• Like
  • Save
26066395 k-r-i-m-i-n-a-l-i-s-t-i-k-aa
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

26066395 k-r-i-m-i-n-a-l-i-s-t-i-k-aa

on

  • 944 views

 

Statistics

Views

Total Views
944
Views on SlideShare
944
Embed Views
0

Actions

Likes
1
Downloads
2
Comments
1

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

11 of 1

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • dergim dokumenti
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    26066395 k-r-i-m-i-n-a-l-i-s-t-i-k-aa 26066395 k-r-i-m-i-n-a-l-i-s-t-i-k-aa Document Transcript

    • KRIMINALISTIKA C’ESHTE KRIMINALISTIKAKriminalistika ështe shkenca që merrët më përpunimin, në bazë të ligjit procedurial penal, tëmetodave e mjetëve teknike, taktike dhe të rekomandimëve metodike për kerkimin, gjetjën, dhefiksimin, këqyrjën dhe vlersimin e provave, më qellim zbulimin, hetimin, gjykimin dheparandalimin e veprave penale. LINDJA E SHKENCES SE KRIMINALISTIKES NE VENDIN TONE . – Ne 1946 hapët kursi i pare për përgatitjen e ekspertëve kriminalistik – Ne 1948 pran drejtorisë së policisë krijohët dega tekniko-shkencore-kriminalistike – Ne vitin 1954 kriminalistika u fut pran sistemit gjyqësore dhe të prokurorise – Po në vitin 1954 kriminalistika futët si lëndë në Fakultetin e Drejtësisë me pedagogun Dok shkencash për 40 vite Skender Begeja . – Ne 1961 organizohet laboratori qendror i kriminalistikës më deget e saj nëpër rrethe – Ne 1991 krijohët drejtoria e policisë shkencore – Ne 2000 me VKM krijohët instituti i policise shkencore, e cila ështe nën varësi të drejtorisë së pergjithshme të policisë së shtetit. PARIMET E KRIMINALISTIKES 1. Parimi i zhvillimit te pa nderprere 2. Parimi i ligjshmerise nuk mund të vij në kundershtim me kushtetutën , KP / KPrP etj 3. Parimi i shpejtesise në kryërjën e veprimëve gjurmuëse, hetimore e gjyqësore. 4. Parimi i objektivitetit,që shërben për mbledhjën e të dhënave për përsonin e akuzuar 5. Parimi i bashkepunimit, futën të gjithe pjesëmarrësit e grupit të procedimit penal. 6. Parimi i bashkepunimit nderkombetare, shërben për të luftuar kriminalitetin brenda dhe jashte shtetit duke u bazuar në ligje, konventa / marrëveshje nderkombetare dy / shume palëshe DETYRAT E KRIMINALISTIKES
    • Detyra kryesore e kriminalistikes eshte te ndihmoje policinegjyqesore, prokurorin, gjykaten, avokatin, si dhe institucionetkriminale ne luften kunder kriminalitetit. Disa nga detyrat jane : 1. Aplikimin e metodave te reja shkencore në luftë kundër kriminalitetit 2. Perdorimi i mjetëve teknike për zbulimin, mbledhjën, dhe fiksimin e provave mareriale 3. Studimi i metodave të perdorura nga autori në kryerjën e veprës penale 4. Ngritja e versionëve dhe planifikimin e hetimit mbi bazën e provave & informacionëve 5. Unifikimi i veprimëve proceduriale në fazen e këqyrjes, hetimit, dhe gjykimit .OBJEKTI I KRIMINALISTIKES Objekti i kriminalistikes studion, menyrat, dhe mjetet e hetimit e te zbulimit te krimeve. Kriminalistiika grupon tre metoda qe jane : 1. Metoda e mjeteve teknike ( Teknika Kriminalistike ). Eshte nje sistem njohurish shkencore mbi bazen e se cilave nderthuren metoda, mjete, teknika, te cilat perdoren per kerkimin, zbulimin, mbledhjen, fiksimin dhe ekzaminimin e sendeve, gjurmeve & provave materiale te lena nga autori. 2. Metoda Taktike ( Taktika Kriminalistike ). Sherben per kerkimin, zbulimin, mbledhjen e vlersimit te provave gjate pergatitjes se kryerjes se veprimeve hetimore e gjyqesore qe parashikohet nga ligji proceduriale penal. qellimi i taktikes eshte : a). Zbulimi i shpejte i gjurmeve ne vendngjarje b). Hetimi i gjitheanshem c). Parandalimi i veprave penale d). Ritja e efektivitetit te veprimeve hetimore 3. Rekomandimet Metodike ( Metodika Kriminalistike). Perpunohen rekomandime teknike e taktike per organizimin, planifikimin, dhe zhvillimin e hetimit.BURIMET LIGJORE TE KRIMINALISTIKES : Kriminalistika ka si baze ligjore, legjislacionin penal, proceduriale si dhe aktetnenligjore qe dalin ne zbatim te tyre.LIDHJA E KRIMINALISTIKES ME SHKENCAT E TJERA : 1. Drejtën Penale, 2. Procedurën Penale, 3. Kriminologjin, 4. Mjeksin & Psikiatrin Ligjore, 5. Kimin, 6. Fizikën, 7. Biologjine,
    • 2. IDENTIFIKIMI KRIMINALISTIK“ Indentifikimi kriminalistik, si një nga elementët e procesit të të provuarit, ka për detyrë tëbëjë përcaktimin e objektëve materiale në bazë të gjurmëve e pasqyrimëve, me qëllim qëpërcaktohen dhe të merrën prova ” – Studimi mbi identifikimin kriminalistik ka rëndësi të dorës së parë për organin procedues, dhe ekspertim kriminalist për faktin se lind nevoja e përcaktimit të përsonit / të sendit duke u mbeshtetur në gjurmët e lëna. Për të përcaktuar nëse ky njeri ose send i ka lidhje me veprën penale dhe ështe fak provuës Psh gjurmet e duarve ose të këmbëve janë lënë ose jo nga përsoni konkret. – Si zgjidhja pozitive e ketij problemi ashtu edhe ajo negative kanë rëndesi në hetimin e gjykimit të veprave penale, në rastin e parë përcaktohet njeriu ose sendi dmth bëhet lidhja e drejtëpërdrejtë / e tërthortë e ngjarjës. Kurse ne rastin e dytë përjashtohët mundësia e kesaj lidhje dmth hetimët duhët të marrin drejtim tjetër deri në zbulimin e së vërtetës oragni procedue në bazë të provave dhe të faktëve të mbledhura ne cështjen penale ka mundësi të sqaroj se si ka ndodhur vepra penale.KARAKTERISTIKAT / SHENJAT IDENTIFIKUESE KRIMINALISTIKE . ○ Karakteristika të përgjithshme . Shrehin vetitë e përgjithshme te objekteve, nga foma, vëllimi, cilësia, kategoria etj. ○ Karakteristika të vecanta . janë shenja që dallojnë një objekt nga gjithë objektët e tjerë të ngjashmë. ○ Objektet gjurmëlënës dhe gjurmëmarrës . a). Objekti gjumrëlënës . janë identifikuar : Njerzë, sende, kafshë, te cilet kanë objekte forme gjurmëlënëse. b). Objekti gjurmëmarrës . janë të gjithë ato objekte që mbartin mbi vete karakteristikat të lëna nga objekti gjurmëlënës.FAZAT E IDENTIFIKIMIT KRIMINALISTIK .Identifikimi i sendit, autorit të një vepre penale kalon në dy faza qe janë : ○ Faza e Parë : Percaktimi grupor ○ Faza e Dytë : Percaktimi i objektit konkret, individual te identifikimit . OBJEKTET E IDENTIFIKIMIT KRIMINALISTIK JANE :
    • a). Njerzit ( i pandehuri si dhe i demtuari ) b). Sende të ndryshme ( mjete të kryerjes se veprës penale ) c). KafshëtMODELET E IDENTIFIKIMIT KRIMINALISTIK JANE “a). Modele te Lira . Jane modele që kanë lindur para kryërjës së ekspertimit si dhe në shumëraste para fillimit të cështjës penale, modelet e lira mund të merrën nga organi proceduës gjatëkëqyrjës, kontrollit, sekuestrimit .b). Modele eksperimentale . janë modele që e kanë burimin e formimit të tyre pas fillimit tëcështjës penale. EKSPERTIMI KRMINALISTIK – Për tu përgjigjur dëtyrimit ligjor të kryërjës së ekspërtimit kriminalistik per identifikimin e përsonit ose te objekteve konkrete, në një vepër penale perdorën teknika të ndryshme kriminalistike që janë : a). Ekzaminimi paraprak . kjo fazë fillonë më këqyrjën , fiksimin e sendëve, provave materiale, ose gjurmëve qe jane objektë ekspërtimi. b). Ekzaminimi i ndarë . është faza ku studiohën shenjat e vecanta, te objektit identifikues. c). Ekzamimini krahasuës . realizohët krahasimi i shenjave të objektëve gjurmëlënës me ato te objektëve gjurmëmarrës. d). Vlersimi i rezultatëve . ështe faza përfundimtare ku specialisti apo grup specialistësh konkludojne mbi bazën e arritjëve krahasuese te identifikimit konkret, duke dhënë dhe një konkluzionë shkencorë kriminalistik . LLOJET E KONKLUZIONEVE KRIMINALISTIKE te EKZAMINIMEVE JANE : Konkluzioni kategorik pozitiv . jepen ne ato raste kur karakteristikat identifikuese janë të plota për identifikimin e objektit, përsonit në bazë të gjurmëve të lëna. Konkluzioni kategorik negative . jepët në të gjitha ato raste kur objekti gjurmëmarrës nuk janë të njejta më objektin gjurmëlënës . I mundshëm pozitiv . jepët në ato raste kur ekziston mundësia e identifikimit te objektit ose përsonit në bazë të gjurmës së fiksuar në vendin e ngjarjës Konkluzioni i mundshem negativë . jepët në ato raste kur mungon objekti i ose sendi si prove materiale . Objektet janë të pavlefshme për identifikim . jepët kur objekti gjurmëmarrës nuk mbartë mbi vete objektin gjurmëlënësMETODIKA E HARTIMIT TE AKTIT TE EKSPERTIMIT .
