Mongoliin soyol 15 17
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Mongoliin soyol 15 17

on

  • 4,800 views

 

Statistics

Views

Total Views
4,800
Views on SlideShare
4,800
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
35
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Mongoliin soyol 15 17 Mongoliin soyol 15 17 Presentation Transcript

  • 15-17 зууныМонголын соёл VIII àíãè Áîëîâñðóóëñàí áàãø Ã.Çîëçàÿà
  • Çîðèëãî: XV-XVII çóóíû ìîíãîëûí ñî¸ëûí òóõàé øèíý ìýäëýã ýçýìø¿¿ëýõÇîðèëò:  XV-XVII çóóíû Ìîíãîëûí ñî¸ë  XV-XVII çóóíû Ìîíãîëûí ñî¸ëûí îíöëîã  Ò¿¿íä íºëººëñºí õ¿÷èí ç¿éë
  • Àãóóëãà  Óðàí áàðèëãà, ãàð óðëàë  Áè÷èã ¿ñýã  Áè÷èã ¿ñãèéí äóðñãàë Îð÷óóëãûí á¿òýýë  Áîëîâñðîë Øàøèí
  • Ýðäýíý çóó 1586 онд Монголын Абтай сайн хааны санаачлагаар эртний монголын нийслэл Хар Хорум хотын туóрийн дэргэд байгуулагдсан. Монголын шарын шашны анхны хийд юм. Эрдэнэзуу нь хааш хаашаа 420 м тэг дєрвєлжин хэрэмтэй. Хэрэмний дєрвєн з¿гт хаалгатай. Хэрэмний тал б¿рд 25, дєрвєн єнцєгт нь тус б¿р 2, б¿гд 108 суваргатай. ÁÓÖÀÕ
  • Õàëõûí ªíäºð ãýãýýí Çàíàáàçàðòóñãàé á¿òýýëèéí ñ¿ì-Òºâõºíõèéäýý áàðüæ óðëàíãèéí ãàçàðíýýñýí. Òýðýýð Öàãààí äàðü ýõ,Öàãààí Äýì÷èã, Ìàéäàð çýðýãîëîí áóðõàäûã õººìºëèéí àðãààðóðëàñàí íü ºä㺺 ò¿¿õ óðëàëûí¿íýò äóðñãàë áîëîí ¿ëäñýí.Çàíàáàçàð Ìîíãîëûí ä¿ðñëýõóðëàãò öóòãóóðûí óðëàã ãýäýã íýãòºðºë ç¿éëèéã ¿íäýñëýí áèéáîëãîñîí. Çàíàáàçàð Ìîíãîëäøàðûí øàøèí äýëãýðýõýä ÷óõàë¿¿ðýã ã¿éöýòãýñýí òºäèéã¿éñî¸ëûí õºãæèëä áàëàðøã¿é óëìºðºº ¿ëäýýñýí õ¿í þì.Монголын шашин т єрийн тэргvvн,соёл урлагийн гарамгайзvтгэлтэн Єнд єр гэгээнЗанабазар /1635-1723/ монголынсоёмбо бичгийг 1686 онд эртнийЭнэтхэг ланз vсгийг тулгуурлан ÁÓÖÀзохиоæ, çàðèì íýã íîì ñóäðûãáè÷ñýí. Õ
