Successfully reported this slideshow.

C:\Fakepath\18 Erromatarren Bizimodua Rg

6,884 views

Published on

  • Be the first to comment

C:\Fakepath\18 Erromatarren Bizimodua Rg

  1. 2. Erromatar inperioko gizarte-hierarkia
  2. 3. Gizarte-hierarkia Erromatar Inperioan _____________________ _____________________ ERROMAKO GIZARTEA HIRU TALDE HANDITAN BANATZEN ZEN - Jarduerak - - ______________________________________ ziren . - - Eskubideak __________________ __________________ __________________ __________________ Elkarren arteko ezberdintasunak: _______________________ - Hauen mende zeuden: _________________________________________ Eskubideak _____________________ Hauetan jarduten zuten: ______________________________________________
  3. 4. <ul><li>Esklabo ugari zegoen: gerrako presoak, justiziak askatasuna galtzera kondenaturiko herritarrak, esklaboen seme-abalak. </li></ul><ul><li>Lan gogorrenak egiten zituzten: meatzetan, gladiadore gisa... </li></ul><ul><li>Etxeko lanetan ere aritzen ziren, edota familia aberatsen seme-alaben hezkuntzaz arduratzen ziren. </li></ul><ul><li>Zenbait esklabo matxinada gertatu zen. Ospetsuena Espartakorena izan zen K.a. 73. urtean. </li></ul>Esklaboak
  4. 5. Esklabotasunari buruzko testuak <ul><li>Etxean sartzera gindoazenean, zigorraldia hartzear zegoen esklabo bat gure oinetara egotzi zen eta haren jabearekin hitz egiteko eskatu zigun, jabearen opari bat termetan lapurtzen uzteagatik jaso behar zuen zigorra barka ziezaion. </li></ul><ul><li>Etxean sartu ginen eta esklaboari zigorra barkatzeko eskatu genion etxeko jabeari. Honela esan zuen: </li></ul><ul><li>“ Zigorraren arrazoia ez da lapurreta, esklaboaren hutsegitea baizik, horregatik galdu dut-eta bezero baten oparia. Baina, bost axola! Zuen eskuetan uzten dut esklaboa .” </li></ul><ul><li>Eskerrak eman genion hainbesteko mesedea egiteagatik, eta esklaboak musukatu egin gintuen, gure gizatasunagatik eskerrak emateko. </li></ul><ul><li>PETRONIO, Satiricon . K.o. I. mendea. Moldatua </li></ul>Sirakusatik etorritako jendearen bidez, pozaren pozez jakin dut familia-giroan bizi zarela zure esklaboekin. Esklaboak al dira? Bai, baina gizonak; esklaboak? Bai, baina lagun apalak; esklaboak? Bai, baina kideak esklabotasunean, haiek eta gu Fortunaren eskuetan gaude-eta. SENEKA, Luziliori bidalitako gutunak . K.o. I. mendea. Moldatua
  5. 6. <ul><li>Nekazaritza zen oinarrizko jarduera </li></ul><ul><li>Nekazari txikiak zeuden, azalera txikiko soroak lantzen zituztenak. </li></ul><ul><li>Lur-jabe handiak ere bazeuden: nekazariak eta esklaboak lantzen zituzten lurrak. </li></ul><ul><li>Landetako etxea, “villae” izenekoa, sotoa, biltegia, ikuikuak, ardoa eta olioa egiteko prentsak... zituzten </li></ul>Ekonomia oparoa - Nekazaritza
  6. 7. Ekonomia oparoa - Nekazaritza Mahatsa zanpatzen Idiak erabiliz goldetzea
  7. 8. <ul><li>Hiriak denda eta lantegi beteta zeuden: zapatariak, bitxigileak, zeramikagileak, okinak, harakinak... </li></ul><ul><li>Eraikuntzan, igeltseroak, arotzak, iturginak, margolariak, harginak, ... </li></ul>Zapatariak Harakinak Zeramikagileak Okinak Arotzak Iturginak Margolariak Igeltseroak Harginak Ekonomia oparoa - Eskulangintza Bitxigileak
