Penulisan ilmiah - ETNOMATEMATIK
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Penulisan ilmiah - ETNOMATEMATIK

on

  • 3,011 views

Isu-isu dalam menerapkan etnomatematik:

Isu-isu dalam menerapkan etnomatematik:
1) kurikulum
2) pelajar
3) guru

Statistics

Views

Total Views
3,011
Views on SlideShare
3,005
Embed Views
6

Actions

Likes
1
Downloads
205
Comments
0

1 Embed 6

http://www.slashdocs.com 6

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Penulisan ilmiah - ETNOMATEMATIK Penulisan ilmiah - ETNOMATEMATIK Document Transcript

    • “ETNOMATEMATIK” TUGASAN 2 (PENULISAN)AHLI KUMPULAN : SALMIAH BINTI SALLEH HUDIN (M20112001311) ABD HAFIZ BIN ABD AZIZ (M20112001153) AMIRAH BINTI ADIL (M20112001154) MUHAMMAD ZULFADLI HADRI B ABDUL RAHIM (M20112001147)NAMA KURSUS : CONTEMPORARY ISSUES IN MATHEMATICS EDUCATIONKOD KURSUS : KMP6063NAMA PENSYARAH : PROF. DR. MARZITA PUTEH 0
    • ISI KANDUNGAN ___ PERKARA____________ ___ MUKA SURAT___1.0 Pendahuluan 22.0 Etnomatematik di Malaysia 73.0 Etnomatematik vs Kurikulum 104.0 Etnomatematik vs Pelajar 145.0 Etnomatematik vs Guru 186.0 Kesimpulan 247.0 Rujukan 268.0 Lampiran 30 1
    • 1.0PENDAHULUAN 2
    • 1.1 Maksud Etnomatematik Menurut kamus dewan, etnomatematik dibahagikan kepada tiga maksud iaitu etnobermaksud kumpulan budaya yang dikenalpasti (puak persatuan, kumpulan buruh, kanak- (puak-persatuan, kanakkanak umur tertentu, golongan professional, SES) termasuk ideology, bahasa, amalan harian,cara penaakulan dan kesimpulan. Matema pula bermaksud untuk menerangkan, memahamidan menguruskan reality khusus dengan ciphering, mengira, mengukur, mengklasifikasikan,pesanan, membuat kesimpulan, dan corak peragaan di alam sekitar. Tik pula bermaksud satuseni atau teknik. Menurut D’Ambrosio, etnomatematik adalah amalan matematik di kalangan nikumpulan budaya masyarakat terutamanya masyarakat asli yang dikenalpasti. Selain itu,Maria;1999 menyatakan etnomatematik ialah matematik yang mengambil kira budaya di mana mamatematik itu berkembang. Ia merupakan satu kaedah untuk menjelaskan atau memikirkanmatematik di dalam budaya dan mikro budaya di mana ahli ahlinya berhubungan di antara satu ahli-ahlinyasama lain. Menurut Shaharir;2002 pula, Etnomatematik melayu ialah matematik tinggalan tmelayu yang diajar, diucap, diujar, ditulis, dipakai dan dibaca di dalam Bahasa Melayu danmengikut nilai melayu. Ia adalah matematik yang mengikut persepsi rumpun melayutermasuklah matematik yang diubah kegunaannya, konsep dan teorinya mengikut budayamelayu yang luas termasuklah cara hidup, nilai, kepercayaan, dan ideology.1.2 Sejarah Etnomatematik Etnomatematik telah diasaskan oleh Ubiratan D’Ambrosio pada tahun 1985. Beliau merupakan seorang ahli matematik yang berasal dari Brazil yang juga presiden ISGE. Beliau telah menyatakan bahawa etnomatematik merujuk kepada pengenalpastian sesebuah kumpulan budaya berdasarkan kepada kumpulan umur, jantina dan sebagainya. Contohnya ialah kumpulan etnik, persatuan dan kumpulan profesional, kanak-kanak, kanak dan ini termasuklah budaya turun temurun, kod simbol, mitos dan pemikiran kumpulan budaya tersebut. Selain itu, etnomatematik turut diasaskan oleh beberapa orang tokohseperti Frank Swetz, Ahuja Mangho, Paulus Gerdes, dan juga Marcia Archer. 3
    • 1.3 Etnomatematik Suatu Yang Universal Etnomatematik telah banyak dijumpai di seluruh dunia sejak dahulu lagi. Setiap budayamengamalkan etnomatematik yang berlainan berteraskan konsep yang sama. Orang-orangMaya di Amerika Tengah telah mengamalkan etnomatematik di dalam bidang astronomi dancalendar. Mereka mewujudkan satu system mengira yang menggunakan titik, baris, dan lukisancangkerang. Setiap titik mewakili satu, baris mewakili lima, dan cangkerang mewakili sifar.Simbol-simbol ini dikumpulkan bersama untuk membentuk sistem nombor asas 20. Sistem inimuncul lebih rumit daripada sistem perpuluhan, dan juga mempunyai hubungan yang kuatuntuk astronomi. Beberapa orang maya adalah ahli astronomi yang berminat dengan sistemnombor yang mereka bangunkan. Ia membantu mereka untuk mengesan pergerakan matahari,bulan, dan planet Venus. Mereka menggunakan kemahiran matematik mereka untukmembangunkan beberapa kalendar paling tepat yang kita tahu. Selain itu, orang Inca di Amerika Selatan membangunkan etnomatematik di dalamsistem nombor. Mereka membangunkan kaedah alternatif yang bijak iaitu nombor rakamanyang dikenali sebagai quipu. Quipu ialah panjang rentetan di mana knot terikat, dan yangbiasanya melekat pada tali pinggang atau panjang tali yang tebal. Knot telah digunakan untukmewakili nombor. Orang Inca menggunakan sistem nombor perpuluhan dan ini bermaknabahawa mereka juga menggunakan nombor sifar. Quipu telah digunakan oleh orang Inca untukmerekod bilangan orang di sebuah kampung dan untuk mengutip cukai serta statistik yangsering dibawa ke modal di dalam Cuzco. Quipu juga boleh terdiri daripada rentetan warna-warna yang berbeza yang membenarkan gundal objek yang berbeza untuk direkodkan. Masyarakat Tanah Tinggi papua New Guinea pula membangunkan etnomatematik didalam pengiraan. Mereka menggunakan bahagian badan untuk merekod bilangan objek yangtelah dikira. Terdapat 800 kumpulan yang mempunyaibahasa yang berbeza. Oleh itu, ia tidak menghairankanbahawa terdapat banyak sistem pengiraan yang berbeza.Teknik pengiraan yang mereka gunakan dipanggil “badansama”. Ada kumpulan yang menggunakan jari dan ibu jariuntuk mengira hingga 10 termasuklah yang menggunakanjari kaki di dalam pengiraan hingga 20 sementara yanglain menggunakan lengan, bahu, dan bahagian kepala. 4