  • Òîä ¿ñýã Хошуутын Зая бандид Огторгуйн далай хэмээх Намхайжаìö /1599-1662/ монгол бичгийã áîëîâñðîíãóé áîëãîæ îëîí èæèë ¿ñã¿¿äèéã áèå áèåýñ íü ÿëãàõ òîäîòãîë õèéæ òîä ¿ñãèéã тодорхой vсэг буюу тод vсгийг 1648 онд зохиожээ. Намхайжамц бурхны шашныг нийт монголчуудад тvгээн дэлгэрvvлэх, бас халх ойрадын тэмцлийг шашин соёлын нєлєєгєєр зогсоох, ойрад тvмнийг гэгээрvvлэх зорилгоор уг бичгийг зохиосон ÁÓÖÀÕ
  • Ñî¸ìáî ¿ñýãМонголын шашин тєрийн тэргvvн, соёл урлагийн гарамгайзvтгэлтэн Єндєр гэгээн Занабазар монголын соёмбо бичгийг 1686онд эртний Энэтхэг ланз vсгийг тулгуурлан зохиосон юм. Соёмбоvсэг эртний Энэтхэгийн судрын хэлээр "єєрєє буй болсон гэгээнvсэг" гэсэн утгатай. Занабазар эл бичгээ зохиосон учраатайлбарлахдаа тєвд, самгарди хэлний vгийг тэмдэглэх боломжийгулам нарийн болгох санаа агуулснаа дурдсан байдаг.Соёмбо vсгийн бичлэг нь монгол бичгийн адил дээрээс доош босообичих журамтай бєгєєд зурлага нь хичээнгvй бичгийн хэлбэрийгбаримтална ÁÓÖÀÕ
  • Çîõèîë á¿òýýë¿¿ä• XV-XVII çóóíä óðàí çîõèîë íýëýýä õºãæñºí. Àðäûí àìàí çîõèîëûí á¿òýýë¿¿ä áè÷ãèéí çîõèîë áîëîí õóâèðàõ ¿éë ÿâö ÿâàãäàæ áàéñàí. Àìàí çîèîëûí õýëáýðýýð ¿¿ñæ õºãæñºí Ãýñýð õààíû òóóæèéã 1716 îíä àíõ óäàà ìîäîí áàðààð õýâëýñýí. Ãýñýð õààíû òóóæ Òºâ Àçèéí àðä ò¿ìíèé äóíä ºðãºí äýëãýð òàðõñàí áààòàðëàã òóóëüñèéí çîõèîë þì.• ¯¿íèé äàðàà îðîõ òóóëüñèéí òîì çîõèîë áîë Æàíãàð þì.• Òýð ¿åä ÿðóó íàéðàã íýëýýä õºãæèæ áàéñíû íýã íü Èõ ñî¸í ãýãýð¿¿ëýã÷ Õàëõûí Öîãò õóí òàéæ ºíäºð áîëîâñðîëòîé, àâúàñëàã, ýõ îðîí÷ õ¿í áàéñàí áºãººä îëîí íîì çîõèîë îðöóóëæ, ººðºº àëäàðò ø¿ëã¿¿äýý áè÷èæ, õàäàíä ñèéëæ ¿ëäýýñýí äóðñãàëóóä áàéäàã.• Òóõàéëáàë: Äóóòûí õàð ÷óëóóíû áè÷èã• ¯¿íýýñ ãàäíà Òîãîîí òºìºð õààíû ãýìøèë, Ìàíäóõàé ñýöýí õàòíû äîìîã, Óáàøè õóí òàéæèéí òóóæ, Ýðäýíèéí òîâ÷, Àñðàã÷ íýðòèéí ò¿¿õ çýðýã îëîí ò¿¿õýí íîì ãàð÷ýý. ÁÓÖÀÕ