  8. 9. Eskulangintza
  9. 10. Erromatar Inperioko lurraldeen ekoizpena
  10. 11. Mare Nostrum Ekonomia oparoa - Merkataritza <ul><li>Inperioaren barnean bahiz mugetatik kanpo. </li></ul><ul><li>Garia, olioa, ardoa ... Iberiar penintsulatik. </li></ul><ul><li>Itsaso Baltiko ingurutik urrea eta anbarra. </li></ul><ul><li>Txinatik, espezieak, zeta eta kotoia. </li></ul><ul><li>Afrikatik esklaboak </li></ul>
  11. 12. Ekonomia oparoa - Merkataritza
  12. 13. Hiriak - Antzinako Erromaren itxura <ul><li>Panteoia. </li></ul><ul><li>Foro inperialak. </li></ul><ul><li>Koliseoa. </li></ul><ul><li>Kapitolioa. </li></ul><ul><li>Maximoren zirkua. </li></ul>
  13. 14. Hiriak - Hasieran kanpamendu militarrak
  14. 15. Hasiera kanpamendu militarrak Gero, batzuk HIRIAK bihurtu ziren Cardus Decomus Hiriak - Hasieran kanpamendu militarrak
  15. 16. Hiriak - Erromatar hiri baten hondakinak: Timgad
  16. 17. Hiriak - Hiriari buruzko azken jarduera ERROMATAR HIRIEN EZAUGARRIAK ERAIKIN NABARMENENAK ZERBITZU NAGUSIAK OINPLANOA ERDIKO ESPAZIOA HIRIEN PLANOA KALE NAGUSIAK ERLIJIORAKO POLITIKARAKO AISIALDIRAKO
  17. 18. Foroek zuten itxura
  18. 19. Koliseoa Titoren arkua
  19. 20. Karalaren termak Agriparen panteoia
  20. 21. Eraikuntza-teknikak (I) HORMIGOIA Harrien eta zementuaren nahastea, erresistentzia handikoa. ZEMENTUA Uraren, karearen eta harearen nahastea. Adreiluak elkarri itsasteko erabiltzen zuten erromatarrek. MATERIAL BERRIAK ERAIKUNTZA-TEKNIKAK
  21. 22. Eraikuntza-teknikak (II) KUPULA Esferaerdi formako estalkia (laranja erdiaren itxurakoa). GANGA Arku-segida, eremu handiak estaltzeko erabilia. ARKUA Elementu makurra; aukera ematen du hormen artean espazio zabalak irekitzeko. ERAIKUNTZA-ELEMENTUAK ERAIKUNTZA-TEKNIKAK
  22. 23. Erromatarren eraikuntza-teknikei buruzko jarduera Esferaerdi formako estalkia (laranja erdiaren itxurakoa). Arku-segida, eremu handiak estaltzeko erabilia. Elementu makurra; aukera ematen du hormen artean espazio zabalak irekitzeko. ERAIKUNTZA-ELEMENTUAK Harrien eta zementuaren nahastea, erresistentzia handikoa. Uraren, karearen eta harearen nahastea. Adreiluak elkarri itsasteko erabiltzen zuten erromatarrek. MATERIALAK ERROMATARREN ERAIKUNTZA-TEKNIKAK
  23. 24. Flora jainkosa Venus Misterioen villa
  24. 25. Mosaikoak (I)
  25. 26. Eraikin nagusiak - Foroa – Hiriko plaza
  26. 27. Eraikin nagusiak - Foroa – Hiriko plaza – Lehen eta orain
  27. 28. Eraikin nagusiak - Erromatar tenplua Jainko-jainkosei eskainitako eraikinak
  28. 29. <ul><li>Merkataritza trukeak egiteko gunea </li></ul>Eraikin nagusiak - Basilika <ul><li>Geroago, kristauak, eliza eraikin handi eta bereziei deitzeko erabili zuten eta orain ere erabiltzen dugu. </li></ul>
  29. 30. Eraikin nagusiak - Anfiteatroa <ul><li>Gladiadoreen arteko borrokak </li></ul><ul><li>Gizonak piztien kontra </li></ul><ul><li>Gizonak gizonen kontra </li></ul>
  30. 31. Eraikin nagusiak - Anfiteatroa
