Боловсролын шинэчлэл ба                                  СХУншлага          сургалтын орчин                               ...
Боловсролын шинэчлэл ба                                  СХУншлага              сургалтын орчинÇîðèëãî: Áîëîâñðîëûí øèíý÷ë...
Боловсролын шинэчлэл ба                                    СХУншлага          сургалтын орчин “ Монгол улсын боловсролын с...
Боловсролын шинэчлэл ба                             СХУншлага         сургалтын орчин   Уламжлалт сургалтын орчин         ...
Боловсролын шинэчлэл ба                                 СХУншлага         сургалтын орчиншаардлага, эрхэм зорилт багш ба б...
Боловсролын шинэчлэл ба                                    СХУншлага          сургалтын орчинÑóóðèí ãàçàð àæèëëàõ-0.2     ...
Боловсролын шинэчлэл ба                                  СХУншлага         сургалтын орчинНийгмийн хөгжил болон боловсрол ...
Боловсролын шинэчлэл ба                                СХУншлага         сургалтын орчин   4. Öààøèä áàãø íàðûã õºãæ¿¿ëýõý...
Боловсролын шинэчлэл ба                              СХУншлага         сургалтын орчин   2. СХҮ ажиллагааны агуулгатай хол...
Боловсролын шинэчлэл ба                              СХУншлага         сургалтын орчинболбоос аж төрөхийн ёсыг сурга. Ер а...
Боловсролын шинэчлэл ба                                СХУншлага         сургалтын орчин3. Тогтворгүй харилцаа: ийм харилц...
Боловсролын шинэчлэл ба                              СХУншлага         сургалтын орчин- Сурган хүмүүжүүлэх техникийг эзэмш...
Боловсролын шинэчлэл ба                             СХУншлага        сургалтын орчин  1. Хичээлийн ерөнхний бүтцийн хувьд:...
Боловсролын шинэчлэл ба                                  СХУншлага         сургалтын орчин                                ...
Боловсролын шинэчлэл ба                             СХУншлага         сургалтын орчин                                 Ном ...
Боловсролын шинэчлэл ба                    СХУншлага          сургалтын орчин                             Агуулга  •   Орш...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Shu

4,284

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
4,284
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
54
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Shu

  1. 1. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин ÎðøèëÌîíãîë Óëñ ººðèéí ò¿¿õýíäýý ìàíäàí áàäàð÷ ÿâñàí ¿å¿ä áèé. Ýíý öàã ¿å¿äýä ýõ îðíûóõààíòàé çîðèìîã õºâã¿¿ä ë òºð óëñàà æîëîîäîæ, äýëõèé äàõèíä òóñãààð òîãòíîñîíõ¿÷èðõýã óëñûã ìýäð¿¿ëæ áàéñàí. “ Ìèíèé ýõ íóòãèéí ãàçàð øîðîîíîîñ ñººì ãàçðûã ÷äàéñàíä á¿¿ ºã” ãýæ õýëæ áàéñàí Ìîäóíü øàíüþ õààíààñ ýõëýýä èõ ýçýí ×èíãèñ õààí,Õóâèëàé õààí, Áàòìºíõ äàÿí õààí, Ìàíäóõàé öýöýí õàòàí, Áîãä õààí, Ñ¿õáààòàð æàíæèíãýýä ãàéõàìøèãòàé óäèðäàã÷ íàðûí ¿¿ðýã àñàð èõ áèëýý. Îð÷èí ¿åä ìîíãîëûí ¿ð ñàä òàáèäíèé ºìíº ìîíãîë óëñàà äýëõèéí áóñàä õºãæèíã¿é óëñóóäûí æèøèãò õ¿ðýõ¿éö õýìæýýíäõºãæ¿¿ëýõ ÿâäàë õàìãèéí ÷óõàë áîëîîä áàéíà. ¯¿íä ìîíãîëûí èðýýä¿é õîé÷ ¿åèéã ñóðãàíõ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ ¿éëñ áàãø áèäíèé ºìíº òàâèãäààä áàéíà.Ìîíãîë óëñûí ¯íäñýí õóóëüä “Áîëîâñðîëûã òýðã¿¿ëýõ ñàëáàð áîëãîí õºãæ¿¿ëýõ” çîðèëãîòàâüñàí.ÌÓ-í ÇÃ-ààñ áîëîâñðîëûí ñàëáàðûã îëîí óëñûí æèøèãò õ¿ðãýõèéí òóëä îëîí ÷èãëýëèéíàðãà õýìæýýã àâ÷ ÿâóóëæ áàéãàà áèëýý. Òóõàéëáàë: ÅÁÑ-èéí ñóðãàëòûí àãóóëãàñòàíäàðòûã øèíý÷ëýõ, 12 æèëèéí òîãòîëöîîòîé áîëãîõ, 6 íàñòíóóäûí àíãè íýýõ, áàãøíàðûã òóñãàéëàí áýëòãýõ ãýõ çýðýã îëîí ººð÷ëºëò¿¿ä ÿâàãäàæ áàéíà. Áàãø áèä á¿õýíáîëîâñðîëûí ýíý øèíý÷ëýëòèéí ¿éë ÿâöàä õàìòðàí èäýâõ ÷àðìàéëòòàé àæèëëàõààñ ººðçàìã¿é áèëýý.Àðäûí îëîí áàãø íàðòàà ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ ¿éëñýä íü àðâèí èõ àìæèëòûã, ºðãºíäýâø¿¿ëæ áàéíà.Амгалан цогцолбор сургууль Page 1