    • Selain itu, orang di Marshall Islands membangunkan etnomatematik melalui cartabatang. Carta ini membantu mereka dalam menghafal pola gelombang sebelum dan semasamereka mula belayar. Carta batang ini menunjukkan bahawa pelayar Marshall mempunyaikefahaman yang mendalam mengenai bagaimana gelombang corak berubah apabila merekamenghadapi pulau, kepulauan dan gelombang lain. Orang Papua New Guinea pula membangunkan etnomatematik melalui pembinaan.Mereka membangunkan pemahaman penggunaan matematik di dlam kejuruteraan. Terdapatbanyak contoh-contoh jambatan yang seimbang. Pembina-pembina jambatan mesti mengirajisim batu-batu yang diperlukan untuk mengimbangi jambatan, serta menentukan bilangan dansaiz tiang kayu yang diperlukan untuk membuat binaan. Banyak orang kampung Papuamempunyai rumah yang bulat dengan bumbung yang dibuat rasuk silang dan tiada tiang pusat.Pembina-pembina-pondok tahu bahawa faktor yang paling penting apabila membina sebuahrumah bulat adalah bahawa ia mestilah hampir kepada bulatan yang sempurna untuk bumbungdan rasuk sendiri sebagai penyokong. Ini memerlukan penggunaan geometri dan simetri dalamperingkat perancangan dan pembinaan. Selain itu, orang Aborigine di Australia membangunkan etnomatematik dalammenghitung masa. Mereka telah membangunkan pemahaman yang kukuh tentang corak alamsemula jadi. Aktiviti lebah, tumbuhan berbunga yang tertentu, atau permulaan hujan monsunmembantu beberapa kumpulan Orang Asli menentukan bila masa terbaik untuk memburu,menuai, atau memindahkan lokasi. Tafsiran alam ini telah memastikan bahawa orang-orangAborigine Australia telah hidup dalam persekitaran yang sering bermusuhan selama lebih50,000 tahun. Masyarakat kepulauan Samoa pula membangunkan etnomatematik melalui tenunan dantekstil. Mereka membentuk pengulangan corak di dalam tenunan. Tikar denda yang dibuat daridaun pandan tenunan telah digunakan di kepulauan Samoa, dan mereka masih memegangtempat yang sangat istimewa di Faa Samoa iaitu cara orang Samoa hidup. Pelbagai jenis tikardihasilkan untuk pelbagai tujuan, seperti katil, pembahagi bilik, alas lantai, hadiah, pertukaranistiadat, dan pakaian. Corak yang digunakan boleh berbeza-beza dari kecil ke besar, dan daridengan cepat dibuat untuk halus ditenun. Saiz, kualiti, dan tekstur pandan menjejaskanfleksibiliti tikar, kekuatan, dan kepentingannya. 5
    • Orang-orang asli dari New Zealand membangunkan etnomatematik dia di dalampermainan. Mereka menghasilkan satu hiburan yang dinamakan membuai kucing dan mahi wai.Mereka membuai bentuk Cat yang dibuat daripada ranjau dan knot dalam gelung tali. Inidigunakan untuk hiburan dan bercerita, dan memerlukan ingatan dan kemahiran untukmembina. Suku asli Amerika Utara seperti suku Shoshoni-Bannock mencipta permainan yangdipanggil Untuk-pe-di yang menggunakan empat barang khas berbentuk batang atau dadu.Empat dadu yang dicat merah pada satu bahagian dan bulat di pihak yang lain dan dua dadumempunyai tanda padanya. Setiap pemain mengambil giliran untuk menyelak dadu danmenerima skor mengikut bagaimana tanah dadu. Jika semua tanah empat dadu dengan empatatau tiga warna yang sama menghadap ke atas, pemain menerima satu titik. Jika dua warnayang sama tanah muka, dan kedua-dua a-ku-na dan pi-au sama ada menghadap ataumenghadap ke bawah, maka pemain menerima dua mata. Pemain pertama yang mencapaibilangan yang dipersetujui mata adalah pemenang. Sistem mata rapat menyerupaikebarangkalian atau kemungkinan, bagaimana dadu itu akan mendarat. Pemain A mempunyaipeluang menjaringkan satu titik 62.5%, 25% peluang untuk menjaringkan mata sifar, danpeluang 12.5% daripada menjaringkan dua mata. Apapun budaya yang dihasilkan sebenarnya ada kaitan dengan matematik. Mengajardan mempelajari Matematik bukanlah hanya sekadar di atas kertas, namun, ia juga perludiaplikasikan lebih-lebih lagi kepada kebudayaan kerana dewasa ini, aktiviti kebudayaan kurangmendapat tempat dan penghargaan daripada golongan belia. Jadi, kenapa perlu belajarMatematik, tepuk dada, tanya diri sendiri. 6
    • 2.0 2ETNOMATEMATIK di MALAYSIA 7
    • 2.1 Pengenalan Budaya dan kesenian tidak dapat dipisahkan oleh setiap lapisan masyarakat.Walaubagaimanapun, sedar atau tidak seseorang individu itu bahawa kesenian yang dihasilkanmempunyai perkaitan dengan matematik yang mana kita sering kali menyampaikannya secaralisan dari generasi kepada satu generasi. Seperti yang kita sedia maklum, negara Malaysia adaterdiri daripada masyarakat yang berbilang kaum. Maka, dengan secara tidak langsungnyabudaya yang dibawa oleh setiap kaum mempunyai unsur kesenian matematik yang berbeza- berbezabeza. Namun, apa yang jelas di mata kita sekarang adalah artis sebagai individu yang angmenghasilkan serta mempunyai ruang untuk menggalakkan kreativiti dan mempertahankannilai-nilai estetika karya seni tersebut (Puteh, Baharom, Omar; 2007). nilai Menurut Kamus Dewan Bahasa, seni dapat ditakrifkan sebagai karya seperti sajak, dapatlukisan dan muzik yang dicipta dengan bakat. Manakala perkataan kesenian dapatdidefinasikan sebagai perihal seni yang berkaitan dengan seni, keindahan dan kehalusan.Daripada takrifan tersebut, Puteh, Baharom dan Omar (2007) mengklasifikasikan keseniankepada dua bahagian iaitu seni persembahan dan seni tampak. Tambahan, permainan jugasalah satu budaya yang ada perkaitan dengan matematik.2.2 Seni PersembahanSeni persembahan terdiri daripada tarian, nyanyian, persembahan pentas seperti makyong,wayang kulit, ghazal, hadrah dan kuda kepang. Rajah 1: Contoh seni persembahan di Malaysia 8
