Digitale bibliotheek, schatkamer van de toekomst

  • 1,756 views
Uploaded on

Een notitie van de VOB

Een notitie van de VOB

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,756
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3

Actions

Shares
Downloads
33
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. De digitale bibliotheek Schatkamer van de Toekomst
  • 2. De digitale bibliotheek Schatkamer van de Toekomst
  • 3. Inhoudsopgave 2. Organisatiediensten 28 Inhoudsopgave 4 2.1 Managementinformatiesysteem 28 Voorwoord 6 2.2 Relatiebeheersysteem 29 4 Inleiding 8 2.3 Centrale ledenadministratie 30 5 Doel en doelgroep 9 Outline 9 Eindsituatie 10 II De positionering 32 INHOUDSOPGAVE 3. De bibliotheek 34 I De digitale bibliotheek 12 3.1 Missie en ambitie 34 1. Webdiensten 14 3.2 De digitale bibliotheek in de kenniseconomie 35 1.1 Karakterisering website 14 3.3 Belang van de digitale bibliotheek 35 1.2 Inhoud website 15 3.4 Doelgroepen en hun verwachtingen 36 1.2.1 Catalogus 16 4. Het merkbeeld: twee pijlers 40 1.2.2 Lijsten 17 4.1 Schatkamer (verbeelding,verleiding en bronnen) 40 1.2.3 Themapagina’s 17 4.2 Ontmoetingsplaats (systematische ontsluiting 1.2.4 Lokale informatie 18 van ideeën en materialen) 41 1.2.5 Personalisatie 19 5. Het merkbeeld: vijf kenmerken 42 1.2.6 Partnerschappen 19 5.1 Inspirerend 42 1.3 Voorbeelden van widgets 20 5.2 Betrouwbaar 42 1.3.1 Basiswidgets 20 5.3 Verbindend 43 1.3.2 Verrassende widgets 24 5.4 Vrij toegankelijk 43 1.3.3 Innovatieve widgets 27 5.5 Begeleidend 44
  • 4. 6 7 VOORWOORD Voorwoord De digitale bibliotheek is één van de onderdelen van de vernieuwde bibliotheek. Vragen als “Welke rol speelt de digitale bibliotheek?” “Hoe wordt het merkbeeld vertaald naar de digitale wereld?” en “Welke functies vervult de digitale bibliotheek?” komen uitgebreid aan bod. Delen van dit verhaal komen overeen met het merkdocument ‘De positionering en het merkbeeld van de Bibliotheek. Schatkamer van de toekomst’. De focus van dit stuk is echter wezenlijk anders. Zoals de ondertitel al aangeeft staat hier de digitale bibliotheek centraal.
  • 5. Inleiding De bibliotheken vormen samen de grootste Doel en doelgroep maatschappelijke non-profit organisatie met leden. Dit document is bedoeld voor bibliotheekdirecteuren en 8 Meer dan 4 miljoen Nederlanders zijn lid van de hun medewerkers. Het geeft inzicht in de opbouw van de 9 bibliotheek. Tegelijkertijd heeft de bibliotheek in de digitale bibliotheek en onderbouwt het belang ervan. digitale wereld nog een bescheiden rol. Outline INLEIDING Maatschappelijke ontwikkelingen als digitalisering In het eerste deel komen de diensten van de digitale en toegenomen welvaart laten de bibliotheken niet bibliotheek aan bod. De diensten hebben betrekking op ongemoeid. Maar juist in een maatschappij waar we twee terreinen: de website en de organisatie van een dagelijks overspoeld worden met nieuwe informatie is er bibliotheek. Deze twee sets met diensten worden ook een duidelijke rol voor de digitale bibliotheek weggelegd. wel koffers genoemd: één met webdiensten en één met De digitale bibliotheek als plek waar betrouwbare organisatiediensten. De verschillende onderdelen kunnen informatie beschikbaar is en waar onafhankelijke en onafhankelijk van elkaar worden toegepast. zinvolle selecties worden gemaakt. In het tweede deel staat de nieuwe positionering van het De digitale bibliotheek is een product van de stichting merk de Bibliotheek centraal. We gaan daarbij uit van Bibliotheek.nl en is bedoeld voor bibliotheken en hun de bibliotheek als schatkamer en ontmoetingsplaats en eindgebruikers. De stichting Bibliotheek.nl is een zelfstandige beschrijven de vijf kenmerken die daarbij horen. Deze vormen organisatie, maar werkt nauw samen met zowel de de basis van de digitale bibliotheek en zullen later worden brancheorganisatie (VOB) als het sectorinstituut (SIOB). vertaald in verschillende digitale toepassingen.
  • 6. Eindsituatie Het beeld in dit document schetst de situatie over enkele jaren. Daar wordt nu volop aan gewerkt. Dit betekent ook dat we af en toe schakelen tussen ‘ver weg’ en ‘overmorgen’. 10 En soms zien we wel de stip aan de horizon maar kennen 11 we enkel nog de voorbeelden van dichtbij. Immers, innovatieve nieuwe toepassingen laten zich niet plannen. Wie had twee jaar geleden de ‘apps’ en de iPad voorspeld? VOORWOORD Het huidige ICT-landschap in de bibliotheekwereld er één van totale versnippering. En ook de beslisstructuren zijn decentraal. De weg van bibliotheek.nl is dus een weg van verleiding en tijd.