  2. 2. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчинÇîðèëãî: Áîëîâñðîëûí øèíý÷ëýëèéã õýðýãæ¿¿ëýõýä ñóðãàëòûí îð÷èíã õýðõýí ººð÷èëæøèíý÷ëýõ àñóóäëûã øèíæëýí ñóäàëæ, áýðõøýýëòýé àñóóäëóóäûã îëæ òîäîðõîéëîõ ÿâäàëþì.Çîðèëò: Зорилгодоо хүрэхийн тулд дараах зорилтуудыг шийдвэрлэнэ. • Боловсролын шинэчлэлòýé õîëáîîòîé ãàðñàí áàðèìò áè÷ã¿¿äòýé òàíèëöàõ • “ ÌÓ-í áîëîâñðîëûã õºãæ¿¿ëýõ ìàñòåð òºëºâëºãºº”- íèé òàëààð • Óëàìæëàëò áà õºãæ¿¿ëýõ ñóðãàëòûí îð÷íûã õàðüöóóëñàí áàéäàë • Áîëîâñðîëûí øèíý÷ëýëèéí õ¿ðýýíä òóëãàð÷ áóé àñóóäàë • Ñòàòèñòèê òîî áàðèìò • Áàãø ìèíèé àæèãëàëò, òóðøëàãà • Ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ ç¿éä áàãøèéí õºãæëèéí òóõàé • Áàãø íàðûí õºãæëèéí òàëààð àâñàí ñóäàëãààíààñ • Ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ çàð÷èì Сургалтын экосистем: Сургалт явагдах нийгмийн, байгууллагын, арга зүйн орчны иж бүрдлийг хэлнэ. Áîëîâñðîëûí øèíý÷ëýëèéí òàëààð áàðèìò áè÷ã¿¿äýäАмгалан цогцолбор сургууль Page 2
  3. 3. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин “ Монгол улсын боловсролын салбахрыг 2006-2015 онд хөгжүүлэх мастертөлөвлөгөө”, “ Сургуулийн өмнөх боловсрол-2” үндэсний хөтөлбөр”, “Баганасны хүүхдийн хөгжлийг дэмжих цогц бодлого” зэрэг баримт бичгүүд ãàðñàíбайна. “ Монголын боловсролыг2006-2015 онд хөгжүүлэх мастертөлөвлөгөө”- íä äàðààõ çîðèëòóóäûã òàâüæýý. Чанартай үйлчилгээний орчин нөхцөлийг áүрдүүлэх òàëààð1. Боловсролын шинэ стандартыг хэрэгжүүлэх ЕБС-н 12 жилийн тогтолцоондшилжүүлэх2. Боловсролын шинэ стандарт киррикюлимийг хэрэгжүүлэх багш нарынмэргэжил ур чадварыг дээшлүүлэх3. Боловсролын эрэлт хэрэгцээний өсөлтийг хангаж оролцогч талуудынсонирхлыг зохицуулах4. Багшийн ажлын ачааллыг оновчтой болгох5. Багш удирдах ажилтаны мэргэжил ур чадварыг дээшлүүлэх ажлын оновчтойтогтолцоо бий болгох6. Боловсролын газар , сургууль цэцэрлэгийг интернэтийн сүлжээнд холбох7. Боловсролын шинэ стандартыг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай сургалтынматериаллаг орчинг бүрдүүлэх8. Сургуулийн барилгын суудлын тоог нэмэгдүүлэн, засвар үйлчилгээ , цэвэр ус,дулаан цахилгааны хангамжийн найдвар, эрүүл ахуй, ариун цэврийн нөхцөлийгсайжруулах. Ýäãýýð àñóóäëóóä õýðõýí õýðýãæèæ áàéãàà òàëààð õóâèàñàà¿íýëãýý ä¿ãíýëò ºãâºë: - Áîëîâñðîëûí ãàçðóóäûã èíòåðíåò ñ¿ëæýýíä õîëáîñîí, 6íàñòíóóäûã 1-ð àíãèä ñóðàëöóóëàõàä çîõèõ àðãà õýìæýýã àâñàí, ýíý àíãèä çààõ áàãøíàðûã òóñãàéëàí áýëòãýñýí áàéíà. ̺í ñóðãóóëèóäàä èæ á¿ðýí êîìïüþòåðèéí, àíãëèõýëíèé, èíòåðíåòèéí, î¸äîë, ãîî ñàéõàíû, äóó õºãæèì, ÷èéðýãæ¿¿ëýëòèéí àíãè òàíõèìóóäûãòîõèæóóëæ ºãñºí íü ìàø ¿íýòýé õºðºí㺠îðóóëàëò áîëîîä áàéãàà þì. Õàðèí ñóðãóóëèéíáàðèëãûí ñóóäëûí òîîã íýìýãä¿¿ëýõ, äóëààí öàõèëãààíû õàíãàìæèéí íàéäâàð çýðýã çàðèìàñóóäëóóä îäîîõîíäîî ìàíàé ñóðãóóëü äýýð õàíãàëòòàé õýìæýýíä øèéäýãäýýã¿é áàéíà. Уламжлалт ба хөгжүүлэх сургалтын орчны харьцуулалтАмгалан цогцолбор сургууль Page 3
  4. 4. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин Уламжлалт сургалтын орчин Сургалтын шинэ орчин • Нэг хэв загварын • Сургалтын булангууд /төв/ нь • Хэрэглэгдэхүүн цөөн нас хүйс, сэтгэхүй, хэрэгцээ, • Хэрэгцээ бага хангадаг хөгжлийн онцлогоос хамаардаг • Материалууд нь үзвэрийн • Материалуудын нэр төрөл олон, шинжтэй хэрэгцээг ханган хэрэглээ • Тоглоомын төрөл цөөн болсон • Туршиж нотлох боломжтой • Байнга солигдож өөрчлөгддөг • Тоглоом нь сэтгэхүйг хөгжүүлэхэд чиглэсэн • Хүүхэд чөлөөтэй сонголт хийх боломжтой Сэдэлжүүлэх арга техник Монгол улсын гавъяат багш Го.Гомбожав” Орчин үеийн хичээл гэж гагцхүү сэдэлжүүлэлтэй хичээлийг хэлнэ” гэсэн. Суралцагчдыг сэдэлжүүлэх дараах арга замууд байж болно. Үүнд:- бэрхшээлтэй тулгаруулах, таньж мэдэх сонирхлыг төрүүлэх, үүрэг хариуцлагыг мэдрүүлэх. Сурах үүрэг хариуцлагыг мэдрүүлэхэд шалгалт шүүлгээр сүрдүүлэх нь тун явуургүй харин юуны тулд яах гэж суралцаж байгааг өөрийнх нь амьдралын утга учир, ирээдүйн хувь заяа, нийгэм, хамт олон, хүмүүсийн дунд эзлэх байр суурь, нэр төртэй холбож ухааруулахыг хичээх нь чухал. Ингэхдээ үглэж янших бус өөрөөс нь асууж, хариултыг хайлгах, зүйр цэцэн үг хэлж бодуулж тайлбарлуулах, сургамжтай түүх үйл явдал, хүмүүсийн амьдралын тухай ярих аргаар ажиллах нь илүү өгөөжтэй байдаг. Түүнчлэн зэмлэх, шоолох аргыг ч хааяа хэрэглэж болно. Боловсрîлын шинэчлэлä тулгарч буй асуудал БСШУЯ Ц. Лувсандорж, Д.Алтанцэцэг Бодрол сэтгүүл 2007-3Хүн чадваржвал улс хөгжинө гэдэг. Хүнээ чадваржуулж ,улсаа хөгжүүлэхийнэх үндэс болсон бага,дунд боловсорлын сургалтын чанар,түүний үрөгөөж,хүртээмжийг тасралтгүй дээшлүүлэх нийгмийн бодит хэрэгцээАмгалан цогцолбор сургууль Page 4
