Onwetendheid welwillenden digitale bibliotheek 2011 4
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Onwetendheid welwillenden digitale bibliotheek 2011 4

on

  • 1,966 views

De begrippen bibliotheekvernieuwing en bibliotheekinnovatie zingen al jaren rond in de bibliotheeksector. Aan de digitalisering van de dienstverlening en de collecties wordt al gewerkt sinds de ...

De begrippen bibliotheekvernieuwing en bibliotheekinnovatie zingen al jaren rond in de bibliotheeksector. Aan de digitalisering van de dienstverlening en de collecties wordt al gewerkt sinds de computer zijn intrede deed (bibliotheken kunnen met een beetje goede wil zelfs beschouwd worden als ‘early adoptors’ van de technologie) maar in de laatste paar jaar is het proces in een stroomversnelling geraakt.

Statistics

Views

Total Views
1,966
Views on SlideShare
981
Embed Views
985

Actions

Likes
0
Downloads
4
Comments
1

3 Embeds 985

http://www.edwinmijnsbergen.nl 927
http://www.slideshare.net 57
http://webcache.googleusercontent.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

CC Attribution-NonCommercial-ShareAlike LicenseCC Attribution-NonCommercial-ShareAlike LicenseCC Attribution-NonCommercial-ShareAlike License

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • Ik lees ergens in de tekst het woord 'mistig'. Dat is het juiste trefwoord met betrekking tot innovatie.
    Iedereen heeft de mond vol van innovatie. Het zingt rond in de bibliotheekwereld.

    'INNOVATIE' Dat klinkt in deze context al bijna als iets sacraals, iets mythisch!
    Ik zit op dit moment meer te denken aan een synische aanpak. Zoiets als 'The Librarians and the Holy Innovation'.

    We zijn op weg naar iets wat we nog nooit gezien hebben en waar we alleen van gehoord hebben.

    Wat willen we bereiken? Willen we innoveren omwille van het innoveren?
    Wie willen we dienen? Onze eigen organisatie?
    Kijken we ook naar een grotere gemene deler?
    Wat is anno 2011 innovatief? Waarom hanteren we de Aquabrowser nog? Waarom wordt OCLC de opdracht voor een catalogus gegund?

    En inderdaad: wie bepaalt het tempo?
    Achter de schermen gebeurt ongetwijfeld heel veel. Echter de bibliotheekmedewerkers zien daar vooralsnog niet al te veel van. Hun zorg is dat ze hun werk kunnen doen en de klant kan helpen.
    De klant fronst de wenkbrauwen bij bij het zien van allemaal nieuwigheden in de bieb. Hij wil gewoon een boek lenen.
    Ik ben niet negatief, maar wel heel benieuwd wat straks uit de hoge hoeden springt.

    Stel dat er iets moois uit komt, dan ben ik heel blij en tevreden.
    Komt er iets uit waar ik mijn twijfels over heb, dan... Ja! Wat dan?
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Onwetendheid welwillenden digitale bibliotheek 2011 4 Onwetendheid welwillenden digitale bibliotheek 2011 4 Document Transcript