    • 2.3 Seni TampakSeni tampak terdiri daripada seni ukir, seni bina, seni hias, pertukangan tangan, tenunan dananyaman. Rajah 2: Contoh seni tampak di Malaysia2.4 PermainanAntara permainan yang mempunyai unsure matematik seperti ketingting, congkak, dam haji,galah panjang, permainan jual beli dan sebagainya. Rajah 3: Contoh permainan di Malaysia2.5 Penutup Kajian yang dijalankan oleh Marzita Puteh, Sadiah Baharom, dan Jamilah Omar padatahun 2007 menunjukkan bahawa pemikiran saintifik dan matematik telah berkembang danwujud di kalangan masyarakat Malaysia tanpa mereka sedari. Oleh sebab itu, kita tidak dapat imengubah budaya dan kesenian dari segi saintifik dan matematik dengan hanya menggunakan isains dan teknologi. 9
    • 3.0 3ETNOMATEMATIK vs KURIKULUM 10
    • 3.1 Pengenalan Dalam konteks kurikulum Malaysia, unsur-unsur kesenian ini seringkali dikaitkan dalamsubjek Pendidikan Seni sahaja dan tiada perkaitan dengan subjek yang lain. Sehubungandengan itu, adakah unsur etnomatematik wujud di dalam kurikulum atau buku teks matematik?Untuk mendapatkan jawapannya, beberapa persoalan ditimbulkan iaitu adakah semua orangtahu mengenai etnomatematik? Bolehkah etnomatematik diaplikasikan dalam kurikulummatematik? Tercapaikah objektif pengajaran dan pembelajaran sekiranya etnomatematikdiserapkan dalam kurikulum matematik?3.2 Isu-isu Etnomatematik Berkaitan Dengan Kurikulum Jika kita lihat melalui matlamat pendidikan matematik itu sendiri, kita tidak dapat melihatunsur etno dalam matematik di mana kurikulum lebih berfokus kepada sains dan teknologi.Senario kurikulum matematik di negara kita memperlihatkan subjek matematik dipandangsebagai satu subjek yang sangat penting. Sesungguhnya ramai yang beranggapan bahawapengajian matematik sebagai suatu keperluan. Hal yang demikian menyebabkan subjek elektifseperti subjek pendidikan seni dipinggirkan. Subjek pendidikan seni sering dilihat sebagai satu subjek yang mudah dan tidak perludipandang berat. Ini dibuktikan melalui hasil kajian Pelaksanaan Pendidikan Seni SekolahMenengah. Kajian ini mendapati bahawa pelajar yang digalakkan mengambil subjek pendidikanseni sebagai elektif adalah mereka yang berminat atau bercadang untuk mendalami kursus inidan mereka yang tidak mampu mengikut mata pelajaran elektif lain (mata pelajaran SainsTulen) berbentuk akademik (Kementerian Pelajaran Malaysia, 2000). Subjek pendidikan senijuga bukan satu subjek peperiksaan dalam Penilaian Menengah Rendah (PMR) manakala diTingkatan 4 dan 5, ia merupakan subjek elektif dalam kumpulan kemanusiaan dan jumlahwaktu yang diperuntukan hanya dua waktu bagi menengah rendah dan tiga waktu bagi sekolahmenengah. Tambahan pula, dalam konteks pendidikan di Malaysia, keperluan Matematik bukan lagidilihat dari sudut kehidupan seharian bahkan dilihat sebagai satu tahap yang menjadi syaratkelayakan untuk melanjutkan pelajaran ke peringkat yang lebih tinggi. Menurut Hashim Yaacob(2004), Kementerian Pelajaran Malaysia mensasarkan bahawa 60% pelajar ditempatkan dalam 11
    • aliran Sains dan Teknologi. Ini jelas menunjukkkan kurikulum di negara kita hanya berfokuskanpencapaian semata-mata. Tidak hairanlah murid-murid pada masa sekarang hanyabertumpukan kepada set-set soalan berbentuk ujian atau peperiksaan bagi meluluskan merekadalam peperiksaan awam Malaysia seperti UPSR, PMR, SPM dan STPM. Andai kata etnomatematik dapat dimasukkan di dalam kurikulum Malaysia,permasalahan bahasa pula menjadi isu yanga akan diketengahkan oleh setiap kaum. Jikadilihat dari Era Masyarakat Tradisional lagi penggunaan bahasa sudah lama menjadi isu yanghangat dibincangkan. Laporan Fenn-Wu (1951) diperkenalkan ekoran ketidakpuasan hati dalamkalangan masyarakat Cina untuk mempertahankan bahasa Cina dalam pendidikan anak-anakmereka. Ini turut disokong oleh Sufean Hussin (1993) bahawa system pendidikan pada masapemerintahan Inggeris telah menimbulkan situasi rumit dalam system pendidikan sekarang darisegi keseragaman dan pencapaian hasrat integrasi nasional. Bukan itu sahaja, kandungan kurikulum matematik di negara kita juga terlalu padatuntuk ditambah dengan unsur etno. Guru dikatakan tidak mempunyai masa yang cukup untukmenghabiskan silibus kerana kerja sampingan yang bertimbun-timbun (Abdullah Ibrahim; 2002).Ini adalah kerana pada masa sekarang guru di sekolah bukan lagi bertindak sebagai seorangpendidik semata-mata malah tugas pengkeranian seperti menyediakan laporan, fail danmenyiapkan data turut digalas di bahu seorang guru. Pendek kata, guru zaman sekarangdiibaratkan sebagai sebuah mesin. Jika anak murid mengalami kecederaan, gurulah menjadidoktornya. Jika murid bergaduh, gurulah hakimnya dan sebagainya. Jadi dapat dikatakan, penerapan etno dalam kurikulum matematik menjadi semakinsukar sekiranya isu-isu seperti keseimbangan kandungan, bahasa yang digunakan, pemusatanpeperiksaan dan pemberatan kepada subjek teras tidak diperbaiki.3.3 Cara Mengatasi Isu Etnomatematik vs Kurikulum Seperti yang semua sedia maklum, kurikulum di negara kita sering kali mengalamitransformasi bermula dari kurikulum bersepadu sekolah kepada kurikulum berasaskan sekolahdan sekarang diperkenalkan kurikulum standard sekolah. Ini adalah satu langkah bijaksanaperdana menteri pelajaran kita bagi mengatasi masalah-masalah berkaitan kurikulum yangdiajar kepada murid-murid pada zaman sekarang. 12