  5. 5. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчиншаардлага, эрхэм зорилт багш ба бидний өмнө дэвшигдэж байна. Энэхүүзорилтийн хэрэгжилт нь тус салбарын тасралтгүй үйл ажиллгааны нэгдмэлäүнгээр хэмжигдэж,түүний бодит илрэл нь нийгмийн хөгжлийн түвшин, хүнийчадамж чансаагаар тодорхойлогдох билээ. Шинжлэх ухаан,технологийн үсрэнгүй хөгжил давамгайлсан энэ зууныхүмүүнлэг,иргэний ардчилсан нийгэмд ажиллаж амьдрах ирээдүйн иргэд-өнөөгийн хүүхдэд аль болох багаасаа л эрдэм, соёлд шамдан суралцах нөхцлийгбүрдүүлэх,Монгол улсын ерөнхий боловсролынтогтолцооны бүтэц,бүрэлдýхүүн, агуулга, чанарыг дэлхийн нийтийн жишиг шаардлагадойртуулах,чанарын стандартаар хөтлөгдсөн сургалтын нээлттэй хөтөлбөрийнбодлогыг хэрэгжүүлэх, улмаар бага дунд боловсорлын шинэчлэлийгэрчимжүүлж, гүнзгийрүүлхэд тулгарч буй түгээмэл асуудлыг толилуулбал:Боловсролын үйлчилгээний хүртээмж чанар үр дүнг сайжруулахБоловсролын чанарын үнэлгээний үндэсний тогтолцоог бүрдүүлэхБоловсролын стандартын агуулга хэлбэрийг боловсронгуй болгохСургалтын төлөвлөгөөг боловсронгуй болгохСургалтын хөтөлбөрийг боловсронгуй болгохБагшийн заах арга хандлагыг шинэчлэхСургуулийн бүтэц байршил хэв шинжийг оновчтой тогтоохБагш сурагчийн нөхөрсөг харилцааг бий болгохСурах бичиг сургалтын орчинг сайжруулахЕрөнхий боловсролыг 12 жилийн тогтолцоонд оновчтой шилжүүлэх Ä¿ãíýëòÁàãøèéí çààõ àðãà õàíäëàãûã øèíý÷ëýõ,Áàãø ñóðàã÷èéí íºõºðñºã õàðèëöààã áèé áîëãîõ ãýñýí àñóóäëóóä íü ÿàõ àðãàãã¿é áàãøáèäýíòýé õîëáîîòîé àñóóäëóóä þì.Сони корпорацийг үндэслэгч Айко Морита “ Хэрвээ хүнийг хийсэн алдаагаарнь шившиг болгож өсөж өндийх ирээдүйн боломжийг үүрд хаах аваас тэрхүний ажилд хандах урам зориг нь насан туршдаа мохож, уг хүний өгччадах байсан бүхнийг алдана гэсэн үг.”/ Áîëîâñðîë ÑØÓß-íû ñòàòèñòèê 2001/Àëáàí áîëîâñðîëÑóðãóóëèéí ºìíºõ áîëîâñðîëä 3-7 íàñòàé á¿õ õ¿¿õäèéí 70,4%áóþó 171942 õ¿¿õýäõàìðàãäààã¿é áàéíà. ÅÁÑ-í 14,8% 101 ñóðãóóëü 3 ýýëæýýð õè÷ýýëëýæ áàéíà.ÌÓ-í íèéò ñóðãóóëü 280 000 îð÷èì õ¿¿õäèéã ñóðãàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé áàéõàä, òýð õ¿÷èí÷àäëààð íèéò 494544 õ¿¿õýä ÅÁ-í ñóðãóóëüä ñóð÷ áàéíà. Ýíý íü ñóðãóóëèéí õ¿÷èí÷àäëààñ áàðàã õî¸ð äàõèí èë¿¿ õ¿¿õýä õè÷ýýëëýæ áàéíà. Ýíý áàéäàë íü õîò ñóóðèíãàçàð èõ áàéíà. Òóõàéëáàë: 65 ñóðãóóëèéí 34 íü õýò à÷ààëàëòàé àæèëëàæ áàéíà. Ñóðãóóëü çàâñàðäàëò øàëòãààí /2001îí/ /2008îí/Ãà÷èãäëààñ-7.5 àìüäðàëûí ãà÷èãäëààð-35.4Ñóðàõ äóðã¿é-1.4 ºâ÷íèé óëìààñ-11.8պ人 àæëààð- 2.9 ìàë ìàëëàõààð-4.2Амгалан цогцолбор сургууль Page 5
  6. 6. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчинÑóóðèí ãàçàð àæèëëàõ-0.2 ãýð á¿ëýýñ- 2.3 Ñóðãàëòààñ - 6.5 Ñîíèðõîëã¿é-9.4Ä¿ãíýëò: Ñóðãóóëü çàâñàðäàëòûã áàãàñãàõ íü áîëîâñðîëûí øèíý÷ëýëèéí ºìíºòàâââèãäàæ áóé çàéëøã¿é ÷óõàë àñóóäàë þì. Ñóðãóóëèéí ãàäíà áàéãàà õ¿¿õä¿¿äýäõàéð õàëàìæ ¿ç¿¿ëýõ, ººðèéí ãýñýí îðîí ãýðòýé áàéõ íü ãîëëîõ õ¿÷èí ç¿éë áîëíî. Áàãø ìèíèé àæèãëàëò , òóðøëàãàÀÍÓ-í ñàëáàð áàéãóóëëàãà áîëîõ Ìîíãîë “Yuong- life” õ¿¿õäèéí áàéãóóëëàãàòàé ìàíàéñóðãóóëü 2004 îíîîñ ýõëýí õàìòðàí àæèëëàæ áàéãàà áèëýý. Ýíý áàéãóóëëàãà íü àíõ öººíòîîíû ÅÁÑ-òàé õîëáîîòîé áàéñàí áîë ºíººäºð 20 ãàðóé ñóðãóóëèóäòàé õàìòðàí àæèëëàæ,óëìààð õºäºº îðîí íóòãóóäààð ÷ àÿëàí ÿâæ îëîí ñóðãóóëèóäòàé õîëáîî òîãòîîãîîä áàéãààþì.2006 îíîîñ ýõëýí áè èäýâõòýí áàãøààð íü àæèëëàæ áàéíà.Ýíý õóãàöààíä ñóðãóóëüäýýðýý àõëàõ àíãèéí ñóðàã÷äàä çîðèóëñàí êëóáûí öàãèéã õàìòðàí çîõèîí áàéãóóëàõ,øèíý æèë, ýýæ¿¿äèéí áàÿð, öàñíû áàÿð ãýýä òýìäýãëýëò ºäð¿¿ä áîëîí ñàãñàí áºìáºãèéíòýìöýýí, óäèðäàã÷ õ¿¿õäèéí ñóðãàëòàíä ñóðãóóëèéíõàà ñóðàã÷äààñ õàìðóóëàí õàìòðàíîðîëöîæ áàéñàí íü èõ ç¿éëä ñóðãàñàí. Ìºí “ yuong- life”-í îôôèñ äýýð ÿâàãääàãñóðàã÷äàä çîðèóëñàí ¿íý òºëáºðã¿é õè÷ýýëèéí äàâòëàãóóä, äóó õºãæèì, ãèòàðûíñóðãàëòóóä , çóíû áîëîí ºâëèéí çóñëàíãóóä íü áàãø áîëîõîä ìèíü ìàø èõ íºëººëæ õ¿¿õäèéíòºëºº ãýõ ç¿ðõ ñýòãýëèéã òºëºâø¿¿ëæ ºã÷ áàéäàã áèëýý. “Yuong- life”- í áàãø íà𠺺ðñäèéí áàðüäàã ä¿ðýìòýé. Ýíý íüñóðàã÷èäòàé ýëýãñýã íºõºðñºã õàíäàæ, òýäýíä õàéðûã õàðóóëæ áàéõ, òýäýíòýé áàéíãûíõîëáîîòîé áàéæ, ººðèéí áèåýð ¿ëãýð äóóðèàë ¿ç¿¿ëýí, çºâ çàìààð ÿâàõàä íü òóñàëæäýìæèõ ¿¿ðýãòýé áàéäàã.