    • – Akti i ekspërtimit kriminalistik është akti ku pasqyrohët e gjithë puna e bërë nga specialisti kriminalist gjatë 4 fazave të ekzaminimit të një prove materiale që përmbanë : a). Pjesën Pershkruese. ku shprehët për objektin, modelin e derguar për krahasim, rrethanat e ceshtjës ku janë fiksuar keto prova si dhe shtrohët pyetja se cili specialist duhët ti jap zgjidhje. b). Pjesa Ekzaminative. Kjo përbën ekzaminimin e vecuar midis objektëve dhe modelëve krahasuese. c). Ekzaminimi Krahasuës . Përshkruhët objekti dhe modeli krahasuës . d). Dhënia e Konkluzionëve . Në perfundim të ekzaminimit dilet më një konkluzion, i cili duhët të jëtë koncizë dhe i kuptushëm . DIALOGU I EKSPERTIT LIGJOR ( S Begeja ) – Eksperti duhet të veprojë me shkencën e specialistit, me sinqeritetin e dëshmitarit dhe me drejtësin e gjyqtarit . – Eshtë e nevojshme të hapim sytë dhe të zëmë veshët – Përjashtimi mund të jetë me aq vlerë sa edhe rregulli – Të mos u besojmë verbërisht shenjave karakteristike – Të zbatojmë metodën karteziane – Të mos kemi besim në memorien – Këqyrja e vendit të ngjarjes nuk mund të përsëriten 3. TEKNIKA KRIMINLAISTIKETEKNIKA KRIMINLAISTIKE
    • – Teknika kriminalistike aplikohet për qëllim arritjën shkencore për zbulimin, fiksimin, marrjen dhe ekzaminimin e provave materiale te fiksuara ne vendin e ngjarjes. – Teknika kriminalistike është një sistem njohurish shkencore, mbi bazën e të cilave ndërtohen metoda e mjete teknike që përdoren për kërkimin, zbulimin, mbledhjën e studimit dhe provave materiale me qëllim zbulimin dhe parandalimin e veprave penale . – Për të krijuar një ide mbi një sistem teknik kriminalistik na duhën : a). Fotografia kriminalistike b). Traseologjia c). Daktiloskopia d). Balistika kriminale e). Ekzaminimi grafik & teknik i dokumentav provave materiale f). Identifikimi i personit - Bazat shkencore të sistemit të teknikes kriminalistike janë kryesisht : a). Fizika, b). Kimia, c). Matematika, d). Biologjia, e). Mjeksia . - Kriminalistika si shkencë juridike me individualitetin e saj ka detyrë : a). Identifikimin e objektit, sendeve prove materiale, njerzëve autor te veprave penale apo viktima te krimit, në bazë gjurmëve të lëna prej tyre në vendin e ngjarjës b). Zbulimin e veprimeve të kryera nga autori i veprës penale, persona te tjere apo sende të përdorura ne vendin e ngjarjës në bazë të gjurmëve të lëna prej tyre. c). Rindërtimi i skemës së krimit në bazë të provave & gjurmëve të fiksuara në vendin e ngjarjës . d). Perdorimi më efikasiteti i mjeteve tekniko- kriminalistike për parandalimin e veprave penale .APLIKIMI I TEKNIKES KRIMINALISTIKE NE VEPRIMET HETIMOREGJYQESORE . – Teknika kriminalistike zbatohte nga organet e zbatimit të ligjit, në këtë rast janë prokuroria dhe gjykata, që e zbatojnë kete teknik ne procese të ndryshme hetimore dhe gjyqësore. Me qëllim kërkimin, zbulimin, fiksimin, marrjen, paketimin e sendëve si dhe te provave materiale e te gjurmëve të lëna në vendin e ngjarjes. – Organet e procedimit bindjën e tyre e konkludojne ne :  Për të ngritur versione në të gjitha fazat e hetimit
    •  Për të caktuar llojin e ekspertimit & specialistin qe do të kryej atë  Për të organizuar pyetje të drejta, të sakta, shkencore dhe ligjore  Për të përgatitur materiale me cilësinë e objektit të ekspertimit  Për të vlersuar në mënyre kritike mbi baza shkencore konkluzionet e specialistit kriminalist .METODAT E MJETET TEKNIKO – SHKENCORE NE EKZAMINIMETKRIMINALISTIKE . – Ekzaminimet kriminalistike kanë si qëllim të sqarojnë ose vërtetojnë fakte që kanë rëdesi për ceshtje penale .Objektet e ketyre ekzaminimeve janë gjurmët dhe provat materiale të cilat gjendën në vend ngjarje. Llojët e ekzaminimëve janë :  E – K Për dokumenta me cilësinë e provës materiale  E – K Për gjurmët daktiloskopike ( Për këmbët )  E – K Për gjurmët traseologjike ( Për duart )  E – K Për veglat e thyera  E – K Balistike për armët e zjarrit  E – K Për armët e ftohta  Ekzaminime Mjeko – Ligjore  Ekzaminime për drogat e ndryshme  Ekzaminim për identifikimin e përsonit në bazë të fotografisë së kafkës etj  Ekzaminime kimike për prova të ndryshme materialeEKZAMINIMET MIKROSKOPIKE : – Janë ekzaminime me mjete të ndryshme, praktike në fazën fillestare dhe para cdo ekzaminimi tjetër . ne këto llojë ekzaminimësh përdoren mikroskop të ndryshëm .LLOJET E RREZEVE QE PERDOREN NE EKZAMINIMET KRIMINALISTIKE :  Rezet infra te kuqe, nuk dallohën më sy të lire, ato zbulohen më anë të receptorëve ose më anë të fotografimit. Dhe na sherben për : a). Kur ka djegje / mbetje apo kur ka mjegull
    • b). Kur pamja ështe e kufizuar deri në errësirë c). Për zbulimin e gjurmëve te barutit në teshat e errta te viktimës . d). Për ngjyra / bojra të përdorura në dokumente e). Për të zbuluar tekste të shkruara me bojë të padukshme  Rreze ultraviolet, Përdorët për ekzaminime si : a). Ekzaminojme ato qe nuk I dallon dot rrezja e dukshme  Rreze rentgen e gama, shërben për shkrime të pa dukshme në dokumente 1.T R A S E O L O G J I ATRASEOLOGJIA { trasse – gjurme (Frangjisht). Logos – studim ( Greqish ) } STUDIMI MBI GJURMET
    • – Taseologjia si pjesë e teknikë kriminalistike merrët me zbulimin, fiksimin, ekzaminimin e gjurmëve . Gjurmët i kemi :  Në kuptim të gjërë, do të kuptojmë ndryshimët që ndodhin si rezultat I vëprimëve që kryën autori në vend ngjarje .  Në kuptimi të ngushtë, ka te bëj me ndryshimët ne vendin e kryerjës së vepres penale, ku pasqyrohë struktura e jashtme e objektit që ka lënë gjurmë .DETYRAT E TRASEOLOGJISE – Të identifikojë personin dhe sendet në bazë të gjurmëve të lëna në vend ngjarje . – Përcaktimin e objektit gjurmë lënës ne bazë të pjesëve të fiksuara ne vend ngjarje. – Të përcaktojë mekanizmin e formimit të gjurmëve .PARIMET E TRASEOLOGJISE – Identifikimi Kriminalistik, cdo send sa do i ngjashë të jetë dy objekte kan dallime. – Përcaktimi Konkret, bëhët me tersin e shenjave qe kan lidhje më njera tjetrën . – Struktura e jashtme e sendeve ose objekteve, Kan objekte gjurmëlënësit dhe gjurmëmarrësit . – Qendrueshmeria e karakteristikave, qe identifikojne karakteristikat e objektit . – Struktura e jashtme e objektit gjurmëlënës, është përfytërimi I kundërt ne gjurmëlënës në objektin gjurmëmarrës .MEKANIZMI I FORMIMIT TE GJURMEVE TRASEOLOGJIKE . – Objekte gjurmëlënës, të cilat janë ato objekte të cilat lënë gjurmë në një objekt tjetër . – Objekte gjurmëmarrëse, te cilat janë objekte mbi të cilat mbetën gjurmë ne objektë. – Gjurmë të thelluara, do të jenë gjurmë te cilat konfiguracioni e objektit gjurmë lënës që shprehët në objketin gjurmë marrës.ku janë shumë të shprehura në objektin gjurmëmarrës
    • – Gjurmë sipërfaqësore, do të jenë ato gjurmë të cilat konfiguracionin e objektit gjurmëlënës shprëhën të mbi vendosura në sipërfaqën e objektit gjurmë marrës .ZBULIMI, FIKSIMI I MARRJES SE GJURMEVE TRASEOLOGJIKE . - Gjurmët traseologjike kanë disa vecori të përbashkëta, të përgjithshme të cilatndjekin cdo procedure kërkimi, zbulimi, fiksimi të tyre . këto gjurmë janë tëdukshme / padushme - Kërkimi, zbulimi i gjurmëve traseologjike në vendin e ngjarjës fillimisht bëhët me sy të lire, pajisje optike, gjurmët fiksohën në procesvërbalin e këqyrjës së vendit të ngjarjës, fotografi të shkallëzuar dhe skicën e vendit të ngjarjës. Procedura e kësaj punefillonë me: a). Fotografimin & pozicionin static të objektit i cili mbart mbi vete gjurmët traseologjike, fotografia bëhët e shkallëzuar në kushtët e ndricimit. b). Skica e vendit të ngjarjës do të përmbaj në vete vete pozicionin e vend ndodhjës së objektit që mbart mbi vete gjurmë duke u identifikuar. c). Gjurmët traseologjike janë të këshillueshme të merrën me gjithë objektin që të të përpunohen në laborator . 5. DAKTILOSKOPIASISTEMI I GJURMEVE TE GISHTAVE DHE ZHVILLIMET E TIJ . . Zhvillimi i daktiloskopisë ka kaluar tri periudha parahistorike, empirike, & shkencore gjurmët e gishtave janë shfrytezuar që në kohët e lashta në lindjën e largët, neshek 7 para erës sonë kinezët dhe japonezët në fund te kontratave që lidhnin vendosnin gjurmët e gishtave, më të cilat zevendesosheshin me nënshkrimët e tyre
    • . Anatomisti Italian Marcelo Malpigi, duke ekzaminuar pjesë të ndryshme të trupit zbulojë praninë e vijave që më vonë u quajtën vijat papilare tek majat e gishtave, . Shkenca e daktiloskopisë si shkencë e pare e mirëfilltë identifikuese kurkonsolidua . Bilogu Anglëz Farncis Galton i studioj gjurmët e gishtave në prizminbiologjik, në përfundim të këtij studimi doli se me konkluzionin se vijat papilare nukjanë të trashegueshme, u percaktuan se janë dhe te pa ndryshueshme gjatë gjithë jetës së njeriut.Ndërtimi i lekurës së njeriut, lëkura është një shtresë qelizash të vazhdueshme që mbulonësiperfaqën e trupit të tij, në siperfaqët e duarve dhe në tabanin e këmbëve vihën re disa vijapapilare te cilat zën rreth 5 % të të gjithë siperfaqës se lekurës së njeriut Funksionët e lekurës janë : . mbron indet e buta nën lekurë ngadëmtimët e jashtme mekanike si psh. Infeksionët apo bakteriët apovirusët etj . . kanë lidhej nervore,temperature . ndihmon nërregullimin e temperatures së trupit, kur ka nxehtësi krijon freskinë etrupit, kontaminimi i enëve te gjakut në lekur bën të mundur uljen e qarkullimit tegjakut në afërsi të sipërfaqës se lekurës.Cilësitë e gjurmëve te gishtave : Lekura e njeriut përbëhët nga dy shtresa kryesore, nga shtresa e sipërme e cilaquhët epiderma dhe nga vëte lekura . Sipërfaqja e dermës nga ana e saj përbëhët nga të ashtuquajtura Papila ose kreshat, të cilat duke ndjekur njëra – tjetrën formojnë vija papilare ku midis tyre ndodhën kanalet. Epiderma duke mbuluar shtresën e papilave merr nje structure të njëjtë me strukturën e dermës, vija papilare ka edhe pëllëmba edorës si dhe shputa e këmbësRENDESIA KRIMINALISTIKE E GJURMEVE DAKTILOSKOPIKE . Gjurmët daktiloskopike në vend ngjarje kan për qëllim të : a). identifikojn autorin që ka kryër veprën penale b). për të vërtetuar se nga i njëjti person janë kryërdisa vepra penale c). për të identifikuar kufomën e një përsoni tëpanjohur si dhe d). për të zbuluar përsonin që fshehinidentitetin e tyre.Autorët e veprave penale identifikohën në baze të gjurmëve të lëna në vend ngjarje që ndodhekrimi. Sipas mekanizmit të lënjës se gjurmëve i kemi : a). Gjurmët e thelluara, formohët si rezultat I presionit që ushtron gishti /
    • pëllëmba e dorës, në materiale të buta si lendë plastice, b). Gjurmët sipërfaqsore, që i kemi : - Më heqje lënde, pshnë një sipërfaqe me pluhur autori i veprës penal vëndos duart. Dheshohim ndricim të pjerrët - Më lënie lënde, kjondodhe kur kemi si vajra lubrifikant, bojra që mbetën sipërfaqën e objektitpor kemi : . gjurmë tëdukshme si në xham, llamp elektrike, pllaka majolike . .gjurme të pa dukshme si në letër, lekurë, dërras, bojë etj .Eksperti Pasi merr gjurmët i dërgon në laborator ku percakton & shprehët në Akt Expertimi : . Origjinën e tyre . Janë të autorit te veprës penale apo te ndonje përsoni tjetër . Nëse këto gjurmë kan lidhje me veprimët e autorit në vendngjarje .METODAT E ZBULIMIT TE GJURMEVE DAKTILOSKOPIKE : . Ekzaminimin daktiloskopik të dokumentave, përdorët për të evidentuar gjurmëtnë dokumenta të ndryshme, dokumenti laget në masën 80 % më një solucion të holluar të kloridit të sodës, por edhe përdorimi i nihnidrinës ndihmon ne zbulimin egjurmëve. . Zbulimi i gjurmëve të gishtave në lekurën e njeriutTEKNIKAT E PERDORURA PER ZBULIMIN E GJURMEVE TE PADUKSHME : . Amino Black, ngjirues i cili nga kontakti i tij me gjakun bën të mundur lyerjen e proteinave, që ndodhën në nje ngjyrë blu të errët. . Ekzaminimi floureshente, floureshenca është nje process gjatë së cilitpërbërësit reagentët emëtojnë dritë, keto ekzaminime përdoren në daktiloskopi përtë arritur, forcuar kontrasitetin e gjurmëve të gishtave të pëllëmbëve. . Gentian violeti, është ngjyrues i cili mbi vendoset tek gjurmëtdaktiloskopike djerso- yndrirore. . Avujt e Jodit, është regjent që absurbohët fizikishtë ngadepozitivët tek gjurmët e gishtave dhe hynë në reaksion me yndryrnat e pangopurame lagështi. . Ninhidrina, është mjaftë rezultative ne sipërfaqët e letrësdhe në disa faqe poroze . . Ekzaminimët florushente me lazër dhe ultraviolet, këtoekzaminime aplikohen në ato raste kur gjurmët e gishtave janë të padukshme ose janë tëmbartura . . Zhvilluesit fizik, janë zhvilluës ujore me bazë argjendi . Pluhurat daktiloskopik, pluhurat i kemi të bardhë, të zi, dhe alumini dhe përdorën në varësi të ngjyrës dhe cilësisë së objketit që dopërpunohët, . Pluhuri manjetik, përdorët në objekte mesipërfaqe të ashpër, keto pluhura kanë si bazë përziërjën e metalëve me oksid metalëshnë masa të ndryshme, . Cianakrilati *( CAN )* gjatë avullimitpolimerizon gjurmët e gishtave duke dhënë reaksion ngjyruës me ngjyrë të bardhë