    • Melaui kurikulum standard sekolah, guru tidak lagi menumpukan pengajaran kepadapeperiksaan atau ujian semata-mata kerana pengajaran di dalam kelas lebih berfokuskankepada pemusatan murid di mana guru hanya bertindak sebagai pembimbing dan pemantau.Hal yang demikian memudahkan etno diserapkan di dalam kurikulum matematik di manapengajaran dan pembelajaran boleh di jalankan dalam apa kaedah dan teknik mengikutkesesuaian murid seperti lukisan, permainan dan pembinaan. Selain itu, kurikulum standard sekolah turut membahagikan subjek kepada tiga moduliaitu Modul Asas Teras, Modul Asas Tema dan Modul Asas Elektif. Modul Asas Terasmerangkumi subjek Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Pendidikan Islam, Pendidikan Moral,Matematik, Pendidikan Jasmani dan Pendidikan Kesihatan. Modul Asas Tema pula terdiridaripada Dunia Sains dan Teknologi, Malaysia Negaraku serta Seni Visual dan Muzik manakalaModul Asas Elektif merupakan pemilihan bahasa seperti Bahasa Tamil, Bahasa Cina atauBahasa Arab. Jelaslah di sini, bahawa setiap subjek memainkan peranan penting dalammengembleng pengetahuan murid-murid. Tambahan pula, kurikulum standard sekolahmenggalakkan elemen menteras kurikulum (EMK) di mana dalam pengajaran matematik, guruboleh memasukkan nilai atau unsur dari subjek lain seperti kesenian, budaya dan didik hibur. Perubahan dasar juga salah satu cara mengatasi isu etnomatematik dalam kurikulummatematik. Antara dasarnya ialah Dasar Pandang ke Timur di mana kita menjadikan negara-negara di sebelah timur dunia seperti Korea, Jepun dan China sebagai ikutan. Contohnyapengajaran dan pembelajaran di Negara China sangat mementingkan bahasa Cina berbandingbahasa lain. Bukan itu sahaja, Dasar 1 Malaysia yang semakin hangat diperkatakan merupakancara mengintegrasikan kaum di negara kita supaya setiap kaum dapat kelebihan yang samarata di dalam apa bidangpun.3.4 Penutup Kurikulum di negara kita tidak akan kemana-mana sekiranya perubahan demiperubahan dilaksanakan tetapi pencapaian diutamakan daripada pemahaman. Kita sebagaiwarga pendidik yang merupakan nadi kepada pelajar untuk memperolehi ilmu yang inginditerokai (Laporan Jabatan Pelajaran Johor; 2011) tetapi kementerian yang melaksanakandasar atau perubahan perlu bijak melakukan penilaian. 13
    • 4.0 4ETNOMATEMATIK vs PELAJAR 14
    • 4.1 Pengenalan Melalui sorotan kajian-kajian lepas, didapati pengaplikasian etnomatematik banyakmemberi impak yang positif terhadap pelajar. Etnomatematik dapat mendedahkan pelajarkepada fungsi matematik yang sebenar dalam kehidupan seharian mereka. Pendedahan inimemberi peluang kepada pelajar mengaitkan rutin harian mereka dengan matematik. Proses inisedikit sebanyak dapat mengurangkan tanggapan negatif pelajar terhadap matematik. Tahapmotivasi pelajar dapat ditingkatkan kerana mereka terlibat secara langsung dengan aktiviti yangdisediakan. Mereka dapat menerokai sesuatu tema itu dengan lebih tenang tetapi seronokkerana berlakunya persaingan yang sihat dalam suasana yang selesa. Pelajar semakin beraniuntuk berinteraksi di antara rakan sebaya untuk bertukar pendapat dan menghasilkan projek.Melalui etnomatematik, pelajar bukan sahaja belajar mengaitkan culture dengan matematiktetapi mereka juga belajar menghormati budaya etnik lain yang berbeza dengan mereka. Iadapat meningkatkan pencapaian akademik pelajar dan menyediakan ekuiti pembelajarankepada semua. Etnomatematik juga membantu pelajar membina tanggapan positif terhadapmatematik selain mengaitkan matematik dengan bidang-bidang lain. Setiap kali merekamempelajari budaya kaum lain, mereka akan belajar tentang matematik budaya tersebut dan inimembuatkan pelajar merasa perkaitan di antara matematik dengan kehidupan harian mereka. Menurut Masingila and King (1997), Masingila and King (1997) stated,"ethnomathematics becomes a tool usable in the mathematics classroom to help students makeconnections and develop deeper mathematical understanding." They discussed howethnomathematics, as a viable classroom tool, will help students learn about mathematicalpractices of other peoples as well as develop a deeper understanding of their own mathematicalpractices. This idea is shared or supported by several educators”.4.2 Isu-isu Etnomatematik Berkaitan Dengan Pelajar Terdapat beberapa isu yang di dalam etnomatematik yang melibatkan pelajar.Penerimaan pelajar yang berpendapat bahawa matematik adalah satu perkara yang sukar danmembosankan. Pembelajaran matematik dianggap satu beban terutama apabila ia melibatkanpengiraan yang rumit dan angka semata-mata. Tahap kefahaman dan pencapaian pelajar disekolah dalam penguasaan kemahiran matematik masih lagi rendah dan ini bergantung kepada 15
    • kaedah dan pendekatan yang diamalkan oleh guru. Menurut Marzita Puteh (2002), “Ramai diantara pelajar yang ditemubual meluahkan bahawa formula dan kaedah yang dipelajari danperlu digunakan di dalam pengiraan selalunya menyebabkan kekeliruan”. Pelajar diajar dan dikerah untuk menghafal konsep yang diajar dan menguasai objektif-objektif pelajaran dalam masa yang telah ditentukan. Maka dengan ini, pelajar lebih cenderunguntuk mengikut sama kederasan guru mengejar silibus dan giat menghafal prosedur atauformula tanpa mendalami tentang apakah maknanya sesuatu topik yang diajar itu. Penumpuanpelajar di dalam proses pengajaran dan pembelajaranpula lebih ditekankan kepadapeperiksaan semata-mata. Pelajar menjadi taksub kepada peperiksaan dan menjurus merekakepada pemikiran yang tidak berkembang, tidak kreatif serta bebas. Dalam erti kata lain,mereka tidak berpeluang untuk melihat di mana kegunaan matematik itu sebenarnya sertakeperluannya. Selain itu, pelajar hanya bermain tanpa mengaitkan matematik di dalam prosespermainan tersebut. Menurut D’Ambrosio, Ubi (1987), “Many students and teachers unquestioningly believethat no connection exists between mathematics and culture. Failing to consider otherpossibilities, they believe that mathematics