Èéìýýñ ßí-ëàéôûí áàéãóóëëàãàä çàëóó áàãø íàð ìààíü èë¿¿ èõ õàìðàãäàæ îðîëöâîëáèäíèé ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ ¿éëñýä à÷ õîëáîëãäîëòîé þì. З.А. Кравченко: Бүх амьд биес өөрийн хэрэгцээг хангах тохиромжтой таатай орчинд өөрийгөө удирдан чиглүүлж хөгждөг. Багшийн хөгжилН.Островский” Хүнд амьдрал ердөө л ганцхан удаа олдож байгаа юм. Үүнийгхий дэмий, ялих шалихгүй юманд өгч гарздалгүй, эцсийнхээ мөчид ч гэсэнминий бүх амьдрал газар дэлхий дээр хамгийн сайн сайхан үйл хэрэг, хүнтөрөлхтний эрх чөлөөний тулд зориулагдсан юм шүү гэж хэлж чаддаг байхёстой.” гэж хэлсэн байдаг. Багш байнга хөгжих нийгмийн шаардлагаАмгалан цогцолбор сургууль Page 6
  7. 7. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчинНийгмийн хөгжил болон боловсрол нь маш нягт харилцан хамааралтай үйл явцбөгөөд нийгмийн хөгжлийн тодорхой үе шат болгон боловсролоор дамжууландараах үеэ бэлддэг.Ийнхүү орчин үед аль ч улсад нийт хүн ардын бүтээх чадавхи л нийгмийнхөгжлийн гол хөшүүрэг болж байгаагаас улс орон бүр хүн төвт хөгжлийнбодлого барих болжээ.Хөгжлийн хүн төвт бодлогыг хэрэгжүүлэхдээ дэлхийн улс оронболовсролынхоо тоголцоог хөгжүүлэ, түүний хүртээмж чанар, нийгмийн үрөгөөжийг нэмэгдүүлэх талаар ихээхэн өөрчлөлт шинэчлэлт хийж байна.Тэгэхдээ багш нь өөрчлөгдөж хөгжихгүйгээр боловсролын шинэчлэл амжилттайболохгүй гэдэг нь амьдралаас харагдаж байна.Багшийн тасралтгүй сурах хөгжих үйл явцын дүнд боловсролын салбарт болонсургуульд өөрчлөлт шинэчлэлтийг авчирч байдаг. Â.À.Ñóõîìëèíñêèé” Áè õýäýí àðâàí ìýðãýæëèéí òàëààð ìýääýã ÷ ãýëýý áàãø íàð øèã ç¿ãýýð ñóóæ ÷àääàãã¿é, ñîíèó÷, õèéæ á¿òýýõèéí õ¿ñëýí òóññàí õ¿ì¿¿ñ áàéäàãã¿é ãýäýãò èòãýæ áàéíà.” Багшийн хөгжлийн талаарх үзэл баримтлалСүүлийн үед багш түүний хөгжлийн тухай техникийн, шинжээчийн, экологийнгэсэн 3 үзэл баримтлалыг түгээмэл хэрэглэж байгаа билээ.Техникийн үзэл баримтлал нь бихеворизмын онолд тулгуурладаг бөгөөд энэ ньбагшийг мэргэжил дээшлүүлэх сургалтаар хөгжүүлэн, хичээлийн хөтөлбөрийгмэргэжлийн түвшинд ойлгосон, бусдыг сургах арга техникийг сайн эзэмшүүлэхявдал юм.Шинжээчийн: Багш нь шавийнхаа болон өөрийнхөө үйл ажиллагаандтохиолдожбайгаа хүндрэл, бэрхшээлийн шалтгааныг судалж илрүүлэн, засаж сайжруулахарга замыг хайх явцдаа хөгждөг.Экологийн: Багшийн амьдралын түүхийг судалсан олон жилийн үр дүн, багшбүр ажил амьдралынхаа явцад өсөж бойждог өвөрмөц хувь хүн төдийгүйСХУхааны итгэл үнэмшлийн болон туршлагын өвөрмөц экологийн тогтолцоогилэрхийлэгч юм. Багшийн өөрийгөө хөгжүүлэх үйл ажиллагаа бол багш мэргэжлийн болонсэтгэл судлал, сурган хүмүүжүүлэх зүйн мэдлэг, арга барил, ур чадвар, үзэлбодол, харилцаа, хандлага,Сэтгэлгээгээ бие дааж ухамсартай өөрчлөн сайжруулах чиглэлтэйүйлдлүүдийн нэгдэл юм. Áàãø íàðûí õºãæëèéí òàëààð íýãýí ñóäàëãààíä 1. Áàãø íàðûí ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ ¿íäñýí õýëáýð íü ñóðãàëò ñåìèíàð. 2. Ìýðãýæëýý ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä õýðõýí äýýøë¿¿ëñýí òàë äýýð òºâëºðñºí ñóðãàëòàíä õàìðàãäñàí íü èõýíõ õóâèéã ýçýëæ áàéñàí ÷ çºâõºí êðåäèòèéí òºëºº Øààðäëàãàòàé ¿åäýý õàìðàãäàæ áàéãàà íü ó÷èð äóòàãäàëòàé áàéíà. 3. Áàãøèéí õºãæèëä þó ñààä áîëæ áàéãàà òóõàéä àæëûí à÷ààëàë, óäèðäëàãûí õ¿íä ñóðòàë , äýìæëýã òóñëàëöàà îãò áàãà áàéäàã ãýæ èõýíõ õóâü íü õàðèóëæýý.Амгалан цогцолбор сургууль Page 7
