe MesjeJele kesâ veece jne nw~ Ùeeo nw ve 17 efkeâefmebie meerve Jeeueer ‘KJeeefnMe'~ ‘Sce3’ ceW meeje Keeve Deewj heejme ÚeyeÌ[e keâer peesÌ[er nw~ meeje Deye ceefuuekeâe keâes ceele osves efvekeâueer nw~ Ùen efHeâuce memheWme efLeÇuej Leerce hej DeOeeefjle nw~ Fme efHeâuce kesâ uesKekeâ-efveoxMekeâ yeÇpeYet<eCe keânles nQ, mebheeove keâjles meceÙe ceQ Yeer mener efieveleer veneR keâj heeÙee efkeâ heejme Deewj meeje kesâ yeerÛe efkeâleves efkeâefmebie meerve nQ~ meeje Keeve ves Ùes meye Deemeeveer mes FmeefueS keâj [euee keäÙeeWefkeâ heejme ÚeyeÌ[e Gmekeâe jerÙeue ueeF&Heâ keâe yJee@ÙeøeWâ[ nw~ Fme efHeâuce ceW Skeâ heÇsce-ef$ekeâesCe Yeer nw, pees oMe&keâeW keâes Deewj Yeer GuePeeS jKesieer~ meeje Deewj heejme keâer peesÌ[er kesâ meeLe efHeâuce kesâ DevÙe keâueekeâej nQ cees. Deueer ieg[d[t, hetpee "ekegâj, megceve ieghlee, efkeâjCe jepÙe mejkeâej kesâ efvekeâcces cebef$eÙeeW keâes kegâceej efceefuebo, jepeerJe Kesj, heÇceeso, cegMleekeâ Keeve, ye=pesMe ef$ehee"er, efoueerhe efmevne, efMeJee jbieoejer, Deewj jerÙee efmebn Deeefo~ efvecee&lee cees. Deueer ieg[d[t ves efHeâuce ceW Skeâ keâue hejYeCeer ceW Heâškeâej ueieeF&~ keâue hejYeCeer ceW ÙegJeemesvee Éeje ÙegJee F&ceeveoej Smeerheer keâer cenlJehetCe& ceiej mebef#ehle Yetefcekeâe efveYeeÙeer nw~ nesueer kesâ yeeo Ùen mebJeeo meccesueve keâe DeeÙeespeve efkeâÙee ieÙee~ efHeâuce heÇoefMe&le nesvesJeeueer nw~ Fme DeJemej hej yeÌ[er mebKÙee ceW GheefmLele ÙegJeeDeeW keâes mebyeesefOele keâjles ngS DeeefolÙe cegbyeF& keâeb«esme kesâ GheeOÙe#e jengue ieebOeer kesâ Yeü°eÛeej kesâ efKeueeHeâ DeueKe peieeles "ekeâjs ves keâne efkeâ mejkeâej efJeÅeeefLe&ÙeeW kesâ ner keâeb«esme heešea kesâ nj Skeâ keâeÙe&keâlee& Yeü°eÛeeefjÙeeW mes oes-oes neLe keâjves kesâ efueS lewÙeej YeefJe<Ùe kesâ meeLe efKeueJeeÌ[ keâj jner nw~ ngDee nw~ Ùen yeleeles ngS keâeb«esme keâer meefÛeJe Deewj meebmeo efØeÙee oòe ves keâne efkeâ Ùen Ssmeer mejkeâej keâer keäÙee pe¤jle? osMe efmeHe&â je°^erÙe mlej hej veneR yeefukeâ efveÛeues mlej lekeâ keâeÙee&efvJele nesiee~ ef›eâefceveue Deewj Deewj ceneje°^ ceW Fme DeeIeeÌ[er mejkeâej Yeü°eÛeeefjÙeeW keâes Fme yeej ceewkeâe veneR efceuesiee~ cegbyeF& ceW efyepeueer efyeue kesâ oj ceW keâšewleer keâes nšekeâj YeieJee uenjeves keâe peesjoej keâes ueskeâj Deeboesueve keâj Ûegkeâer efØeÙee oòe keâe leke&â nw efkeâ meyemes DeefOekeâ šwkeäme Yeues Dee£eve Yeer GvneWves efkeâÙee~ ner cegbyeF& mes Øeehle neslee nw uesefkeâve Deepe keâer 52 ØeefleMele Deeyeeoer muece ceW jnleer hejYeCeer kesâ cenelcee Hegâues efJeÅeeueÙe nw~ iejerye GheYeesòeâeDeeW hej ceveceeveer efyeue keâer ceej nw~ efHeâkeäme Ûeepexme mes Je<e& 2002 kesâ ØeebieCe ceW DeeÙeesefpele YeJÙe ÙegJee keâer leguevee ceW Deye efyepeueer keâe oece 400 iegvee yeÌ{ ieÙee nw, ceewpetoe ueeskeâmeYee ceW meccesueve keâes ceeie&oMe&ve keâjles ngS DeeefolÙe ceewkeâe efceuelee nw lees cegbyeF& kesâ efyepeueer efyeueeW keâer DeeJeepe mebmeo ceW pe¤j G"eGbieer~ "ekeâjs ves keâne efkeâ 15 Je<eeX mes ceneje°^ Gòej ceOÙe cegbyeF& ceW Deheveer DevegheefmLeefle kesâ meJeeue hej efØeÙee oòe keâe