De "sociale lasten" vernietigd door het
Grondwettelijk Hof: een praktisch overzicht
van de gevolgen voor ontwikkelaars en
...
AGENDA
1. De sociale lasten uit het Decreet Grond- en Pandenbeleid
2. De aanleiding tot vernietiging door het Grondwetteli...
1. SOCIALE LASTEN UIT HET DGP
 Doelstelling DGP= voeren van een grond- en pandenbeleid dat
bestaat uit de aansturing, de ...
1.1 Definitie sociaal woonaanbod
 Sociaal woonaanbod =
het aanbod aan huurwoningen, koopwoningen en kavels dat
voldoet aa...
1.1 Definitie sociaal woonaanbod (2)
 Bescheiden woonaanbod =
het aanbod aan huurwoningen, koopwoningen en kavels (met
ui...
1.2 Toepassingsgebied sociaal woonaanbod
Normen waren van toepassing op:
1. verkavelingen van ten minste tien loten bestem...
1.3 Normen sociaal woonaanbod
 Gewestelijke normen (Hoofdstuk 2 van titel 1):
1. minimum 20 en maximum 40 % van het aanta...
1.4 Sociale lasten in de vergunningen
 Van zodra een project onderworpen was aan norm als bepaald
in DGP  van rechtswege...
1.5 Steunmaatregelen
 Boek 3:
 Subsidies voor activeringsprojecten (artikel 3.1.2 DGP);
 Jaarlijkse belastingsverminder...
2. ARREST 145/2013
 All Projects & Developments e.a. (36 bouw- en
vastgoedpromotoren)
 Tussenarrest Grondwettelijk Hof n...
2.1 Arrest van het Hof van Justitie
 Beoordeling of de steunmaatregelen verboden staatssteun
uitmaken in de zin van artik...
2.1 Arrest Hof van Justitie (2)
 Tweede voorwaarde staatssteun:
 Voldoende dat steunmaatregel handelsverkeer ongunstig k...
2.1 Arrest Hof van Justitie (3)
 Derde voorwaarde staatssteun:
 Geen voordeel in de zin van artikel 107 VWEU, indien maa...
2.2 Redenering Grondwettelijk Hof
Arrest Grondwettelijk Hof 145/2013 dd. 7 november 2013
 Tweede middel (steunmaatregelen...
2.2 Redenering Grondwettelijk Hof (2)
3. Aanmeldingsplicht bij Commissie van elk voornemen tot
invoering of wijziging van ...
2.2 Redenering Grondwettelijk Hof (3)
 Beoordeling overige middelen
1. Sociale last houdt een beperking op eigendomsrecht...
2.2 Redenering Grondwettelijk Hof (4)
 Beoordeling evenredigheidscriterium:
 Gelet op de vernietiging van de steunmaatre...
2.3 Retroactieve vernietiging
 Vlaamse Regering verzocht het Hof om de rechtsgevolgen die
de vernietigde bepalingen in he...
2.4 Beschikking tot verbetering
 Beschikking tot verbetering dd. 18 december 2013
 "de duidelijkheid en de rechtszekerhe...
3. RECHTSGEVOLGEN ARREST
Overzicht:
1. Bindend sociaal objectief
2. Bescheiden wonen
3. Vergunningen
1. Reeds afgeleverde ...
3. RECHTSGEVOLGEN ARREST (2)
Overzicht (vervolg):
5. Gemeentelijke reglementen
6. RUP's
1. Eerder vastgestelde RUP's
2. To...
3. RECHTSGEVOLGEN ARREST: Algemeen
 Vernietiging geldt ex tunc: vernietigde bepalingen worden
geacht nooit te hebben best...
3. RECHTSGEVOLGEN ARREST: Algemeen (2)
 Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof:
 Artikel 16: Mogelijkheid tot intrekking van ...
3. RECHTSGEVOLGEN ARREST: Algemeen (3)
 Intrekkingsleer: impliciete of uitdrukkelijke rechtshandeling
waarbij een adminis...
3. RECHTSGEVOLGEN ARREST: Algemeen (4)
 Onbestaande rechtshandeling?
 "dergelijke rechtshandeling (kan) enkel op rechtma...
3.1 BSO (Bindend Sociaal Objectief)
BSO= sociaal woonaanbod dat in de periode 2009-2020 ten
minste moet worden verwezenlij...
3.1 BSO (Bindend Sociaal Objectief) (2)
 Niet vernietigd:
Te bereiken zonder sociale lasten aan vergunningen (en zonder
...
3.2 Bescheiden wonen
 Geen middelen gericht tegen het bescheiden wonen
 Blijft van toepassing
 Reguliere procedure ex. ...
3.2 Bescheiden wonen (2)
 Wat met de aftrekmogelijkheden uit artikel 4.2.1 DGP?
In de betrokken projecten dient een besch...
3.3 Vergunningen
1. Toekomstige vergunningen
 (Voorlopig) geen sociale lasten meer verbinden aan
vergunningen
 Wel: arti...
3.3 Vergunningen (2)
 Retroactief reparatiedecreet?
 Afbreuk aan voorrang en volle werking Unierecht
 In strijd met gez...
3.3 Vergunningen (3): Afsplitsbaarheid
van de sociale last?
 Visie 1: de sociale last vormt een onafsplitsbaar geheel met...
3.3 Vergunningen (4)
 Verplichting tot rechtsherstel overheid
1. Intrekken van sociale last (alleen)?
 Ruimte Vlaanderen...
3.3 Vergunningen (5)
 Mogelijkheden vergunninghouder
1. Niet uitvoeren van sociale lasten procedure in
overheidsaansprak...
3.3 Vergunningen (6)
 Artikel 18 Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof (beroep
voorzover beroep gegrond is op vernietiging re...
3.4 Uitvoeringen van de sociale last
1. Uitvoering in natura (bouwheer/verkavelaar realiseert sociaal
woonaanbod zelf, -co...
3.4 Uitvoeringen van de sociale last (2)
B. Uitvoering reeds gebeurd
 Indien specifiek op grond van vernietigde bepalinge...
3.4 Uitvoeringen van de sociale last (3)
2. Verkoop van gronden aan een sociale woonorganisatie
A. Overdracht nog niet geb...
3.4 Uitvoeringswijzen sociale last (4)
3. Verhuring van woningen aan een sociaal verhuurkantoor
A. Verhuring nog niet gebe...
3.4 Uitvoeringswijzen sociale last (5)
4. Storting van een bijdrage aan de gemeente (forfaitaire bijdrage van
50.000 euro ...
3.4 Uitvoeringswijzen sociale last (7)
 Quid met overeenkomsten zonder verwijzing naar de vernietigde
bepalingen (in uitv...