  8. 8. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин 4. Öààøèä áàãø íàðûã õºãæ¿¿ëýõýä þó ÷óõàë âý? ãýñýí àñóóëòàíä áàãø íàðûã êîìïüþòåð, àíãëè õýëíèé ìýäëýãòýé áîëãîõ, ãàäààäûí ñóðãóóëèóäûí òóðøëàãûã ñóäëàõ, äýëõèéí æèøèãò îéðòîõ òàëààð ñóðãàëò ÿâóóëàõ ãýõ çýðãýýð õàðèóëæýý./ Áîäðîë2007/Багш өөрийгөө хөгжүүлэх үйл ажиллагаа нь олон чиглэлтэй.Бие даан уншиж судлах.Өөрийнхөө суурь мэдрэмжүүдийг хөгжүүлэх.Сурган хүмүүжүүлэх сэтгэлгээ, сурган хүмүүжүүлэх ажилдаа хандах хандлага,харилцаа зэрэгтээ үнэлгээ дүгнэлт хийж, өөрчлөх, шинэчлэх.Сурган хүмүүжүүлэх судалгааны арга зүйг эзэмшиж, үйл ажиллагаандаабүтээлчээр хэрэглэх.Эн тэргүүнд СХҮА-даа бүтээлчээр хандах явдал юм. - Өөрийн нөөц боломжийг ашиглах - өөрийн гэсэн арга ухаанаар ажиллах - сурагчдынхаа хүсэл сонирхол хэрэгцээг мэдрэх - сурагчдаа идэвхжүүлэн урамшуулж ажиллах - өөрийн өвөрмөц арга барилаа олж авахыг хичээж ажиллахыг хэлнý.БагшСХҮА-нд долоо хоногт 50 орчим цаг зарцуулдаг болох нь судалгаанаасажиглагдсан бөгөөд түүний 19-21 нь хичээл сургалтийн ажилд, бусад ньхичээлд бэлтгэх, сурагчидттай ажиллах, сургуулийн чанартай ажилд оролцохзэрэгт зарцуулагддаг ажээ.Багшийн цаг ашиглалт, хөдөлмөр зохион байгуулалтыг сайжруулах нөхцөл нь:- Хичээлийн цагийн хуваарийг оновчтой хийх- Долоон хоногын тогтмол ажлын графиктай байх- Багш нарийн ажил үүргийн хуваарь тодорхой бөгөөд тогтвортой байх- Чөлөөт цагаа ашигтай өнгөрөөх нөхцөл боломжийг хангаж өгөхөд оршино. А.Н.Леонтьев: Хүүхдийн суралцах гадаад нөхцөл нь дотоод хөгжилд сайн нөлөө үзүүлэхүйц боломжийг бий болгох явдал.Сурган хүмүүжүүлэх зарчимЗарчим гэдэг нь латин хэлний principium буюу заавал дагаж мөрдөх ёстой дүрэмзаавар, шаардлаг гэсэн утгатай үг юм. Сурган хүмүүжүүлэх үйл ажиллагаа СХҮА-г амжилттай, үр өгөөжтэй болгохын тулд багш нар тодорхой шаардлага,дүрэм зэргийг дагаж мөрдөх болсон. Зарчмыг анх багш нар өөрсдийнхөө үйлажиллагааг анхааралтай ажиглаж, яавал хүүхэд сайн ойлгож сурч буй тэрзүйлийг зарчим болгон дэвшүүлдэг байв.Я.А.Коменский төрөлх хэл заахад үзүүлэн ашиглавал хүүхдийн сурах сонирхолдээшилж , түүнийг бичих чадвар сайжирч буйг олж тогтоогоод , үзүүлэнтаниулах зарчмыг дэвшүүлж өргөн хэрэглэх болжээ.Германы судлаач Л.Клинберг сурагн хүмүүжүүлэх зарчмыг 3 ангилжээ. 1. СХҮ явцын зорилготоы холбоотой зарчимАмгалан цогцолбор сургууль Page 8
  9. 9. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин 2. СХҮ ажиллагааны агуулгатай холбоотой зарчим 3. СХҮ явцыг зохион байгуулахтай холбоотой зарчимСудлаач В.А.Сластенин сурган хүмүүжүүлэх үйл явцын 2 төрлийн зарчмыгтодорхойлов.1.СХҮЯ-г зохион байгуулах зарчим2. Сурагчдын сурч танаин мэдэх үйл ажиллагааг удирдах зарчимӨнөө үед багш нар, судлаачид сурган хүмүүжүүлэх дараах гол гол зарчмуудмөрдвөл зохино гэж үзэж байна.Тухайлбал, СХҮ ажиллагаа нь:- Нээлттэй ,чөлөөтэй ,уян хатан,байх- Хүүхэд төвтэй, тэдний өдөр тутмын амьдралтай холбоотой байх- Хүүхэд нас, бие, хувийн онцлог, сонирхол, сурах чадварыг харгалзсан байх- Ухамсартай бүтээлч үйл ажиллагаанд тулгуурласан байх- Шинжлэх ухааны үндэстэй байх- Систем дэс дараалалтай, залгамж чанартай байх- Хүчинд тохирсон, хүртээмжтэй байх- Хүндэтгэл шаардлага хоёрыг хослуулах- Хүүхдийг бүлэг хамт олноор нь дамжуулан сургах- Хүмүүжүүлэх нөлөө үзүүлэх гэх мэтСХҮА чөлөөтэй байна гэдэг нь тухайлбал: Ш. Амонашвили бага ангийнхандхүртэл ямар бодлого бодохыг сонгуулдаг байхад, В.Ф. Шаталов шавь нартаа 100бодлого өгөөд дуртай бодлогоо хэдийг ч хамаагүй бод гэдэг байжээ. Энэ талаарСХ-гч сэтгүүлийн 1987 оны 1-н хамтарч аужиллах ухаан өгүүллэгээс үзэжболноСХҮА-ны хүүхдийн хувийн онцлогийг харгалзах зарчим нь: Сурганхүмүүжүүлэх арга барил хүүхэдБүрт өөр өөрөөр хүрч нөлөөлдөг.Иймд сурагч багш нэг бүрийг судалж, хувийн онцлогийг нь нээн илрүүлжчаддаг байх шаардлагатай. 1. Сургалт хүмүүжлийн явцад хувь суралцагчид ганцаарчлан хандах 2. Суралцагчдад ялгавартай хандах: Суралцагчдыг сурах чадамж, сонирхол, бэлтгэгдсэн түвшингээр нь хэд хэдэн бүлэгт хувааж ялгавартай хандах. Жнь: сонгон суралцах, гүнзгийрүүлсэн сургалт,дугуйлан секц хичээллүүлэх гэх мэт.Манай ардын СХ зүйд тухайлбал: Чимэдийн Дэмчигдорж буюу Дандаа “Ертөнцдахиныг сургах эрдэнэт толь”-доо ... сургах ёс нь хөвгүүдийн цэцэн, мунхагхийгээд чийрэг, буурай ба хурц, мохоо хийгээд чадалтай, үхээнц ба жич түүнийавъяасыг шинжлэн савыг үзэж сургаваас зохимуй.Хурц сэргэлэн цэцэн бөгөөд ертөнцөд дуртай болбоос төр засгийн эрдэмхийгээд зүйл бүрийн ухааны шастирыг сурга, цэцэн сэргэлэн бөгөөд ертөнцөдүл дурлах, сүсэгтэй болбоос хувраг тавьж хоосон чанарын ном хийгээд бодьмөр, тарнийн судар тэргүүтнийг сурга, цэцэн сэргэлэн боловч оюун билигтааруухан болбоос язгуурын суртахууны ёсыг түүний чадах чинээгээр сургаж,үсэг тодорхой таниулаад эс бөгөөс урлах эрдэм ба эс бөгөөс худалдаа хийх,арилжаа гүйлгээ тэргүүтнийг сурга. Цэцэн сэргэлэн боловч сурахуйд авъяасгүй,баатарт дуртай болбоос цэргийн эрдэмд сурга. Ухаан мохдог болоод билиггүйАмгалан цогцолбор сургууль Page 9