keânvee Lee efkeâ ceW keâeb«esme DeeIeeÌ[er keâer mejkeâej nw~ FmeceW nj ieueer nj kegâÛes Deewj nj mLeeve hej peevee mebYeJe veneR nw~ DeeOee Je<e& efouueer ceW mes meeÌ{s veew Je<e& lekeâ ceje"JeeÌ[e kesâ ueeskeâmeYee me$e kesâ efueS Deejef#ele neslee nw~ Yeues ner veneR efceueleer ntb uesefkeâve ceb$eerÙeeW mes keâeb«esmeer veslee cegKÙeceb$eer heo hej keâeefyepe yeekeâeÙeoe keâece neslee nw~ yeleewj meebmeo Gvekesâ heeme Deepe Yeer iešj, MeewÛeeueÙe pewmeer Les~ ceje"JeeÌ[e keâe efJekeâeme nesves kesâ yepeeÙe mecemÙeeSb Deeleer nw~ veiejmesJekeâ Je efJeOeeÙekeâ "erkeâ {bie mes keâece keâjWies lees efveef§ele leewj Jen Deewj efheÚÌ[ ieÙee nw~ GheefmLele ÙegJeeDeeW Skeâ meebmeo kesâ efueS yeÌ[er ÙeespeveeDeeW hej keâece keâjvee Deemeeve nes mekeâlee nw~ keâes mebyeesefOele keâjles ngS meJeeue efkeâÙee efkeâ legcnejs yeieue kesâ efpeues kesâ keâeb«esmeer veslee keâes cegKÙeceb$eer yeveeÙee ieÙee Lee~ Gunemeveiej ‘uee@[& keâevJeWš mketâue’ ØeyebOekeâ Éeje peyejve Gheemevee Oece&heeue Gvemes Ùen kegâmeea keäÙeeW Úerve ueer ieF&? ÙeeoJe keâer peien hej keâypee efkeâS peeves mes KeHeâe Gheemevee Oece&heeue ÙeeoJe ves Ss m ee meJeeue het Ú les ner Yeer Ì [ mes Gunemeveiej cegKÙeeueÙe kesâ meeceves 27 peveJejer mes DeecejCe (GheJeeme) DeveMeve DeeoMe&...DeeoMe& keâer ietpe megveeF& osves ueieer~ b Meg¤ efkeâÙee nw~ Gheemevee ÙeeoJe ves Gcehee kesâ Deefle›eâceCe efJeYeeie kesâ GheeÙegòeâ, legcnejs megKe-og:Ke ceW ncesMee legcnejs meeLe ØeYeeie 1 kesâ meneÙekeâ DeeÙegòeâ, ceOÙeJeleea hegefueme mšsMeve meneÙekeâ hegefueme DeeÙegòeâ KeÌ[er jnvesJeeueer efMeJemesvee keâes Jeesš osves keâes he$e oskeâj uee@[& keâvJeWš mketâue kesâ ØeyebOekeâ mes vÙeeÙe efoueeves kesâ meeLe-meeLe keâe efveCe&Ùe legcnW ner uesvee nw, Ssmee Øeefleheeove efJeÅeeueÙe kesâ veece hej yeveeS ieS DeJewOe efvecee&Ce keâes leesÌ[e peeS Ssmeer ceebie keâer nw~ Yeer DeeefolÙe "ekeâjs ves JÙeòeâ efkeâÙee~ Gheemevee ves Gcehee DeeÙegòeâ leLee hegefueme ØeMeemeve keâes efoS ieS he$e ceW efueKee nw efkeâ meccesueve ceW efMeJemesvee meefÛeJe Je meebmeo efJeÅeeueÙe kesâ veece hej DeJewOe ¤he mes Fceejle yeveeF& ieF& nw~ Deefle›eâceCe efJeYeeie kesâ Deefveue osmeeF&, Gheveslee Je mebheke&âØecegKe GheeÙegòeâ jcesMe YeoeCes ves yeleeÙee efkeâ Deefleefjòeâ DeeÙegòeâ ßeerOej heešvekeâj leLee jJeeRõ efceuexkeâj, menmebheke&âØecegKe [e@keäšj ØeYeeie-1 kesâ meneÙekeâ DeeÙegòeâ Sme. ieeÙekeâJee[ keâes Fme ceeceues ceW peebÛe keâj efMeJeepeer ouevekeâj, ÙegJeemesvee mebheke&âØecegKe GefÛele keâeÙe&JeeF& keâjves keâe DeeosMe Gcehee DeeÙegòeâ yeeueepeer KeleieebJekeâj ves efoÙee~ [e@keäšj jengue heešerue, efpeueeØecegKe keâevJeWš efJeÅeeueÙe kesâ ØeyebOekeâ Meceerce Denceo mes Øeefleef›eâÙee kesâ efueS mebheke&â keâjves megOeekeâj Keješs Deeefo efMeJemesvee Je ÙegJeemesvee keâer keâesefMeMe keâer ieF& hej mebheke&â veneR nes mekeâe~ kesâ heoeefOekeâejer GheefmLele Les~ ‘henues IejeW keâes jewMeve keâjes efHeâj ueeue yeòeer ceW Ietcees!’ hejYeCeer keâeb«esme-je°^Jeeoer DeIeeÌ[er mejkeâej ves jepÙe keâes DebOesjs ceW [gyeeves keâe ceneheehe efkeâÙee nw~ uees[Mesef[bie kesâ veece hej Iej-Iej ceW DebOesjs keâe meeceüepÙe Hewâuee ngDee nw~ efyepeueer veneR nesves mes efJeÅeeLeea heÌ{ veneR hee jns nQ JeneR mejkeâej kesâ ceb$eer ueeueyeòeer keâer ieeefÌ[ÙeeW ceW yew"keâj Ietce jns nQ~ henues IejeW keâes jewMeve keâjes efHeâj ueeueyeòeer ceW Ietcees~ Fve keâÌ[s MeyoeW ceW ÙegJeemesveeØecegKe DeeefolÙe "ekeâjs ves osMeer keâóe Je keâejletme kesâ meeLe 2 efiejHeäleej JemeF& ~ JeeueerJe hegefueme mšsMeve Debleie&le cegbyeF&-Deceoeyeeo ceneceeie& efmLele keâeceve Ûeewkeâer kesâ heeme Ûesefkebâie kesâ oewjeve osMeer keâóe Deewj 1 efpeboe keâejletme kesâ meeLe 2 ueesieeW keâes hegefueme ves efiejHeäleej efkeâÙee nw~ efiejHeäleej DeejesefheÙeeW keâes 2 efove keâer hegefueme efnjemele ceW Yespe efoÙee ieÙee nw~ keâeceve hegefueme Ûeewkeâer kesâ heeme megyen 11.00 yepes kesâ Deemeheeme JeenveeW keâer Ûesefkebâie hegefueme Éeje keâer pee jner Leer~ Gmeer ojcÙeeve Ùetefvekeâe@ve ceesšj meeFefkeâue mes efYeJeb[er keâer Deesj mes Deesefceboj letHeâeve efmebn ogjeveer (38) Deewj ¤hesMe letHeâeve efmebn ogjeveer (40) efÛebÛeesšer keâer Deesj Dee jns Les~ Ùes oesveeW Meebefle veiej, heesKejCe vebyej 1, mejoej Ûeeue "eCes kesâ jnvesJeeues nQ~ hegefueme Ûeewkeâer kesâ heeme Ûesefkebâie kesâ oewjeve Ùetefvekeâe@ve ceesšj meeFefkeâue keâer (SceSÛe04,F&S1021) leueeMeer kesâ oewjeve hegeueme ves Fve oesveeW kesâ heeme mes 1 osMeer keâóe Deewj 1 efpeboe keâejletme yejeceo f efkeâÙee~ ceeceues keâer peebÛe hegefueme Gheefvejer#ekeâ heeb[gjbie PeeJejs keâj jns nQ~ Smešskeâ keâe cegveeHeâe yeÌ{e cegbyeF&~ S«ees kesâefcekeâue leLee Heâecee&mÙegefškeâue Glheeove mes pegÌ[er Smešskeâ ueeF&Heâ meeÙebme efueefcešs[ kesâ keâj yeeo cegveeHesâ ceW 112.77 ØeefleMele keâer Je=efæ ngF& nw~ 31 efomebyej keâes meceehle veew ceen kesâ DeeefLe&keâ DeebkeâÌ[eW kesâ Devegmeej efheÚues meeue kesâ 3.31 keâjesÌ[ ®heS keâer leguevee ceW Fme meeue 7.05 keâjesÌ[ ®heS keâe Megæ cegveeHeâe ngDee nw~ Megæ efye›eâer ceW 36.74 ØeefleMele keâer Je=efæ ope& keâjles ngS kebâheveer ves 160.35 keâjesÌ[ keâer efJe›eâer keâer nw pees efheÚues meeue Fmeer DeJeefOe ceW 117.26 keâjesÌ[ ®heS Lee~ Smešskeâ kesâ ÛesÙejcewve DeMeeskeâ efnjsce" kesâ Devegmeej DeeefLe&keâ heefjCeece nceejer FÛÚe kesâ Deveg¤he nw~ Fmekesâ efueS hetjer šerce ves DeÛÚe keâece efkeâÙee nw~ Fme veleerpes kesâ keâejCe JewefÕekeâ GheefmLeefle ceW nceejer henÛeeve yeÌ{sieer Deewj YeefJe<Ùe ceW nce DeÛÚe keâece keâjles ngS Deewj Yeer efJekeâeme keâjWies~ Fmeer oewjeve kebâheveer ves Skeâ Deblejje°^erÙe kebâheveer kesâ meeLe JÙeJemeeefÙekeâ Glheeove Meg¤ kesâ efueS mecePeewlee efkeâÙee nw~ ‘Yeü°eÛeeefjÙeeW keâes Fme yeej veneR efceuesiee ceewkeâe’ cevehee kesâ meeceves Gheemevee keâe GheJeeme