    • . Depozitimi metalik ne vakum, sidhe kemi edhe ekzaminime vizuale .FIKSIMI & PERSHKRIMI I GJURMEVE DAKTILOSKOPIKE : . Gjatë këqyrjes së vendit të ngjarjës mbas zbulimit të gjurmëve daktiloskopike, për këto gjurmë përshkrimi duhët tu përgjigjet këtyre pyetjeve : 1. Në c ‘ fare objekti është zbuluar gjurma 2. Me c ‘ mënyra teknike u zbulua kjo gjurmë 3. Gjurma është sipërfaqësore apo e thelluar 4. Gjurma është me heqje lënde apo më lënje lënde 5. C ‘ farë cilësie ka objekti ku ndodhet gjurma 6. C ‘ fare pjese pasqyrohet në gjurmë, qendrore, bazale, apo periferike. 7. Sa gjurmë evidentohen në object 8. Të kujtë dore dhe gishti i përkasin keto gjurmë 9. Në c pjesë të objektit ndodhët gjurma 10. A është përdorur pluhur daktiloskopik për zbulimin e gjurmëve po apo jo ? 11. Nëse është përdorur pluhur daktiloskopik cfare lloj pluhuri është përdorur ? 12. Mënyrat e marrjës dhe të paketimit të gjurmës .PERGATITJA E MATERIALEVE PER EKZAMINIM DAKTILOSKOPIK Materialet që dërgohën për ekzaminim janë : a). Objektët që mbartin mbi vetë gjurmët e gishtave b). Kur nuk dërgohen vetë objektet për gjurmët filmat,gjurme kopjues c). Kartela më shenjat e duarve të përsonit tëdyshuar, keto shenja merren mëbojë të zezë tipografike. Materialët e mësipërme dërgohën përekzaminim shoqeruar me nje vendim te ardhur nga organi i procedimit oseofficeri i policies gjyqësore, ku shtrohen edhe pyetje për ekspertimindaktiloskopik .EKSPERTIMI DAKTILOSKOPIK Ka qellim të identifikojë përsonin në bazë të figures papilare të gishtave ose tëvijave papilare, të pëllëmbës së dorës, duke u mbështetur n ë përputhje më shenjat e përgjithshme dhe ato të vëcanta. Duke përdorur metoden e krahasimit të shenjave .FAZAT QE KALON EKSPERTIMI DAKTILOSKOPIK JANE : . Ekzaminim Paraprak, në këtë faze gjurma e fiksuar në vendin e ngjarjës inënshtrohët një ekzaminimi të hollësishëm për vlerat identifikuese që ajo ka, . Ekzaminimi i Ndarë, në këtë faze ekzaminohën edhe gjurmë tësjella për përsonin e dyshuar . . Ekzaminime Krahasuese, është faza më e rëndësishmembi bazën e të cilit bëhët krahasimi i karakteristikave të përgjithshme dhe të
    • vëcanta që ekzistojnë në gjurmën e fiksuar në vendin e ngjarjës . . Dhënia e Klonkluzionit, ose fazapërfundimtare, jepët mëndimi i specialistit i formuluar në një aktë ekspërtimi mëkonkluzione të cilat janë përgjigje të pyetjëve të shtruara nga organin iprocedimit me anë të vëndimit të ekspërtimit .PERCAKTIMI I PERSONIT NE BAZE TE RREGJISTRIMIT PENAL : . Rregjistrimi penal është nje bankë të dhënash mbi fajtorët të cilët në të kaluarënkanë kryer nje krim, sistemi kryesor i rregjistrimit penal është sistemi daktiloskopik,të dhënat për cdo person skedohën në kartelën përkatëse, kartela e daktiloskopise është e informatizuar sipas një kodi të caktuar & shfrytëzohët në këto raste : - Kur autori lë gjurmë daktiloskopike në vendin engjarjës - Kur fajtori ka lën gjurmë, dhe mendohet seka kryer nje veper tjeter - Kur autori ndërron identitetin e tij në tëkaluarën kriminale . - Kur autorët i fshihën organëve tëdrejtësisë, si policies, gjykatës, prokurorise . 6. G J U R M E T E KEMBEVE
    • RENDESIA KRIMINALISTIKE E GJURMVE TE KEMBEVE : . Gjatë këqyrjës së vendi të ngjarjës, në morinë e provave të ndryshme materialetë fiksuara, rëndësi për tu vlersuar kanë gjurmët e këmbëve qofshin të mbadhuraapo të zbathura. Keto gjurmë shërbejnë : 1. Për të bërë identifikimin grupor individual të përsonit që e ka lën 2. Për të nxjerrë vecoritë e karakteristike te kepucëve 3. Për të nxjerrë të dhëna mbi karakteristikat fiziketë autorit 4. Për të përcaktuar dretimin e ardhjës së autorit,levizjet dhe skemën e krimit. 5. Përcaktohen veprimët e kryëra në vendngjarje . 6. Përcaktohet numri i personave nëvendngjarje . 7. Na orientojnë për të gjetur gjurmëtë tjera & prova të ndryshme materiale etj .Për të zbuluar gjurmët e këmbëve duhet që në vend ngjarje te : a). Këqyret sipërfaqja e tokes, dyshemesë & sende të tjera te shtruarapërtoke b). Këqyrja e sendeve të ndryshme në vendin e ngjarjës të cilinautori e mund t’i ketë përdore si karrike, tavolina etj. c). Sende e sipërfaqe që keqbërësi ka qene i detyruar t’ishkelë gjatë ecjes së tij në objekte si : shkallët, catia, dritarja etj .Me anë të gjurmëve të këmbëve arrijme të pëcaktojmë : a). Drejtimin e ecjes b). vijën e ecjes c). Gjatësinë e hapit, qe varet nga : - Shkalla e lodhjës sëautorit - Ngarkesa që ka - Profesioni iautorit - Shtatlartësiae autorit, shpejtësia e ecjes etj . - Përgatitjafizike e autorit d). Gjërsia e hapit e). Këndi i hapitFiksimi i gjurmëv të këmbëve bëhët me keto mënyra klasike : a). Matjen e gjurmëve të këmbëve b). Fotografimi i gjurmëve të këmbëve mëmetër shkallzuar c). Marrja e gjurmëve të thelluara mekallëp d). Marrja e gjurmëve sipërfaqësoreme pllakë elektrostatik e). Përshkrimi i gjurmëve të k ëmbëve .
    • PERGATITJA E GJURMEVE TE KEMBEVE PER EKZAMIMIN : . Organet e procedimit, oficerët e policisë gjyqësore në bashkëpunim mespecialistin e policisë shkencore, përgatisin kushte të përshtatshme për marrjen,fiksimin e gjurmëve nga vendi i ngjarjës me qellim për të bërë ekzaminimin nëlaboratorin e kriminalistikësEKSPERTIMI TRASEOLOGJIK I GJURMEVE TE KEMBEVE : . Ekspertimi i gjurmve të këmbëve të fiksuara në vendin e ngjarjës ka si qëllim : a). Të identifikojë personin konkret në bazë të gjurmëve këmëbevezbadhur b). Të identifikojë këpucën e përsonit në bazë të gjurmëve të lënanë vend ngjarje.MARRJA E PAKETIMIT TE GJURMEVE NGA VENDI I NGJARJES : . Kur gjurmët janë sipërfaqësore ato merren me fotografi të shkallezuardhe me ndihmën e pllakës elektrostatike. . Kur gjurmët janë të thelluara, gjurma merrët me gipsPERGATITJA E MATERIALEVE PER KRYERJEN E EKSPERTIMITKRIMINALIST TE GJURMEVE TE KEMBEVE : . Gjurmët këmbëve të marra nga vendi i ngjarjës së bashku me kopjeteksperimentale, dërgohen për ekzaminim traseologjik në laboratorinkriminalistik, gjurmët e marra studiohen, si dhe nxjerrin karakteristikat e saj dhebëhët tabela fotografike, ne tabele percaktohën saktë të gjithë shenjat e pergjithshmedhe të vecanta.
    • 7. B A L I S T I K A KRIMINALISTIKEC ‘ KUPTOJME ME BALISTIK KRIMINALISTIKE / LIGJORE : . Balistika kriminalistike ose ligjore është degë e shkencës kriminalistike e cilapërpunon me mënyrat, mjetet, metodat shkencore ekzaminimin e provave materiale,qe kan lidhje të drejtëpërdrejtë ose të ndërsjelltë me armë zjarri, municionet dheobjektët ku kan mbetur gjurmë, balistika kriminalistike mbeshtetët në disa fusha si; Fushat e kimis, fizikës, ushtarake, mjeksise, biologjisë etj .Objektët e përdorura nga autori i vepres penale jane : - Armë luftarake - Armë sportive - Armë gjahuqe janë ( Cifte / teke) - Armëspeciale që përdorët në fusha të caktuara - Armëatipike jo standarte.Organët e procedurës në ngjarjet ku si mjetet për të realizuar qellimët e tyre kriminale, autorëtpërdorin armë zjarri . Dhe kërkohet për të përcaktuara : a). Përcaktimi i armës së përdorur për kryërjën e një krimi b). A është kjo arma më të cilin është kryer krimi .Problemëve të mësipërme u jepët zgjidhje pas gjetjës, fiksimit, dhe marrjës së armës, predhavedhe gëzhojave nga vendi i ngjarjës, fishekët si pjesë studimi kriminalistik bazuar ne armët qepërdorin i klasifikojmë : a). Fishek për revole b). Fishek për pistoletë c). Fishek për pushkëFishekët ne vetëvete përbëhen nga : a). Predha dhe b). Gëzhoja. Predhat kan përmasa tëndryshme në varësi të armës që përdorët . Nga përbërja e tyre ato i ndajmë : a). Sipas llojit të metalit të veshjës së tyre ( Këmishëza ) b). Sipas formës së majës ( që mund të jetë ovale, e sheshtë, formë kryqi,gropëzuar ) c). Sipas formës së trupti të tyre ( që mund të jetë cilindrik apo komik ) d). Sipas kalibrit në varësi të armës që përdorët.Kërkimi i predhës paraqete vështirësi të madhe se sa në rastët kur kërkojmë gëzhonë . Kur predha ka goditur viktimën por nuk ka dal në krahun tjetër, është e
    • domosdoshme ndërhyrja e ekspertit mjekut-ligjor për ta nxjerr atë në kohën e kryërjës sëautopsisë .Kërkimi, gjetja, fiksimi i predhës dhe i gëzhojave në vendin e ngjarjës, bëhët sipas metodikëskriminalistike në përgjithësi dhe asaj balistike në vecantiShenjat karakteristike të evidentuara në predhë janë : a). Gjurmët e shenjave të përsëritura , këto shenja tregojnë saktësin e njëvëprimi të kryër ne vendin e ngjarjës. b). Gjurmët e shenjave të rastit , nuk kan ndonje vlerë nëidentifikimin e predhës, por ato na cojnë në kërkimin e disa karakteristikave që nukekzistojnë & nuk formohen gjatë funksionimit të armës si objekt ekspertimit, sidhenja të rastit mund të jenë si : gërvishtja të ndryshme gjatë predhës, gjatëprodhimit, gjatë ambalazhimit,transportitePERCAKTIMI I KALIBRIT TE ARMES NE BAZE TE PESHES SE PREDHES : . Gjatë këqyrjës së vendit te ngjarjës, ndodhë të zbulohën e të fiksohën predha të dëmtuara, për të dhënë një mendim për armën që e ka qitur specialistishfrytëzon peshen e saj .KERKIMI , FIKSIMI , MARRJA NGA VEND NGJARJA E PREDHES : . Në ngjarje të ndryshme ku si mjet krimi janë përdorur armët e zjarrit, predha nuki bindët vullnetit të autorit të krimit për tu fshehur. Në shumicën e rastëve predhagjendët ne kufomë, dyshek, mur, si ne objekte të ndryshme që ndodhën në vend ngjarje.Ndodh që predha të coptohet mbasi takon pjesë të forta objektësh, predha e cila ështëprove materiale në vend ngjarje konkrete konsiston në : a). Pranin e oksidit të barutit ( që kan një ngjyrë të gjelbërt ) b). Ekzistenca e një sasie ndryshku mbi sipërfaqën e vetëpredhës A). Marrja e predhave nga objekti ku kan mbetur : - Në vend ngjarje duhët fiksohën këta tregues si 1). Forma e vrimës së hyrjës së predhës që është a). E rrumbullakët b). Ovale c). Formë ylli d). Formë kryqi 2). Forma e kanalit të plumbit nëobjektin e goditur si xham, dru ku është : a). Cilindrike b). Sidhe në formë hinike 3). Shpërndarja epjesëzave metale të objektëve të goditur duke i matur keto nëmarrëdhënie me vrimën e hyrjës së predhës . 4.Brezi i fërkimit rotull vrimës e nga cila anë është e dukshme
    • 5. A ka në kanalin e vrimës së plumbit pjesëza të huaja të lëna në nga sipërfaqja e predhës, copa të ndryshme të këmishëzës së predhës . B). Gjurmët që i shkaktohën predhës nga pëngesat që përshkon : . Këto gjurmë formohën gjatë daljës së predhës prej tytës së armës ngatakimi i saj me sipërfaqën e ndonjë objekti që ka keto shenja : a). Pjesëza qe kan hyrë në brendësi të shtresës së sajsiperfaqësore . b). Stampimi i relievit të sipërfaqës së pëngesave c). Deformimi i predhës d). Coptimi i predhës në disa pjesë C). Ekzaminimi i predhave & paketimi i tyre : . Gjatë këqyrjës së predhës në rradhë të parë i kushtohët vëmendje nëse kagjurmë blozë, pjesëza baruti të padjegura, lëndë të huaja, gjurmë gjaku, boje,ndryshku, xhama, etj. Gjatë këqyrjës fiksohën : 1). Karakteristikat e ndërtimit të predhës 2). Forma e majës 3). Dimensionët e saj 4). Pesha nëse është emundur 5). Lloji i këmishës 6). Mënyra embërthimit me gëzhojën 7). Sasi evjaskave & shenja të tjera të mundshme 8).Kalibri i predhës 9). Drejtimi i vjaskave, këndin dhe gjërësin e tyre . Disa probleme që mund të zgjidhë ekspertit në lidhje më predhat janë : 1). Predha është fabrikuar apo është pordhim artizanal 2). C ‘ farë tipi fisheku i takon predha e fiksuar në vendngjarje 3). Nga cfarë arme është qitur predha 4). A është qitur predha e fiksuar në vendin engjarjës nga arma e objektit 5). A mund të deformohët predha nërrethana e dhëna . 6). A ka gjurmë mbi trupin e predhës& a ka kaluar pengesa predha 7). A janë predhat & gëzhojat objektekspertimi, 8). A është qitur me të njëjtën armë 9). C ‘ farë kalibri është armaqë ka qitur predhën a gëzhojën .