3.5 Gemeentelijke reglementen
 Rechtsgrond (artikel 4.1.9 DGP) vernietigd
 Verdwijnen niet automatisch uit rechtsverkeer...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen
 Rechtsgrond (artikel 4.1.12-13 DGP) vernietigd
A. Bestaande RUP's op grond van het DG...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (2)
 Dienstorder RWO 2006/1 (G. Braeckman):
"Planvoorschriften of voorschriften in ver...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (3)
 Nota bij Besluit van 11 april 2008 tot vaststelling van nadere
regels met betrekk...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (4)
 Parlementaire voorbereiding VCRO- inhoud RUP's:
"Dit punt relateert het DRO aan h...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (5)
 DGP voorzag decretale grondslag voor typebepaling "sociale
woningbouw" in ruimtel...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (6)
 RvS 209.557 en 209.558 van 7 december 2010 (Mahieu en nv
Holvoet Bouwmaterialen e...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (7)
 RvS 211.058 van 7 februari 2011 (Stad Hoogstraten): woningen die
door de private ...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (8)
Besluit:
 Indien zone voor "sociaal/betaalbaar" wonen: ruimtelijke vertaling
nodig...
3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (9)
 Artikel 1.1.4 VCRO als rechtsbasis voor actorgebonden
bestemmingszones sociaal wo...
3.7 Vordering tot schadevergoeding
 Overheidsaansprakelijkheid: Vordering op grond van
buitencontractuele aansprakelijkhe...
3.7 Vordering tot schadevergoeding (2)
2. Schade
 Uitvoering in natura: aantonen van gederfde inkomsten door
verkoop aan ...
3.7 Vordering tot schadevergoeding (3)
 Wat indien last werd "afgewenteld" op kopers/andere actoren?
 Standpunt minister...
3.7 Vordering tot schadevergoeding (4)
3. Oorzakelijk verband
 equivalentieleer: een oorzakelijk verband veronderstelt da...
3.7 Vordering tot schadevergoeding (5)
Verjaring:
 Gewest en gemeenten:
 Algemeen
 buitencontractuele verjaringstermijn...
3.7 Vordering tot schadevergoeding (6)
 Provincie:
 Bijzonder verjaringsregime van artikelen 1-2 van de Wet van
6/2/1970...
4. RECENTE STANDPUNTEN
 Standpunt Vlaamse Gewest (website, Omzendbrief
aangekondigd, "technische aanpassingen" regelgevin...
4. RECENTE STANDPUNTEN (2)
 "Voka opgelucht over vernietiging van verplicht aandeel sociale
woningen", website Voka, 7 no...
4. RECENTE STANDPUNTEN (3)
 Minister van Wonen Van Den Bossche, Handelingen Vl.
Parlement:
"De simpele aanmelding is well...
4. RECENTE STANDPUNTEN (4)
 VVSG, website:
"De regelgeving moet natuurlijk in orde zijn met de Grondwet, maar de
gemeente...
NOG VRAGEN?
Bedankt voor uw aandacht
Els Empereur en Ive Van Giel
DLA Piper UK LLP
Brusselstraat 59/5
2018 Antwerpen
els.e...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

VRP avond 2 april 2014. 'Regelgeving sociale last vernietigd: een praktisch overzicht van de gevolgen voor ontwikkelaars en overheden' Ive Vangiel en Els Empereur (DLA piper)

691 views

Published on

Het Grondwettelijk Hof vernietigde op 7 november 2013, de regelgeving ‘sociale last’ van het Decreet Grond- en Pandenbeleid. De regelgeving ‘sociale last’ bepaalde dat bij de meer omvangrijke verkavelings- en stedenbouwkundige aanvragen er een bepaald aantal sociale woningen moet worden gerealiseerd. In ruil voor deze last kreeg de projectontwikkelaar een aantal voordelen. Een half jaar na de uitspraak wil VRP nagaan wat precies het gevolg is van deze vernietiging van de regelgeving ‘sociale last’. We vertalen de juridische context naar de praktijk. Hoe moet het nu verder met het sociale woonbeleid in steden en gemeenten? Kunnen stadsvernieuwingsprojecten toch doorgaan?

Published in: Law
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
691
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
190
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

VRP avond 2 april 2014. 'Regelgeving sociale last vernietigd: een praktisch overzicht van de gevolgen voor ontwikkelaars en overheden' Ive Vangiel en Els Empereur (DLA piper)

  1. 1. De "sociale lasten" vernietigd door het Grondwettelijk Hof: een praktisch overzicht van de gevolgen voor ontwikkelaars en overheden VRP-avond – de Vierde Zaal (Gent) Els Empereur en Ive Van Giel, 2 april 2014
  2. 2. AGENDA 1. De sociale lasten uit het Decreet Grond- en Pandenbeleid 2. De aanleiding tot vernietiging door het Grondwettelijk Hof en inhoud van het arrest 145/2013 3. De rechtsgevolgen van het arrest 145/2013 4. Recente standpunten 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 2
  3. 3. 1. SOCIALE LASTEN UIT HET DGP  Doelstelling DGP= voeren van een grond- en pandenbeleid dat bestaat uit de aansturing, de coördinatie, de ontwikkeling en de aanwending van ruimtelijke en sectorale beleidsstrategieën en instrumenten om de grond- en pandenmarkt te faciliteren, te stimuleren, te bevorderen en desnoods te corrigeren. "Directe overheidsinterventie in de grond- en pandenmarkt is evenwel gerechtvaardigd en noodzakelijk wanneer private actoren niet, of niet alleen, bij machte zijn om de gestelde publieke doelen te bereiken, of wanneer zulks noodzakelijk is om kwetsbare maatschappelijke groepen gelijke kansen te bieden om vrij aan die markt te participeren. Dergelijke directe overheidsinterventie is eveneens gerechtvaardigd indien het optreden van de overheid ten opzichte van private initiatieven kennelijk sociale, economische, financiële, ruimtelijke of milieugebonden voordelen of minderkosten inhoudt." (Artikel 2.1.1 DGP- missie) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 3
  4. 4. 1.1 Definitie sociaal woonaanbod  Sociaal woonaanbod = het aanbod aan huurwoningen, koopwoningen en kavels dat voldoet aan beide hiernavolgende voorwaarden: a) zij zijn volledig onderhevig aan de reglementering aangaande het sociale huurstelsel of de overdracht van onroerende goederen door de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW) en de sociale huisvestingsmaatschappijen ter uitvoering van de Vlaamse Wooncode; b) zij worden bestemd tot hoofdverblijfplaats, respectievelijk tot oprichting van een woning die tot hoofdverblijfplaats zal worden bestemd; (artikel 1.2, lid 1, 16° DGP)  Actor-gerichte definitie: het sociale huurstelsel of overdracht door de VMSW en sociale huisvestingsmaatschappijen (SHM) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 4
