Wikipedia en Bibliotheken: een presentatie voor Mediacoaches

  • 834 views
Uploaded on

Zie ook http://wikilovesbieb.nl/

Zie ook http://wikilovesbieb.nl/

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
834
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
4
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide
  • Deze presentatie is gebaseerd op een inleiding van Hay Kranen, vertegenwoordiger van Stichting Wikimedia van 1 juli 2010, gehouden in de Zeeuwse Bibliotheek te Middelburg.
  • Het is de bedoeling deze presentatie bruikbaar te maken voor elke bibliothecaris, mediathecaris of mediacoach die duidelijk wil maken wat Wikipedia precies is en wat openbare bibliotheken met deze elektronische encyclopedie zouden kunnen doen en hoe ze dit medium kunnen versterken. Wie heeft Wikipedia wel eens geraadpleegd? Wie heeft materiaal van Wikipedia wel eens hergebruikt? Wie heeft een artikel wel eens bewerkt?
  • De encyclopedie verschijnt inmiddels in 250 talen, waarvan bekende maar ook minder bekende zoals Esperanto en Fries. De Zeeuwse Wikipedia telt 798 artikelen! Er zijn meer dan 15 miljoen artikelen, waarvan er vele elkaar overlappen, want in vrijwel elke taal komen er artikelen voor over Shakespeare. De encyclopedie is gestart door Sanger en Wales vanuit de overtuiging dat een encyclopedie met bijdragen van 'iedereen' kon uitgroeien tot iets bijzonders. In het begin (toen de encyclopedie nog Nupedia heette) moest dat op een vrij formele manier, door onder je eigen naam aan te melden. Dat liep niet goed, Tot het tweetal stuitte op software, ontwikkeld door Ward Cunningham, waardoor het mogelijk werd het bewerken helemaal vrij te geven. Dat werd zo'n succes, dat niemand voor mogelijk had gehouden. Larry Sanger stapte er later uit omdat hij het te democratisch ging vinden.
  • Het is één van de vijf grootste websites ter wereld. De andere vier worden gebouwd en onderhouden via miljardeninvesteringen, hordes personeel en enorme reclamecampagnes. Maar Wikipedia lijkt totaal niet op een commerciële website. Wikipedia wordt door de gemeenschap gemaakt, door vrijwilligers die iedere keer één stukje toevoegen. U maakt deel uit van die gemeenschap. Vandaag vraag ik u om Wikipedia te beschermen en te behouden.
  • Iedereen kan artikelen toevoegen of bestaande artikelen bewerken. Dat klinkt als een recept voor vandalisme. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat dit ook regelmatig voorkomt. Meestal grijpt men overigens snel in, wordt de onvoeg geschrapt, vernielde pagina's hersteld, en de veroorzaker enige tijd de toegang ontzegd. (Het is net zoiets als met graffiti: gewoon de volgende ochtend de jongens met de hogedrukspuit langs sturen.) Maar het gros van wat er geschreven wordt, is in elk geval bedoeld om de lezer te voorzien van nuttige, feitelijk juiste informatie, op een niet-misleidende manier gepresenteerd.
  • Op de hoofdpagina staan ingangen op Portalen, Categorieën en Overzichten en Lijsten. In veel gevallen is dit een nuttig vertrekpunt. Portalen zijn een soort startpagina's, bedoeld om een totaaloverzicht te scheppen van een bepaald onderwerp. Categorieën zijn pagina's die een overzicht geven van artikelen die automatisch door het systeem samengesteld worden. Onderaan de pagina ziet u meestal een link Categorieën staan. Ieder van deze "ingangen" heeft zijn eigen nut. Stel, u wilt iets weten over de gevolgen van de narigheid op de aandelenmarkten voor pensioenfondsen. Heeft met pensioen te maken, en ook met beleggen. Misschien zelfs wel meer daarmee, dus laten we beginnen met het trefwoord beleggen. U zult zien dat er zowel een categorie Beleggen is als een lijst Beleggen van A tot Z. En dan gewoon verder graven. Onder artikelindex staat een compleet overzicht van alle artikelen van A t/m Z te vinden. Leuk voor hen die Wikipedia echt als een encyclopedie willen 'doorbladeren'.
  • Personen zijn in beginsel opgenomen onder voornaam - achternaam. De heer Rutte is dus te vinden onder de M van "Mark Rutte", en, in beginsel, niet onder de R van “Rutte”. Er is bij een zodanig bekend iemand wel een grote kans dat iemand een "redirect" aangemaakt heeft. Dat is niet meer dan een mini-pagina met als opdracht "als iemand Rutte zoekt, stuur hem dan door naar "Mark Rutte". Maar het blijft enigszins lastig. Oplossing: werk met "Zoeken".