  • 7. I De digitale bibliotheek 12 De digitale bibliotheek is de nieuwe online toegangspoort De digitale bibliotheek biedt twee soorten diensten 13 tot de wereld van kennis en verbeelding, de wereld van aan. De eerste heeft betrekking op de website (de reizen met de geest. De positionering van de bibliotheek presentatie van de bibliotheek in de digitale wereld), de als schatkamer en ontmoetingsplaats in het hart van tweede op ondersteuning van de bibliotheekorganisatie 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK de kenniseconomie vormt hierbij de basis. Op haar (digitale toepassingen voor de bibliotheekorganisatie). website is alle informatie van de bibliotheken te vinden. De verschillende diensten kunnen onafhankelijk van Ook ontwikkelt de digitale bibliotheek diensten zoals elkaar worden toegepast. In hoofdstuk één bespreken innovatieve widgets, aansluiting op databases van andere we de webdiensten en in hoofdstuk twee komen de maatschappelijke organisaties en een centraal systeem organisatiediensten aan bod. voor ledenadministratie.
  • 8. 1. Webdiensten leengegevens en binnen afzienbare tijd op de NBC (Nationale Bibliotheek Catalogus) en een centrale ledenadministratie. 1.1 Karakterisering website De website www.bibliotheek.nl is de collectieve website De website bevat een schat aan informatie en er is voor 14 en staat symbool voor de vernieuwing van de bibliotheek. ieder wat wils. De leerling vindt er informatie voor zijn 15 Bibliotheken kunnen gebruik maken van deze site. Ze spreekbeurt, de ZZP-er houdt met behulp van de digitale hebben daarmee een website in de landelijke huisstijl die in bibliotheek zijn vakkennis bij en de leraar vindt er materiaal eerste instantie aansluit op hun eigen collectie en leden- en om zijn lessen mee te verrijken. 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK De bezoeker kan de website op verschillende manieren gebruiken. Hij kan er ronddwalen en zich laten inspireren door de themapagina’s of de lijsten van bijvoorbeeld nieuwe boeken en boeken die net zijn teruggebracht. Hij kan ook gericht op zoek gaan naar een bepaald boek, DVD of bijvoorbeeld CD, of hulp vragen als hij het zelf niet kan vinden. Hij krijgt er adviezen op maat passend bij zijn eigen voorkeuren en interesses. - WEBDIENSTEN 1.2 Inhoud website De website bibliotheek.nl wordt opgebouwd uit verschillende widgets. Een widget is een kleine applicatie die één bepaalde functie uitvoert. Een aantal widgets kan ook gebruikt worden in andere sites zoals iGoogle of Facebook. Widgets hebben als voordeel dat ze snel,
  • 9. gemakkelijk en onafhankelijk van elkaar kunnen worden uitgebreid, waardoor de bezoeker hem op verschillende geïmplementeerd. Zo houdt elke bibliotheek en elk lid manieren kan doorzoeken. Hij kan er gericht zoeken, maar de mogelijkheid eigen webpagina’s samen te stellen. hij kan zich er ook door laten inspireren en verrassen. Hij Ook hebben bibliotheken de mogelijkheid zelf widgets te kan bijvoorbeeld met een zoekactie alle muziek, literatuur 16 ontwikkelen en in te voegen. en films vinden uit een bepaald genre. Of hij bekijkt 17 de themapagina over spiritualiteit en komt zo bij een interessante blog over dat onderwerp. De mogelijkheden van de catalogus zijn schier oneindig. 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK 1.2.2 Lijsten De website biedt de mogelijkheid om lijsten te maken of te raadplegen. Bezoekers kunnen bijvoorbeeld bijhouden welke boeken ze hebben gelezen, welke 1.2.1 Catalogus films ze nog willen zien en welke games ze hebben Een belangrijk onderdeel van de website is de NBC geleend. Deze lijsten kunnen (anoniem) gedeeld worden (Nationale Bibliotheek Catalogus). Deze catalogus bevat met andere bibliotheekleden en zo ontstaat er een een compleet overzicht van alle in Nederland beschikbare interactieve gemeenschap waarbinnen informatie kan - WEBDIENSTEN en uitgegeven materialen: literatuur (fictie en non-fictie), worden uitgewisseld. De digitale bibliotheek dus als (blad-) muziek, films, games, kranten en tijdschriften. De ontmoetingsplaats en verbinder. NBC geeft ook aan in welke bibliotheek het materiaal te vinden is. In samenwerking met maatschappelijke 1.2.3 Themapagina’s partners worden daar in de toekomst alle culturele en De website biedt themapagina’s waarop alle wetenschappelijke bronnen aan toegevoegd. informatie over een bepaald onderwerp bij elkaar staat. De zoekfuncties binnen de catalogus worden verbeterd en Zo vindt de bezoeker snel en eenvoudig alle informatie