  5. 5. 1.1 Definitie sociaal woonaanbod (2)  Bescheiden woonaanbod = het aanbod aan huurwoningen, koopwoningen en kavels (met uitsluiting van het sociaal woonaanbod) dat voldoet aan: a) kavels met een oppervlakte van ten hoogste 500 m²; b) eengezinswoningen met een bouwvolume van ten hoogste 550 m³; c) overige woningen met een bouwvolume van ten hoogste 240 m³, te verhogen met 50 m³ voor woningen met drie of meer slaapkamers; (artikel 1.2, lid 1, 1° DGP)  "Ruimtelijke" definitie, in tegenstelling tot de actor- gerichte definitie van het sociaal woonaanbod. 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 5
  6. 6. 1.2 Toepassingsgebied sociaal woonaanbod Normen waren van toepassing op: 1. verkavelingen van ten minste tien loten bestemd voor woningbouw, of met een grondoppervlakte groter dan een halve hectare, ongeacht het aantal loten; 2. groepswoningbouwprojecten waarbij ten minste tien woongelegenheden ontwikkeld worden; 3. de bouw of de herbouw van appartementsgebouwen waarbij ten minste vijftig appartementen gecreëerd worden; 4. verkavelingen, groepswoningbouwprojecten en projecten voor de bouw of de herbouw van appartementsgebouwen die niet voldoen aan de voorwaarden, vermeld in 1°, 2° of 3°, en waarvoor een verkavelingsvergunning of een stedenbouwkundige vergunning wordt aangevraagd door een verkavelaar of een bouwheer wiens project aansluit op andere, door dezelfde verkavelaar of bouwheer te ontwikkelen gronden, die samen met de gronden waarop de aanvraag betrekking heeft, een oppervlakte van meer dan een halve hectare beslaan. (artikel 4.1.8, lid 1 DGP) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 6
  7. 7. 1.3 Normen sociaal woonaanbod  Gewestelijke normen (Hoofdstuk 2 van titel 1): 1. minimum 20 en maximum 40 % van het aantal te verwezenlijken woningen en/of kavels, indien de gronden eigendom zijn van Vlaamse besturen of Vlaamse semipublieke rechtspersonen; 2. minimum 10 en maximum 20 % van het aantal te verwezenlijken woningen en/of kavels, indien de gronden eigendom zijn van overige natuurlijke of rechtspersonen. (artikel 4.1.8, lid 2 DGP)  Mogelijkheid voor gemeenten om hier van af te wijken door een gemeentelijk reglement sociaal wonen (en in bepaalde gevallen door een RUP) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 7
  8. 8. 1.4 Sociale lasten in de vergunningen  Van zodra een project onderworpen was aan norm als bepaald in DGP  van rechtswege verbinden van sociale last aan de verkavelingsvergunning, respectievelijk stedenbouwkundige vergunning.  Sociale last maakt een last uit in de zin van artikel 4.2.20 VCRO.  Vergunning diende te worden geweigerd indien het aangevraagde onverenigbaar was met normen en percentages sociaal woonaanbod (artikel 4.3.1, §1, eerste lid VCRO). 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 8
  9. 9. 1.5 Steunmaatregelen  Boek 3:  Subsidies voor activeringsprojecten (artikel 3.1.2 DGP);  Jaarlijkse belastingsvermindering voor een kredietgever die een renovatieovereenkomst sluit (artikel 3.1.3 DGP);  Vermindering van de heffingsgrondslag voor de registratierechten ten behoeve van de activering van panden (artikel 3.1.10 DGP);  Boek 4:  Vermindering van registratierechten van 10% naar 1,5% (artikel 4.1.20, §3 DGP);  Vermindering van de btw van 21% naar 6% (artikel 4.1.20, §3 DGP);  Overnamegarantie voor in natura verwezenlijkte sociale huurwoningen (artikel 4.1.21 DGP);  Infrastructuursubsidies (artikel 4.1.23 DGP). 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 9
  10. 10. 2. ARREST 145/2013  All Projects & Developments e.a. (36 bouw- en vastgoedpromotoren)  Tussenarrest Grondwettelijk Hof nr. 50/2011 van 6 april 2011: 12 prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie  Arrest van het Hof van Justitie 8 mei 2013 (Libert e.a., C- 203/11): zie volgende slides 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 10
  11. 11. 2.1 Arrest van het Hof van Justitie  Beoordeling of de steunmaatregelen verboden staatssteun uitmaken in de zin van artikel 107 VWEU (Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie) aan de hand van 4 voorwaarden: 1. Maatregel van de staat/ bekostigd met staatsmiddelen; 2. Het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kunnen beïnvloeden; 3. De begunstigde een voordeel verschaffen; 4. De mededinging vervalsen/dreigen te vervalsen. (Het Grondwettelijk Hof legde de tweede en derde voorwaarde voor aan het Hof van Justitie) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 11
  12. 12. 2.1 Arrest Hof van Justitie (2)  Tweede voorwaarde staatssteun:  Voldoende dat steunmaatregel handelsverkeer ongunstig kan beïnvloeden en mededinging kan vervalsen  Niet noodzakelijk dat begunstigde onderneming zelf aan het intracommunautaire handelsverkeer deelneemt  Er kan niet worden uitgesloten dat maatregelen DGP de begunstigde ondernemingen versterken  Wel mogelijkheid dat maatregelen de- minimissteun uitmaken (verordening nr. 1998/2006= toepassing van verdrag betreffende de- minimissteun)  het komt aan nationale rechter feitelijk te beoordelen of het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig kan worden beïnvloed en of de verordening 1998/2006 van toepassing is 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 12
  13. 13. 2.1 Arrest Hof van Justitie (3)  Derde voorwaarde staatssteun:  Geen voordeel in de zin van artikel 107 VWEU, indien maatregel moet worden beschouwd als compensatie voor prestaties die de begunstigde onderneming heeft verricht om "openbaredienstverplichtingen" uit te voeren.  Altmark criteria: 1. Onderneming daadwerkelijk belast met uitvoering van openbaredienstverplichting; 2. Objectieve en doorzichtige parameters (Hof: niet het geval) 3. Compensatie niet hoger dan nodig om kosten van openbaredienstverplichting te dekken 4. Compensatie vastgesteld op basis van analyse van kosten die een gemiddelde onderneming zou hebben gemaakt  het komt aan nationale rechter om te beoordelen of sprake is van staatssteun in de zin van artikel 107 VWEU 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 13