  • Het hangt van "de gemeenschap" af of onzin tijdig opgemerkt en geschrapt wordt. Meestal is er een voldoende aantal oplettende gebruikers en moderatoren aanwezig. En de procedure om op te treden tegen puberaal gedrag is simpel genoeg. Eén minuut is genoeg om een pagina met onzin-tekst te voorzien van de mededeling dat deze verwijderd gaat worden, en hem, met vermelding van reden, voor verwijdering voor te dragen. En uiteraard betekent zo'n toevoeging dat de Wikipedia-gemeenschap voor de tekst op die pagina geen verantwoording meer draagt. En de moderators plegen zo'n pagina dan binnen meestal enkele uren uit het systeem te verwijderen. Veel artikelen blijken behoorlijk tot zeer betrouwbaar gevonden te worden én uitermate vaak geraadpleegd. Voorbeelden: Google zoekt 'Kredietcrisis' en 'Dekkingsgraad pensioenfondsen'. Citizendium telt momenteel 15.000 artikelen alleen in een Engelstalige uitgave. Conservapedia is een conservatief religieus en pro-Amerikaans antwoord op de Wikipedia met 35.000 artikelen waarvan homoseksualiteit meest bezocht is.
  • Er vindt voortdurend controle plaats op nieuwe artikelen, verwijderlijsten en bewerkingssamenvattingen Moderatoren, gekozen door de gemeenschap, hebben geen inhoudelijke zeggenschap, maar zijn begeleider bij conflicten. De communicatie binnen de gemeenschap vindt plaats via overlegpagina's. Filmpje over de groei van het artikel over de aanslagen op Londen (7 juli 2007). http://www.youtube.com/watch?v=s8O-hv3w-MU
  • Elke geregistreerde gebruiker heeft een gebruikers-pagina, en daar hangt weer een overleg-pagina aan. Op iemands gebruikerspagina komt u door op die naam van de gebruiker te klikken. Sommige mensen hebben een lijstje met pagina's waar ze aan gesleuteld hebben, anderen hebben een al dan niet beknopt CV. De overleg-pagina is nuttig om contact op te nemen met die gebruiker. De discussie over de vraag of Blauwe Keet een buurtschap of een gehucht was, liep wel erg uit de hand. Daarmee is natuurlijk nog niet vastgesteld dat Wikipedia betrouwbaar is. Er zijn wel diverse tests gedaan: The Guardian meldt voornamelijk spelfouten en kleine omissies, geen grote fouten Nature vindt Wikipedia even goed als Encyclopædia Britannica Stern vindt Wikipedia beter dan Brockhaus Conclusie: Wikipedia is een goede bron om de zoektocht naar informatie te beginnen.
  • Nu is het wel interessant om te weten wat er met "uw" pagina verder gebeurt. U vindt bij elk artikel een tab "Volgen". Als u daar op klikt wordt dat artikel aan uw volglijst toegevoegd. Als er op zo'n pagina iets gewijzigd is, ziet u dat. (Standaard de laatste drie dagen, maar dat kunt u wijzigen.) U kunt uiteraard ook andere pagina's op uw volglijst zetten.
  • Wikibooks : een project dat vrije inhoud van leerboeken en ander lesmateriaal ter beschikking wil stellen (b.v. Cursus Kunstgeschiedenis) Wiktionary ; een woordenboek met 96.798 artikelen, waarvan 40.586 in het Nederlands W ikisource is de vrije bibliotheek, verzamelplaats van bronteksten. Er zijn 158.000 Engelse bronnen opgenomen en nog maar 4.600 Nederlandstalige. Wikispecies is een vrije samenvatting van alle soorten levende dieren, planten, schimmels, bacteriën, Archaea, Protista en alle overige levensvormen Wikimedia Commons is een verzameling van meer dan 5 miljoen afbeeldingen, geluid en video, die vrij beschikbaar gesteld worden. Dit materiaal kan hergebruikt worden in alle soorten (commerciële) uitgaven, waaronder Wikipedia-artikelen in alle talen. Let bij de Engelstalige versie op de waarschuwing dat de bronvermeldingen verbeterd moeten worden.