  4. 4. 4 owevekeâ f cesš^es F&mš Jesmš cegyeF&, ieg®Jeej 30 peveJejer 2014 b hesMe nwb DeeFheerS}-7 veer}eceer kesâ 31 meyemes cenbies oekesoej.. veF& efouueer, DeeFheerS}7 keâjerye nw, Deewj Gmemes Yeer keâjerye nw kees efo}Ûemhe veer}eceer efpeme hej meYeer keâer efveieensb efškeâer nesbieer~ Fme yeej pÙeeoelej efKe}eÌ[er veer}eceer kesâ cewoeve cesb nesbies Deewj HeâÇsbÛeeFpeer šerceesb cesb Fvnsb Kejeroves keâer peyejomle jsme osKeves keâes efce}ves kee}er nw~ Keyejesb kesâ cegleeefyekeâ 12-13 Heâjkejer keâes nesves kee}er Fme veer}eceer kesâ še@he yeÇwkesâš Ùeeveer efkeâ meyemes cenbies yesme heÇeFpe (DeeOeej cetuÙe) kee}s efKe}eef[Ùeesb Ì keâer Iees<eCee keâj oer ieF& nw~ keâewve-keâewve mes efKe}eÌ[er Fme veer}eceer cesb meyemes TbÛes mlej kesâ meeLe Glejsbies, DeeFS peeveles nwb.. Skeâ efjheesš& kesâ cegleeefyekeâ Fme yeej kesâ še@he yeÇwkesâš keâe DeeOeej cetuÙe 3,20,000 [e@}j (lekeâjeryeve 2 keâjesÌ[ ®heÙes) leÙe efkeâÙee ieÙee nw~ Fme yeÇwkesâš cesb pees meyemes ÛeefÛe&le veece osKeves keâes efce}s nwb Gmecesb ne} cesb ngF& SMespe meerjerpe kesâ keâbiee™ nerjes efceÛes} pee@vemeve, yeÇ[ nwe[ve w f Deewj mšerkeve efmceLe keâes Yeer peien oer ieF& nw~ Fmekesâ De}ekee YeejleerÙe vepeefjS mes osKesb lees Fve efoveesb šerce mes yeenj Ûe} jns Ùegkejepe efmebn, keerjsbõ menkeeie, efovesMe keâeefle&keâ Deewj ÙetmegHeâ he"eve pewmes keâF& efKe}eefÌ[Ùeesb keâes Yeer Fme Mee@š& iesboesb hej Demenpe cenmetme keâjles nwb Oekeve: Depenj veF& efo}êer~ hetke& keâhleeve cegncceo Depen®öerve ves keâne nw efkeâ Deiej efMeKej Oekeve Deheveer lekeâveerkeâer keâcepeesjer hej heej venerb heeles nwb lees YeejleerÙe šerce keâer me}eceer peesÌ[er keâer hejsMeeveer Deie}s mee} nesves kee}s efkeMke keâhe cesb Yeer peejer jnsieer~ Gvnesbves keâne, 'Fbieêwb[ cesb ÛewbefheÙebme š^e@Heâer kesâ oewjeve ner cewbves cenmetme efkeâÙee Lee efkeâ Mee@š& iesboesb hej efMeKej Oekeve Demenpe cenmetme keâjles nwb~ keneb Gvnesbves jve yeveeS efpeme keâejCe Gvekeâer Fme keâcepeesjer hej efkeâmeer keâer vepej venerb ieF&, }sefkeâve cegPes cee}tce Lee efkeâ Ùen Deeies Ûe}keâj hejsMeeveer keâe meyeye lees yevesieer~ efMeKeÇj kesâ heeme Mee@š& iesboesb keâes Kes}ves keâer mener lekeâveerkeâ venerb nw~ Gvekeâer yesefmekeâ lekeâveerkeâ cesb ner Keeceer nw~' Depenj ves keâne efkeâ me}eceer peesÌ[er keâe venerb Ûe}vee ner nceejer meyemes yeÌ[er hejsMeeveer nw~ oef#eCe DeHeâÇerkeâer oewjs mes ncesb DeÛÚer Meg®Deele venerb efce}er nw~ efkeMke keâhe cesb ncesb Fvnerb lespe efheÛeesb hej cewÛe Kes}vee nesiee Deewj me}eceer peesÌ[er hej yengle kegâÚ efveYe&j keâjsiee~ Oekeve keâer lekeâveerkeâer Keeceer keâes mecePeeves kesâ mekee} hej 50 ke<eer&Ùe hetke& ef›eâkesâšj ves keâne, 'meyemes hen}s lees ken G"leer ngF& iesboesb keâes ÚesÌ[les venerb~ otmeje Ùen efkeâ ken ›eâerpe kesâ yeenj KeÌ[s nesles nwb, efpememes G"leer ngF& iesbo keâe meecevee peuoer nes peelee nw~ Ùen Yeer Skeâ ie}leer nw~' keerjsbõ menkeeie ke ieewlece iebYeerj keâer Kejeye Heâe@ce& keâes osKeles ngS Depenj ves Ùen Yeer ceevee efkeâ Oeewveer kesâ heeme me}eceer ye}êsyeepe kesâ ™he cesb Oekeve kesâ De}ekee pÙeeoe efkekeâuhe Yeer venerb nwb~ Deeieje~ Yeejle kesâ hetke& šsmš ef›eâkesâšj Ûesleve Ûeewneve keâe ceevevee nw efkeâ efkeješ keâesn}er šsmš ke keve[s cesb meefÛeve lesbog}keâj keâe efjkeâe@[& leesÌ[ mekeâles nwb~ Ûeewneve ves keâne, 'keâesn}er efheÚ}s kegâÚ cenerves mes efpeme lejn Kes} jns nwb, Gmemes }ielee nw efkeâ ken