  • De onwetendheid van welwillenden Bibliotheekinnovatie of vernieuwing? Hoe je het ook noemt, er staat een enorme hoeveelheid werk te wachten voor bibliotheken. Maar wie bepaalt het tempo – en wie wacht af? Edwin Mijnsbergen schetst een beeld van de complexiteit en afhankelijkheden rondom vernieuwingsprojecten. Edwin Mijnsbergen
  • D De begrippen bibliotheekver- talogus, Johan Stapel) bekijkt, begrijp je hoe complex nieuwing en bibliotheekinno- dat speelveld is. vatie zingen al jaren rond in de bibliotheeksector. Aan de digitalisering van de dienstver- lening en de collecties wordt al gewerkt sinds de computer zijnintrede deed (bibliotheken kunnen met een beetjegoede wil zelfs beschouwd worden als ‘early adopters’van de technologie). Maar in de laatste paar jaar is hetproces in een stroomversnelling geraakt. De digitalewereld verandert steeds sneller, en om te overlevenmoeten bibliotheken mee veranderen, zo is de opvat-ting van velen. Dat mee veranderen klinkt eenvoudi-ger dan het in werkelijkheid is. Voor de gemiddelde bibliotheekmedewerker is hetVeel bibliotheken zijn openbare instellingen, die speelveld niet goed te overzien. Tegelijkertijd wordtworden gefinancierd met publiek geld, maar dat be- er in de berichtgeving over de ontwikkelingen weltekent niet dat de wereld achter de bibliotheken, het vaak naar verwezen. Dat leidt er soms toe dat men-‘bestuurlijke speelveld’, ook openbaar is, integendeel. sen vergeten wat de meeste bibliotheken voor ogenDie wereld wordt gekenmerkt door complexe struc- hebben met de aansluiting op de landelijke infra-turen, oude belemmerende afspraken, beperkte trans- structuur: veel bibliotheken willen in 2011 en 2012parantie en onzichtbare lobbyactiviteiten. Nu zou je hun eigen ambities combineren met de opleveringdenken dat je daar in de dagelijkse praktijk, op lokaal van een nieuwe of verbeterde website, die aansluit open regionaal niveau, niet veel van merkt, maar niets is de in aanbouw zijnde landelijke infrastructuur. Die-minder waar. Als je bijvoorbeeld aan de slag gaat met zelfde bibliotheken hopen daarnaast dat zij kunnende bouw van een nieuwe website, die enerzijds moet profiteren van een paar van de innovatieprojectenvoldoen aan de verwachtingen van de moderne inter- die in 2009 (de Subsidieregeling Bibliotheekinnovatie)netgebruiker en anderzijds aan de eisen die worden subsidie kregen van OCW. Voorbeelden daarvan zijn:gesteld door de subsidieverstrekkers, dan word je ge- de standaard webmodules voor websites, de projectenconfronteerd met vragen waarop je binnen de kaders Biebsearch en Boek1Boek, de Digitale Etalages en hetzoals ze zijn opgesteld door Bibliotheek.nl nog niet expertisecentrum Cross-mediaal. Tot slot: veel open-altijd het antwoord kunt vinden. bare bibliotheken willen uiteindelijk aangesloten wor- den op de Nationale Catalogus (in ontwikkeling).wEnsEn VERsUs kADERsOmdát de structuren zo complex zijn weet je nooit onDERDElEnprecies wanneer het ‘onwil’ is en wanneer niet. Ook Met deze gegevens in je gedachten moet je nu eensBibliotheek.nl heeft immers te maken met het com- proberen je een voorstelling te maken van een samen-plexe bestuurlijke speelveld en de vele partijen waar werkingsverband van vier bibliotheken dat verlangtrekening mee moet worden gehouden. Als je het (in- naar een eigentijdse website. Die website komt er so-complete) overzicht van de bestuurlijke infrastructuur wieso, omdat er op regionaal niveau al afspraken overin de bibliotheekwereld (afkomstig uit een presentatie zijn gemaakt, maar de oplevering heeft veel voeten invan de productmanager van Nationale Bibliotheekca- de aarde. Bibliotheken hebben tenslotte verschillende