  10. 10. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчинболбоос аж төрөхийн ёсыг сурга. Ер аливаа хүмүүнийг зохистой сургаж чадваассайн хүмүүн болмуй.Латин хэлний thesaurus гэдэг үг нь “эрдэнэс, үнэт зүйл” сокровище гэсэнутгатай үг юм. Энэ нь хүний мэдлэг чадвар, сэтгэлгээний арга барилын цархүрээг илтгэдэг байна. Тезаурусын хуулиар хүн хир хэмжээний юм олж авах ньтүүний тезаурусаас буюу хуримтлуулсан мэдлэг чадвараас нь хамаардаг байжээ.Оросын эрдэмтэн К.Д.Ушинский: “ Эд юмсын гол шинж чанарыг танаин мэдэхгол арга зам бол түүнийг системтэй судлах явдал юм.Хоорондоо ямар чхолбоогүй тасархай мэдлэгээр дүүрсэн толгой бол эмх замбараагүй хураагдсанагуулах дотроос эзэн нь юмаа эрээд олж чадахгүйтэй адил.”Я.А.Коменский:”Сургалтын залгамж чанарыг алдагдуулахгүй байя гэвэлөчигдрийн үзсэн зүйлийг өнөөдөр бататгаж, маргаашийнхаа замыг өнөдөртавьж байх хэрэгтэй.”Хүний сайн талыг олж илрүүлэх, өөрт нь итгэл төрүүлэх, найдвар хүлээлгэх,ололт амжилтыг нь олж харах багшийн хүмүүнлэг харьцаа нь сурганхүмүүжүүлэх ажлыг үр өгөөжтэй болгох чухал хүчин зүйл билээ.Хүүхдийн хэр хэмжээнд тохирсон өндөр шаардлага нь хүүхэд өөртөөшүүмжлэлтэй хандах, хариуцлага хүлээж сурах ,тэсвэр тэвчээртэй болох,өөрийгөө эзэмдэж ажилд дайчлах гэх мэт зоригийн шинж чанаруудыгтөлөвшшүүлж, өөрийгөө удирдах чадвартай болгодог. Л.С.Выготский: Хүүхдийн хөгжлийг хангахуйц орчин нь хүүхэд төвт үйл ажиллагаа буюу хөгжүүлэх сургалтын нэг чиглэл юм. Сурган хүмүүжүүлэх ур чадвар, эв дүй, техникХарилцааны асуудалыг судлах явцад сургуулийн практикт багш сурагчдынхооронд дараах 4-н төрлийн харилцаа байдгийг судлаачид тогтоожээ.1.Тогтвортой эерэг харилцаа: ийм харилцааны онцлог бол багш бүх хүүхдэдөөдрөг ханддаг, сэтгэл зүйн эерэг уур амьсгал бүрдүүлж чаддаг, ямар ч нөхцөлдуурладаггүй ба хүүхдэд үргэлж эерэг нөлөө үзүүлж чаддаг, багш цаг ямагтнайрсаг,амгалан тайван хүлээцтэй байж чаддаг. Ийм багшийн сурагчидядрахгүйгээр ажиттай сурч хөгждөг.2. Идэвхгүй эерэг харилцаа: ийм харилцааны онцлог бол багш уур уцааргүйдэндүү амгалан тайван ба түүний энэ байдал сурагчидтай харилцах хариилцаагидэвхгүй болгоход нөлөөлдөг. Ийм багшийн сурагчид идвэхтэй биш боловчсурлага хүмүүжэлээр гайгүй сайн байдаг.Амгалан цогцолбор сургууль Page 10
  11. 11. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин3. Тогтворгүй харилцаа: ийм харилцааний онцлог багш сэтгэл санааны эерэгбайдалд байснаа тун удалгүй сөрөг байдалд туйлбаргүй авирладаг. Энэ ньсурагчдийн сурлага,хүмүүжилд тиймч сайнаар нөлөөлдөггүй. Ийм тогтворгүйбайдлийг “хаврын тэнгэр шиг” гэж бас нэрлэдэг. Багш нар ийм байдлаас альболох зайлсхийх ёстой юм. Учир нь багш ийм зан авир гаргахад сурагчидайдаст автаж тэдний автаж тэдний сурах эрч хүч, идэвх заавал буурч байдаг.4.Сөрөг харилцаа: ийм харилцааний онцлог бол тодорхой нөхцөлд багшөөрийгөө хянах, эзэмдэх чадвараа алддаг явдал юм. Ийм багш байнга уурлажуцаарлах, загнах, үглэх, сурагчдад уураа гаргах, тэднээс байнга өө эрэх, үргэлжсэтгэл хангалуун бус байх зэрэг онцлогтой. Энэ байдал нь хүүхэд багшаасаамаш их айх байдлыг бий болгодог. Мөн сурагчид далд ухамсрын түвшиндбагшийн энэ сөрөг зан байдлыг хүлээн авч хожмийн өдөр уурлах гэх мэт сөрөгзан чанарыг сэмээрхэн даган дууриах төлөвшил олгодог аюултай юм.