  14. 14. 2.2 Redenering Grondwettelijk Hof Arrest Grondwettelijk Hof 145/2013 dd. 7 november 2013  Tweede middel (steunmaatregelen schenden artikel 107-108 VWEU) eerst te behandelen, want heeft mogelijke impact op andere middelen: 1. Ongunstige beïnvloeding intracommunautaire handelsverkeer, tenzij de- minimissteun  artikelen 4.1.20, §3, 4.1.21 en 4.1.23 DGP géén de- minimissteun  artikelen 3.1.3 en 3.1.10 wel 2. Er wordt niet voldaan aan Altmark- criteria  Staatssteun in de zin van artikel 107 VWEU 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 14
  15. 15. 2.2 Redenering Grondwettelijk Hof (2) 3. Aanmeldingsplicht bij Commissie van elk voornemen tot invoering of wijziging van steunmaatregelen (artikel 108 VWEU): geen aanmelding gebeurd 4. Vrijstelling van aanmeldingsplicht op grond van DAEB- beschikking? (=betreffende staatssteun in de vorm van compensatie voor de openbare dienst die aan bepaalde met het beheer van Diensten van Algemeen Economisch Belang belaste ondernemingen wordt toegekend)  Criteria vergelijkbaar aan Altmark- criteria  Aangezien eerder geoordeeld werd dat hieraan niet werd voldaan, ook geen toepassing van de DAEB- beschikking.  Uit 1-4 volgt: Vernietiging steunmaatregelen 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 15
  16. 16. 2.2 Redenering Grondwettelijk Hof (3)  Beoordeling overige middelen 1. Sociale last houdt een beperking op eigendomsrecht in: niet gewaarborgd dat de bouwheer/verkavelaar een inkomen kan krijgen en winst is in elk geval lager dan wanneer vrije markt kan spelen; 2. Ongelijkheid van behandeling: private actoren zijn verplicht sociale huurwoningen over te dragen tegen maximumprijzen, terwijl de SHM die woningen vervolgens zonder beperking kan doorverkopen; 3. Beperking vrij verkeer van kapitaal: kan gerechtvaardigd worden door eisen betreffende het beleid inzake sociale huisvesting: beoordeling aan de hand van evenredigheidscriterium 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 16
  17. 17. 2.2 Redenering Grondwettelijk Hof (4)  Beoordeling evenredigheidscriterium:  Gelet op de vernietiging van de steunmaatregelen, dienen de private actoren de sociale last te dragen zonder enige compensatie;  Niet evenredig met de doelstelling die met de artikelen 4.1.16 tot 4.1.26 van het Grond- en pandendecreet wordt nagestreefd.  Volgt: vernietiging van de sociale lasten 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 17
  18. 18. 2.3 Retroactieve vernietiging  Vlaamse Regering verzocht het Hof om de rechtsgevolgen die de vernietigde bepalingen in het verleden hebben gehad, te handhaven: Afgewezen omwille van rechtspraak van het Hof van Justitie: beginselen van de voorrang en van de volle werking van het recht van de EU verzetten zich tegen een voorlopige handhaving van nationale maatregelen die in strijd zijn met het rechtstreeks toepasselijke recht van de Unie. 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 18
  19. 19. 2.4 Beschikking tot verbetering  Beschikking tot verbetering dd. 18 december 2013  "de duidelijkheid en de rechtszekerheid vereisen dat de hierna vermelde bepalingen worden vernietigd, teneinde te vermijden dat, in strijd met het absolute gezag van gewijsde van een vernietigingsarrest, de vernietigde sociale last alsnog aan een stedenbouwkundige vergunning of een verkavelingsvergunning zou worden gekoppeld, of dat rechtsonderhorigen een sanctie zouden oplopen omdat zij de vernietigde sociale last niet hebben uitgevoerd".  Volgt: vernietiging van de gewestelijke en gemeentelijk normen, normen in plangebieden, gebiedsspecifieke typebepaling sociaal woonaanbod, artikel 4.3.1, §1, eerste lid, 3° en 4.6.2, §2 en §3 VCRO 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 19
  20. 20. 3. RECHTSGEVOLGEN ARREST Overzicht: 1. Bindend sociaal objectief 2. Bescheiden wonen 3. Vergunningen 1. Reeds afgeleverde vergunningen 2. Toekomstige vergunningen 4. Uitvoeringen van de sociale lasten 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 20
  21. 21. 3. RECHTSGEVOLGEN ARREST (2) Overzicht (vervolg): 5. Gemeentelijke reglementen 6. RUP's 1. Eerder vastgestelde RUP's 2. Toekomstige RUP's 7. Vorderingen tot schadevergoeding 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 21
  22. 22. 3. RECHTSGEVOLGEN ARREST: Algemeen  Vernietiging geldt ex tunc: vernietigde bepalingen worden geacht nooit te hebben bestaan  Absoluut gezag van gewijsde: vernietiging geldt erga omnes vanaf bekendmaking in Belgisch Staatsblad (10/2/2014)  Rechtsplicht tot herstel:  lidstaten zijn verplicht om "alle algemene of bijzondere maatregelen te treffen welke geschikt zijn om de nakoming van de krachtens het gemeenschapsrecht op hen rustende verplichtingen te verzekeren. Hiertoe behoort ook de verplichting de onwettige gevolgen van een schending van het gemeenschapsrecht ongedaan te maken" (HvJ 19 november 1991, C-6/90 en C-9/90, Francovich, Jur. 1991, p. I-5357).  Geldt voor alle overheden (↔ artikel 159 Gw.) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 22
  23. 23. 3. RECHTSGEVOLGEN ARREST: Algemeen (2)  Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof:  Artikel 16: Mogelijkheid tot intrekking van een in kracht van gewijsde gegane beslissing van een burgerlijk gerecht en mogelijkheid tot nemen van een nieuwe beslissing door de rechter binnen de grenzen van de intrekking (binnen 6 maanden na publicatie op 10 februari 2014)  Artikel 17: Mogelijkheid vordering tot intrekking van een arrest van de Raad van State (binnen 6 maanden na publicatie op 10 februari 2014)  Artikel 18: Mogelijkheid tot instellen van elk administratief of rechterlijk beroep dat openstaat tegen de handelingen en verordeningen van de verschillende bestuursorganen, alsook tegen de beslissingen van andere gerechten dan bedoeld in artikel 16 van deze wet;  voor zover die gegrond zijn op een bepaling die vervolgens door het Grondwettelijk Hof is vernietigd, of op een verordening ter uitvoering van zodanige norm, al naar het geval;  binnen zes maanden na de bekendmaking van het arrest van het Grondwettelijk Hof in het Belgisch Staatsblad (op 10 februari 2014) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 23