is acultural, a discipline without cultural significance”.Norma C. Presmeg (1998) pula berpendapat, “A major requirement in the course is eachstudent’s investigation of an aspect of his or her culture or history and the development ofmathematical ideas from cultural practices associated with these culture elements.4.3 Cara Mengatasi Isu Etnomatematik vs Pelajar Terdapat pelbagai cara yang dapat dilakukan bagi mengatasi isu-isu di atas. Guruseharusnya membantu pelajar untuk mengatasi masalah “mathematics anxiety” denganmenggunakan pelbagai kaedah pengajaran seperti penggunaan etnomatematik. Menurut AbFatah Hasan (1994), jika pelajar mengalami masalah dalam pembelajaran, mungkin keduabahagian otak tidak diintegrasikan secara menyeluruh atau sebahagian otak sahaja berfungsilebih banyak daripada yang sebahagian lagi. Jika seseorang pelajar itu mengintegrasikankedua fungsi otak dengan cara yang harmoni, belajar akan menjadi seronok, daya pemusatanakan bertambah, daya ingatan akan bertambah kuat, penggambaran cara dan imaginasi akanbertambah baik untuk menyelesaikan masalah dan pemikiran akan menjadi lebih kreatif. 16
    • Selain itu, pelajar perlu mengaitkan aktiviti harian dengan matematik yang dipelajari.Mereka tidak boleh menjadi ‘seperti katak di bawah tempurung’ apabila sebahagian besar masamereka dihabiskan dengan menelaah dan membuat latihan yang tidak berkesudahan. MenurutProfesor Dr. Shaharir Mohamad Zain (2010), bangsa yang diperkayakan dengan unsur-unsurilmu sendiri akan lebih berdaya fikir dan lebih terucul jiwanya demi kebaikan kehidupannya jua.4.4 Penutup Untuk mendalami matematik, seseorang itu perlulah mengiktiraf matematik sebahagiandaripada kehidupan seharian mereka (Bishop, 1988; Boaler,1993; Zaslavsky, 1991). Oleh itu,etnomatematik dilihat sebagai unsur yang perlu dimasukan di dalam sesi pengajaran danpembelajaran di sekolah. Hal ini di sokong oleh pendapat Bishop (1994) iaitu, bilik darjahataupun persekitaran pembelajaran yang lain tidak boleh diasingkan daripada masyarakat dimana pelajar dibesarkan. Pelajar adalah sebahagian daripada masyarakat dengan budayayang diamalkan di dalam kehidupan seharian. Apabila pelajar datang ke sekolah, merekamembawa bersama nilai-nilai, norma dan konsep yang telah mereka pelajari semasa merekamembesar di mana sebahagiannya adalah matematik. Oleh yang demikian, pendekatanetnomatematik perlu dipraktikkan di dalam sekolah agar dapat membantu pelajar melihatmatematik itu sebagai satu aktiviti kehidupan mereka. 17
    • 5.0 5ETNOMATEMATIK vs GURU 18
    • 5.1 Pengenalan Di dalam bidang pendidikan, guru memainkan peranan yang penting bagi menjadikansesuatu pengajaran dan pembelajaran itu berjalan dengan lancar. Objektifnya adalah muriddapat menguasai topik pembelajaran dengan baik. Namun begitu, pada masa kini, gurudibebankan dengan kerja pengkeranian yang mana membawa kepada pengajaran yangmembosankan dan tidak menarik. Ini disokong oleh Rodzi (2006) yang menyatakanpembelajaran matematik yang dilaksanakan pada masa kini tidak menarik minat murid yangakhirnya membawa kepada murid tidak berminat dengan pembelajaran subjek ini. Selain itujuga, beliau menyatakan guru berusaha keras untuk mencapai matlamat menghabiskan silibustanpa mengira kefahaman dan penghayatan pelajar. Ini menjadikan pembelajarn sesuatu yangmemberikan tekanan kepada murid kerana gaya pembelajaran yang diamalkan oleh guruadalah menyampaikan isi kandungan subjek, menambahkan latih tubi dan membuat kelastambahan matematik. Oleh itu, penerapan etnomatematik diharapkan dapat membawaperubahan kepada sikap dan minat guru serta murid dalam pengajaran dan pembelajaranmatematik di sekolah. Terdapat beberapa kebaikan etnomatematik dikalangan guru. Antaranya ialah menurutkajian yang dijalankan oleh Katsap & Silverman (2008), salah satu responden yang terlibat didalam kajian itu menyatakan penglibatannya di dalam program yang menerapkanetnomatematik di dalam pengajaran membuatkan beliau memahami bahawa matematik telahberada di dalam akar umbi dan budaya yang mana masih lagi digunakan untuk memeliharatradisi masa lalu. Ini menunjukkan, pada dasarnya, guru oleh menerapkan etnomatematikkerana ianya melibatkan budaya yang ada pada guru tersebut. Ini akan menjadikanpembelajaran lebih berkesan kerana guru menggunakan pengetahuan yang sedia ada olehmurid dan juga guru. Selain daripada itu, menurut kajian yang dijalankan oleh Katsap & Silverman (2008),terdapat empat kebaikan bagi menerapkan unsur etnomatematik di dalam pengajaran danpembelajaran matematik. Antara kebaikannya ialah penggunaan etnomatematik dapatmemperkayakan topik pembelajaran dan meluaskan pengetahuan murid. Ia juga akan dapatmengubah sikap terhadap matematik di mana ianya bukan berkisar tentang persamaan danperaturan tetapi juga melibatkan kenegaraan, etnik dan budaya masyarakat. Selain daripadaitu, ia akan mewujudkan integrasi antara disiplin dan memecahkan rutin pembelajaranmatematik yang biasa digunakan. Ini member panduan kepada guru bahawa, penerapan 19