Багш харилцааны алдаа гаргахгүй байхыг хичээхийн хамт харилцааныхаа урчадвар байнга хөгжүүлэн сайжируулхын төлөө чармайх хэрэгтэй.1. Ямар ч хүүхэдтэй хэзээ ч “дээрээс доошоо” харсан хандлагаар бүү харилц,бие биенийгээ хүндэлсэн, найрсаг, нээлттэй харйилцааг эрхэмлэ.2. Сурагчидтайгаа үргэлж мэндэлж бай.3. Хүүхдийг үргэлж анхааралтай сонсож ойлгохыг хичээ.4. Өөрийнхөө санаа бодлыг сурагчдад тулгахгүй байхын хамт өөрийгөө бусдадойлгуулж сур.5. Харилцаанд үл ойлголцох зүйл гарч болохыг бүү март. Үг бүрээ бодожхэлэхийг хичээ.6. Ямар ч насны хүүхэд дотроо”багш надад ямар ханддаг бол?” гэдгийг үргэлжбодож мэдэхийг хүсч байдгийг бүү март. Иймээс боломж л олдвол та түүндсайн ханддаг, түүний хүлээн зөвшөөрдөг, ойлгохийг хичээдэг, туслахад бэлэнзэргээ мэдрүүлж бай.7. Хүүхдийг хий хоосон шүүмжлэх,хэт магтах юмуу муулах,үглэх, муу үгээрхэлэх, ялгаварлах зэргээс цаг ямагт зайлсхийж бай.8. Хүүхдийн сурах чадвар, сонирхол, үзэл санаа, авъяс бэлэгт өөдрөг хандажхэвш.9. Хүүхэд үргэлж нэг хэвээр байдаггүй, тэр байнга өсөн хөгжиж байдаг тул багшта харилцаа хандлага үргэлж боловсронгуй болглж бай. Сурган хүмүүжүүлэх эв дүй .Эрдэмтэн судлаач С. Нэргүй “сурган хүмүүжүүлэх эв дүйгүй багш нэг болзахирах, айлгах замд, эсвэл хэт нөхөрсөг байдалд гарцаагүй ороод эцэстээөөрийгөө хүүхдүүдээс хөндийрүүлнэ” гэж үзсэн байдаг.Багшаас сурагчтай харилцах эв дүй-Хүүхдийн насны хувийн онцлогийг сайтар судалж танин мэдэх, эдгээрийгхаргалзаж ,ялгавартай ажиллаж сурах- Хүүхдэд нөлөөлөх шинэ арга барилыг ямагт хайж байх- Ажигч гярхай байх- Хурдан, уян, хатан, гүнзгий сэтгэх-Аливаад хүлээцтэй хандах- Хүүхдийг ямар ч нөхцөлд эвгүй байдалд оруулахгүй байхыг хичээхАмгалан цогцолбор сургууль Page 11
  12. 12. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин- Сурган хүмүүжүүлэх техникийг эзэмших. Сурган хүмүүжүүлэх техникСудлаач Л.В.Рувинский сурган хүмүүжүүлэх техник гэсэн ойлголтыг “ багшийнөөр хүн болж хувирах, дуу хоолой нүүрний хувирал болон биеийн хөдөлгөөнзэргээ хооронд нь зохицуулан өөрчлөх бүтээлч үйлдлүүд” гэж үзжээ. Багш өөрийгөө удирдах техникт:Дуу хоолойны текник:Дуу хоолойны өнгөө зөөлөн мөртлөө итгэлтэй байлгах, хэт чанга эсвэл хэтнамуун ярих, нэг өнгөөр удаан ярихгүй байх.Нүүрний хувирлын техник:Багш элэгсэг , тайван, өөдрөг хандах. Ширүүн, хялайж, муухай харахгүй байх.Хэл ярианы техникХөдөлгөөний техникСэтгэлийн хөдөлгөөнөө эзэмдэх техникХувцаслалтын техник Сурган хүмүүжүүлэх судалгааӨнөө үед багшийг хөгжүүлэх асуудалаар баримталж байгаа гол үзэл бол багшсудалаач байх санаа юм. Сурган хүмүүжүүлэх судалгааны ажил нь дараах 3-н үешаттай явагддаг. 1. Бэлтгэл үе: Сэдэв сонгохоос авахуулахад зорилтоо тодорхойлох, таамаглал дэвшүүлэх үйлүүдийг хийнэ. Үүнийг хайхралгүй орхисноос судалгааны үндсэн хэсэг бүтэл муутай болох, бүртгэж цуглуулах мэдээлэл дутуу хийгдэх зэрэг бэрхшээл гардаг. 2. Үндсэн буюу туршилтын үе: Дэвшүүлсэн таамаглалыг шалгах, урьдчилсан дүгнэлт. Боловсруулах, тэдгээрийг турших, хянах засч заларуулах, нарийвчлан тогтоох, үр дүнг гаргах зэрэг үйлийг хийнэ. Энэ үед түвшин тогтоох, сурган төлөвшүүлэх хяналтын туршалтуудийг хэд хэдэн удаа давтаж болно. Судалгааны явцад цуглуулсан матералиад болвсруулалт хийж, завсрын үр дүнг гаргаж ,түүнийг хэвлэн нийтлэх, хэлэлцүүлэлэх ажлыг энэ үндсэн хэсэгт мөн хийж болно. 3. Төгсгөл үе: судалгааны бүх матералиа нэгтгэн дахин эцсийн боловсруулалт хийж, тэндээсээ дүгнэлт гаргана. Энэхүү дүгнэлт нь судалнгааны ажилын эхэнд томьёолсон зорилго,зорилт,таамаглал зэрэгтэй шууд уялдсан,тэгэхдээ тоон баримтыг тоочсон биш,харин тэндээс ургаж гарсан логик оюун дүгнэлтүүд байдаг. Мөн шинэ санаа,саналууд байж болно. -Тухайн сэдвйиг сонгож авсниы учир-Тэр сэдэвийн судлагдсан байдал-Энэ удаагийн судалгааны зорилго,дэвшүүлсэн зорилтууд-Судалгаанд хэрэглэсэн аргууд-Судалгаанаас гарсан гол үр дүнгүүд-Дүгнэлт, саналыг заавал тусгасан байх явдал юм. Хичээлийн анализХичээлд бүхэлд анализ хийхдээ дараах асуултуудад хариулахыг хичээх ньчухал.Үүнд:Амгалан цогцолбор сургууль Page 12