    • IDENTIFIKIMI I ARMES ME ANE TE VJASKAVE TE PREDHA : . Përcaktimi i llojit, modelit, dhe identifikimi i armës me anë të vjaskave bëhët sipas të dhënave të ndertimit dhe te gjurmëve që ekzistojnë në kanalin e tytës së armësnga e e cila është qitur ajo predhë. Për të percaktuar llojin dhe modelin e armës me anëtë predhë do bazohëmi. - Në të dhënat e ndërtimit të vetë predhës - Sasinë e viaskave - Drejtimi i pjerrësirës së vjaskave, - Gjerësia e vjaskave dhe këndi i pjerrësisësë vjaskave .IDENTIFIKIMI I ARMEVE MBI BAZEN E SHENJAVE KARAKTERISTIKE NEGEZHOJE . 1. Gjilpëra godet mbi kapsollen e fishekut që ndodhët në folenë e tij, duke bërënjë gropëzim karakteristik, gëzhoja përplasët mbi kokën e shulit, kemi : Nxjerrësin......... që shërben për të nxjerrë jashtë gëzhojën ngafoleja e fishekut Jashtëqitësin..... i cili ndihmon për hedhjën jashtënepërmjetë dritares së gëzhojës 2. Për identifikimin e karakteristikave në gëzhojëkombinohën karakteristika të përgjithshme dhe karakteristika individuale te armës : a). Me karakteristika të përgjithshme, do të kuptojmë atokarakteristika të tipit markës, dhe modelin e armës, që varët nga prodhimi iarmëve . b). Me karakteristika individuale, janë të vecantapër armët, keto armës i jepen si pasaportë identifikimi në momentët epara. Ato janë të pranishme si rezultat i : - Funksionimit jo tëmirë të armës - Karakteristikave &mekanizmave që kan shërbyër për prodhimin - Veprimëve tëmevonshme mbi keto armë, veprime keto të kryera nga vetedijaose jo nga autori i veprës penale, ose nga përsona të tjerëtë interesuar për mos identifikimin e armëve. etjKARAKTERISTIKAT E LENA NGA KOKA E SHULIT MBI GEZHOJEN : . Për të arritur në identifikim duhët të studiojmë qëndrushmërin e karakteristikavetë përfituara nga koka e shulit, kjo qendrushmëri do varët nga disa faktor si : - Karakteristikat e përfituara nga prodhimi - Karakteristika, të cilat lindin nga vecorit / specifikat ebëra nga konstruktori - Vjetërimi i armës, si ndryshku , pastrimi i saj etj .
    • . Këto vecori gjatë fabrikimit apo që i ka fituar gjatë më paspasqyrohën mbi gezhojë e na lejon të identifikojmë armën që është goditur, kursepasqyrimi i qartë të kokës së shulit ne gëzhojë do të varët nga : a). Trashësia e fortësisë së materialittë gëzhojës dhe të kapsollës, b). Papastërtia gëzhojës/kokës sëshulit, c). Ngarkesa jo e plot e barutit në fishekë d). Vëndosja e kapsollëssipas kërkesave te caktuara, e). Stampimet e fabrikes nje problemë seriozë.f ). Llakimi i sipërfaqëve të gëzhojëve është pengesë.KARAKTERISTIKAT E LENA NGA MAJA E GJILPERES NE KAPSOLLE : . Gjilpëra godet kapsollën , duke krijuar mbi të një gropëzim , forma dhe përmasaështë në varësi të përmasës se gjilpërës, që e godet, maja e gjilpërës është hemisferike,tek disa armë të tjera ajo është e sheshtë. Përmasat e majëve të gjilpërave janë tëndryshme në varësi të llojit të armëve që përdorët, e vetmja gjë e përbashkët është setë gjitha gjilpërat pas goditjës nga rrafësi lën mbi kapsolle nje gropëz, karakteristik përarmët është a). Madhësia e gropëzës së hapur në kapsollë ( dmth Diametri isaj ) b). Karakteristik në fund të gropëzës kemi : sipërfaqe të rrafshta,sferike, më reliev të thyër . c). Kur materiali i kapsollës është i fortë, gropëza do jetë ecekët ne keto raste ndodhë edhe kur maja e gjilpërës nuk është e gjatë . . Autorët e krimit ndërhynë mbi gjilpërën e armës duke eshtrembëruar, që e godasin me mjete të forta.KARAKTERISTIKAT E NXJERESIT & JASHTEQITESIT MBI GEZHOJE : . Mbas realizimit të shkrepjës, gëzhoja lëviz nën veprimin e forcës shtytëse tëgazrave të drejtimit të predhës, gëzhoja gjatë rrugës së saj kontakton me jashtëqitësin& del nga dritarja e armës a). Shenjat e nxjerrësit , duke patur parasyshë tipe / modeletë ndryshme armësh kan pozicione të caktuara të nxjerrësit, ku përcaktojmë tipin& modelin e armës që ka realizuar qitjën. b). Shenjat e jashtëqitësit , jepën si gërvishtje,thellësia dhe shprehja e të cilave është në varësi të konaktit që ndodhë midisgëzhojës dhe jashtëqitësit si dhe sipas llojit të materialit të gëzhojës apo tëfortësisë së saj, jashtëqitësi vëndosët ne rraport të kundërt më nxjerrësin .KARAKTERISTIKAT E BUZEVE TE JASHTEME NE FOLEN E FISHEKUT : . Nga këqyrje e kujdesshme në pjesën e parë të gëzhojës, në një anë të saj vihen redisa gërvishtje dhe fërkime, të cilat shkaktohën në momentin kur shuli merr fishekun erradhës krëhëri dhe me forcë e fut atë në folenë e tijë, dhe varet nga disa karakteristika qëjanë : a). Materiali i gëzhojës b). Ashpërsimi dhe relievi i thyer i prerjës së fundit tëtytës . c). Momenti i goditjës, forcës dhe kontakti gëzhojë-tytë
    • KARAKTERISTIKAT E LENA NGA BUZET E KREHERIT MBI GEZHOJE : . Krëhëri në të gjitha llojet e armëve shërben si një depozitë fishekësh, nëmomentin fillestar të mbushjës së armës, ndodhë pikërisht kur fisheku shkëputët nga krëhëri,ky i fundit lë në buzët e tij gjurmë në formë gërvishtje, sidomos kur susta e ngritjes sekrëhërit është shume e fort .SHENJAT E LENA NGA DRITARJA E JASHTEQITJES SE GEZHOJAVE : . Në gëzhojë vëmendje i kushtohët karakteristikave të fituara nga përplasja egëzhojës ne dritaren e jashtëqitësit, tek armet e ndryshme pozicioni i kesajkarakteristike është i ndryshëm që do të varet nga : a). Nga fortësia e materialit të gëzhojës b). Nga forca e zprapës e mekanizmit tëvetë armësKERKIMI , ZBULIMI , FIKSIMI , MARRJA E GEZHOJAVE NGA VENDI INGJARJES : - Gjatë qitjëve në përgjithësi armët automatike gëzhoja del vetë në menyrë të pa pavullnetshme. Gëzhoja nuk ngelen në vend-ngjarje ne raste kur : a). Kur qitja është bërë me armrë automatike & jashtqitja nuk është bërënën forcën e ndonjë pëngese . b). Qitja është bërë me revolvere c). Qitja është bërë me armë gjahu & qitësi s’ka nevojë tëbëj rimbushje d). Qitja është bërë me armë të prodhuar në mënyrëartizanale e). Kur qitKARAKTERISTIKAT E BUZEVE TE JASHTEME NE FOLEN E FISHEKUT : . Nga këqyrje e kujdesshme në pjesën e parë të gëzhojës, në një anë të saj vihen redisa gërvishtje dhe fërkime, të cilat shkaktohën në momentin kur shuli merr fishekun erradhës krëhëri dhe me forcë e fut atë në folenë e tijë, dhe varet nga disa karakteristika qëjanë : a). Materiali i gëzhojës b). Ashpërsimi dhe relievi i thyer i prerjës së fundit tëtytës . c). Momenti i goditjës, forcës dhe kontakti gëzhojë-tytëKARAKTERISTIKAT E LENA NGA BUZET E KREHERIT MBI GEZHOJE : . Krëhëri në të gjitha llojet e armëve shërben si një depozitë fishekësh, nëmomentin fillestar të mbushjës së armës, ndodhë pikërisht kur fisheku shkëputët nga krëhëri,ky i fundit lë në buzët e tij gjurmë në formë gërvishtje, sidomos kur susta e ngritjes sekrëhërit është shume e fort .
    • SHENJAT E LENA NGA DRITARJA E JASHTEQITJES SE GEZHOJAVE : . Në gëzhojë vëmendje i kushtohët karakteristikave të fituara nga përplasja egëzhojës ne dritaren e jashtëqitësit, tek armet e ndryshme pozicioni i kesajkarakteristike është i ndryshëm që do të varet nga : a). Nga fortësia e materialit të gëzhojës b). Nga forca e zprapës e mekanizmit tëvetë armësKERKIMI , ZBULIMI , FIKSIMI , MARRJA E GEZHOJAVE NGA VENDI INGJARJES : - Gjatë qitjëve në përgjithësi armët automatike gëzhoja del vetë në menyrë të pa pavullnetshme. Gëzhoja nuk ngelen në vend-ngjarje ne raste kur : a). Kur qitja është bërë me armrë automatike & jashtqitja nuk është bërënën forcën e ndonjë pëngese . b). Qitja është bërë me revolvere c). Qitja është bërë me armë gjahu & qitësi s’ka nevojë tëbëj rimbushje d). Qitja është bërë me armë të prodhuar në mënyrëartizanale e). Kur qitësi është i interesuar të gjejë & tëmbledhë gëzhojat - Në vend-ngjarje duhët të jemi të kujdesshëm & të vlersojmë & rrethan negative ne ne keto raste kur :  Nuk gjendën gëzhojat që në fillimin e këqyrjës së vendit-ngjarjës, duhët të përcaktohët vendi i qitësit, & duhët të kërkojmë me kujdesë aty .  Rreth vrimës së hyrjës ka faktor plotësuës që dëshmojnë se qitja është bërë nga distanca të afërta gëzhoje, që duhët kërkuar në një rreze prej 9 m  Gjatë kërkimit të gëzhojës të shikohët mundësia e rikoshetimit të saj  Kërkimi i gëzhojës në dhoma të mbyllura të bëhët në objekte në të cilët mund të hidhët gëzhoja . – Para se të merrët gëzhoja fiksohët vendi i saj në procesverbal nga dy pika fikse, a). Fotografi të shkallëzuar, b). Si dhe bëhët skica – Paketimi i gëzhojave, ka të bëjë me ruajtën e vetë provës. Gëzhoja paketohët në zarfa letre dhe mbi te vëndosët shënimet përkatëse – Cështje që zgjidhën nga ekspertimi gezhojës janë :  C ‘ farë llojë modeli është arma që ka qitur këtë gëzhojë  A është e një grupi gezhoja objekt me atë model krahasues
    •  Gëzhoja objekt a është qitur nga një armë e dhënë  Gëzhojat objekt janë qitur nga një apo më shumë armë  A janë pjese përbërëse të një fisheku gëzhoja & predha e fiksuar  Gëzhoja a ka dal nga një krehër  A mund të përcaktohët se sa hërë është qëlluar kapsolla e gëzhojësIDENTIFIKIMI I PREDHAVE & GEZHOJAVE NEPERMJET ARMES QE KADALE JASHTE PERDORIMIT :  Autorët e veprave penale pas realizimit të qellimëve të tyre kriminale, përpiqën të zhdukin armën me të cilën kanë kryer krimin, ato i hedhin armët në vende të ndryshme si : ne lumë, pus, i groposin në tokë, i fusin ne mure etj. Në këto raste armët mund të jenë dëmtuar në pjesë të ndryshme që shkojnë deri ne bllokim të armës . ndryshku që krijohët në armë vepron mbi metalin e armës .  Cdo verpim duhët të përshkruhët hollësisht ne aktin e ekspertimit keto veprime jane : a). C ‘ bllokimi i mekanizmave të armës, duke i lënë për një farë kohe në vaj/naftë b). Rrgullimi i pjesëve të dëmtuar duke i vën ato në vendin dhe pozicionin e duhur c). Ripunime të thjeshta për të sjellë armën në një funksionim normal të saj d). Vëna në përdorim të përkohëshëm të armës e). Zëvendësimi i pjesëve me difekt në rastë se arma nukrealizon dot qitjeRIKOSHETIMI I PREDHAVE :  Shpesh në vend-ngjarje ndodhemi para ardhjes së një pasoje si rezultat i rikoshetimit të predhave, rikosheta ndodh dhe varet nga faktorë të ndryshëm si : a). Natyra e predhës b). Forma e pjesës së përparme të predhës c). Shpjetësia e lëvizjës së predhës d). Drejtimi dhe këndi që formon në objektin e rikoshetimit e). Fortësia e objektit që rikosheton predha .  Nga pikpamja kriminalistike fenomeni i rikoshetimit nuk është studjuar me gjithë hollesit e fazat e tij. Vrojtimët eksperimentale
    • nxjerrin disa konkluzione si : a). Rikosheta në pëngesa të forta si guri, hekuri, betone të ndryshme, mermer, asfaltë, b). Si dhe ne raste kur kendi i takimit do të rritët më shumë se 60% - 70%  Ne rastet e rikoshetimit të predhës, shpejtësia e saj bie në mënyrë të theksuar, por forca e saj shpuese mund të paraqesë rrezik për jetën e njerzveQITJET EKSPERIMENTALE DHE RENDESIA E TYRE : . Për të dhënë një konkluzion të saktë identifikimi të predhës dhe gëzhojave,duhët të bëhët kryërja sipas kërkesave procedurial dhe kriminalistike të qitjëseksperimentale, qitja eksperimentale kryhët nga specialisti i policisë shkencore,POR !!! Para kryërjës së kësaj qitje zbatohën disa rregulla bazë si : a). Zgjedhja e Municionit, municioni duhëtti përgjigjët të njëjtës mark, mundësisht po atij viti, dhe numër seriefabrikimi, që është municion i përdorur në vend-ngjarje. b). Numri i qitjëvekrahasuese , për të kryër një ekzaminim të saktë dhe për të dhënë njëmendim të bazuar duhët të kryen disa qitje eksperimentale, është mirë qënumri i qitjëve te mos jetë më i vogël se 5, ky numër qitjës kërkohët për vetë faktin se gjendja e armëve nuk janë gjithënjë në rregull si dhe municionët e përdorura nuk janë të gjitha me fortësi të të njëjtit material. c). Marrja e gëzhojave dhe predhave eksperimentale, marrja e gëzhojavenuk paraqetë ndonjë vështirësi, është e këshillueshme që fundi i tyre paraqitjës eksperimentale të pastrohët me alkool ose bikarbonat natriumi ( sodë ),një gëzhojë e ndotur në pjesën e pasme nuk s’bën asgjë tjetër vecse humbetaftësin e saj . . Problem paraqet marrja e predhave, ketë duhët të merrën mekujdes të madhë, nuk duhët të krijojmë mbi to deformime, gërvishtje të cilat e corientojnëspecialistin që do kryej ekzaminimet. . Gjatë kryërjës së qitjëve eksperimentale duhët tëkontrollohën pjesët e armës dhe aktët e ekspertimit, të specifikohët cdo gje, cdo difekt qëndikon ose jo mbi predhën apo gëzhojën që merrë në cilësin e modelitkrahasues.