  31. 32. &quot; Ave Cesar, morituri te salutant &quot; Eraikin nagusiak - Anfiteatroa
  32. 33. Eraikin nagusiak - Teatroa
  33. 34. Méridako erromatar antzokia
  34. 35. Eraikin nagusiak - Zirkoa
  35. 36. Eraikin nagusiak - Zirkoa
  36. 37. Erromatar zirkua, Ben-Hur filmean
  37. 38. Eraikin nagusiak - Termak
  38. 39. Eraikin nagusiak - Termak
  39. 40. Eraikin nagusiak - Estoldak
  40. 41. Eraikin nagusiak - Galtzadak
  41. 42. Segovia Eraikin nagusiak - Akueduktuak
  42. 43. Plasencia Nerja Mérida Tarragona Segovia Nimes Eraikin nagusiak - Akueduktuak
  43. 44. Araba Córdoba Mérida Eraikin nagusiak - Zubiak Cordoba Alcántara
  44. 45. Marco Aurelio ren zutabea Danubio inguruko barbaroen kontrako garaipenen oroimenez . Eraikin nagusiak - Zutabeak Trajanoren zutabea Trajanok dazioen (Errumania aldekoak) kontra irabazitako gudaren oroimenez eraikia
  45. 46. Medinaceli (Soria) Bará (Tarragona) Paris Eraikin nagusiak - Arkuak
  46. 47. Adrianoren harresia Aurelianoren harresia
  47. 48. Eraikin nagusiak - Eraikinen prozesua Arkuak eraikitzeko, harlanduak bastidore baten gainean muntatzen zituzten.
  48. 49. Elikagaiak Mediterraneoko laborantza <ul><li>Ogia, barazkiak, frutuak, arraina. </li></ul><ul><li>Jakiak oliba-olioz prestatzen zituzten. </li></ul><ul><li>Ardoa edari gogokoa zuten </li></ul><ul><li>Arrainarekin janari berezi bat prestatzen zuten: “garum” izenekoa </li></ul>
  49. 50. Jantzia Toga : erromatar hiritarrak bakarrik jantzi zezaketen Tunika Estola Beloa
  50. 51. Lana eta aisialdia Termak Zirkoa Anfiteatroa
  51. 52. Domus = etxea Domus baten barrualdea
  52. 53. Bankete baten deskribapena – Jakina, baina, zer zegoen afaltzeko? –galdetu zien Trimalzionek. – Esango dizut, txerria jarri ziguten, lukainkez estalia. Inguruan, odolkiz eta tripotxez apainduta zegoen. Zerbak eta etxean eginiko ogi integrala ere bazegoen. Hurrengo platera pastel hotza izan zen. Gainean, Hispaniako ezti aparta zuen, irakiten. Ez nuen pastelaren mokadu bat ere jan, baina eztia bai. Pastelaren inguruan, garbantzuak, eta intxaurrak barra-barra zeuden, bai eta sagar bana ere. Nolanahi ere, nik bi hartu nituen, eta hemen ditut aho-zapian bilduta, nire esklabo pertsonalari oparitxo bat eramaten ez badiot kristorenak esaten dizkit-eta. Beste mahai batean hartz pusketa bat izan genuen. Nik puska ederra jan nuen, basurdearen zaporea zuen-eta. Azkenik, gazta freskoa, almibarra, barraskilo bana, tripa pusketa bat, gibela platertxo batean, arrautzak, arbiak… Eta kitto! PETRONIO, Satiricon . K.o. I. mendea. Moldatua
  53. 54. Intsula baten maketa Hirietako etxeak ziren
  54. 55. Intsula Haragia Ogia Fruta Barazkiak Arraina Hirietako etxeak ziren, beheko aldean dendekin Villa
  55. 56. Intsula Insula 4 edo 5 pisuko blokeak – zurezkoak Hirietako etxeak ziren, beheko aldean dendekin
  56. 57. Erroma eta Ponpeiako kale bat
  57. 58. Erromatar villek zuten itxura <ul><li>Etxe handia. </li></ul><ul><li>Biltegiak. </li></ul><ul><li>Eskortak. </li></ul><ul><li>Zalditegiak. </li></ul><ul><li>Errotak. </li></ul><ul><li>Prentsak. </li></ul>Nekazaritza-ustiategi handiak ziren Villa