  13. 13. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин 1. Хичээлийн ерөнхний бүтцийн хувьд: -Ямар төрлийн хичээл байв? -Тухайн төрлийн хичээлийн үндсэн элеминтүүд бүрэн байж,хэрэгжиж чадав уу? -Цагийн хуваарилалт ямар байв ? -Хичээлийн төлөвлөлт хэр оновчтой байв? г.м 2.Хичээлийн сэтгэлзүйн байдлын хувьд: -Сурагчдын сурах сэдэл тэмүүлэл, хэрэгцээ сонирхлыг хэр өдөөж, бий болгож чадав? Арга барил нь хэр оновчтой байв? -Сурагчдын сурагчдын сэтгэн бодох үйл ажиллагаа, оюуны үйлийг хэр оновчтой хөтлөв? Ямар онцгой содон зүйл ажиглагдав? Сурагчдын бие даасан бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх талаар юу хийв? - Багш, сурагчдын харьцааны ерөнхий уур амьсгал, хандлагын төлөвшил ямар байх шиг санагдав? - Багшийн хэл яриа, хэрэгжиж буй арга хэрэгслүүд сурагчдын анги, нас, сэтгэцийн онцлогт хэр тохирсон байв? - Сурагчдын анхаарал, ой тогтоолт, хэл яриаг хөгжүүлэхэд хэр анхаарав? г.м 3.Хичээлийн дидактикийн хувьд: -Хичээлийн сэдвийн томъёолол,зорилго, зорилтын тодорхойлолт хэр оновчтой болов? -Шинэ мэдээлэл өгөх арга, хэлбэр хэр онвчтой байв? - Сургалтын хэрэглэгдэхүүнүүдийг хэр оночтой сонгож вэ? -Сурагчдын үйл ажилгааны зохион байгуулалт ямар болов? - Хичээл хоорондын болон сэдэв хоорондын холбоог хэр хэрэгжүүлэв? - Хичээлийн бататгал,үнэлгээ дүгнэлт ямар болов? - Сурагчдыг үнэлж,дүгнэсэн арга хэлбэр хэр оновчтой байв? - Багшийн сурган хүмүүжүүлэх ур чадварт ямар зүйл ажиглагдав? - Хичээлийн бэлтгэл хэр хийгдэж вэ? - Хичээлийн материалын сонголт, хэмжээ хэр оновчтой болж вэ? - Хичээлийн ерөнхий зорилго хэр биелэв? 4. Хичээлийн хүмүүжүүлэх үр нөлөөний хувьд - Сурагчдын ерөнхий төлөвшил ямар санагдав? - Сурагчдын сурах арга барил хэр байх шиг байв? - Хичээлийн явцад сурагчдад сурах арга барилын зөвлөгөө санамж хэр өгөв? - Сурагчдын сурах хөдөлмөртөө хандах хандлага ямар байна вэ? - Сурагчдад тавьж буй шаардлагын хувьд ямар онцлог ажиглагдав? - Сурагчдыг хэр бодитой үнэлж дүгнэв?Амгалан цогцолбор сургууль Page 13
  14. 14. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин ДүгнэлтÑóðãàëòûí îð÷íûã ñàéæðóóëàõûí òóëä òóõàéí ñóðãóóëü á¿ð ýõëýýä ººðèé㺺òîäîðõîéëæ , ÿìàð ò¿âøèíä áàéãààãàà òîäîðõîéëîîä äàðàà íü ÿìàð òºâøèíä ÿàæ õ¿ðýõ¸ñòîéãîî òîäîðõîéëîí ò¿¿íèéõýý òºëºº çîõèõ àëõìóóäûã õèéõ ¸ñòîé.ÌÓ-í áîëîâñðîëûí õºãæèë äýëõèéí æèøãýýñ òîîí ¿ç¿¿ëýëòýýðýý äýýã¿¿ð õàðèí÷àíàðààðàà íèëýýä äîîãóóð áàéãàà íü îëîí óëñûí õàðüöóóëñàí ä¿í, íèéãìèéí õºãæëèéíòºâøèí, àæèëã¿éäýë, ÿäóóðàë, àìüäðàëûí ÷àíàðûí áîäèò òºâøíººñ õàðàãäàæ áàéíà.Орчин үеийн хүүхэд хэн бэ?, ямар хэрэгцээ сонирхолтой вэ?, тэдний хэрэгцээндтүшиглэн сургалтыг хэрхэн зохион байгуулах вэ? Гэсэн асуудлыг шийдэхийнтулд суралцагчийн сурч, амьдарч буй орчныг сурган хүмүүжүүлэх ухаан, сэтгэлсудлал, удирдлагын ухааны үндэстэйгээр зохион байгуулах нь чухал болно.Суралцагчдын ойрын хүрээлэл болох гэр бүл хамт олон нь бие хүний хөгжилтөлөвшилтөд шийдвэрлэх нөлөөлөл үзүүлэхийн зэрэгцээ хүний үйлажиллагааны нөлөөгөөр орчин нь өөрчлөгдөж хүн өөрийн хөгжлийн орчингөөрсдөө бүрдүүлж байдаг.Сурах, сургах орчин хөгжил хөдөлгөөнгүй зүйл биш ирээдүйд сургалтын багажтоног төхөөрөмжөөс бусад үзүүлэлтүүд шаардлагагүй бол суралцагчдадмэдээллийн хэрэгслээр сурах боломж бүрдэнэ.Боловсролын үндсэн асудлын шийдлүүд нь гарцаагүй боловсролын орчинсудлалын онолыг бүтээх урьдчилсан нөхцлийг бүрдүүлж байна.Амгалан цогцолбор сургууль Page 14
  15. 15. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин Ном зүйСурган хүмүүжүүлэх зүйн зарим асуудал Б.Бор Б.Нямаа 1996 онСургуульд суралцах чадварын сэтгэл зүйн үндэс Ш.Батсүх Баяраа 1995 онТанин мэдэхүйн үйл явцыг судлах арга зам П.Цэрэндондов 2001 онХарилцааны сэтгэл зүйн зарим асуудал О.Мягмар С.Оюунгэрэл 1998 онСурган хүмүүжүүлэх зүйн үндэс /Багш 2005 төслөөс бүтээв/ 2006 онБоловсролын тухай багц хууль 2002 онБагшийн хөгжил Ц.Оюун 2005 онБодрол сэтгүүл-2007Бодрол сэтгүүл-2008Амгалан цогцолбор сургууль Page 15
  16. 16. Боловсролын шинэчлэл ба СХУншлага сургалтын орчин Агуулга • Оршил • Зорилго • Зорилт • Бîëîâñðîëûí øèíý÷ëýëèéí òàëààðõ áàðèìò áè÷ã¿¿ä • Ìàñòåð òºëºâëºãºº 2006-2015îí • Óëàìæëàëò áà õºãæ¿¿ëýõ ñóðãàëòûí îð÷íû õàðüöóóëàëò • Áîëîâñðîëûí øèíý÷ëýëä òóëãàð÷ áóé àñóóäàë • Ñòàòèñòèê òîî áàðèìò • Áàãø ìèíèé àæèãëàëò, òóðøëàãà • Áàãøèéí õºãæèë • Áàãø íàðûí õºãæëèéí òàëààð íýãýí ñóäàëãààíä • Ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ çàð÷èì • Дүгнэлт • Ном зүйАмгалан цогцолбор сургууль Page 16

×