    • RESTAURIMI I NUMRAVE OSE SIGLAVE MBI ARME :  Ndodh që në armën e gjetur në vend-ngjarje vërejmë fshirjën e numrave të serisë së këtyre, kjo realizohët me anë të limosjës ose gerryerjës me gur, frezë/ letër zmerile. Ky restaurim mund të bëhët mbi cdo llojë metali duke përdorur një reaktiv të përshtatshëm, mbishkrimi i fshirë stampohët me metodën e rrahjës mekanike. Metalët e armëve trajtohën me disa reagente si : acidi nitrik që reagon në zonat që nuk janë nën tendosje. Teknika e përdorimit të regentëve është e njëjtë në gjitha llojët e metalëve dhe konkretisht konsiston : a). Bëhë pastrimi në i vendit ku ndodhën numrat e serisë më ujë të distiluar, bikarbonat natriumi ose solvent për të larguar e pastruar vajrat e papastërtit e tjera. b). Pastrohët siperfaqe e limuar me pambuk të lagur me reagentin përkatës që mund të jëtë ose jo i ngrohur .PERCAKTIMI I DISTANCES SE QITJES :  Largësi / Distancë quajmë largësin prej tytës së armës deri tek vrima e hyrjës së predhës ne objektin e dëmtuar në kriminalistik distancat, largësit e qitjës do të përshkallëzohën ose do të ndahën në : 1). Qitje me Puqitje , është ajo qitje, kuyr gryka e tytës së armës në momentin e qitjës ndodhë e puthitur plotësishtë me sipërfaqën e objektit që goditët, sipas menyrës së vëndosjës së grykës së tytës mbi sipërfaqën e objektit kemi : a). Qitje me puqitje hermetike ( të plotë ), kur gryka e armës është mbështetur mbi sipërfaqën e objektit . b). Qitje jo-hermetike ( jo të plotë ), kemi në ato raste kur gryka e armës prek lehëtsisht sipërfaqën e objektit ose qitja bëhët me puthitje të pjesshme në pjesën e objektit të goditur . Karakteristikat kryesore në këto llojë qitjësh janë : a). Carjet në formë ylli ose shumëkëndëshi b). Stampimi i grykës së armës, shënjestrës në efektin e temperaturës së lartë c). Ekzistenca e një sasie të vogël bloze baruti
    • 2). Qitje ne Distancë të afërt , është ajo qitje kur mbi sipërfaqën e objektit të dëmtuar, gjendën veprime të gjurmëve plotësuese të qitjës si vëprim mekanik dhe termik i gazrave të barutit, gjurmë të blozës si dhe pjesëza të pa djegura, gjurmët e qitjës ne distancë të afërt janë : a). Gjurmët e veprimit të gazrave të barutit b). Gjurmë të blozërave të barutit c). Gjurmët e vajrave të armës d). Pjesëzat e barutit të padjegur ose të djegur plotësishtë 3). Qitje nga Larg , konsidërohët si rezultat i sipërfaqës së objektit të dëmtuar që nuk ka mbetur asnjë gjurmë tjetër përvecse vrimës së hyrjës së predhës .VECORIT DALLUESE ME PUQITJE & LARGESI TE AFERT : . Dallimi midis këtyre dy qitjëve lehtësojnë punën e specialistëve dhe orientojnënë ngritjën dhe vlersimin e versionëve . a). Pranin e stampimit të grykës së armës në objektin e goditur b). Veprimi i gazrave të barutit . Në qitjet me puqitje dallohët qartë : - veprimi mekanik ( carje të ndryshme,shkatërrim të indëve etj ) - veprime të temperaturës( shkrumëzim, djegie etj )PERCAKTIMI I VEND-NDODHJES SE QITESIT : . Percaktimi i vend-ndodhjës së qitësit bëhët e domosdoshme në një ngjarje faktikur : a). Ndodhemi përpara një sulmi të parapërgatitur ose jo b). I dëmtuari ose viktima është pasojë e një rasti aksidental c). Kur ndodhemi përpara një vrasje apo vetëvrasje d). Si dhe kur vlersojmë thënjët e dëshmitarëve dhetë të pandehuritPERCAKTIMI I VEND-NDODHJES SE QITESIT : . Përcaktimi i vend-ndodhjës së qitësit do të varët nga provat materiale dheobjektët e dëmtuara të cilat fiksohën në vendin e ngjarjës, metodat më të përhapura janë : a). Me anë të vijëzimit të vendëve të goditura nga predha, kjometod kosiston në bashkimin e dy pikave të goditjës kur predha ka prekur dyobjekte . b). Percaktimi i vend-ndodhjës së qitësit mendihmën e një tubi, kjo metod përdorët në rastet kur dy vrimat e hyrjës sëpredhës janë largë njëra tjetrës vetëm disa cm. c). Vijëzimi me anë të
    • skicës , bazë e kësaj metode është bashkimi me një vijë i vendëve ku ka kaluarpredha, vijë e cila tregon fluturimin e kësaj predhe d). Metoda me anë tëvijëzimit fotografik , në këtë rastë përdorët objektivi i aparatit i cili vendosëtnë pikë e takimit të predhës që përshkon vendin e goditur nga predha . e). Përcaktimii vend-ndodhjës së qitësit me anë të llogaritjëve algjebrike dhe me metodën endërtimit gjeometrik, për të realizuar përcaktimin e drejtimit të qitësit me anëtë predhës është e domosdoshme që : - Predha tëketë shpuar dy objekte afër njëri-tjetrit -Predha të ketë kaluar njerin objekt kurse tjeterin të ketë lën vetëm goditje - Kurpredha nuk ka kaluar matanë objektit të goditur, por kanali që ka bërë në këtëobjektë është disa herë më i gjatë se kalibri i vetë predhës .GJETJA , MARRJA PER EKZAMINIM DHE EKSPERTIMI I ARMEVE TEZJARRIT : 1. Gjetja e armës së zjarrit . gjatë këqyrjës së vendit të ngjarjës në rastë se janëpërdorur armë zjarri, duhët gjetur edhe arma e krimit. Në rast kur kemi vetvrasje, vrasjeapo vetvrasje të skenuara si vetvrasje. Si rregull në duart e viktimës ose në afërsi te tij mbetët arma e përdorur, autoret e krimi e hedhin armën në afërsi të vendit të ngjarjës me qëllim që të mos diktohën nga provat e krimit. Kufijtë e kërkimit të armës caktohën rast pas rasti duhët bërë shumë kujdes në këqyrje kur arma është fshehur . 2. Marrja e armes . Para se kjo amrë të merrët kryhën keto veprime : a). Përcaktimi i pozicionit të armës në lidhje me sendët që e rrethojnë b). Matët distanca nga tyta në dy pika fikse të palëvizshme c). Kur arma ndodhët afër viktimës duhët të matët nëdistancë, skicohët dhe fotografohët dhe shënohët në procesvërbal . Pasi arma ngrihët vendosën dy shenja në tokë ( ngatyta tek qyta ) që të dihët pozicioni i saj, arma është mirë që të merrët me doreza plastike, mëqëllim që të mos prishën shenjat e gishtave mbi armë . K U J D E S ! N u kl e j o h ë t ! a). Ngritja e armës me shkop nga tyta b). Prekja e kembëzës se shkrepjës,pasi mund të bëhët qitje aksidentale c). Mbasi merrët arma ajo vëndosëtmbi një letër të bardhë d). Arma dergohët në laboratorin ekriminalistikes 3. Këqyrja e armës. Para se të fillojë këqyrja earmës nga specialisti mbahët parasyshë : a). Pozicioni i rrafësit b). Nese kafishek ne fole apo në krëhër c). Nese ka
    • mbetje trunore, kocka, gjak etj . 4. Paketimi i armës. Para setë paketohët arma kontrollohët nëse ka ose jo fishek, ndahët nga krëhri, si dhe mbështilletme letër të pastër të bardhë. 5. Pyetjet që shtrohën përzgjidhje në ekspërtimin e armëve janë : 1. Objekti ipapritur , A konsistohët armë zjarri ? 2. Arma epapritur është e fabrikuar apo prodhim artizanal ? 3. C ‘ sistemmodeli është arma ? 4. A ështëteknikisht e rregullt arma ? 5. A mund tërealizojë qitje ? 6. Arealizon qitje të pa vullnetshme ? 7. Nësearma është teknikisht e parregullt a mund të realizojë qitje ? 8. A realizonqitje ne fishekë të modelëve të ndryshme ? 9. Në c’farëkëndi është ruajtur arma ? 10. Kur ështërealizuar qitja e fundit më armën ? 11. A ështëpastruar kanali i tytës mbas realizimit të së shtimës së fundit ? 12. Aështë vepruar mbi trupin e armës në numra dhe siglat e saj ? 13. Amund të zbulojmë numrat e fshirë në armën ? 14. C’farë mbetjësh të tjera ka përvec djegiës së barutit në armë ? 15. A konstatohën në armë / krëhërin e saj gjurmë daktiloskopike ? 16. Pjesët e armës u përkasin të njëjtës armë apo armëve të tjera ?ZBULIMI I DORES QE KA QITUR : . Një nga problemët që haset shpesh në praktikën hetimore është përcaktimi ipersonit i cili mund të këtë përdorë ose jo armën e zjarrit, edhe pse është problem i vështirë,është gjetur një zgjidhje. Gjatë kryerjës së qitjës ndodhin efekte të ndryshme . Gëzhoja ku delhidhët jashtë dhe gjatë rrotullimit të shkaktuar nga forca midis nxjerrësit dhe jashtëqitësit,rrotullohët, shkundët dhe rrëzon mbi dorën e qitësit një sërë mbetjësh të barutit të padjegur kuvërtetojmë : a). Një shpërndarje të rastësishme të barutit mbi dorën e qitësit b). Ekzistenca dhe prania e grimcave të barutit të padjegur mbidorën e qitësit c). Grimcat e barutit gjendën në pjesë jo koresponduese tëhapsirave apo dritarës së xjerrjësit .Sasia e depozitimit në dorën e qitësit do varët nga : a). Tipi i armës b). Lloji i municionit të përdorur c). Numri i qitjëve në njësinë e kohës d). Koha që ka kaluar nga qitja e parë, e dytë e më
    • rradhë e). Koha që ka kaluar nga qitja deri në momentinkëqyrjës së dorës që ka gjuajtur.METODAT E IDENTIFIKIMIT TE ARMEVE TE ZJARRIT ME ANE TEPREDHAVE E GEZHOJAVE : . Legjislacioni Procedurial Penal ngarkon ekspertin kriminalist në bazë të njëvëndimi të ardhur nga organi i procedimit brenda mundësive teknike, mundësive te tijprofesional dhe shkencorë që disponon, t ‘iu përgjigjët këtyre pyetjëve të shtruara, në praktikënshumë vjecare kriminalistike. Për identifikimin e predhave dhe gëzhojave pyetjët bazë që bëhënjanë : 1. Predha ose gëzhoja a janë të fabrikuara apo prodhim artizanal 2. Predha ose gëzhoja c’farë tip prodhimi janë 3. Predha ose gëzhoja c’farë modeli dhe kalibri i përket 4. predha ose gëzhoja kujt lloji fisheku i përketë 5. A ka në predhë dëmtime të cilatvërtetojnë kalimin e saj nëpër pëngesa 6. A ka kaluar predha objektete forta si metal, dru, pjesë kockore etj 7. C’fare pjesësh metalike janfiksuar ne vend-ngjarje 8. Kujt modeli dhe arme ipërketë predha 8. G J U R M E T E M J E T E V E TE TRANSP ORTITGJURMET E MJETEVE TE TRANSPORTIT. Në një kuptim më teknik aksidentët rrugore janë ngjarje të cilat ndodhin kur kemi :1). Përplasje mjetësh , që janë më kryesishtë në : a). Pjesën Ballore ( frontale ). Ky fenomen ndodhë në ato raste kur trajektorët e njekura nga mjetët në momentin e përplasjës kanë të njëjtin drejtim por kah të kundërt, në këtë rastë goditja ndodhë midis pjesëve ballore ( frontale ) të mjetëve . b). Pjesën Anësore . ky fenomen ndodhë në ato raste kur trajektorët e njekuranga mjetët janë normale, kanë një drejtim dhe një krah të caktuar por ndërpritën në një pikë.