  • doelstellingen, verschillende politieke opdrachten en lijk de Aqua-browser. Voor sommige bibliothekenverschillende organisatieculturen. Als je die zaken is het noodzaak dat er begin 2012 een nieuwe, goedniet op voorhand afstemt heeft het opzetten van een werkende bibliotheeksite wordt opgeleverd (denk bij-gezamenlijke website geen enkele kans van slagen. voorbeeld aan de Bibliotheek Vlissingen, waar de mo-Daarnaast moet worden gekeken welke (nieuwe) di- gelijke sluiting van het hoofdgebouw in die periodegitale diensten gewenst zijn, welke gezamenlijk kun- uitmuntende digitale alternatieven vereist). In eennen worden geleverd, welke impact dat heeft op de dergelijk geval is het natuurlijk van groot belang datbestaande dienstverlening en hoe dat vervolgens ver- je weet hoe het hart van je website, de catalogus dus,taald kan worden naar techniek en ontwerp. Omdat er uit zal gaan zien. Daar bouw je de website tenslottede samenwerkende bibliotheken hebben ingestemd omheen. Omdat je weet dat er een Nationale Catalo-met aansluiting op de landelijke infrastructuur (en gus in aanbouw is, waarvan de oplevering eind 2011daar ook subsidie voor ontvangen) moet ook reke- gepland is, probeer je informatie in te winnen overning worden gehouden met de technische randvoor- de eigenschappen en mogelijkheden van die catalo-waarden van die aansluiting, de eisen rondom de gus. Die informatie is in april 2011 echter nog maarlandelijke huisstijl en het landelijke aanbod van web- beperkt beschikbaar. Er zijn weliswaar projectdocu-site-elementen, de zogenaamde widget store. Tot slot menten met verklarende modellen en er is een kortemoet er ook aansluiting gezocht worden bij de andere toelichting te vinden op de website van Bibliotheek.nl,diensten die Bibliotheek.nl in ontwikkeling heeft: maar het wordt ook duidelijk dat een tijdige opleve-• de Nationale Bibliotheek Catalogus (NBC); ring van de NBC afhankelijk is van allerlei technische• de widget store; koppelingen waarvan nog maar bezien moet worden• de White Label Website Infrastructuur (WLWI), of die wel voor het eind van het jaar gelegd kunnen met gezamenlijke data/content opslag (DCR); worden.• de online betaalfunctie (iDeal c.s.);• de functie voor Identity Authentication Manage- stIltE ment en Single Sign-on (IAM); Naast de technische complexheid is er de politieke• het Data Warehouse (inclusief statistische gebruiks- complexheid rondom de Nationale Catalogus. Pas gegevens). onlangs werd duidelijk dat universiteitsbibliotheken niet zullen participeren in het project maar dat Bi-EEn VooRBEElDDIlEMMA bliotheek.nl wel zal samenwerken met de KoninklijkeBent u daar nog? Bedenk dat bovenstaande diensten Bibliotheek. Rondom de bouw van de catalogus isen factoren slechts de uitgangspunten van het aanslui- het nóg mistiger. In juli schreef Bibliotheek.nl op detingstraject zijn. Pas als je concreet aan de slag gaat eigen website: “De bouw van de catalogus is gegundmet de vernieuwing van bestaande diensten, merk aan twee partijen die een ruime bekendheid genietenje hoe afhankelijk je bent van afspraken die gemaakt in de bibliotheekbranche: OCLC en een consortiumwerden of nog zullen worden op landelijk niveau. waar NBD/Biblion de penvoerder van is. BinnenNeem bijvoorbeeld het onderdeel catalogus. Dat is enkele weken zullen ontwerp en bouw van de NBCvoor veel bibliotheken het hart van de dienstverle- daadwerkelijk starten.” In januari 2011 liet projectlei-ning. In Nederland worden die catalogi gebouwd en der Johan Stapel weten dat de bouw van de catalogusonderhouden door verschillende leveranciers (ven- nog niet was gestart, omdat er nog steeds onderhan-dors) en op verschillende platformen, maar die plat- deld wordt met de betrokken partijen. De opleveringformen zijn inmiddels – bij veel bibliotheken – wel van de NBC staat gepland voor 2011 maar het is nietvoorzien van dezelfde ‘schil’ of user interface, name- ondenkbaar dat die oplevering vertraging zal oplo-
  • pen, juist omdat het speelveld zo complex is. Over die hoogstwaarschijnlijk niet zullen worden geleverdde aard van de knelpunten in de onderhandelingen door Bibliotheek.nl. Het is namelijk wel goed dat alwil men in dit stadium niet veel loslaten bij Biblio- die websites van bibliotheken straks zijn voorzien vantheek.nl, maar duidelijk is wel dat je er als projectteam ‘widgets’ met aanwinsten, themadossiers, databankenniet volledig op kunt vertrouwen dat de NBC geïm- en een eenduidige huisstijl, hoewel dat natuurlijk nietplementeerd zal kunnen worden in december 2011. genoeg is. Het web van nu draait om veel meer danHet gevolg is dat je er noodgedwongen rekening mee alleen een website vol contentblokken.moet houden dat je de bestaande catalogus een plekzult moeten geven binnen de nieuwe website, met het oPEnstAAnDE VRAgEnrisico dat je die configuratie een paar maanden later Kunnen klanten straks bijvoorbeeld ook inloggen metalsnog moet vervangen door de nationale variant. hun Facebook-account en worden weblog en Twitter nu eindelijk ook geïntegreerd in de website? Hoe gagEDUlD zonDER Af tE wAchtEn je de verhalen en vragen van de webnomaden van nuHet voorbeeld van de Nationale Catalogus is wille- faciliteren rondom die contentblokken? Welke invul-keurig gekozen. Aan het innovatietraject zitten nog ling gaat jouw bibliotheek geven aan de oprukkendemeer haken en ogen. Hoe zit het bijvoorbeeld met apps en al die mobiele, locatiegebaseerde toepassin-het aanbod van e-books? Kunnen we wachten op een gen? Hoe til je personalisatie naar een hoger niveau?nationaal aanbod, op een centraal platform, of ver- Hoe breng je de unieke, lokale content naar je eigenkennen bibliotheken de mogelijkheden van de regio- gebruikers? Welke digitale rol kun je vervullen bin-nale markt? Het is begrijpelijk dat er niets kan worden nen de eigen regio? Binnen het project bibliotheekin-gezegd over de onderhandelingen met de uitgevers, novatie van Bibliotheek.nl wordt op deze vragen geenmaar hoe lang duren die onderhandelingen nog? En antwoord gegeven. Op landelijk niveau wordt nuhoe lang duurt het vervolgens nog voordat de e-books vooral gewerkt aan het op orde stellen van zaken endaadwerkelijk kunnen worden aangeboden? Hoeveel het op elkaar afstemmen van systemen: bouwstenengeduld is raadzaam, in een dergelijke situatie? Michiel worden geleverd, de presentatie wordt eenduidiger.Laan, projectleider eBooks van Bibliotheek.nl, kan Maar dat is geen innovatie, het is vernieuwing vanhet exacte antwoord daarop nog niet geven. Op het verouderde systemen. De innovatie zit in de sectorplatform Bibliotheek 2.0 zei hij daarover: “We pro- zelf, in de mensen. Bibliotheken zullen zelf ook ver-beren zo open mogelijk te zijn, maar helaas lenen dit nieuwingsinitiatieven moeten nemen, zonder de hulpsoort onderhandelingsprocessen zich niet altijd voor van Bibliotheek.nl. Laat dat wat nu landelijk gebouwdonmiddellijke openbaarheid. Wat we kunnen delen, wordt daarom slechts het uitgangspunt zijn, het moe-delen we zodra dat kan.” Tot op heden is er nog niets derschip. Vanaf dat moederschip moet de sector – alsbekend gemaakt over het tijdspad van de onderhan- geheel en individueel – uitzwermen, de gezichtendelingen. laten zien, de meerwaarde bewijzen, de dialoog aan-Toch doe je er, als projectteam, goed aan om gewoon gaan. Gebeurt dat niet, dan is de sector nog net zo ververder te gaan – ondanks alle vragen en de complexe van huis als voor het traject bibliotheekinnovatie. dibstructuren. Je kunt in ieder geval aan de slag met dediensten en widgets die wél beschikbaar zijn. Je moet Nootdaarnaast ‘gewoon’ zorgen dat je ruimte overhoudt Blogger in Residence Jan Klerk schrijft op het platformvoor de diensten en producten die later zullen volgen. Bibliotheek 2.0 wekelijks over de diensten die bij Biblio-Vervolgens moet je kijken naar de elementen die je theek.nl in ontwikkeling zijn. Je kunt zijn bijdragen vol-ook in je digitale dienstverlening wil inbouwen, maar gen via http://bit.ly/fyE31a.