  • Ãààíæóóð, Äààíæóóð 107839 хуудастай энэ их хєлгєн судрыг бvх монголын нутгаас 200 орчим мэргэд орчуулагч нарыг цуглуулан олон жил орчуулж 1746 онд хэвлэжээ. "Энэтхэг тєвдийн их соёлын єв болох Ганжуурын 108 боть, Данжуурын 226 боть, нийтдээ 5000 гаруй номыг багтаасан ийм олон боть судрыг цєл говь нутагтай 3 саяËèãäýí õààíû ¿åä Ãóíãàà Îäñýðèéí орчим нvvдэлчинóäèðäëàãûí äîð Ìîíãîë îð÷óóëàã÷ íàð монголчууд гадаадýðòíèé Ýíýòõýãèéí Áóääûí õºëãºí ñóäðûí дотоодын бэрх давхарöóãëóóëãà 108 áîòü Ãààíæóóðûã Ìîíãîë дарлагдлын vед бvтээжõýëíýý îð÷óóëàõ àæëûã 1628-1629 îíä чадсан нь гайхажá¿ðýí äóóñãàæ àëòààð áè÷æýý биширмээр соёлын єв ÁÓÖÀÕ тэгш амжилт болжээ .
  • Ýíý ¿åèéí ñî¸ëûí îíöëîã íü þó âý?• Äàõèí äàâòàãäàøã¿é õîñã¿é á¿òýýë¿¿ä çîõèîãäñîí• Ñî¸ëûí õºãæèëä Øàðûí øàøèí íºëººëñºí• Èõýíõè á¿òýýë¿¿ä íü îäîîã õ¿ðòýë õàäãàëàãäàæ áàéãàà• Îð÷èí ¿åèéí ¿íýò á¿òýýë áîëñîí
  • Äàðààõ ºã¿¿ëáýðò ÝÑÑî õèéöãýýå! Ý- ýåðýã Ñ- ñºðºã Ñî- ñîíèðõîëòîé òàëÀâòîáóñíû á¿õ ñóóäëûã àâúÿ.
  • À.Õ.À1) Ýðäýíý çóó õèéä àëü àéìãèéí íóòàãò áàéäàã âý?2) Ãààíæóóð Äààíæóóðûã õýí îð÷óóëñàí áý?3) Энэ үеийн соёлд нөлөөлсөн гол хүчин зүйл юу вэ ?4) Àëäàðò ø¿ëã¿¿äýý õàäàíä ñèéëæ ¿ëäýýñýí õàëõûíèõ ñî¸íãýãýýð¿¿ëýã÷?5) 1716 îíä áàðààð õýâëýãäñýí àíõíû çîõèîë?6) Çàíàáàçàðûí á¿òýýëèéí ñ¿ìèéí íýð?15) Åñ¿õýé áààòàðûã íàñ áàðàõàä Òýì¿æèí õýäýííàñòàé áàéñàí áý?8) Ìîíãîëûí óðàí çîõèîëûí ò¿¿õèéí 3 îðãèë çîõèîëþó âý?
  • 9) Ìîíãîëûí íóóö òîâ÷îî õýäýí îíä çîõèîãäñîí áý?10) Ýðäýíý çóó õèéä õýäýí îíä áàéãóóëàãäñàí áý?11) Õàìãèéí àíõíû òºðò óëñ12) Ñî¸ìáî ¿ñãèéí õýí çîõèîñîí áý?13) Ýðäýíýçóó õèéäèéã õýí áàéãóóëñàí áý?14) Èõ õààí ×èíãèñ õýäýí îíä òºðñºí áý?15) ªíäºð ãýãýýí Çàíàáàçàð Ìîíãîëûíí ä¿ðñëýõóðëàãò ÿìàð òºðëèéã¿íäýñëýñýí áý?17) Òîä ¿ñãèéí õýí çîõèîñîí áý?16) Àìàðáàÿñãàëàíò õèéäèéã õýíä çîðèóëàí áîñãîñîíáý?18) ” Ãàçàð áîë òºðèéí ¿íäýñ” ãýæ õýí õýëñýí áý?
  • Ä¿ãíýëò Øàøèí äýëãýðýõòýé õîëáîãäîíÌîíãîëûí ñî¸ë Ýíýòõýã Òºâäèéí ñî¸ëûí íºëººíä òàòàãäàí îðñîí áà ýíý ¿åèéí ñî¸ëûí ò¿âøèíã åðºíõèéä íü àâ÷ ¿çâýë Ìîíãîë÷óóäûí îþóí ñàíààíû ñàëáàðò øàøíû ¿çýë ñóðòàëíîìëîë íî¸ðõîõ áàéðòàé áàéæýý.
  • Õè÷ýýëäýý àìæèëòòàéñàéí îðîëöñîí òà íàðòàà áàÿðëàëàà.