lesbog}keâj keâes heerÚs ÚesÌ[ mekeâles nwb~' vÙetpeer}wb[ oewjs hej YeejleerÙe šerce kesâ heÇoMe&ve hej Gvnesbves keâne efkeâ keâesn}er Deewj Oeewveer keâes ÚesÌ[keâj YeejleerÙe ye}êsyeepeer ›eâce cesb keâesF& }ieeleej DeÛÚe heÇoMe&ve venerb keâj hee jne~ YeejleerÙe ceefn}e šerce ves meerjerpe iebkeeF& efkeMeeKeehellevece~ keâhleeve MeefMekeâ}e ßeerkeOe&ves kesâ njHeâveceew}e Kes} keâer yeoew}le ßeer}bkeâe ves leermejs šer-20 Deblejje<š^erbÙe cewÛe cesb Yeejle keâes Ún efkekesâš mes njekeâj leerve cewÛeesb keâer meerjerpe 2-1 mes Deheves veece keâj }er~ ßeerkeOe&ves ves 42 iesboesb cesb veeyeeo 46 jve yeveeS efpemecesb Ûeej Ûeewkesâ Deewj Skeâ Úkeäkeâe Meeefce} Lee~ Fmekesâ De}ekee Gvnesbves leerve Deeskejesb cesb efmeHeâ& 11 jve oskeâj Skeâ efkekesâš ÛeškeâeÙee~ ßeer}bkeâe keâer GosefMekeâe heÇyeesOeveer (2/20), ceeOegjer mecegefokeâe (2/18) Deewj SMeeveer keâewMeuÙee (1/19) ves Yeejle keâes 20 Deeskej cesb Dee" efkekesâš hej 117 jve ner yeveeves efoS~ Fmekesâ yeeo ßeer}bkeâeF& šerce ves meele iesbo Mes<e jnles Ûeej efkekesâš hej 121 jve yevee ef}S~ MeefMekeâ}e kesâ De}ekee oerefhekeâe jmebefiekeâe ves 21 Deewj keâewMeuÙee ves 24 jve yeveeS~ YeejleerÙe keâhleeve njceveheÇerle keâewj keâe še@me peerlekeâj hen}s ye}êsyeepeer keâe Heâwme}e ie}le meeefyele ngDee, keäÙeesbefkeâ meele iesbo kesâ Yeerlej oesveesb me}eceer ye}êsyeepe kes}emeeceer keefvelee Deewj mce=efle cebOeevee DeeGš nes ieF&b~ njceveheÇerle Yeer pÙeeoe osj efškeâ venerb mekeâer Deewj leermejs Deeskej cesb oes jve yeveekeâj DeeGš nes ieF&~ Yeejle kesâ Ûeej efkekesâš 3.4 Deeskej cesb 12 jve hej efiej Ûegkesâ Les~ hetvece jeGle (38) Deewj Skeâlee efye<š (15) ves efškeâkeâj Kes}ves keâer keâesefMeMe keâer, }sefkeâve mecegefokeâe ves Ún Deeskej kesâ yeeo efye<š keâes hekesef}Ùeve Yespee~ Pet}ve ieesmkeeceer ves 38 jve yeveeS~ še@he yeÇwkesâš cesb jKee ieÙee nw~ Dee@}jeGb[j FjHeâeve he"eve keâes Fmecesb peien venerb efce}er nw }sefkeâve Gvekeâe DeeOeej cetuÙe 15 efceef}Ùeve leÙe efkeâÙee ieÙee nw~ Keyejesb kesâ cegleeefyekeâ ke®Ce Sjesve ves Fme veer}eceer cesb efnmmee vee }sves keâe ceve yeveeÙee nw~ ne} ner cesb kesmšFb[erpe kesâ efKe}eHeâ 36 iesboesb cesb Melekeâ }ieekeâj keve[s Fefleneme keâe peyeefkeâ efkeosMeer efKe}eefÌ[Ùeesb keâes Gvekeâer ceebie kesâ efnmeeye mes efkeefveceÙe oj keâes osKeles ngS Gvekeâer cegõe cesb jkeâce keâe Yegieleeve efkeâÙee peeSiee~ Skeâ vepej [e}les nwb DeeFheerS}-7 kesâ še@he yeÇwkesâš cesb Meeefce} efkeâS peeves kee}s efKe}eef[Ùeesb hej.. efovesMe keâeefle&keâ, Ì heÇkeerCe kegâceej, Deefcele efceßee, DeeMeer<e vesnje, heÇ%eeve DeesPee, ÙetmegHeâ he"eve, keerjsbõ menkeeie, Ùegkejepe efmebn, meewjYe eflekeejer, je@efyeve GLehhee, cegj}er efkepeÙe, pee@pe& yew}er, yeÇw[ nwef[ve, yeÇw[ ne@pe, ceeFkeâ} nmeer, efceÛes} pee@vemeve, yeÇsš }er, Mee@ve ceeMe&, pescme hewefšbmeve, mšerkeve efmceLe, efceÛes} mšekeâ&, S}skeäme nsume, meefcele hešs}, kesâefkeve heeršjmeve, yeÇ[ve cewkegâ}ce, je@me šs}j, pewkeäme bw keâwef}me, efle}keâjle>s efo}Meeve, cens}e peÙekeOe&ves, Sbpe}es cewLÙetme, cee}&ve mewcegDeume~ meyemes lespe