    • etnomatematik akan memberikan impak yang positif dalam pengajaran dan pembelajarandimana ianya boleh dijadikan satu kaedah yang berkesan di dalam pengajaran matematik.5.2 Isu-Isu Etnomatematik Berkaitan Dengan Guru Salah satunya isu ialah guru tiada pendedahan tentang etnomatematik. Seperti yangkita sedia maklum, guru di Malaysia mendapatkan sijil pendidikan sama ada di universitimahupun maktab. Semua guru didedahkan dengan pembelajaran matematik secarapedagoginya. Tetapi kurang dibahagian penghayatan dan pemahaman konsep matematik. Jikakita lihat, konsep etnomatematik telah diperkenalkan sejak tahun 1985an lagi dan di Malaysia,etnomatematik sebenarnya telah bertapak lama sejak dari zaman dahulu lagi. Ini kerana, kitasedia maklum bahawa warisan budaya dan kesenian telah lama diwariskan daripada zamandatuk dan moyang kita dahulu. Namun begitu, guru-guru kurang mendapat pendedahan tentang etnomatematik yangboleh diaplikasikan di dalam pengajaran dan pembelajaran. Ini disokong oleh Noor Shah (2005)yang menyatakan guru matematik kurang berpengetahuan tentang aspek-aspek yang berkaitandengan matlamat pendidikan matematik dan objektif kurikulum matematik serta guru-guru jugamenggunakan pendekatan yang tipikal iaitu memberi penerangan, soal jawab secara lisan,memberi latihan, pemantauan dan mengakhiri pengajaran dengan memberi latihanpengukuhan. Ini kerana tiada pendedahan yang diberikan sejak dari university mahupunmaktab perguruan. Ini juga turut disokong oleh Shirley (2006) “Kebanyakan orang yang terlibatdalam bidang pendidikan matematik tidak sedar akan fakta mengenai prosedur matematik,corak, dan stuktur telah dibangunkan oleh manusia, kehidupan dan pekerjaan dalam sesuatukomuniti atau mereka tidak mengendahkan lansung”. Ini menjadikan pembelajaran matematikmembosankan kerana guru tidak sedar akan unsur etno yang boleh diterapkan di dalam kelasdan mereka menggunakan kaedah tradisional. Menurut Shirley (2001), secara idealnya bidang etnomatematik menekankan proses dankaedah pengajaran tetapi secara realitinya jabatan matematik di kolej pendidikan atau universitimenyediakan guru yang mahir dalam matematik tanpa sebarang konteks kebudayaan. Ini turutdisokong oleh Oray & Rosa (2001) serta Godwin & Sumpter (2007) yang menyatakan untukmenerapkan unsur etnomatematik ke dalam pengajaran, guru perlulah mempunyai pedagogi, 20
    • pengetahuan, latar belakang dan kesedaran penuh untuk melaksanakannya dan ianyamengambil masa dan susah untuk dipraktikkan tanpa semua ciri-ciri tersebut. Selain daripada masalah pengetahuan guru, isu yang timbul juga adalah dari segipeluang bagi perlaksanaannya. Seperti yang kita sedia maklum, pendidikan matematik diMalaysia adalah berdasarkan kurikulum pendidikan yang telah digubal oleh pihak KementerianPendidikan Malaysia. Di dalam kurikulum tersebut telah dinyatakan matlamat dan objektifpembelajaran. Turut dinyatakan juga adalah masa dan juga kaedah pembelajaran yangdirasakan sesuai. Oleh yang demikian, guru tertakluk kepada kurikulum yang disediakan tanpasebarang perubahan dari segi gaya pembelajaran. Kekangan masa dan juga pembelajaran berorentasikan peperiksaan menjadikan gurufokus kepada menghabiskan silibus tanpa menekankan penghayatan serta pemahaman ke atastopik yang diajar. Menurut kajian yang dijalankan oleh Oley & Rosa (2006), guru tidak diberikepercayaan atau peluang untuk bekerja selain daripada kurikulum dan teks yang dibenarkan.Mereka juga tidak bersedia atau disokong untuk menghubungkan etnomatematik dan jugamodel matematik. Kajian ini menunjukkan, guru bukan sahaja dibebankan dengan kerjapengkeranian tetapi juga perlu membuat kerja mengikut kurikulum yang yang ditetapkan tanpamengaplikasi kaedah yang lebih baik. Ini turut disokong oleh Pedroso (1998) yang mengatakanguru tidak mempunyai masa untuk membuat perancangan pembelajaran. Oley & Rosa (2006)juga menyatakan kekurangan masa menyebabkab guru tidak dapat melaksanakan pelanpembelajaran yang lebih kukuh. Secara kesimpulannya, guru mempunyai banyak kerjasampingan dan terhad kepada kurikulum yang telah ditetapkan sehingga guru tidak mempunyaimasa mengaplikasi kaedah pembelajaran yang dapat mengukuhkan pemahaman murid. Kita juga sedia maklum bahawa masyarakat di Malaysia terdiri daripada pelbagai kaum.Setiap kaum mempunyai pelbagai budaya yang tersendiri. Contohnya, kaum Melayumempunyai budaya dari segi permainan tradisional seperti congkak, teng-teng dan juga batuseremban. Oleh yang demikian, begitu juga murid yang berada di sekolah. Mereka terdiridaripada pelbagai kaum yang mempunyai budaya masing-masing. Justeru itu, ini akanmenimbulkan masalah dikalangan guru kerana apabila guru mengaplikasi sesuatu budaya didalam pengajaran, kemungkinan murid yang berbeza budaya akan mengalami kesukarandalam mengaplikasikannya dalam pembelajaran. Ini turut disokong oleh Olay & Rosa (2006)yang menyatakan guru boleh memulakan pendekatan etnomatematik dengan belajar di luarrealiti sosio-budaya-ekonomi pelajar tetapi pelajar tidak enggan kerana mereka berasa ditindas. 21
    • Ini menunjukkan murid tidak bersedia untuk mempelajari budaya kaum lain kerana merasakanperbezaanya. Ini akan menyukarkan proses pengajaran dan pembelajaran.5.3 Cara-Cara Mengatasi Isu Etnomatematik Vs Guru Dalam mengaplikasi etnomatematik di dalam pengajaran dan pembelajaran, terdapatpelbagai isu yang timbul di pihak guru. Namun begitu, terdapat beberapa cara untuk mengatasimasalah tersebut. Antara cara-cara untuk mengatasi masalah terbut ialah bersikap positif membuatperubahan. Seperti yang kita sedia maklum, perubahan di dalam bidang pendidikan berlakudengan pantas terutamanya dalam bidang teknologi. Begitu juga dengan guru. Sebagai guru,kita perlulah positif dalam membuat perubahan dalam kaedah pengajaran dan pembelajaran.Antara kaedah yang boleh digunakan ialah mengaplikasi etnomatematik ke dalam pengajarandan pembelajaran. Menurut Esah Sulaiman (2003) “Guru yang professional mestilahmempunyai sifat altruism iaitu tidak mementingkan diri sendiri. Ini kerana murid melalui prosespembelajaran sama tetapi berbeza berbeza-beza dari segi kognitif, emosi dan psikomotor yangmemerlukan bimbingan dan tunjuk ajar yang sepenuhnya