  24. 24. 3. RECHTSGEVOLGEN ARREST: Algemeen (3)  Intrekkingsleer: impliciete of uitdrukkelijke rechtshandeling waarbij een administratieve overheid de beslissing die zij heeft genomen, met terugwerkende kracht, tenietdoet ("ex tunc")  Administratieve rechtshandeling die geen rechten heeft doen ontstaan ten voordele van derden: kan steeds worden ingetrokken;  Administratieve rechtshandeling die wel rechten heeft doen ontstaan:  Regelmatige handeling: geen intrekking mogelijk  Onregelmatige handeling:  Ten allen tijde intrekking mogelijk 1) wanneer en voor zover de intrekking het voorwerp uitmaakt van een wettelijke regeling (bvb. artikel 264 Nieuwe Gemeentewet) en 2) wanneer het gaat om een "onbestaande rechtshandeling" (geen evidentie !);  Ook mogelijk binnen de termijn voor het instellen van beroep bij de administratieve rechtscolleges tot aan de sluiting der debatten (thans: termijn van 6 maanden op grond van artikel 18 Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof ?) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 24
  25. 25. 3. RECHTSGEVOLGEN ARREST: Algemeen (4)  Onbestaande rechtshandeling?  "dergelijke rechtshandeling (kan) enkel op rechtmatigheidsgronden worden ingetrokken, hetzij binnen de termijn bepaald voor het instellen van een annulatieberoep bij de Raad van State en, indien een ontvankelijk annulatieberoep is ingesteld, tot de sluiting van de debatten, hetzij te allen tijde, als die handeling door bedrog is uitgelokt of door een zodanige onregelmatigheid is aangetast dat zij voor onbestaande moet worden gehouden.” (RvS nr. 217.087, Stad Izegem, 29 december 2011)  Zonder meer van toepassing omwille van vernietiging grondslag door Grondwettelijk Hof?  Intrekking ten allen tijde mogelijk 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 25
  26. 26. 3.1 BSO (Bindend Sociaal Objectief) BSO= sociaal woonaanbod dat in de periode 2009-2020 ten minste moet worden verwezenlijkt  Samengesteld uit: 1. het gemeentelijk objectief voor sociale huurwoningen (Vlaamse Gewest); 2. een objectief voor sociale koopwoningen (Provincie); 3. een objectief voor sociale kavels (Provincie) (artikel 4.1.3 DGP)  BSO is pas bereikt als de gemeente de 3 deelobjectieven afzonderlijk heeft bereikt. 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 26
  27. 27. 3.1 BSO (Bindend Sociaal Objectief) (2)  Niet vernietigd: Te bereiken zonder sociale lasten aan vergunningen (en zonder hogere normen in RUP's voor herbestemming van gronden tot woongebied) Door actieplan voor activeren van (semi-) overheidsgronden voor sociale woningen (artikel 4.1.7 DGP)  Haalbaar? 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 27
  28. 28. 3.2 Bescheiden wonen  Geen middelen gericht tegen het bescheiden wonen  Blijft van toepassing  Reguliere procedure ex. artikel 4.7.1, §2, 2° VCRO: "aanvragen voor vergunningen waaraan een (sociale) last verbonden moet worden ingevolge artikel 4.1.16, respectievelijk 4.2.5 van het decreet van 27 maart 2009 betreffende het grond- en pandenbeleid." 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 28
  29. 29. 3.2 Bescheiden wonen (2)  Wat met de aftrekmogelijkheden uit artikel 4.2.1 DGP? In de betrokken projecten dient een bescheiden woonaanbod te worden verwezenlijkt dat gelijk is aan: 1° voor wat betreft gronden die eigendom zijn van Vlaamse besturen of Vlaamse semipublieke rechtspersonen: veertig procent, verminderd met het op grond van het bij of krachtens het gemeentelijk reglement Sociaal Wonen opgelegde percentage inzake de verwezenlijking van een sociaal woonaanbod; 2° voor wat betreft gronden die eigendom zijn van overige natuurlijke of rechtspersonen: twintig procent, verminderd met het op grond van het bij of krachtens het gemeentelijk reglement Sociaal Wonen opgelegde percentage inzake de verwezenlijking van een sociaal woonaanbod.  kan niet meer worden toegepast 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 29
  30. 30. 3.3 Vergunningen 1. Toekomstige vergunningen  (Voorlopig) geen sociale lasten meer verbinden aan vergunningen  Wel: artikel 4.2.20, §1, tweede lid, 2° VCRO: "Buiten het voorzien in de nodige financiële waarborgen, kunnen lasten ondermeer betrekking hebben op: (…) 2° de bewerkstelliging van een vermenging van kavels die tegemoetkomen aan de behoeften van diverse maatschappelijke groepen op grond van de grootte van de kavels, respectievelijk de typologie, de kwaliteit, de vloeroppervlakte, het volume of de lokalenindeling van de daarop op te richten woningen of op te stellen vaste of verplaatsbare constructies die voor bewoning kunnen worden gebruikt.  Toch nog opleggen sociale last door overheid: ↔ gezag van gewijsde arrest Grondwettelijk Hof, redelijkheid lasten en te realiseren "door enig toedoen" aanvrager 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 30
  31. 31. 3.3 Vergunningen (2)  Retroactief reparatiedecreet?  Afbreuk aan voorrang en volle werking Unierecht  In strijd met gezag van gewijsde arrest Grondwettelijk Hof 2. Reeds afgeleverde vergunningen  Vergunningen blijven bestaan, maar rechtsgeldigheid vergunning en/of last betwistbaar? 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 31
  32. 32. 3.3 Vergunningen (3): Afsplitsbaarheid van de sociale last?  Visie 1: de sociale last vormt een onafsplitsbaar geheel met de vergunning  Cfr. rechtspraak RvVb 21 november 2012: evenwel omwille van automatisch opleggen sociale last ex DGP en VCRO (thans vernietigd)  Visie 2: de sociale last is wel afsplitsbaar van de vergunning  Lasten DGP zijn vernietigd  Parlementaire voorbereiding artikel 4.2.20 VCRO: "Het beginsel dat lasten geen deel uitmaken van hetgeen door de vergunning vergund wordt, blijft aangehouden. Dat betekent ondermeer dat de lasten geen deel uitmaken van het openbaar onderzoek waaraan de aanvraag gebeurlijk moet worden onderworpen. Eén en ander houdt tevens in dat het niet uitvoeren van een last niet strafbaar is ; de uitvoering van de last kan ook niet bij wege van herstelmaatregel worden opgelegd." (Parl. St. Vl. Parl. 2011/1, 118)  Onderscheid tussen voorwaarde en last  Beoordeling ad hoc – impact op ruimtelijke beoordeling / bescheiden woonaanbod? 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 32
  33. 33. 3.3 Vergunningen (4)  Verplichting tot rechtsherstel overheid 1. Intrekken van sociale last (alleen)?  Ruimte Vlaanderen: "De vergunning zelf wordt in dat geval niet heroverwogen"  Binnen 6 maanden na publicatie arrest ? Of onbeperkt ("onbestaande rechtshandeling") ?  Hangt samen met afsplitsbaarheid ? Volstaat Bijz. Wet als grondslag voor loutere intrekking sociale last ?  Wat als aanpassingen van de bouwplannen noodzakelijk zijn?  Ruimte Vlaanderen: Nieuwe vergunning aangewezen  Intrekking van sociale last en nieuwe wijzigende (deel)vergunning aanvragen voor het gedeelte dat voorheen voor sociale woningen voorzien was 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 33