    • Në keto raste ndodhën në kryqëzime . c). Pjesën Përpara ( Shtyrje ) . kjo ndodhë kur mjetët përshkruajn të njëjtëntrajektore, kan drejtim të njëjtë por shpejtësi të ndryshme2. Dalja nga rruga e mjetit3. Shtypja e këmbësorëve . Duke u nisur nga ngjarje konkrete, prishja ose jo e vendit të ngjarjësnga ana e kriminalistike për të mbedhur sa më shumë prova materiale të cilat do na cojnë në emjetit gjykojmë për këto momente : a). Kur automjeti që ka shkaktuar aksidentin është larguar nga vendi-ngjarjës b). Kur automjeti që ka shkaktuar aksidentin është i pranishëm në vend-ngjarjeAksidentët automobilistike mbi bazën e pasojës së ardhur kalisifikohën : a). Raste ku janë përfshirë një ose shumë mjete nga përplasja e tyre dhe ka ardhurpasoja e humbjës së jetës ose dëmtimi i shëndetit të njerzëve . b). Raste ku humbja e jetës ose dëmtimi i shëndetit të një ose të disapërsona ku vjen si pasojë e përplasjës me mjetin . c). Raste kur një automjetë përplasët me një ose disapërsona këmbësor si biciklist, drejtues kafshësh, & sjellë pasoj plagosje ose humbjën ejetës së një përsoni . d). Raste kur një automjet shtyp një ose disa përsonakëmbësor me pasoj plagosjën ose vdekjen e tyre .KERKIMI , ZBULIMI I PROVAVE MATERIALE. Momenti i rëndësishëm për cdo ngjarje është fiksimi i provave materiale me të gjitha cilësit etyre në proces verbalin e këqyrjës së vendit të ngjarjës, provat i kemi prova të dukshme dheprova të padukshme . a). Prova materiale të dukshme, janë objektët të cilat kan shkaktuar aksidentin, ku futën : - Mjeti ose mjetët që kanë kryër aksidentin - Kufomat - Të dëmtuarit - Prova të tjera të cilat dëshmojnë për momentin evendin e goditjës si xhama të thyera pjesë makine si gjurmë frenimi etj . b). Prova materiale të padukshme, janë mbetje të ndryshme pak ose aspak të dukshme zbulimi i të cilave kërkon përdorimin e mjetëve teknike kriminalistike, në këtë grup hyjnë si : Mikro-gjurmët dhe gjurmët daktiloskopike .
    • GJURMET E LENA NGA PJESET LEVIZESE :. Gjatë këqyrjës së skemës së krimit konstatohën dëmtime që duhën shpjeguar mekanizmi i formimit të tyre, për këtë na ndihmon vetë konstrukti i mjetit si : a). Madhësia e jashtme e mjetit , gjatësia dhe gjërësia b). Numri i aksëve të mjetit c). Një perimetër i caktuar për një gomë të caktuar d). Gjërësia e gomave, si dhe madhësia e gomave tëmjetit e). Lartësia e shasisë nga toka. Gjurmët e lëna në vendin e ngjarjës në keto raste janë : a). Gjurmë të thelluara, keto gjurmë mbetën të stampuara në objektët gjurmëmarrës që nga konstrukti i tyre është më i but se vetë goma e mjetit që e lë . b). Gjurmë sipërfaqësore, këto gjurmë mbivëndosën në objekte të forta siasfalte, etj.. Gomat për mjete të caktuara i ndajmë në : a). Goma të kalueshmërisë së lartë. Karakteristik e ketyrë llojë gomash është selulet e tyre janë të mëdha e të thella . keto goma përdorën për mjete të tonazhit të lartë . b). Goma shpejtësie. Të keto goma është se lulët protektorëve është janë të vogëladhe përdorën në autovetura që rrugtojnë në rrugë të asfaltuara . c). Goma të përdorimit të gjërë. Lulët e ktyre gomave janë të kombinuara dhepërdorën tek automjetët që qunojnë në rrugë fushore & futën dhe mjetët e tonazhit tëmesëm .. Numri i aksëve të mjetëve ndahën në : a). Automjete me dy akse b). Automjete me tre ose më shumë akse me të përhapura janë mjete me dy akse , kurse tek mjetët me tre aksekrijohët vështirësi në identifikimin e rrotave të pasme .GJURMET E FRENIMIT . Ka shumë rëndësi në përcaktimin e shpejtësisë në gjurmët e frenimit tëautomjetit, e kundërta ndodhë për të identifikuar lulët e protektorëve të këtyre mjetëve pasiketo janë fshirë për shkak të fërkimit gjatë momentit të frenimit . . Gjurmët e frenimit në vend-ngjarje sipas intesitetit të tyre mund tëjenë : a). Të dukshme, mbi sipërfaqën e asfaltit dukën në mënyrë tëtheksuar shenjat e ferkimit të gomave gjatë frenimit. b). Më rrëshqitje, keto gjurmë frenimi shprehën mëshenja të forta të zeza të lëna mbi sipërfaqën e asfaltit si pasojë e bllokimit tërrotave .KEQYRJA E KUFOMES : . Kufomat janë objekti kryersor i këqyrjës. Ne kutpimin mjeko-ligjor traumat automobilistike janë dëmtime të shkaktuara nga pjesë të jashtme ose të brendshme të
    • automjetëve, si dëmtime që shfaqën nga rrezimi i viktimës nga keto mjete . Ekspertimi mjeko-ligjor kriminalistik dhe ato autoteknik janë në gjendje të krijojnë tablo për momente kryesore të ngjarjës si dhe etapat dhe mekanizmin e formimit të ngjarjës . . Efektivi i policisë që mbrrinë i pari në vend-ngjarje kryen keto veprime : a). Skicon pozicionin e trupit të dëmtuar dhe vëndos lidhjën ekoordinatave veri-jug-lindje-përëndim . b). Fikson pozicionin e trupit ballas poshtë me fytyrë nëtokë / shpinë në tokë c). Fikson vendosjën e gjymtyrëve duarve, këmbëve, d). Fikson pozicionin e e kufomës në lidhje mëmjetin që e ka aksidentuar . . Njollat kufomore , shfaqën pas minutës se 30 – 2 orë pas vdekjës . . Shtangësia e kufomës ( rigor mortis ) kjo fillon nga musklatura e fytyrës, kjo shtangësi e plotë kufomore përfundon pas 7 – 12 orësh, nga casti ivdekjës dhe zgjat deri në dy ditë . . Këqyrja e jashtme , e cila bëhët në vendin e ngjarjës, kufomanuk lëvizën ose dërgohët në morg . . Këqyrja e brendshme ( Autopsia ), e cila si rregullbëhët në morg, në këtë rast kemi mundësi të percaktojm nëse kemi alkool apo jo nëorgane e brendshem të kufomës . . Dëmtimët në aksidëntët automobilistikeshkaktohën nga : a). Goditje më pjesëtë ndryshme të mjetit b). Shtypje mekanikenga rrotat e automjetit c). Rrëzimenga karroceritë e automjetëve d).Goditje të shkaktuara brenda automjetit si rezultat i përplasjes .KEQYRJA E MJETIT QE KA KRYER AKSIDENTIN : . Automjeti këqyret për të kërkuar gjurmë të lëna nga viktima në pjesët ku ështëgoditur apo gjurmë të tjera të cila i ka lënë sipasojë e përplasjës apo fërkimit meautomjetët ose objektët e tjera. Këqyrja e plot e mjetit bëhët nga eksperti autoteknik dhetë gjtiha demtimët evidentohën në procesvërbalin e këqyrjës së vendit të ngjarjës. Gjatëkeqyrjës së mjetit në procesvërbal përshkruhën si : lloji, tipi, pasha, cilindrat, nr i aksëvetë mjetit nr i shasisë, targa, si dhe ngjyra . . Ekzaminimi i mjetëve dhe provave të tjera kalon në katër fazë : a). Ekzaminimi paraprak b). Ekzaminimi i ndarë c). Ekzaminimi
    • krahasuës d). Dhënja ekonkluzionëveFOTOGRAFIMI I PROVAVE NE VENDIN E NGJARJES :. Të fotografuarit në vendin e ngjarjës është një proces i vazhduëshëm dhe duhët të përfshihëntë gjitha fotografit e marra nga distanca e afërt dhe e largët, me anë të së cilës bëhët një pasqyrimi plotë i këtij aksidenti, të gjithë fotografit paraqesin skenën e krimit, kufomës i bëhët fotografianë lidhje me objektin përreth nga katër pika ose dy pika horizontale sipas metodës sëfotografimit të kufomës. Ftografia kriminalistike duhët bërë në cdo vend-ngjarje.. Në vendin e ngjarjës në aksidentin automobilistik fotografia kriminalistike përfshinë : a). Fotografimi orientues, përcaktohët saktë pozicioni i mjetëve të përplasura ose i mjetit të aksidentuar dhe të plagosurit apo të kufomës . b). Fotografimi i pamjës së përgjithshme, në këtë rast përcaktohën kufijtëe vendit të ngjarjës, sendët, objektët, gjurmët qe mund të jenë si frenimi, apo njolla gjaku etj . c). Fotografimi i objektit kryesorë, kjo pasqyron fotografimin e pamjës sëpërgjithshme, dhe ne rastin konkret janë : mjetët, kufomat, gjurmët e ndryshme . d). Fotografimi i gjurmëve dhe sendëve, këtu fiksohën të gjitha ato sendedhe objekte vec e vec dhe me shkallëzime që janë në vend-ngjarje & që kanë lidhje mëskemën e krimit .. Metodat që vijnë në ndihmë për të bërë skicën e vendit-të-ngjarjës ( krimit ) janë : a). Skicimi i vendit të ngjarjës me anë të metodës së pingulëve ose të këndëve tëdrejta b). Skicimi i vendit të ngjarjës me anë të metodës së tre këndore c). Skicimi i vendit të ngjarjës, është duke marr si boshtë orientuese dypjesët paralele anësore të rrugës & bëhët planin i vëndosjës së objektëve duke marr distacën . 9. M I R K O – G J U R M E T ROLI I TYRE NE PROCESIN E IDMETIFIKIMIT TE AUTOREVE TE VEPRAVE PENALEKUPTIMI I MIKROGJURMEVE :. Mikrogjurmët janë prova materiale ashtu sic gjurmët e duarve(gjurmët daktiloskopike),gjurmë e këmbëve (gjurmëve taseologjike ), apo të veglave të thyëra, kanë shumë rëndësinë procesin e të provuarit të fajsisë së autorit të veprës penale .