  • Filmpje laten zien over het belang van bronnengebruik en neutraliteit van informatie. Informatieve bijeenkomsten organiseren voor Leerlingen/studenten; Docenten; Potentiële auteurs, fotografen, filmers Organisaties voor Cultureel erfgoed; Algemeen publiek
  • Hier filmpje laten zien van resultaat gastlessen Wikipedia
  • Hier filmpje laten zien van resultaat gastlessen Wikipedia
  • Hier filmpje laten zien van resultaat gastlessen Wikipedia * Instituut voor Beeld & Geluid; * Gemeentearchief Vlissingen; * Stichting Scheepsbouw Vlissingen; * Zeeuws Maritiem Muzeeum; * Fotowedstrijd monumenten
  • Hier filmpje laten zien van resultaat gastlessen Wikipedia

Transcript

  • 1. Openbare bibliotheken benutten Wikipedia Naar de gebruiker toe
  • 2. Bibliotheekwerk op een keerpunt
    • Openbare bibliotheken staan voor een omslag, die gekenmerkt wordt door twee belangrijke aspecten:
    • 1. Van gestandaardiseerde dienstverlening
      • naar diensten op maat;
    • 2. Van service aan actief naar de bibliotheek toe komende klanten naar diensten voor mensen, die niet aan de bibliotheek denken.
  • 3. Branchebeleid breed gedragen
    • Alle bibliotheken hebben zich geschaard achter de conclusies van het onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau De openbare bibliotheek tien jaar na nu en de vertaling daarvan in het strategisch beleid: De Agenda van de Toekomst.
    • Samengevat:
    • Bibliotheken maken hun collectie multimediaal en beter zichtbaar, gaan naar de gebruiker toe,
    • en richten zich op een connectie met de collectie.
  • 4. Van mooie woorden naar daden
    • De openbare bibliotheek biedt burgers vrije toegang tot informatie, kennis en cultuur zodat zij zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in de maatschappij.
    • Wikipedia verzamelt vrij toegankelijke informatie in enigerlei vorm om die te ontsluiten, vast te leggen en het gebruik ervan te bevorderen.
  • 5. In de geest van Wikipedia
    • Deze presentatie is bewerkbaar...
  • 6. Kennismaken met Wikipedia
    • De vrije, bewerkbare encyclopedie;
    • Verschijnt inmiddels in 250 talen;
    • Meer dan 15 miljoen artikelen;
    • Gestart in 2001 als experiment door Larry Sanger en Jimmy Wales
    • Grootste en meest gebruikte referentiewerk ter wereld.
  • 7. Kenmerken van Wikipedia
    • De encyclopedie is reclamevrij;
    • Gesteund door een ideële stichting zonder winstoogmerk;
    • Met 30 betaalde medewerkers
    • en vrijwilligers
    • Een rechtenvrije inhoud
    • Een omzet van 10 miljoen dollar
  • 8. Met een enorm effect
    • Nummer drie in top honderd wereldwijd
    • Elf miljard bekeken pageviews per maand;
    • 365 miljoen unieke bezoekers per maand;
    • 7.626 nieuwe artikelen per dag;
    • Hier vijf miljoen pageviews per dag in bijna 660.000 artikelen
  • 9. Hoe gaat dat in zijn werk?
    • Een kwart van alle pagina's zijn artikelen;
    • De rest zijn overlegpagina's, redirects, media en meta-pagina's;
    • Eén miljard bewerkingen per maand (400.000 per dag);
    • 100.000 actieve gebruikers (minimaal 5 bewerkingen per maand).
  • 10. Op zoek in Wikipedia
    • De encyclopedie is raadpleegbaar op URL wikipedia.org, voorafgegaan door een code voor de taal. Op de hoofdpagina van elke versie staan links naar de (meeste) andere.
  • 11. Op zoek in Wikipedia
    • De encyclopedie is raadpleegbaar op URL wikipedia.org, voorafgegaan door een code voor de taal. Op de hoofdpagina van elke versie staan links naar de (meeste) andere.
    • Elke taalversie is een zelfstandig project, die slechts de software en de server gemeen heeft met de andere versies. Elke taal heeft zijn eigen artikelen, en zijn eigen omvang. Zoals te verwachten was is de Engelse de grootste (met 3,5 miljoen artikelen), gevolgd door de Duitse (1,1 miljoen). De Nederlandstalige zit op nu op 660.000 artikelen.
    • Helemaal niet slecht dus.
  • 12. Samen werken aan een encyclopedie
    • Iedereen mag bijdragen, ook zonder gebruikersaccount;
    • Geen toelatingsexamen of onderscheid in niveau;
    • Geen specialisaties.
    • Uitgangspunt is vrij kennis delen in een gemeenschap.
    • Larry Sanger kwam in 2006 met een alternatief, Citizendium.
    • Hier worden auteurs vooraf op deskundigheid beoordeeld.
  • 13. Een voorbeeld
    • Aanslag tijdens Koninginnedag 2009
  • 14. Communicatie via overlegpagina's
    • Op deze pagina's vinden discussies plaats over het onderwerp van dat artikel. Twijfel over de juistheid kan vermeld worden of vragen over de bron waaruit geput is. Ook voor bezoekers is het soms zeer interessant om die pagina erbij te nemen, bijvoorbeeld om de kwaliteit van het artikel te kunnen beoordelen.