dari pihak guru”. Ini menunjukkan,sekiranya guru bersikap positif dalam mencari kaedah terbaik bagi mencapai matlamat danobjektif pembelajaran tanpa mengubah matlamat pendidikan matematik. Ini turut disokong olehNoraini Idris (2005), “Kualiti pendidikan matematik di sekolah sangat berkait rapat dengan sikapguru yang positif terhadap semua perubahan dan hasrat dalam kurikulum matematik”. Oleh itu,sebagai guru, perlulah mempelbagaikan kaedah pembelajaran seperti menggunakan kaedahetnomatematik untuk mengajar matematik. Ini akan dapat membantu murid untuk mempelajarimatematik dalam keadaan yang efektif dan memberansangkan. Selain itu, guru perlu meningkatkan pengetahuan mereka sendiri. Francis (1992) adamenyatakan pengetahuan isi kandungan mata pelajaran guru akan mempengaruhi cara gurumerancang dan mengajar matapelajaran tersebut. Oleh yang demikian, sebagai guru, perlulahmeningkatkan pengetahuan tentang sesuatu kaedah yang ingin dilaksanakan. Ini kerana,dengan pengetahuan guru tersebut, akan menjadikan pengajaran dan pembelajaran itu menjadilebih efektif dan bermakna kepada murid. Ini turut disokong oleh Oley & Rosa (2007) yangmenyatakan guru perlulah mempelajari supaya fleksibel dan berpengetahuan di dalam sesuatuisi kandungan yang di ajar kerana gurulah yang akan memilih kaedah yang sesuai yang 22
    • berkaitan dengan budaya dan persekitaran murid. Ini kerana motivasi dan kreativiti adalahkomponen yang penting dalam proses pengajaran dan pembelajaran matematik. oleh yangdemikian, amatlah penting bagi guru bagi meningkatkan pengetahuan mereka dalam bidang iniagar proses pembelajaran menjadi lebih efektif. Bukan itu sahaja, untuk menggunakan kaedah etnomatematik di dalam pengajaran danpembelajaran, topik yang bersesuaian dengan kaedah yang dipilih juga adalah penting. Inikerana untuk memastikan objektif pembelajaran tercapai kaedah yang digunakan perlulahbersesuaian. Menurut Wijaya (2008), guru perlu memanfaatkan pengetahuan yang sudahdimiliki murid untuk membangun konsep-konsepmatematika. Ini kerana, dengan pengetahuanyang murid ada, mereka akan lebih tertarik dan faham dengan penerapan budaya digunakanoleh guru. Ini juga akan dapat mengelakkkan prejudis dikalangan murid. Selain itu juga,menurut Oray & Rosa (2006), pemilihan isi kandungan adalah bergantung kepada minat muridkerana motivasi dan kreativiti adalah kompenen penting dalam pengajaran dan pembelajaranmatematik di sekolah. Disamping itu, guru perlu memilih topik yang bersesuaian kerana bukansemua topik bersesuaian dengan kaedah yang digunakan. Contohnya, permainan congkakbersesuaian dengan pembelajaran nombor bulat tetapi kurang sesuai untuk topik peratus. Olehyang demikian, guru perlulah pandai dan berhati-hati dalam memilih topik yang bersesuaiandengan kaedah yang digunakan.5.4 Penutup Sebagai guru, secara rumusannya, perlu difikirkan adakah kaedah etnomatematikbersesuaian untuk diamalkan atau pun ianya hanya kedah yang sama seperti kaedahtradisional yang kita gunakan sekarang. Jika ya jawapannya, maka, perlu difikirkan semulabagaimana sebagai guru kita boleh menerapkan unsur budaya dalam pengajaran matematik disekolah. Ini kerana terdapat satu petikan yang boleh direnungkan iaitu “Seseorang yang mengikuti kurikulum Matematik Moden itu ibarat seperti seseorang yang mula mahu bermain bola. Namun, jurulatihnya begitu ketat dengan segala peraturan permainan tersebut (yang entah dari mana peraturan itu diwujudkan) sehingga pemainnya tiada lagi kebebasan untuk melakukan pelbagai gaya impiannya. Lalu, akhirnya muak dan meninggalkan permainan itu tanpa sedikit pun kemahiran baru yang diperolahnya bahkan kebolehan tabiinya pun terhakis.” Aqil Fitri (2010) 23
    • 6.0 6KESIMPULAN 24
    • Kesimpulan, setiap tamadun sejarah manusia pastinya memiliki budaya dan kesenianyang unik dan tersendiri. Budaya ini diturunkan dari zaman ke zaman sehingga ke zamansekarang. Zaman semakin canggih dengan inovasi dan ciptaan terbaru di mana sains danteknologi memainkan peranan penting dalam membawa arus perubahan ke dalam sesuatubudaya. Akan tetapi,perubahan yang terlalu drastik telah dialami oleh masyarakat di negara inikerana semakin banyak nilai dan kesenian dalam budaya makin dilupakan oleh generasi-generasi muda. Salah satu cara atau kaedah bagi menghalang nilai-nilai budaya terus hilangdek telan zaman dengan memupuk nilai-nilai budaya dan kesenian ini di dalam pelajaran.Etnomatematik mampu menambah nilai pendekatan Matematik kerana murid dapat mempelajarikonsep matematik secara tidak langsung dan mengaplikasikannya dalam kehidupan seharian.Ini kerana guru berperanan penting dalam memupuk etnomatematik dalam pendidikan, budayadan kehidupan murid supaya nilai budaya kita tidak luput di telan zaman. Ini turut disokong olehOley (2001) & Rosa (2000) yang membuktikan bahawa guru dan murid boleh mengetahuiproses pemahaman matematik bersama sekiranya diberi sokongan dan galakan daripada pihakyang berkenaan. Oleh yang demikian, semua pihak memainkan peranan dalam menggalakkanpenerapan unsur budaya. Kita sebagai pendidik perlu sedar dan bertindak secara bijak dalammemastikan nilai-nilai budaya dan kesenian kita tidak hilang begitu sahaja dan seharusnya terusditurunkan ke generasi akan datang kerana ianya adalah sesuatu keunikan yang patut dihargai. 25
    • 7.0 7RUJUKAN 26