    • . Sipas prejardhjës së mirko-gjurmët i klasifikojmë : 1. Mikrogjurmët më prejardhje biologjike, ku përfshihën : a). Floku i njëriu, qimët e kafshëve b). Fije tekstile më prejardhje bimore ose shtazore c). Pjesëzat e bimëve, drithërat, & organizmat egjallë etj . 2. Mikrogjurmë më prejardhje organike, ku përfshihën : a). Karburantët, b). Bojëra, c). Plasmas, d).Lubrifikant, e). tekstile artificiale 3. Mikrogjurmë më prejardhej inorganike,ku përfshihën : a). Mikrogjurmë të metalëvetë ndryshme b). Mikrogjurmë në lidhjëvemetalike c). Mikrogjurmë më origjinëinorganike ( cimmento, asfaltë etj ) 4. Mikrogjurmë më prejardhje të përziër,ku përfshihën : a).Mikrogjurmë të natyrës biologjike b).Mikrogjurmë të natyrës organike c). Mikrogjurmë të natyrës inorganike. Në skenën e krimit mikrogjurmët i kemi : a). Në gjendje të ngurtë ( grimca metali, qymyrguri, rërë, cimento etj ) b). Në gjendje të lëngshme ( pika të vogla gjaku ) c). Në gjenje të gaztë ( erëra të ndryshme )MIKROGJURMET NE SKENE E KRIMIT :1. Fijët e flokut,floku është një nga llojët më të zakonshme të mikrogjurmëve që gjendën në një vend-ngjarje, floku është nga elëmentët njerezor me rezistuës ndaj dekompozimit . fijët e flokut përbëhët nga : a). Maja, b). Rrënja, c). Trupi që ndahët në kutikula, kortikalia, si dhe në modularia . . Mbledhja e flokut në cilësinë e provës : a). Mbledhja & paketimi i flokut ( merrët me pinceta ) b). Përdorimi i fshesës më korent, pasi mbeten ne fshesëfijët e flokut c). Gjatë kërkimit & mbledhjës së provës materiale, tëshmangim kontaminimin e fijës së flokut me fije të tjera apo prova të tjeraqë janë fiksuar në vend-ngjarje
    • 2. Gjendja e fijëve tekstile ne vend-ngjarje ( krimit ) : a). Në vende ku mendohët se ka kaluar autori ( dritare, dyer, mure etj ) b). Në pjesët e automjetit që ka rën në kontakt më viktimën ose më tëdëmtuarin c). Në armën e zjarrit kur qitja është bërë me puqitje d). Në duart e viktimës ( vetvrasje), autorit ( vrasje ) e). Në teshat e viktimës gjatë përleshjëve f). Në mjetët e përdorura nga autori përkryërjën e veprës penale3. Grimcat e bojës , kur mendojmë për bojë na vjen në mendja për ngjyrat, apo një sërngjyrosësish apo thërmija brenda bojës, boja ka edhe disa karakteristika, struktura dhe llustra qëka për shkëlqim, të gjithë këto karakteristika ndërthurën për të krijuar një boj unike. A). Vlera e grimcave të bojës me cilësinë e provës . boja në vëndin e ngjarjës mund të jetë në formën e një cifle nga një sipërfaqe e tharë boje, mikrogjurme, gervishtje, prekur .4. Pluhuri , studimët filluan nga Hans Gros ( Austri 1908 ) si dhe anglezi Konan Doil.Edmond Locar duke u mbështetur në rekomandimët e Grosit dhe të Doilit vuri re se pjesëzatmikroskopike të pluhurit që mbulojnë teshat & trupin tonë janë “ dëshmitarë memecë ” që vjnë : a). Nga rrymat e ajrit që përshkojnë sipërfaqën e tokës b). Nga aktivitetët industriale c). Nga ndërtimët, minierat, përpunimi i rërës d). Nga rënja e lëndëve meteorike etj .Pluhuri është grumbull grimcash heterogjene te cilat ndodhën në gjendje të shkrifët, qëmbulon tër sipërfaqën e tokës më përjashtim të sipërfaqës ujore. Në trupin ton ndodhëtnjë sasi pluhuriZBULIMI & FIKSIMI I MIKROGJURMEVE NE VENDNGJARJE : . Praktika ka vërtetuar se autorët e veprave penale në planin e tyre kriminalpërfshin dhe kujdesin e tyre për të fshehur ose zhdukur gjurmët. Gjurmët i kemi : a). Gjurmë të dukshme b). Gjurmë të padukshme 10. A D N - ja
    • ROLI I SAJ NE IDENTIFIKIMIN E AUTOREVE TE VEPRAVE PENALEIDENTIFIKIMI ME ANE TE ADN – së. ADN – ja është acidi deoksiribonukleik, që analizohët në lëngjët e trupit, njollat si dhe indët etjera bilogjike që gjëndën dhe merrën për provë. Ekzistojnë dy burime të ADN – së të cilëtpërdorën në analizat e kriminalistike :a). nADN ( ADN Nukleare ). Analizohët si provë që përmbajnë gjak, spermë, përshtymë, indeqelizore si dhe qime që përmbajnë inde në rrënjët e tyre.b). mtADN ( ADN Mitokondriale ). Analizohë kryësishtë në provat që përmbajnë fije floku qëbiën në mënyrë natyrshme .Dokumentimi, mbledhja, paketimi, dhe ruajtja e provave të ADN – së : Në qoftë se provat e ADN-së nuk dokumentohët, mblidhën, paketohën dheruhën si duhët, ato nuk do plotësojnë kushtët ligjor dhe shkencore për tu pranuar në një proceshetimor & gjyqësorë. 1). Nëse provat e ADN-së nuk dokumentohën, vihët në pikpyetjeorigjina e tyre 2). Nëse nuk mbidhën si duhët, ato mund të humbasin vleratbiologjike 3). Nëse nuk paketohën si duhën, mund të ndodhëkontaminimi i tyre 4). Nëse nuk ruhën si duhën, mund të ndodhëdekompozimi ose shpërbërja 5). Provat si gjak, sperm, qime floku etj , tëetiketohën sipas metodës së paketimit të provave materiale, duke shënuar vendindhe kohën e ngjarjës . 6). Marrja e këtyre provave bëhët me doreza& vëndosën në enë sterile 7). Në rastë se provat si gjak, sperm, qimefloku etj , janë ende të freskëta, të mos pakëtohën mënjëherë por të lihën tëthahën në temperaturën e ambjentit .Ekzaminimi i gjakut . Gjaku në vetëvete përmban elëmente & është një burim i mire përreferimin e analizave të ADN-së, ekzaminimët mund të përcaktojnë praninë ose mungesën egjakut në njolla. Ato mund të përcaktojnë nëse është gjakun i njeriut ose jo.Marrja e modelëve krahasuese . Gjaku mund të merrët më cilësin e modelit krahasuës ngapërsoni i dyshuar vëtëm nga një përsonel i kualifikur. Si masë duhën minimalisht dy tuba 5 mlme gjak mbi të cilat vëndosën etiketa ku përcaktohë data, ora, emri i subjektit, vendi, emri imarrësit, merrën dhe dërgohën në laborator .Objekte të tjera ku mund të bazohëmi për gjetjën e elëmentëve të ADN - së :a). Djersa, ka sekrecione të lëngshme i cili nuk përmban materiale qelizore, më vlera janë pjesëte sqetullës ku krahas djersës ka edhe mbi vëndosje të grimca në lekurë. b). Jashtëqitja, është një burim i mjaftuëshëm për të bërëekzaminimët e ADN-së kjo bëhë edhe nëpërmjetë zorrëve.
    • c). Urina, nuk ka shumë vlerë & nepërgjithësisht nuk dërgohët për të nxjerrë profilin e ADN-së.FAZAT E ANALIZAVE LABORATORIKE : . Analizat laboratorike bëhën kryësisht për gjakun ku përcaktohët nëse është njeriapo kafshë, dhe nëse i përket përsonit të dyshuar, analizat në laborator për ekzaminim provendjekin një rregull shumë striktë, ruajta dhe trajtimi i provave varët nga natyra e tyre . testi iAND-së është bazuar në faktin që asnj ë qënje njerëzore nuk ka të njëjtin material gjenetik.Laboratorët krminialistike sot janë në gjendje të vlerësojnë analizat e ADN-së me mëtodatteknike në luftën kundër kriminalitetit . 11. V R A S J A VEPRIMET E PARA NE VENDIN E NGJARJESVRASJA NE KUPTIMIN JURIDIK : . Kriminalistika e studion vepren penale të vrasjës si një tërësi të dhënash qëndihmojnë në zbulimin, hetimin dhe gjykimin e kësaj vepre, keto të dhëna ka t bëjnë kryërjën ezbulimin e veprave penale, metodat e kryërjës, si dhe metodat e zbulimit të vrasjëve, plagosjës
    • etj. Kryësishtë në ngjarje fiksohën : 1). Gjurmët daktiloskopike 2). Gjurmët traseologjike 3). Pjesët e teshave të grisura 4). Mjetët e kryërjës së krimit 5). Sendët e tjera që ipërkasin fajtorit 6). Flokët 7). Pjesët elekurës 8). Gjaku 9).Pështyma 10). Ekskrementët e ndryshëm 11. Gjurmë të vëprimëve të autorit mbi viktimën si : a). Plagë që ka marrë , drejtime të teshave b). Gjurmë të përleshjës së ndodhur midis tyreQëllimët e vrasjëve kryhën për : 1). Përfitime, 2). Hakmarrje, 3). Terrori, 4). Për të kryër një vepër tjetër penale 5). Për motive përsonale të viktimës, 6). Për të mbuluar një vepër penaleNga pikpamja kriminalistike vrasjët i klasifikojmë : a). Vdekjet natyrale, b). Vdekjet me dhunë, c). Vdekjet aksidentale .METODAT TEKNIKE & TEKNIKA PER KEQYRJEN E VENDIT TE NGJARJES: . Momenti më i rëndësishëm për zbulimin e një vrasje është këqyrja e vendit tëngjarjës me cilësi dhe profesionalizëm, kusht i parë dhe kryësor është që ambienti, kufoma,arma, gëzhoja, mbetjët e qitjëve, mikrogjurmët etj. të fiksohën me fotografi me shkallëzime,fotografit dhe skicat i bashkangjitën process vërbalit të këqyrjës, fotografit bëhën sipas kërkesëssë metodikës përkatëse, fillimisht bëhën fotografite : a). Orientuese , b). Fotografi të pamjës së përgjithshme , c). Fotografi tëobjektit kryësorë, d). Fotografi të gjurmëve dhe të sendëve . fotografit bëhëngjithmonë të shkallëzuara, skica etj.KARAKTERISTIKAT E VENDIT TE KEQYRJES SE VENDIT TE NGJARJES :. Këqyrja mund të zhillohët në ambiente të mbyllura ose të hapura, në varësi të vendit ku kandodhur ngjarja. A). Në ambiente të mbyllura. Vëmendja përqëndrohët nëse sendët brendaobjektit te ngjarjës ka crregullime, zhvendosje të tyre. Në keto raste bëhët një kërkim i imët përgjetjën e gëzhojave e predhave në mjedisët ku është kryër vrasja ose vetvrasja, por duhët tëkëqyrët edhe muri, tavani, dhe të gjithë objektët që mund të ketë gjurmë. Këqyrja shtrihët deri nëobjektët e pa rëndësishme si tavulla e duhanit, gota e ujit, varsët e rrobave etj. Objekte këto qëmund të jen levizur nga autori i krimit, vëmendje i kushtohët zbulimit të mbeturinave të gjakut
    • në qoftë se vendi i ngjarjës është pastruar nga auturi i krimit, kjo bëhët me anë të teknikavebashkëkohore si përdorimi i “ flureshencës së gjakut ” pas pastrimit përdorët burime rrezëshultra violetë si dhe traktavizorët për t’i zbuluar. Këqyrjet në territore të hapura kanë disavecori si : a). Këqyrja e kushtëzohët ngaterreni, koha, dhe moti b). Kërkohët investim imadhë njerzish për të realizuar kërkimin e gjithëprovave materiale B). Në ambiente te hapura, përdorën këto metoda këqyrjësh si :1). Këqyrja me rreze2). Këqyrja me rrjetëKur spërfaqja që këqyrët nuk është shumë e madhe përdorën këto metoda : a). Me spirale, b). Me rotare, c). Ndarja ne sektore .Këqyrja dh kërkimi i provave kryhët jo vetëm me anë vizuale por edhe duke përdorur mjete tëndryshme tekniko-shkencore, krahas valixhës hetimore më të gjitha pajisjet e nëvojshme qëmund të jenë si metal kërkuës, sharrë, kimikate, Solucion A, Solucion B. rreze ultra violetë etj.ZBULIMI DHE KEQYRJA E KUFOMES : . Kufomat janë objekti kryësorë i këqyrjës në të gjitha rastët e vdekjëve me dhunë,ose në rrethana që na lejojnë të dyshohët për një vdekje të tillë, prandaj asaj i kushtohët njëvëmendje e posacme në vendin e ngjarjës dhe më vonë në morg ku edhe kryëhët dhe autopsia.Përqëndrohëmi të vendi ku është kryër vrasja dhe shkaku i vdekjës, fakt ky që në disa raste bëhëti vështirë, K U J D E S ! asnjëhere nuk duhë nxituar dhe të dalim në konkluzione të shpejta secështja është e qartë. NJE VRASJE REALE !Në verën e viti X, merret informacioni i vrasjës së shtetasit A, brenda mjetit me të cilin udhetonte, nga pyetja edeshmitarëve okular bashkë udhëtar të tij. U duk qartë se përsoni ishte goditur më arme nga jasht-brenda me njeplumb, në anën e majtë të kokës. Autopsia për munges kushtët nuk u krye dhe u gjykua mbi thënjë e dëshmitarëveokular të pranishëm ne vend – ngjarje.( Mjetë ). Me von familjarët ngrejn pretëndimët se djali i tyre ishte vrarënga persona të ndodhur në makinë me të cilët filluan të kishin dhe konflikte. Në keto kushte kur edhe këqyrja ekufomës nuk ishte bërë u vëndos ekzumimi i saj nga këqyrjët e bëra rezultojë se goditja ishte në pjesën e majtë tëkokës me vrim hyrje. Kurse vrima daljës qe në nofullën e djadhtë, duke kryër edhe eksperimente hetimore, uvërtetua se viktima ishte goditur nga jashtë brenda, cka hodhën poshtë dhe pretendimët e familjarëve .Fenomenët kufomore kanë rëndësi të vecantë për faktin se : - Shërbenë si një dhënë orientuese në përcaktimin e kohës që ka kaluar pasvdekjës - Fiksohët pozicioni i kufomës - Mungesa e shtangësisë kufomore në ato grupeKëqyrja e plotë e kufomës sipas kërkesave të metodikave mjeko-ligjore dhe atyreproceduriale kalon në dy faza që janë : a). Këqyrja e jashtme ( Bëhët në vendin e ngjarjës ) b). Këqyrja e brendshme ( Bëhët autopsia në morg )
    • ZBULIMI DHE KEQYRJA E KUFOMAVE TE GROPOSURA : . Ka rast kur autorët e krimit pas realizimit te vrasjës, e fusin kufomën në njëgropë e cila mund të këtë qënë e hapur ose e hapin për këtë qëllim, por ka edhe raste qe vetëviktima e hap gropën dhe më pas është vrarë. E rëndësishme është gjetja e vendit të groposjës, simetod në këto raste përdorët ajo e matjës së dendësisë së dheut, në vendët që është hapur dherimbushur, pasi të zbulohët vendi fillimisht bëhët fotografimi i tij duke orientuar gropën. Pashapjës së gropës bëhë fotografimi i kufomës, pozicioni i saj si dhe bëhët skica e vendit të ngjarjëse cila bëhët në tre pozicione që janë : a). Nga lartë b). Përgjatë gjatësisë së trupit, në prerje vertikale tësipërfaqës së tokës c). Nga koka në prerje vertikale të sipërfaqës sëtokësPyetjët që kërkon skena e krimit janë : 1). Dëmtimët e shkakëtuara në kufomë janë rezultat i përdorimit të armës sëzjarrit apo i mjetëve të forta me karakter brejtës apo shpuës? 2). Sa është numri i goditjëve mbikufomë ? 3). Me cfarë llojë arme zjarri ështëkryër vrasja ( Sportive, luftarake, gjuetie ) ? 4). Ku mund të këtë qënë i dëmtuaridhe qitësi në kohën e goditjës ? 5). Kufoma është transportuar nëvend tjetër apo aty është vendi i vrasjës ? 6). Kufoma është lëvizur,transportuar, apo jo në perimetrin e e vendit-të-ngjarjës ? 7). Mbi kufomë a ka veprimemekanike që ka sjellë vdekjën ? 8). A ka karakteristika që nacojnë në versionin e helmimit të kufomës ? 9). A ka karakteristika që nacojnë në versionin mbytjës së kufomës ?FIKSIMI I PROVAVE MATERIALE : . Me provë materiale do të kuptojmë cdo subjekt i cili në kushte e rrethana të caktuara,mbart në vetëvete një burim të dhënash mbi faktin për t’u provuar i tillë ose si burim prove qëpërcaktojnë rrethanat e rëndësishme të cështjës. Grupët e mëdha të provave materiale janë : a). Objekte që kanë shërbyër si mjetë për të kryër krimin b). Objekte që mbartin mbi veet gjurmët e krimit c). Objekte të tjera që mund të shërbejnë si mjete për zbulimin ekrimëve dhe fajtorëve d). Objekte që kanë qënë objektë i vëprimëve kriminale të tëpandehurit.