  34. 34. 3.3 Vergunningen (5)  Mogelijkheden vergunninghouder 1. Niet uitvoeren van sociale lasten procedure in overheidsaansprakelijkheid / schadevergoeding? (cfr. infra) 2. Overheid vragen om intrekking sociale last  Intrekking van sociale last (alleen)? Hangt samen met afsplitsbaarheid 3. Binnen 6 maand na publicatie BS: Administratief beroep bij Deputatie/ RvVb op grond van artikel 18 Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof  Beroep tegen sociale last alleen op grond van Bijz. Wet ? Risico op onontvankelijkheid ? Devolutieve werking ?  Kan Deputatie sociale last vernietigen en meteen oordelen over de heroverweging van de bescheiden last? 4. Aanvragen nieuwe vergunning/vergunningswijziging 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 34
  35. 35. 3.3 Vergunningen (6)  Artikel 18 Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof (beroep voorzover beroep gegrond is op vernietiging regelgeving sociale last) VS. artikel 4.7.21 VCRO (devolutieve werking administratief beroep bij Deputatie)  Mogelijkheid tot beroep instellen tegen sociale last alleen ? Wat met de devolutieve werking van beroep bij Deputatie (cf. VCRO) ?  Kunnen ook derden, leidende ambtenaar e.d. opnieuw optreden tegen de (gehele) vergunning ("devolutieve werking" administratief beroep) of enkel tegen de last...? 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 35
  36. 36. 3.4 Uitvoeringen van de sociale last 1. Uitvoering in natura (bouwheer/verkavelaar realiseert sociaal woonaanbod zelf, -conform attestering door VMSW- en verkoopt nadien conform prijsreglement Vl. Reg.) A. Uitvoering nog niet gebeurd  Sociale huur: Geen verplichting meer tot verkoop volgens cascadesysteem; geen verplichting meer voor VMSW om aan te kopen  Sociale koop: Geen aanbieding meer door SHM  Vrij verkopen of verhuren door bouwheer/verkavelaar ? B. Uitvoering reeds gebeurd  Ruimte Vlaanderen: Verkoopovereenkomsten met sociale woonorganisaties (sociale huurwoningen) en sociale kopers (sociale woningen en kavels), evenals huurovereenkomsten (sociale huur) blijven "in principe geldig" (juridische grondslag?) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 36
  37. 37. 3.4 Uitvoeringen van de sociale last (2) B. Uitvoering reeds gebeurd  Indien specifiek op grond van vernietigde bepalingen: Ongeoorloofde/geen oorzaak?  Vordering tot ontbinding en evt. schadevergoeding voor burgerlijke rechter  Brief VMSW: Voorstel tot dading (cfr. infra) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 37
  38. 38. 3.4 Uitvoeringen van de sociale last (3) 2. Verkoop van gronden aan een sociale woonorganisatie A. Overdracht nog niet gebeurd  Geen verplichting meer tot verkoop volgens cascadesysteem; geen verplichting meer voor VMSW om aan te kopen  Vrij verkopen of verhuren door bouwheer/verkavelaar ?  Vrijwillig afsluiten koopovereenkomsten mogelijk B. Overdracht reeds gebeurd  Ruimte Vlaanderen: Verkoopsovereenkomsten met SHM blijven "in principe geldig" (juridische grondslag?)  Indien specifiek op grond van vernietigde bepalingen: Ongeoorloofde/geen oorzaak?  Vordering tot ontbinding en evt. schadevergoeding voor burgerlijke rechter mogelijk 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 38
  39. 39. 3.4 Uitvoeringswijzen sociale last (4) 3. Verhuring van woningen aan een sociaal verhuurkantoor A. Verhuring nog niet gebeurd  Vrij verhuren door bouwheer/verkavelaar?  Vrijwillig afsluiten overeenkomsten met sociaal verhuurkantoor mogelijk B. Verhuring wel reeds gebeurd  Ruimte Vlaanderen: huurcontracten met sociale verhuurkantoren en sociale huurders blijven "principieel geldig" (juridische grondslag?)  Indien specifiek op grond van vernietigde bepalingen: Ongeoorloofde/geen oorzaak? Vordering tot ontbinding en evt. schadevergoeding voor burgerlijke rechter mogelijk 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 39
  40. 40. 3.4 Uitvoeringswijzen sociale last (5) 4. Storting van een bijdrage aan de gemeente (forfaitaire bijdrage van 50.000 euro per kavel/woning) A. Storting nog niet gebeurd  Geen juridische grondslag meer B. Storting wel reeds gebeurd  Terugvorderen op grond van onverschuldigde betaling ten aanzien van vergunningverlenende overheid (10 jaar verjaring "quasi-contract" ; quid 5-jarige termijn Gewest buitencontractuele aansprakelijkheid (zie verder))  Ruimte Vlaanderen: kunnen pas worden teruggevorderd "nadat door de vergunninghouder stappen (…) werden ondernomen om de sociale last weg te werken" 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 40
  41. 41. 3.4 Uitvoeringswijzen sociale last (7)  Quid met overeenkomsten zonder verwijzing naar de vernietigde bepalingen (in uitvoering van vernietigde bepalingen) ?  Quid impact op contracten die dateren van voor het DGP / "vrijwillige" contracten ? 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 41
  42. 42. 3.5 Gemeentelijke reglementen  Rechtsgrond (artikel 4.1.9 DGP) vernietigd  Verdwijnen niet automatisch uit rechtsverkeer  Buiten toepassing laten (artikel 159 Grondwet)  Intrekking door de overheid vergunning en/of last ? - binnen een termijn van 6 maanden (of onbeperkt – "onbestaande rechtshandeling") ?  Beroep indienen binnen een termijn van 6 maanden  Op grond van artikel 18 Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof  Bij de Raad van State 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 42
  43. 43. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen  Rechtsgrond (artikel 4.1.12-13 DGP) vernietigd A. Bestaande RUP's op grond van het DGP  Voorschriften verdwijnen niet automatisch uit rechtsverkeer  Buiten toepassing laten (artikel 159 Grondwet)  Intrekking door de overheid van RUP en/of deel over sociale last ? - binnen een termijn van 6 maanden (of onbeperkt – "onbestaande rechtshandeling") ?  Beroep binnen een termijn van 6 maanden  Op grond van artikel 18 Bijzondere Wet Grondwettelijk Hof  Bij de Raad van State B. Bestaande RUP's van vóór het DGP en toekomstige RUP's  Opnemen van zones voor sociaal wonen, zonder expliciete grondslag?  Artikel 7.3.10 DGP voorzag géén overgangsmaatregel voor RUP's en BPA's van voor het DGP 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 43