Melekeâ peÌ[ves kee}s vÙetpeer}wb[ kesâ Dee@}jeGb[j keâesjer Sb[jmeve Fme yeej veer}eceer kesâ meyemes ÛeefÛe&le efKe}eÌ[er nesbies Deewj Gvekeâe DeeOeej cetuÙe lekeâjeryeve 1 keâjesÌ[ ®heÙes leÙe efkeâÙee ieÙee nw~ Skeâ yeej efHeâj Fme veer}eceer cesb heeefkeâmleeve kesâ efKe}eefÌ[Ùeesb keâe veece venerb nesiee ne}ebefkeâ cet} ™he mes heeefkeâmleeve kesâ oes efKe}eÌ[er Depenj cenceto (Fbieêwb[) Deewj Heâkeeo Denceo (Dee@mš^sef}Ùee) keâes Fme veer}eceer keâe efnmmee yeveeÙee ieÙee nw~ Fmekesâ De}ekee šerceesb ves Deheveer hemebo kesâ keâF& mšej efKe}eefÌ[Ùeesb keâes efveÙeceesb kesâ efnmeeye mes Deheveer šerce cesb hen}s ner jeskeâ ef}Ùee nw Deewj Deye kees veer}eceer keâe efnmmee venerb nesbies~ Deehekeâes Ùen Yeer yelee osb efkeâ Fme yeej leÙe efkeâÙee ieÙee nw efkeâ efKe}eefÌ[Ùeesb keâes jkeâce YeejleerÙe cegõe Ùeeveer ®heÙes kesâ efnmeeye mes oer peeSieer, meerjerpe nej kesâ yeeo Ùes Leer Oeewveer keâer meHeâeF&, Ùee keânsb yeneves.. nwefceušve~ šerce Fbef[Ùee kesâ keâhleeve censõ efmebn Oeewveer ves efme[esve b heekeâ& (nwefceušve) cesb ngS ÛeewLes keve[s keâer nej keâe efpeccesoej iesboyeepeesb keâes yeleeÙee nw, }sefkeâve DeeFmeermeer kesâ veS efveÙeceesb ke efheÚ}s mee}esb kesâ cewÛeesb ves Ùes meeefyele efkeâÙee nw efkeâ Deye 300 keâe mkeâesj Yeer veekeâeHeâer nw~ Ssmes cesb Skeâ Dence cewÛe cesb 278 jveesb keâe mkeâesj keäÙee YeejleerÙe ye}êyeepeesb s kesâ heÇoMe&ve hej Yeer mekee} venerb G"elee? keâwhšve keât} keâer ceevesb lees Fme nej kesâ heerÚs efmeHeâ& Deewj efmeHeâ& iesboyeepe meyemes yeÌ[s oes<eer jns~ Deye Fmes meHeâeF& keânsb Ùee efHeâj yeneves, Ùes lees Heâwbme ner leÙe keâjsbies~ DeeFS Deehekeâes yeleeles nw efkeâ ceener ves nej kesâ yeeo keäÙee keâne.. YeejleerÙe keâhleeve censbõ efmebn Oeewveer ves vÙetpeer}wb[ kesâ efKe}eHeâ keve[s meerjerpe iebkeeves kesâ yeeo Deheves iesboyeepeesb mes keâne efkeâ iesboyeepeer keâjles meceÙe Gvnsb Deheves efoceeie keâe Deef O ekeâ mes Deef O ekeâ Fmlescee} keâjvee ÛeeefnS~ Oeewveer ves ÛeewLes keve[s cewÛe cesb nej kesâ yeeo iesboyeepeesb keâes DeeÌ[s neLe }sles ngS keâne efkeâ peye keâewMe} keâer yeele Deeleer nw lees efveefMÛele leewj hej nceejs heeme Ssmes iesoyeepe b nwb pees DeÛÚe heÇoMe&ve keâj mekeâles nwb }sefkeâve Fmekesâ meeLe ner Gvnsb Deheves efoceeie keâe DeefOekeâ mes DeefOekeâ Fmlescee} keâjvee ÛeeefnS~ Gvnsb Kego cesb megOeej keâjvee nesiee~ ..lees Fmeef}S Meef}&ve venerb keâjsieer ‘keâecemet$e b LeÇe[er'? r efHeâuce 'keâecemet$e LeÇe[er' keâer }Ì[eF& Kelce nesves keâe veece ner venerb }s jner nw~ r hen}s efveo&Mekeâ ®hesMe hee@} ves DeefYeves$eer Meef}ve ÛeesheÌ[e kesâ efKe}eHeâ efMekeâeÙele s & ope& keâjeF& Deewj Deye Meef}ve ves Gvekesâ efKe}eHeâ SHeâDeeF&Deej ope& keâjeF& nw~ Ùener & venerb Gvnesves hen}s ner heÇme efke%eefhle Yespekeâj Ùen meeHeâ keân efoÙee Lee efkeâ ken Deye b s Fme efHeâuce keâe efnmmee venerb nw~ Fmekeâer heÇeleef›eâÙee cesb efveo&Mekeâ ®hesMe ves Yeer Skeâ b f s heÇme efke%eefhle peejer keâer, efpemecesb ef}Kee Lee efkeâ veS š^}j keâer }e@evÛebie kesâ yeeo s s f mes ner Meef}ve Gvekesâ efKe}eHeâ nes ieF&b nwb Deewj Gvnsb Guše meerOee yees} jner nw~ veS & b š^}j keâer }e@evÛebie cesb Meef}ve venerb Leer~ Meef}ve ves Sef[Meve} keâefceMe>j Deewj s f & b & meeblee›eâtpe hege}me mšsMeve kesâ meereveÙej Fbmheskeäšj keâes hee@} kesâ efKe}eHeâ OeesKeeOeÌ[er,pee}meepeer f f kesâ Deejesheesb mes mebyebeOele Skeâ he$e ef}Kee nw~ Fme he$e cesb Gvnesves oekee efkeâÙee nw efkeâ f b hee@} ves Gvnsb OeesKee efoÙee nw Deewj Pet"s omleekespeesb hej efHeâuce keâe@vš^keäš meeFve keâjves s hej cepeyetj efkeâÙee nw~ meeLe ner efHeâuce kesâ heeefjßeefcekeâ keâe Yegieleeve jeskeâves mebyebeOele f yeelesb Yeer ef}Keerb nw~ Meef}ve ves Deeies keâne efkeâ Gvnesves hee@} kesâ meskeämegDe} heÇmleeke b & b mes Fvekeâej keâj efoÙee Lee, lees Gvnesves efkeâmeer Deewj }Ì[keâer keâes Meef}ve keâer peien b & }sves Deewj Gvekeâer vÙet[ Heâgšpe keâes Deblejje<š^eÙe mlej hej Heâw}eves keâer Oecekeâer oer s r Leer~ Gvnesves Ùen Yeer oekee efkeâÙee efkeâ Gvnsb Ûeefj$e nveve keâjves kee}s DeMeêe} ke b r DeefMe<š ces} Yeer efce}s nw~ b 30 keâes Metešie hej }ewšies Meen®Ke? fb bs nHeäles cegbyeF& kesâ Skeâ HeâeFke mšej nesšs} cesb efHeâuce 'nwheer vÙet FÙej' keâer Metefšbie kesâ oewjeve Meen®Ke Keeve keâes Ûeesš }ie ieF& Leer~ ne}ebefkeâ ken ne@efmheš} peekeâj keâece hej }ewš DeeS Les, }sefkeâve yeeo cesb helee }iee efkeâ Ûeesš keâeHeâer iebYeerj nw~ yenjne}, Deye Meen®Ke kesâ 30 pevekejer keâes keâece hej }ewšves keâer Gcceerosb }ieeF& pee jner nwb~ efHeâuce 'nwheer vÙet FÙej' mes Skeâ meesme& ves yeleeÙee efkeâ Meen®Ke Keeve ncesb 30 leejerKe keâes pee@Fve keâj mekeâles nwb~ cegbyeF& mštef[Ùees cesb Skeâ yeÌ[e mesš Gvekeâe Fblepeej keâj jne nw~ Gvekesâ meeLe Skeâ mee@vie Deewj kegâÚ meerve Metš efkeâS peeves nwb~ Fme Mes[dÙet} cesb SmeDeejkesâ kesâ meeLe oerefhekeâe heeogkeâesCe, DeefYe<eskeâ yeÛÛeve, meesvet meto Deewj yeesceve F&jeveer Yeer efnmmee }sies~ Meen®Ke kesâ b keâjeryeer met$eesb kesâ cegleeefyekeâ, DeYeer [e@keäšj ves Gvnsb kegâÚ efove Deewj Deejece keâjves keâer me}en oer nw, }sekeâve Gvnesves Deheveer Deesj mes 30 pevekejer keâes 'nwheer vÙet f b FÙej' keâer Metešie pee@Fve keâjves hej neceer Yej oer nw~ f b me}ceeve venerb, Deeefcej kesâ meeLe efHeâuce keâjsbieer oerefhekeâe oerefhekeâe heeogkeâesCe kesâ yeejs cesb Keyejsb Dee jner Leerb efkeâ kes me}ceeve Keeve kesâ meeLe metjpe yeÌ[peelÙee keâer Deeves kee}er efHeâuce cesb keâece keâjsbieer, }sefkeâve Deye MeeÙeo Ssmeer venerb nesiee~ ÛeÛe&e nw efkeâ kes me}ceeve venerb, Deeefcej kesâ meeLe efHeâuce keâjsbieer~ met$eesb ves yeleeÙee efkeâ me}ceeve keâer efHeâuce keâer leejerKe oerefhekeâe keâer otmejer efHeâuceesb keâer [sš mes škeâje jner nwb, Fmeef}S keâÙeeme nwb efkeâ kes me}êt keâer efHeâuce venerb keâj heeSbieer~ otmejer lejHeâ Keyej nw efkeâ oerefhekeâe Deye efjlesMe efmeOekeeveer Deewj Heâjneve DeKlej kesâ yewvej le}s yeveves kee}er efHeâuce cesb keâece keâj mekeâleer nwb~ Fme efHeâuce keâer Keeme yeele nw efkeâ Deeefcej keâes Yeer Fme efHeâuce keâe Dee@Heâj efoÙee ieÙee nw~ ne}ebefkeâ Deeefcej ves DeYeer Fmekesâ ef}S Deheveer neceer venerb Yejer nw~ ojDeme}, oerefhekeâe ves FefcleÙeepe De}er keâer Deie}er efHeâuce kesâ ef}S hen}s ner [sšdme os oer Leerb, efpemekeâer Metefšbie Gmeer meceÙe Meg™ nesieer, peye me}ceeve Deewj metjpe keâer efHeâuce hej keâece Meg™ nesiee~ metjpe oerefhekeâe mes petve mes 120 efove kesâ ef}S [sšdme Ûeenles Les, }sefkeâve peg}eF& mes efomebyej lekeâ oerefhekeâe lees FefcleÙeepe De}er keâer efHeâuce keâer Metefšbie keâjsbieer~ Fmeef}S DeefYeves$eer kesâ ef}S oesveesb cesb meeLe keâece keâjvee peje cegefMkeâ} nw, peyeefkeâ me}ceeve Deewj metjpe oesveesb ner oerefhekeâe kesâ meeLe keâece keâjves cesb keâeHeâer FÛÚgkeâ Les~ keâefukeâ keâes efce}e Devegjeie keâe meheesš&! [eÙejs k eä š j Deveg j eie keâMÙehe Deew j Gvekeâer Sskeäš^sme hele>er keâefukeâ keâesÛeef}ve, oesveesb ves Dee@efHeâMe}er Skeâ-otmejs mes De}ie nesves mes hen}s Deheves efjMles keâes meceÙe osves keâe meesÛee Lee~ keâefukeâ Deewj Devegjeie ves keâjerye {eF& mee} hen}s Meeoer keâer Leer, }sefkeâve Deye kes De}ie nesves keâe Heâwme}e keâj Ûegkesâ nwb~ yeekepeto Fmekesâ, keâefukeâ Deewj Devegjeie keâe Skeâ-otmejs keâes Heâg} meheesš& nw, efHeâj Ûeens Deehe Fmes heefyeêkeâ kesâ yeerÛe efoKeeves kesâ ef}S ner keäÙeesb ve keânsb! ojDeme}, efheÚ}s efoveesb keâefukeâ ves meeGLe cegbyeF& kesâ Skeâ Dee@ef[šesefjÙece cesb Dehevee heês keâ}j yeêeFb[ Dee@ie&veeFpe efkeâÙee Lee~ kewmes lees keneb keâefukeâ kesâ leceece Ûeenves kee}s hengbÛes Les, }sefkeâve peye keâefukeâ keâe heês osKeves Kego Devegjeie Dee@ef[šesefjÙece cesb hengbÛes lees Gvnsb osKekeâj nj keâesF& nwjeve jn ieÙee~ peeefnj nw, nj efkeâmeer keâer vepejsb Devegjeie keâer ner Deesj Leerb, }sefkeâve Gvnesbves Fme hej keâesF& OÙeeve venerb efoÙee~ Ùener venerb, Devegjeie hetjs heês kesâ oewjeve Dee@ef[šesefjÙece cesb ceewpeto jns~ Deye Deehe Ûeensb Fmes Devegjeie keâe keâefukeâ kesâ ef}S meheesš& keân mekeâles nwb Ùee efHeâj kegâÚ Deewj~ Metefšbie cesb IeeÙe} ngF&b Deceer<ee, neomee š}e Deheveer Deeves kee}er efHeâuce kesâ Skeâ SskeäMeve meerkeäke} keâes Metš keâjves kesâ oewjeve Deceer<ee hešs} ngF&b IeeÙe}~ Fme efHeâuce kesâ Skeâ meerkeäkesbme keâes Metš keâjves kesâ oewjeve Deceer<ee kesâ neLeesb Deewj hewjesb hej keâeHeâer Ûeesš }ie ieF& nw~ neomee yeÌ[e nes mekeâlee Lee, }sefkeâve Deceer<ee keâer efkeâmcele ves Gvekeâe meeLe efoÙee Deewj yeÌ[er ogIe&švee nesves mes ken yee}-yee} yeÛe ieF&b~ meerve kegâÚ Ssmee Lee efkeâ Deceer<ee keâes Yeeievee Lee Deewj Skeâ Deeoceer keâes Gvekeâe heerÚe keâjvee Lee~ Gvnsb Yeeieles-Yeeieles meer{efÊÙeeb Glejveer Leerb, }sefkeâve leye ner Gvekeâe heerÚe keâj jne Deeoceer meer{efÊÙeesb hej nÌ[yeÌ[e keâj efiej heÌ[e Deewj Deceer<ee Yeer Gmekesâ meeLe meer{efÊÙeesb mes efiejleer Ûe}er ieF&b~ Fme neomes cesb Deceer<ee Deewj Gme Deeoceer, oesveesb kesâ neLeesb Deewj hewjesb hej keâeHeâer Ûeesšsb DeeF&b~ keneb legjble [e@keäšj keâes yeg}eÙee ieÙee~ Skeâ met$e kesâ cegleeefyekeâ, 'Deceer<ee kesâ neLe-hewjesb hej metpeve nw Deewj [e@keäšj ves Gvnsb yes[ jsmš keâjves keâer me}en oer nw~ Deceer<ee }keâer Leerb efkeâ Gvekesâ meeLe keâesF& yeÌ[er ogIe&švee nesves mes š} ieF&~

×