  • 15. Normen van Wikipedia
    • Wikipedia is een encyclopedie
    • * Geen origineel onderzoek
    • * Geen zelfpromotie
    • * Relevantie
    • Wikipedia heeft een neutraal standpunt
    • Wikipedia bevat vrije inhoud
    • Wikipedia heeft een gedragscode
    • Wikipedia heeft geen harde regels
  • 16. Er is meer dan Wikipedia...
    • Wikibooks
    • Wiktionary
    • W ikisource
    • Wikispecies
    • Wikimedia Commons
  • 17. Hoe kunnen bibliotheken meewerken?
    • Uitgaande van de ambities van de bibliotheekbranche liggen er voor bibliotheken meerdere mogelijkheden:
    • 1. Artikelen onderbouwen door bronverwijzingen aan te vullen;
  • 18. Hoe kunnen bibliotheken meewerken?
    • Uitgaande van de ambities van de bibliotheekbranche liggen er voor bibliotheken meerdere mogelijkheden:
    • 1. Artikelen onderbouwen door bronverwijzingen aan te vullen;
    • 2. Deze bronnen bestelbaar te maken;
  • 19. Hoe kunnen bibliotheken meewerken?
    • Uitgaande van de ambities van de bibliotheekbranche liggen er voor bibliotheken meerdere mogelijkheden:
    • 1. Artikelen onderbouwen door bronverwijzingen aan te vullen;
    • 2. Deze bronnen bestelbaar te maken;
    • 3. Op basis van bronnen artikelen laten schrijven;
  • 20. Hoe kunnen bibliotheken meewerken?
    • Uitgaande van de ambities van de bibliotheekbranche liggen er voor bibliotheken meerdere mogelijkheden:
    • 1. Artikelen onderbouwen door bronverwijzingen aan te vullen;
    • 2. Deze bronnen bestelbaar te maken;
    • 3. Op basis van bronnen artikelen laten schrijven;
    • 4. Stimuleren dat avm-producenten thematisch aan het werk gaan en hun materiaal vrij publiceren;
  • 21. Hoe kunnen bibliotheken meewerken?
    • Uitgaande van de ambities van de bibliotheekbranche liggen er voor bibliotheken meerdere mogelijkheden:
    • 1. Artikelen onderbouwen door bronverwijzingen aan te vullen;
    • 2. Deze bronnen bestelbaar te maken;
    • 3. Op basis van bronnen artikelen te laten schrijven;
    • 4. Stimuleren dat avm-producenten thematisch aan het werk gaan en hun materiaal vrij publiceren;
    • 5. Stimuleren dat er kwaliteitsbewust gewerkt wordt;
  • 22. Hoe kunnen bibliotheken meewerken?
    • Uitgaande van de ambities van de bibliotheekbranche liggen er voor bibliotheken meerdere mogelijkheden:
    • 1. Artikelen onderbouwen door bronverwijzingen aan te vullen;
    • 2. Deze bronnen bestelbaar te maken;
    • 3. Op basis van bronnen artikelen te laten schrijven;
    • 4. Stimuleren dat avm-producenten thematisch aan het werk gaan en hun materiaal vrij publiceren;
    • 5. Stimuleren dat er kwaliteitsbewust gewerkt wordt;
    • 6. Bezoekers aanleren dat zij kwaliteitsbewust zoeken
    • en hergebruiken.
  • 23. Concreet aan de slag
    • Met een mediawijsheid programma voor leerlingen en docenten voortgezet onderwijs
  • 24. Concreet aan de slag
    • Met het werven van vrijwilligers om met Wikipedia aan de slag te gaan: historisch geïnteresseerden, fotografen, cultuurliefhebbers, enthousiastelingen over stad en regio...
  • 25. Concreet aan de slag
    • Met het verzamelen van bronnen over stad en regio, die gekoppeld zouden mogen worden aan artikelen:
    • * Instituut voor Beeld & Geluid;
    • * Gemeentearchief Vlissingen;
    • * Stichting Scheepsbouw Vlissingen;
    • * Zeeuws Maritiem Muzeeum;
    • * Fotowedstrijd Monumentendag.
  • 26. Concreet aan de slag
    • Eind 2010 levert Bibliotheek Vlissingen een 'starterspakket' op voor bibliotheken, die willen bijdragen aan Wikipedia. Dat kan door actief content te willen ontwikkelen of die aan bronnen van de bibliotheek te koppelen.
    • Dat kan ook door expliciet aandacht te gaan besteden aan activiteiten in het kader van mediawijsheid, gericht op het werken aan of gebruik maken van Wikipedia.
    • Maar dat kan natuurlijk ook allebei!
  • 27. Aantrekkelijker konden we het niet maken