  44. 44. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (2)  Dienstorder RWO 2006/1 (G. Braeckman): "Planvoorschriften of voorschriften in verordeningen die zonder meer een zone reserveren voor "sociale woningen" of realisatie van een aantal "sociale woningen" opleggen, kunnen niet als wettig beschouwd worden in de mate dat of voor zover ze impliciet of expliciet verwijzen naar de definitief van sociale woningen in de Wooncode actorgerichte definities(…) Bij de advisering van voorontwerp- en ontwerpplannen wordt erop toegezien dat in de voorschriften geen gronden worden gereserveerd voor "sociale woningen" zonder dat in de voorschriften zelf en louter ruimtelijk bepaald wordt wat onder "sociale woningen" moet worden begrepen."  RvS nr. 173.942 (9 augustus 2007, provincie West- Vlaanderen e.a.) "de litigieuze “dienstorder” op het eerste gezicht niets meer beoogt dan de bestaande reglementering uit te leggen, en de concrete modaliteiten te bepalen voor de toepassing ervan, en in dit opzicht niet beoogt eigen rechtsgevolgen te sorteren of iets aan de rechtsorde toe te voegen;" 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 44
  45. 45. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (3)  Nota bij Besluit van 11 april 2008 tot vaststelling van nadere regels met betrekking tot vorm en inhoud van RUP's: "De rechtspersoon die de bestemming realiseert of zou moeten realiseren wordt niet bepaald in een stedenbouwkundig voorschrift daar dit geen bepaling van ruimtelijke ordening is. Zo kan een voorschrift voor een woongebied waarin men sociale woningen wenst gerealiseerd te zien, niet louter bepalen dat (een deel van) het gebied gereserveerd is voor sociale woningen omdat/voor zover de Wooncode aangeeft dat onder "sociale woning" begrepen wordt een woning opgericht door een sociale huisvestingsmaatschappij (of een gemeente of O.C.M.W.). Wel kan naargelang de beoogde vermenging van woningtypologieën een gebiedsspecifieke bepaling toegevoegd worden over kavelgrootte, typologie, bouwvolume,…" 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 45
  46. 46. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (4)  Parlementaire voorbereiding VCRO- inhoud RUP's: "Dit punt relateert het DRO aan het ontwerpdecreet betreffende het grond- en pandenbeleid. In dat ontwerpdecreet worden de voorwaarden omschreven waaronder RUP’s sociale percentages met het oog op de uitbouw van een sociaal woonaanbod kunnen omvatten. Aangezien dergelijke percentages een “extra-stedenbouwkundig” gegeven uitmaken (in tegenstelling tot bvb. percentages die te maken hebben met de uitbouw van een – ruimtelijk gedefinieerd – “bescheiden woonaanbod”), worden zij uitdrukkelijk aan de mogelijke inhouden van RUP’s toegevoegd." (Parl. St. Vl. Parl. 2008-09, 2011/1, p. 39) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 46
  47. 47. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (5)  DGP voorzag decretale grondslag voor typebepaling "sociale woningbouw" in ruimtelijke uitvoeringsplannen, evenals hogere normen sociaal woonaanbod in plangebied (Artikel 4.1.12- 4.1.13 DGP): thans vernietigd 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 47
  48. 48. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (6)  RvS 209.557 en 209.558 van 7 december 2010 (Mahieu en nv Holvoet Bouwmaterialen e.a.): voorzien van 12 sociale woningen verspreid over 2 zones, zonder exclusieve realisatie door sociale huisvestingssector "Het voorzien in een bestemmingsvoorschrift van de realisatie van een aantal sociale wooneenheden kadert binnen een van de doelstellingen van de ruimtelijke ordening, zoals deze zijn verwoord in voormeld artikel 4 DRO, waar wordt gesteld dat tevens rekening dient te worden gehouden met de sociale gevolgen van de ruimtelijke ordening. De argumentatie van de verzoekers dat de voormelde stedenbouwkundige voorschriften van het bestreden GRUP geen verband houdt met de stedenbouwkundige bestemming, geen ruimtelijke relevantie heeft en een onverantwoorde detaillering is van de bestemming kan dan ook niet worden bijgetreden." 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 48
  49. 49. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (7)  RvS 211.058 van 7 februari 2011 (Stad Hoogstraten): woningen die door de private sector zelf (in samenwerking met gemeente) werden aangeboden, waarbij prijs per m² in de verkavelingsvoorschriften was bepaald "Een overheid die zich over een verkavelingsaanvraag uitspreekt, dient bijgevolg, gelet op artikel 4 DRO, ook oog te hebben voor de sociale gevolgen van het project. De verzoekende partij vermocht dan ook de bedoelde sociale voorwaarden aan de verkavelingsvergunning te verbinden." 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 49
  50. 50. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (8) Besluit:  Indien zone voor "sociaal/betaalbaar" wonen: ruimtelijke vertaling nodig (vloeroppervlakte, volume woningen, typologie, kwaliteit,…)  Dienstorder Braeckman (en arrest RvS), parlementaire voorbereiding VCRO en voorbereiding Besluit Vl. Reg. 11 april 2008  Rechtspraak RvS: stedenbouwkundige voorschriften mogen niet leiden tot handelingsonbekwaamheid eigenaars (bvb. RvS nr. 112.565) 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 50
  51. 51. 3.6 Ruimtelijke Uitvoeringsplannen (9)  Artikel 1.1.4 VCRO als rechtsbasis voor actorgebonden bestemmingszones sociaal wonen? "Art. 1.1.4. De ruimtelijke ordening is gericht op een duurzame ruimtelijke ontwikkeling waarbij de ruimte beheerd wordt ten behoeve van de huidige generatie, zonder dat de behoeften van de toekomstige generaties in het gedrang gebracht worden. Daarbij worden de ruimtelijke behoeften van de verschillende maatschappelijke activiteiten gelijktijdig tegen elkaar afgewogen. Er wordt rekening gehouden met de ruimtelijke draagkracht, de gevolgen voor het leefmilieu en de culturele, economische, esthetische en sociale gevolgen. Op deze manier wordt gestreefd naar ruimtelijke kwaliteit."  Voorwaarden?  Grondige behoeftestudie  Ontbreken van gronden in eigendom van geëigende actoren  Beperking in tijd 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 51