    • 7.1 BukuEsah Sulaiman (2003). Amalan Professionalisme Perguruan. Skudai: Penerbit Universiti Teknologi Malaysia.Mohammad Alinor Abdul Kadir (April 27, 2009): Etnomatematik Mencabar Eropusatisme.Profesor Dr.Shaharir Mohamad Zain (6 Apr 2010), Etnomatematik Menambah Nilai Pendekatan MatematikSabri Ahmad (2006) Isu-isu Dalam Pendidikan Matematik. Kuala Lumpur; Utusan Publication & Distribution Sdn. BhdBurton D. M. (2006). Diperoleh pada April 24, 2012. The History of Mathematics: AnIntroduction Fifth Edition. McGraw-Hill Companies.Burton, D. M. (2007). Diperoleh pada April 8, 2012. The History of Mathematics: An Introduction Sixth Edition, McGraw-Hill Companies.Martzloff, J.-C. (1987). Diperoleh pada April 28, 2012. A History of Chinese Mathematics. Great Britain: Springer.Suzuki, J. (2002). Diperoleh pada April 30, 2012. A History Of Mathematics. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.Mat Rofa, Ilmu Hikmah Dalam Kajian Etnosains Danetnomatemetik Alam Melayu, Jabatan Matematik,UPM;Seminar Bulanan Etnomatematik Rumpun Melayu (Julai 2009).7.2 JurnalShirley, L. (2001). Ethnomathematics as a fundamental of instructional methodology. ZDM, International Reviews on Mathematics Education, 33(3), pp.85-87. Diambil pada Mei 01, 2012 daripada http://subs.emis.de/journals/ZDM/zdm013a4.pdfArsaythamby Veloo (2010). Hubungan Antara Orientasi Pembelajaran Matematik Dengan Pencapaian Matematik. Diperoleh pada April 19, 2012. Asia pacific Journal of educators and education vol 25, 33-51.Jerry. L, Dora A. I. (2009). Ethnomathematics applied to classrooms in Alaska: Math in a Cultural Context. Diperoleh pada Mac 1, 2012 daripada Math in a Cultural Context (MCC). 27
    • Shehenaz Adam (2007). Investigate The Implementation of an Ethnomathematical Unit in a Mathematics Classroom in The Maldives. Diperoleh pada April 19, 2012 daripada Ethnomathematical Ideas in the Curriculum Journal. The University of Auckland.Stathopoulou. C, Francois. K, Darlinda M (2006). Ethnomathematics in European Context. Diperoleh pada April 4, 2012 daripada University of Thessaly.7.3 Laman WebAqil Fitri (2010). Etnomatematik Menambah Nilai Pendekatan Matematik. Diambil pada Mei 11, 2012 daripada http://www.majalahsains.com/2010/04/etnomatematik-menambah-nilai- pendekatan-matematik/Godwin, W. & Sumpter, S. (2007). Ethno- Mathematics: Why?. Diambil pada Mei 11, 2012 daripada http://ncpims.mspnet.org/index.cfm/14169Katsap, A. & Silverman, F. L. (2008). A Case Study of the Role of Ethnomathematics among Teacher Education Students from Highly Diverse Cultural Backgrounds. Journal of Mathematics and Culture, v3(1). Diambil pada Mei 11, 2012 daripada http://www.google.com.my/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&ved=0CFcQ FjAA&url=http%3A%2F%2Fnasgem.rpi.edu%2Ffiles%2F1333&ei=Q9zET8T7K4P5rQff m4jOCQ&usg=AFQjCNGWlBfkhrENZGtXv- PG_qjop9BbKA&sig2=oImD8k_yfq0lbsvVTn4-2wNoor Shah Hj Saad et al (2005). The Sources Of Pedagogical Content Knowledge (Pck) Used By Mathematics Teachers During Instructions: A Case Study. Diambil pada Mei 12, 2012 daripada http://www.recsam.edu.my/cosmed/cosmed05/AbstractsFullPapers2005/files%5Csubthem e1%5CNSS.pdfNoraini Idris (2001). Pedagogi Dalam Pendidikan Matematik. Utusan Publications & Distributors, KL. Diambil pada Mei 13, 2012 daripada http://books.google.com.my/books?id=Wz4w2Cz5ExIC&pg=PA252&lpg=PA252&dq=pe ranan+guru+dalam+menerapkan+etnomatematik&source=bl&ots=WFYY- Lh3HU&sig=qp42YpmCf3lAj5AAjG74tX2tr4Y&hl=en&sa=X&ei=TqyzT9iHApHxrQeY 0ZH8Aw&ved=0CHQQ6AEwCA#v=onepage&q&f=falseOrey, D. C. & Rosa, M. (2006). Ethnomathematics: Cultural Assertions and Challenges Towards Pedagogical Action. Diambil pada Mei 10, 2012 daripada http://ufop.academia.edu/DanielOrey/Papers/299448/Ethnomathematics_Cultural_Assertio ns_and_Challenges_Towards_Pedagogical_Action 28
    • Orey, D. C. & Rosa, M. (2010). Ethnomodeling: A Pedagogical Action for Uncovering Ethnomathematical Practices. Journal of Mathematical Modelling and Application, Vol. 1, No. 3, 58-67 Diambil pada Mei 04, 2012 daripada http://proxy.furb.br/ojs/index.php/modelling/article/view/1972/1469Rodzi Amin (2006). Manual Perlaksanaan Aktiviti Berunsurkan Etnomatematik. Diambil pada April 25, 2012 daripada http://www.fp.utm.my/epusatsumber/pdffail/ptkghdfwP/RODZIBP020212D2006TTP.pdfShirley, L. (2006). Ethnomathematics In Global Education Programs. . Diambil pada Mei 01, 2012 daripada http://pages.towson.edu/shirley/global.htmWijaya, A. (2008). Manfaat Permainan Tradisional untuk PMRI: Suatu Kajian. Diambil pada Mei 20, 2012 daripada http://staff.uny.ac.id/sites/default/files/pengabdian/ariyadi-wijaya- msc/wijayaseminar-dan-workshop-pmri-usd-2009manfaat-permainan-tradisional-untuk- pmri.pdfGhiyās od-Dīn Abol-Fath Omār ibn Ebrāhīm Khayyām Neyshābūri. Diperolehi pada April 25, 2012 daripada http://www.khayyam.info/english/default.htmJ J OConnor and E F Robertson. Omar Khayyam biography. Diperolehi pada April 20, 2012 daripada http://www.gap-system.org/~history/Biographies/Khayyam.htmlKajian Pelaksanaan Pendidikan Seni di Sekolah Menengah. Kuala Lumpur: BPPDP. (2000). Diperoleh pada Mac 20, 2012, daripada http://www.scribd.com/doc/54492285/2000-3- Kajian-Pelaksanaan-Pendidikan-Seni-SM-finalKesenian Anyaman Melayu, Antara Kreativiti dan Sainstifik. (2010). Diperoleh pada Mac 28, 2012, daripada http://resam-melayu.com/2010/06/kesenian-anyaman-melayu-antara- kreativiti-dan-sainstifik.htmlMendaulatkan Martabat Bangsa (2010). Diperoleh pada Mac 28, 2012, daripada http://zanas.wordpress.com/pembinaan-bangsa-dan-negara-malaysia-yang- berdaulat/budaya/Nor Hasliza Saad (2010). Idea dan pemikiran Al-Khawarizmi diperoleh pada April 19, 2012, daripada http://www.scribd.com/doc/16584758/AL-KHAWARIZMIPeranan Matematik. Diperoleh pada April 4, 2012, daripada http://www.scribd.com/doc/46942093/PERANAN-MATEMATIK 29
    • 8.0 8LAMPIRAN 30