    • Në një vend-ngjarje konstatojmë makro & mikro – gjurmë, zbatojmë metodën e fotografimit tëvendit-të-ngjarjës, kufomës i bëhët fotografimi në katër pika ose në dy pika sipas metodës sëfotografimit të kufomës, për të bërë fotografi cilësore përdorët aparat këndgjërë,Ne vend-ngjarje fotografia krminalistike do të përfshijë :A). Fotografimin orientues .Ku përcakton saktë pozicionin e kufomës në krahasim me objektët që e rrethojnë . B). Fotografimin e pamjës së përgjithshme . Ku përcaktohën kufijtë e vendit të ngjarjës,sendët, gjurm të tjera që ndodhën C). Fotografimi i objektit kryësorë . Kjo bëhëtpër të dhënë qartë e saktë ato objekte që pasqyrohën në ne fotografimin e pamjës së përgjithshme.D). Fotografimi i gjurmëve dhe i sendëve,ketu fiksohën të gjithë ato sende që kanë shërbyër si mjetë për kryërjën e veprës penale, oseobjekte mbi të cilat gjendën gjurmë.
    • VERSIONET HETIMORE DHE VERIFIKIMI I TYRE ( PLANIFIKIMI HETIMOR )Grupi hetimor, pasi kryen veprimet e para hetimore, grumbullon material të vlefshëm për të ngritur versione hetimore,versione që ngrihën më shpeshë në vrasje janë : versione mbi natyrë e ngjarjës , mbi motivët dhe mbi përsonat.1. Ngritja e versionit mbi natyrën e ngjarjës ( Vdekje e natyrshme, me rast fat keq, vetvrasje, vrasje ), bëhët duke umbështetur në të dhënat e objektive të këqyrjës së vendit të ngjarjës, të kufomës dhe të ekzaminimit mjeko-ligjor të kufomës2. Ngritja e versionit mbi motivin e vrasjës, bëhët duke u mbështetur në të dhënat që dalin nga studimi i lidhjëve të viktimësme farefisin dhe më përsona të tjerë, nga vlerat që janë zhdukur pas kryërjës së krimit .3. Ngritja e versionit mbi personat, për përsonat që kan kryër varsjën, një ndihmë të madhe japin edhe motivët e vrasjës.Organi procedues ngre gjithënjë pyetjën se cili ka qënë i interesuar në vdekjën e viktimës ?Zbulimi i vrasjëve & hetimi i tyre - është shumë i vështirë, vështirësia vjen për shumë arsye për shkak se në disa rastefigura e krimit dhe shumë rrethana fakti duhën vërtetuar, për shkak se në disa raste nuk dihën autorët, nuk dihën motivët, dhekoha e vrasjës, ndonjëhë nuk dihët dhe viktima deri në identifikimi. Për kapërcimin e këtyre vështirësive organin proceduëse ndihmojnë në mënyrë të vecantë organët e brendshme , për këqyrjën e vendit të vrasjës, kërkimin e fajtorit dhe sendëve,kontrollin, ndalimin, perdorimin e qenëve të ndjekjës nuk mund të kryhët pa ndihmën e policisë gjyqësore dhe organëve tëtjera. IDENTIFIKIMI I KUFOMES SE COPETUARNë praktikë ka pasur raste të rralla ku kufoma pas vrasjës të jetë copëtuar pjesë pjesë, autorët e bëjn këtë më qëllim qëfshehin vendin ku kanë kryër vrasjën, të humbin gjurmët dhe të vështirësojnë identifikimin e kufomës, pjesët e kufomës sëcopëtuar gjendën në vende të ndryshme dhe shpesh herë viktimën nuk e njeh njeri, copëtimi i kufomës vështirëson shumëhetimin . Detyrat e pare te hetimit janë : mblidhën të gjitha pjesët e trupit të copëtuar, përcaktohët seksi i të vrarit, mosha,gjatësia e trupit, ngjyra e flokëve & shenja të tjera, në identifikimin e kufomës së copëtuar një rol shumë të rëndësishëmluajnë shenjat si : dhëmbët & protezat e dhëmbëve, tatuazhët, djegiet,etj . VERSIONET HETIMORE TE KRIMEVE SEKSUALE ( PLANIFIKIMI HETIMOR )Organi proceduës, në bazë të të dhënave që pasqyrohën në kallzim, në fazën e parë të hetimit ngre keto versione hetimore qëjanë : a). Nëse është përdorur dhunë ndaj të dëmtuarës ose të të dëmturit .b). Nëse dhunën e ka përdorur përsoni që tregohët nga e dëmtuara ose i dëmtuari etj. Verifikimi i këtyre versionëvehetimore ka disa vecori, dhe varët dhe kur e dëmtuara / i dëmtuari njeh përsonin që ka ushtruar dhunë . organi proceduësverifikon versionin e karakterit vullnetar të mardhëniës sexuale, ku sqarohët fakti
    • PERCAKTIMI I VRIMES SE HYRJES E DALJES SE PREDHES NGA KUFOMA : . E rëndësishme ne këqyrjën e teshave dhe të kufomës është përcaktimi i saktë i vrimës së hyrjës apo daljës, në bazë të këtij përcaktimi krijohën kushte për të dhënë një përgjigje të saktë pyetjëve mbi përcaktimin e drejtimit të qitjës, pozicionin e qitësit etj. Për ti kuptuar më drejtë këto probleme i ndajmë në tri faza që janë : a). Faza e parë është përcaktimi i vrimës së hyrjës së predhës në kufomë b). Faza e dytë është rruga që ka përshkruar predha në trupin e kufomës c). Faza e tretë përcaqktohët vrima e daljës së predhës nga kufoma VRASJE APO VETVRAJSE : . Ky është një problem që specialistët shpesh në vend-ngjarje i vë në siklet e dilema të mëdha, mëgjithëatë duhët ndjekur një procedur e thjeshtë : a). Këqyrën duart e viktimës për të zbuluar : - Nëse ka mbetje të faktorëve plotësuës të qitjës, përpunohën duart me tampone, ose zbatohën metodat e dorezës së parafinës. - Nëse midis gishtit të madhë e gishtit treguës ka të gërvishtura apo dërmishje . - Prania e cirkave të gjakut, pjesëve kockore, trunore në duart e kufomës na lë të ngrejmë versionin e një vetvrasje . b). Ekzaminoh ët arma për të zbuluar gjurmë papilare në sipërfaqët e jashteme të saj dhe sidomos në paretët e jashteme të karikatorit që ndodhët brenda dorezës të pistoleta, ekzaminohën fishekët që ndodhën në karikatore, ku mbi sipërfaqët e tyre ngelë gjurmët e gishtave mjaft të mira që zbulohën në metodat të ndryshme kimike. c). Këqyrët me kujdesë në morg segmenti i vrimës hyrëse-dalëse, nga ku dhe konkludohët për pozicionin e armës në momentin e qitjës . d). Këqyrën teshat e kufomës, vrimat e shkaktuara nga predha, të cilat përcaktojnë pozicionin e viktimës në castin e goditjës, kujdes duhët të bëhët kur viktima të transportohët në morg .ZBULIMI , FIKSIMI & MARRJA E ARMES SE KRIMIT : . Vrasjët janë një figur e veprës penale që në 80% të rastëve, si mjetë përrealizimin e qellimëve kriminale nga autorët janë përdorur armët e zjarrit,ky mjetë është zgjedhurnga autorë: a). Ndihën më të sigurt në arritjën e qëllimit, pra vdekjën e përsonit . b). Eviton përleshje fizike c). E kryën veprën në distancë të largët, kumundësia e dëshmitarëve okular është e vogël d). Në varësi të kohës që ka autori mundedhe të fshehë provat materiale ose armën e krimit .
    • PERCAKTIMI KRIMINALISTIK I DISTANCES SE QITJES : . Largësi qitjeje në kuptimin kriminalistik, do të quhët largësia prej tytës së armësderi tek vrima hyrjës së predhës në objektin e dëmtuar, largësia e qitjës përcaktohët si : a). Qitje me puqitje, është ajo qitje kur gryka e tytës së armës në castin eqitjës ndodhë e puthitur plotësisht më sipërfaqën e objektit që goditët , në këtë qitje kemi : - Qitje me puqitje hermetike ( të plotë ) - Qitje jo-hermetike ( jo të plotë ) - Si dhe qitje me puqitje anësore b). Qitje e afërt, do të konsiderohët ajo qitje kurmbi sipërfaqën e objektit të dëmtuar nga predha kanë mbetur të ashtëquajtura gjurmë plotësuesetë qitjës . c). Qitje nga larg, është kur nësipërfaqen e objektëve të goditura nuk ka mbetur asnjë gjurmë tjetër përvec vrimës së hyrjës sëpredhës.PERCAKTIMI I VEND NDODHJES SE QITESIT : . Për zbulimin e autorëve që kryejnë një vrasje duke përdorur armën e zjarrit,ndihmë të madhe i jep zgjidhje problemit të përcaktimit të drejtimit të qitjës dhe vendit ku kaqendruar autori i veprës penale, ku merrën gjurmë, ngrihën versione të vlefshme për fazat ehetimit . a). Bëjmë bashkimin e pikave të goditura b). Përcaktojmë vendodhjën e qitësit me ndihmën e një tubi prej letre oseprej plastike c). Përcaktojmë vendodhjën e qitësit me anë të llogaritjëve algjebrikePERCAKTIMI I VEND NDODHJES SE QITESIT NE BAZE TE GEZHOJAVE : . Kjo bëhët në ato raste kur qitjet janë bërë në vende ku ekziston mundësia egjetjës së gëzhojave , vendi ku janë zbuluar gëzhojat e qitura nga arma e krimit na japin një ide tëpërgjithshme mbi pozicionin e qitësit, për këtë përcaktojmë : a). Sistemin dhe modelin e armës që i përketë gëzhoja e gjetur b). Këndi dhe distanca e hedhjës së gëzhojave për armën konkrete.Largesia në të cilën mund të fluturojnë gëzhojat e qitura janë në varësi : a). Të shpejtësisë ose forcës së zmprapjës së shulit në pozicion kur teli sustëndodhët në gjendjën e tij të tensionuar. b). Të pozicionit të tytës së armës në lidhje me vijën horizontale, pra kurtyta e armës është e ngriut lartë e ulur poshtë ose përkulur anash .Armët i flakin gëzhojat në mënyra të ndryshme kjo do të varët nga : a). Cilësia e fishekëve me të cilën është realizuar qitja b). Karakteristikat konstruktive të gëzhojave c). Vecorit kryësore të gjendjës teknike të armës etj .