  52. 52. 3.7 Vordering tot schadevergoeding  Overheidsaansprakelijkheid: Vordering op grond van buitencontractuele aansprakelijkheid (artikelen 1382 en volgende BW) t.a.v. Vlaamse Gewest 1. Fout  Schending van een wettelijke, reglementaire of supranationale norm die rechtstreekse werking heeft in België en die haar een bepaalde gedraging of een bepaald verbod oplegt  Bij afwezigheid van een bepaalde rechtsnorm: zich niet gedragen als een normaal, zorgvuldige en voorzichtige overheid  Uit een vernietigingsarrest van het Grondwettelijk Hof blijkt een fout.  Beoordelingsmarge ? 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 52
  53. 53. 3.7 Vordering tot schadevergoeding (2) 2. Schade  Uitvoering in natura: aantonen van gederfde inkomsten door verkoop aan kostprijsplafonds,…  Uitvoering door overdracht van gronden: aantonen dat winst voor de geplande bouw niet kon worden gerealiseerd, vertraging bij realisatie van projecten,…  Verhuring aan sociaal woonkantoor: aantonen dat woningen met een hogere winstmarge hadden kunnen worden verhuurd  Storting forfaitaire bijdrage  Vergelijking toestand door toepassing normen DGP met toestand in afwezigheid van toepassing normen DGP 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 53
  54. 54. 3.7 Vordering tot schadevergoeding (3)  Wat indien last werd "afgewenteld" op kopers/andere actoren?  Standpunt minister Van Den Bossche (13/11/2013 - 16/1/2014)  Rechtspraak Europees Hof: "vermoeden of bewijsregels die de bewijslast, dat de onverschuldigd betaalde heffingen niet op anderen zijn afgewenteld, bij de contribuabele leggen" zijn onverenigbaar met het Europees recht (HvJ 9 november 1983, C-199/82, San Giorgio), 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 54
  55. 55. 3.7 Vordering tot schadevergoeding (4) 3. Oorzakelijk verband  equivalentieleer: een oorzakelijk verband veronderstelt dat de schade zoals ze zich in concreto voordeed, niet zou zijn ontstaan zonder de fout (bvb. Cass. 14 december 2006, Pas. 2006, afl. 12, 2667)  Geen verder onderscheid tussen de verschillende oorzaken van het schadegeval: ook wanneer een fout slechts onrechtstreeks heeft bijgedragen tot de schade, staat zij in oorzakelijk verband tot deze schade. 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 55
  56. 56. 3.7 Vordering tot schadevergoeding (5) Verjaring:  Gewest en gemeenten:  Algemeen  buitencontractuele verjaringstermijn beheerst door art. 2262bis BW  Verjaring na 5 jaar vanaf de dag volgend op die waarop de benadeelde kennis heeft gekregen van de schade of van de verzwaring ervan én van de identiteit van de daarvoor aansprakelijke persoon.  Opgelet: tot 31 december 2011 t.a.v. Gewest:  Artikel 100, lid 1, 1° Gecoördineerde Wetten op de Rijkscompatibiliteit  Verjaring 5 jaar na eerste januari van kalenderjaar in de loop van jaar waarin vordering ontstond 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 56
  57. 57. 3.7 Vordering tot schadevergoeding (6)  Provincie:  Bijzonder verjaringsregime van artikelen 1-2 van de Wet van 6/2/1970  Verjaring 5 jaar vanaf eerste januari van begrotingsjaar waarin het vorderingsrecht ontstond  Hof van Beroep Brussel, 2 oktober 2008 (TFR 2009, afl. 364, 548)  Verjaringstermijn voor vordering op grond van schade ten gevolge van een ongrondwettige wetsbepaling vangt aan op het ogenblik dat een arrest van het Grondwettelijk Hof wordt gepubliceerd  Geen uitspraak van het Hof van Cassatie terzake 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 57
  58. 58. 4. RECENTE STANDPUNTEN  Standpunt Vlaamse Gewest (website, Omzendbrief aangekondigd, "technische aanpassingen" regelgeving, gesprekken met Europese Commissie over mogelijke instrumenten tbv de sector mbt de stimulering van een sociaal huisvestingsbeleid, nieuwe regeling voor nieuwe legislatuur)  Brief VMSW aan projectontwikkelaars  Enkel voor projecten in natura  Voorstel tot dading  Afstand doen van elke schadeclaim  Zekerheid van afname onder dezelfde voorwaarden  Sociale koop: BTW  Standpunt sector? 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 58
  59. 59. 4. RECENTE STANDPUNTEN (2)  "Voka opgelucht over vernietiging van verplicht aandeel sociale woningen", website Voka, 7 november 2013.  "ACW dringt aan op engagement van Vlaamse overheid om sociale doelstellingen Grond- en Pandendecreet toch te realiseren", website ACW, 7 november 2013: "ACW vraagt de Vlaamse overheid krachtdadige engagementen om de 43 000 sociale huurwoningen en 21 000 sociale koopwoningen toch te realiseren. De doelstellingen kunnen onder andere gehaald worden door voldoende middelen te geven aan sociale huisvestingsmaatschappijen. Ook de lokale overheden moeten hun engagementen verder opnemen om de doelstellingen van het sociale woonbeleid te realiseren, door bijvoorbeeld gronden in erfpacht aan sociale huisvestingmaatschappijen ter beschikking te stellen." 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 59
  60. 60. 4. RECENTE STANDPUNTEN (3)  Minister van Wonen Van Den Bossche, Handelingen Vl. Parlement: "De simpele aanmelding is wellicht niet de intelligentste piste, laat het mij zo zeggen. Een simpele aanmelding kan, puur vormelijk. Maar ik neem aan dat wij daarmee terug naar huis worden gestuurd en dat ons dan wordt verteld dat wij niet voldoen aan de Altmark-criteria. Een alternatief is dat wij de criteria aanpassen en dat wij ervoor zorgen dat de meerkost van de openbare dienstverplichting zeer exact wordt becijferd, en dat ook exact wordt becijferd op welke manier die openbare dienstverplichting wordt gecompenseerd. Dat kan perfect. Wij zouden in die zin kunnen oordelen." 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 60
  61. 61. 4. RECENTE STANDPUNTEN (4)  VVSG, website: "De regelgeving moet natuurlijk in orde zijn met de Grondwet, maar de gemeenten blijven vragende partij om in grotere projecten de mogelijkheid te hebben om de realisatie van sociale woningen af te dwingen. Dat is een goede manier om 'gemengde' wijken te krijgen. We vragen daarbij wel minder regels dan vroeger; zodat de vergunningverlenende overheid maatwerk kan leveren. Géén sociale woningen opleggen bij zeer kleine projecten of projecten waar sociale woningen op die plek niet wenselijk zijn." 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 61
  62. 62. NOG VRAGEN? Bedankt voor uw aandacht Els Empereur en Ive Van Giel DLA Piper UK LLP Brusselstraat 59/5 2018 Antwerpen els.empereur@dlapiper.com ive.vangiel@dlapiper.com 03/287.28.29 2 april 2014De sociale lasten vernietigd door het Grondwettelijk Hof 62

×