Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Werelddag 2013. frans thissen. het dorp van de 21ste eeuw

1,240 views

Published on

In 1913 vond in Gent de Wereldtentoonstelling plaats. Honderd jaar later (12 november 2013) organiseert de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning (VRP) de Werelddag van de Stedenbouw in Gent (in de prachtige Bijloke). Wat waren de ruimtelijke issues in 1913 en zijn ze nog relevant nu? Met als thema 'Waar ligt de grens?' bogen experts uit binnen- en buitenland zich over prangende vraagstukken: verdichting, duurzaamheid, betaalbaar en energiezuinig wonen, mobiliteit, ruimtelijk-economische vernieuwing...

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Werelddag 2013. frans thissen. het dorp van de 21ste eeuw

  1. 1. Het dorp van de 21e eeuw Frans Thissen UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM Afdeling Geografie, Planologie en Internationale Ontwikkelingsstudies
  2. 2. Nisse, een dorp in verandering 1979 1955 2012 Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  3. 3. Verandering en Onzekerheid Geert Mak (1996): “hoe langer ik in het dorp verbleef, des te meer besefte ik dat het eigenlijk allemaal nog moest beginnen. Alleen: niemand wist wát moest beginnen, en waarheen het ging” Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  4. 4. Opzet • Begrippen: leefbaarheid, sociale vitaliteit, sociale infrastructuur • Territoriale binding en schaalveranderingen • Van autonome dorpen naar woondorpen – Ontwikkeling van dorpen in de Westhoek – Sociale cohesie in Vlaamse Ardennen – De betekenis van grenzen in de Westhoek • Het dorp van de toekomst Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  5. 5. Leefbaarheid en Sociale Vitaliteit Bewoners Leefbaarheid: oordeel van bewoners over hun omgeving (wordt de omgeving door bewoners als passend ervaren) Sociale vitaliteit: inspanningen en initiatieven van bewoners gericht op hun omgeving Omgeving Traditionele sociale vitaliteit: meedoen en/of trekker zijn Vernieuwende sociale vitaliteit: Openstaan voor en een bijdrage leveren aan verandering Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  6. 6. Sociale infrastructuur van dorpen Voorzieningen Verenigingen Activiteiten Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  7. 7. De veranderende relatie met de omgeving Territoriale binding: Schaalveranderingen: • Economische binding (werk) • Functionele binding (voorzieningen) • Sociale binding (familie en vrienden) • Schaalvergroting • Culturele binding (identiteit) • Politieke binding (zeggenschap) – Lokaal ‘verlies’ van werk en voorzieningen – Toename van ruimtelijke keuzevrijheid door automobiliteit – Lokale winst in dorpen (recreatie, zorg) • Schaalverkleining – Toenemend belang van woning(en) en recreatie • Van Dorpsbinding naar Lokaal bewustzijn Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  8. 8. Dorpen (en hun bewoners) in verandering Autochtone of autonome dorp • Je bent er geboren of opgegroeid, je komt ‘van het dorp’ (leefpaden) • Je werkt er en je doet er je boodschappen: je woont ‘op het dorp’ (dagpaden) • Traditioneel referentiekader: machtig beeld Woondorp • Je bent er gaan wonen om de mooie woning en aangename woonomgeving • Voor je sociale contacten en voorzieningen ben je niet afhankelijk van het dorp • Opkomend referentiekader Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  9. 9. Leefbaarheid in het autonome dorp Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  10. 10. Leefbaarheid in het woondorp Het dorp van de 21ste eeuw 10 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  11. 11. Visie autonome dorp: verlies • • • • Ontwikkeling inwonertal: Absolute afname (44) Relatieve afname (20) Relatieve toename (28) • Ontwikkeling aantal voorzieningen: • Afname (42) • Gelijk gebleven (13) • Toename (4) Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  12. 12. Visie woondorp: verandering • Woonkwaliteit: • Stagnerend (32) • Dynamisch (27) • Gemeenschapsinitiatieven: • Afgenomen (1) • Gelijk gebleven (38) • Toename (20) Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  13. 13. Sociale cohesie in de Vlaamse Ardennen Oordeel over sociale cohesie in de buurt / dorp negatief positief Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  14. 14. Sociale cohesie in de Vlaamse Ardennen Aandeel arbeiders Inkomen Zonder job Oriëntatie Bewoners Ronse, geboren en getogen in de streek Modaal Modaal Laag Lokale familie en voorzieningen in centra elders (gescheiden naar taal) Dorpsbewoners geboren en getogen in de streek Modaal Hoog Laag Zeer lokaal, regionale identiteit Bewoners buiten de streek geboren (niet 4) Laag Hoog Laag Regionale oriëntatie, sterke politieke invloed Bewoners afkomstig uit niet-westerse landen Hoog Laag Hoog Lokale familie en lokale voorzieningen Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  15. 15. Grensdorpen Westhoek • Stagnatie in kleine kernen en oude centra langs de taal- en staatsgrens: – Combinatie van lokaal functieverlies en gebrekkige woonkwaliteit – Streekbewoners met een traditionele dorpsbinding • Positief oordeel is vooral gebaseerd op de woonfunctie: – De woning komt eerst: regionale woningmarkt – Woonomgeving: dorpse rust, veiligheid, kwaliteit woonomgeving (natuur, landschap) Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  16. 16. Grensdorpen Westhoek Platteland met open grenzen Grensgebied met poort naar Frankrijk Grenzen zijn voor veel bewoners sociaal en cultureel een belangrijke scheidslijn Twee “Grensmilieus”: 1. Traditionele grensmilieu 2. Moderne grensmilieu – – Het dorp van de 21ste eeuw Kosmopolitisch: regionale stedelijke oriëntatie (met open grenzen) Lokaal bewust: oriëntatie op het dorp als woonmilieu UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  17. 17. Dorp van de e 21 eeuw • Ruimte: Ruime regionale handelingsruimte in combinatie met lokale oriëntatie op ‘dorps’ woonmilieu (‘Stadt und Land, Hand in Hand’) • Tijd/Ruimte: – Levensfase – Deeltijdwonen • Emotionele binding: van dorpsbinding naar lokaal bewustzijn • Verbrede wonen: Wonen – Zorg – Welzijn Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  18. 18. Dorp van de 21e eeuw 1. Kwaliteit van de woonfunctie (woning en directe woonomgeving) 2. Ontmoetingsplekken die zich kenmerken door ‘openheid’ naar alle bewoners 3. Sociaal kapitaal: bewoners met grote sociale netwerken die kunnen binden maar ook bruggen kunnen en willen bouwen 4. Actieve oriëntatie van bewoners op de veranderende identiteit van hun dorp: “vertellen van verhalen” Het dorp van de 21ste eeuw UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
  19. 19. Het dorp van de 21e eeuw Frans Thissen UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM Afdeling Geografie, Planologie en Internationale Ontwikkelingsstudies

×