  58. 59. Villa Hiritar aberatsen etxeak: (etxebizitza + baserria) Erromatar villek zuten itxura Nekazaritza-ustiategi handiak ziren
  59. 60. Vulcano Mercurio Plutón Júpiter Venus Neptuno Vesta Febo Marte Minerva Ceres Baco Diana Juno Erromatarren jainko-jainkosak
  60. 61. Greziar eta erromatar jainko-jainkosen arteko baliokidetasuna
  61. 62. Tenpluak eraiki zituzten erlijio errituak egiteko. Greziar tenpluen antza zuten. Sakrifizioak eskaintzen zizkieten Erromatarren jainko-jainkosak
  62. 63. Erromatarren jainko-jainkosak Etxean aldare txiki bat izaten zuten hiru jainko-jainkosa mota gurtzeko: - lar eak: etxearen jeinu babesleak - penate ak, etxeko hornidurarako jainko-jainkosak - mane ak: arbasoen espirituak Penate ren aldarea Ponpeiako aztarnetan Lar eak, Herculanon aurkitutakoa Mane ak, arbasoen espirituak
  63. 64. K.o. I. mendean erlijio berri bat sortu zen: kristautasuna. Nazareteko Jesusek jarraitzaileak izan zituen eta haiek mezu berria zabaltzen hasi ziren. Mezuaren oinarria: 1 .- Jainko bakarra dago eta haren begietara pertsona guztiak berdinak gara. 2.- Gizakiek elkar maite eta barkatu behar dute. 3.- Hauek beteta, hil osten betiko bizia izango dute saritzat. Buruzagiei gustatuko al zitzaien? Kristautasuna
  64. 65. Erromako enperadoreak hiltzen zirenean, erromatarrek jainko bezala gurtzen (adoratzen) zituzten. Kristauek hori ez zuten onartzen. Horrela, Kristo ondoren 250. urtetik aurrera, milaka kristau espetxeratu edo eta anfiteatroko lehoietara bota zituzten. Bizitzak arriskuan ikusita, kristauak KATAKONBETAN (lurpeko galerietan) elkartzen ziren ezkutuan otoitz egiteko. Katabonbak Kristautasuna
  65. 66. Kristautasuna Kristo ondoren 250. urtetik aurrera, milaka kristau espetxeratu edo eta anfiteatroko lehoietara bota zituzten. Bere erlijioa defendatzearren hil zituztenak, martiriak deitzen dira
  66. 67. Baina K.o. 313an Konstantino enperadoreak erlijio askatasuna eman eta beren errituak agerian egiten utzi zien. Ordutik kristautasuna hedatu eta lehen basilikak (elizak) eraiki zituzten. 380an Teodosio enperadoreak kristautasuna Inperioko erlijio ofizial bakarra izendatu zuen eta beste erlijioak debekatu. Ondoren erakunde bat sortuz joan zen: Eliza, Aita Santua burua zelarik. Kristautasuna
  67. 68. Kristautasunaren sinboloak: krismoia Lehen kristauek erabilitako sinboloa KRISMOI a zen. Hasieran, X bat zen, I batek zeharkaturikoa: I esus C ristos -en inizialak, alegia. Geroago, I hizkiaren ordez, grekoko ρ (latineko “r” hizkiaren baliokidea) erabili zuten, Xr istos hitzaren lehenbiziko bi letrak adierazteko.
  68. 69. Artzain Onaren erliebea, sarkofago batean Artzain jainkotiarra kristautasunaren lehenbiziko mendeetan sorturiko beste sinbolo bat zen. Mesias (artzaina) eta fededunak (artaldea) adierazten zituen, Jesusek fededunak artzainak artaldea bezala gidatzen zituelako.
  69. 70. Basilika: San Apolinar in Classe
  70. 71. Kristautasunaren hedapena
  71. 72. Eskultura: erretratuak
  72. 73. Eskultura: erliebeak Natura hila - Margoa

×