  • 10. over het onderwerp van zijn keuze. Ook kunnen leden of 1.2.5 Personalisatie groepen gebruikers (leraren, leden van leesclubs, etc.) een Behalve verschillende eigen themapagina samenstellen om zo alle voor hen functies biedt de website relevante informatie overzichtelijk te bundelen. aan bibliotheekleden 18 en organisaties ook 19 veel mogelijkheden tot personalisatie. Na het invoeren van het 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK lidnummer toont de website niet alleen de lenergegevens en de status van het abonnement, maar ook een persoonlijke 1.2.4 Lokale informatie activiteitenagenda en tips De bibliotheek is een knooppunt van lokale voor materialen, gebaseerd maatschappelijke organisaties. Op de website wordt de op de eigen interesses. Uiteindelijk kunnen leden ook een beschikbare informatie van deze organisaties gebundeld eigen themapagina maken. - WEBDIENSTEN en krijgt de bezoeker snel inzicht in de lokale activiteiten en mogelijkheden. Zoek je bijvoorbeeld een schaakvereniging? 1.2.6 Partnerschappen Op de website van de bibliotheek staan ze allemaal genoemd De website bevat niet uitsluitend materialen van en worden de resultaten op een landkaart getoond, inclusief de bibliotheken. Er komt ook informatie van andere schaakboeken en informatie. Wil je vanavond naar een maatschappelijke organisaties beschikbaar. Hiervoor klassiek concert? Je hoeft de site van de bibliotheek maar even worden partnerschappen afgesloten met culturele en te raadplegen en je weet waar een concert gegeven wordt. wetenschappelijke instellingen, zoals musea, omroepen en universiteiten.
  • 11. 1.3 Voorbeelden van widgets Mijn favorieten Behalve naar inhoud kunnen de verschillende Een bezoeker kan op de website bijhouden welke titels hem widgets van de website ook worden ingedeeld naar de aanspreken, deze als favoriet markeren en in aparte lijsten verwachting van een bezoeker. Sommige onderdelen van bijhouden. Met behulp van een sterrensysteem kan aan elk 20 de website zijn voor de bezoeker vanzelfsprekend. Dit zijn boek een waardering worden gekoppeld. 21 de zogenaamde basiswidgets. Andere toepassingen zijn verrassender en sommige zullen zelfs echt vernieuwend Nieuws zijn. Hieronder volgt de indeling naar verwachtingen van De applicatie “Nieuws” geeft een overzicht van korte 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK de bezoeker. nieuwsberichten, gemaakt door de lokale bibliotheek. Door op het bericht te klikken komt de bezoeker bij het volledige 1.3.1 Basiswidgets bericht terecht. Etalage De etalage biedt boeken en muziek ter inspiratie op geselec- teerde thema’s. Door op een titel te klikken krijgt de bezoeker meer informatie en kan hij de beschikbaarheid controleren. Geleende materialen - WEBDIENSTEN Een bibliotheeklid dat zich met behulp van het lidnummer heeft aangemeld kan in één oogopslag zien welke materialen hij in zijn bezit heeft (gehad), wanneer de materialen retour moeten en welke hij heeft aangevraagd. Ook heeft hij via de website de mogelijkheid de materialen te verlengen en stuurt de bibliotheek hem een herinnering als de uitleentermijn (bijna) verstreken is.
  • 12. Activiteiten Locaties met openingstijden Onder het kopje activiteiten worden lokale activiteiten voor de Op een interactieve landkaart met daarop de bibliotheken komende week getoond. Door op de activiteit te klikken wordt in de geselecteerde regio worden de adresgegevens en de de bezoeker doorgeleid naar de pagina met alle informatie openingstijden weergegeven. Voor de openingstijden wordt 22 over het event. een koppeling met de werkelijke tijd gemaakt. Daarbij 23 betekent groen dat de bibliotheek open is en wordt erbij Recensies vermeld tot wanneer dit het geval is. Rood daarentegen Deze widget toont de bezoeker de nieuwste recensies, staat voor gesloten, maar gaat vergezeld van het tijdstip 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK eventueel gefilterd op thema’s of interesses. Recensies helpen waarop de bibliotheek weer open gaat. bezoekers een keuze te maken uit de enorme hoeveelheid materiaal. Er staan zowel professionele recensies van journalisten als recensies van lezers. Bannercarrousel De bannercarrousel kan worden vergeleken met de wand met posters en het rek met flyers in de fysieke bibliotheek. Met behulp van de carrousel kunnen bepaalde activiteiten, - WEBDIENSTEN mededelingen of instellingen extra onder de aandacht worden gebracht. Klantenservice De klantenservice biedt bezoekers ondersteuning bij het gebruik van de website. Dit gebeurt met behulp van korte videoboodschappen en door middel van een lijst met veelgestelde vragen (faq).
  • 13. 1.3.2 Verrassende widgets De bezoeker van de site krijgt op basis van zijn persoonlijke leenhistorie suggesties voor boeken die goed bij hem Dossiers passen. Dit systeem is gebaseerd op de waardering van De collectie van de bibliotheek biedt een schat aan andere bezoekers. De service behelst: 24 informatie die naar aanleiding van een actuele gebeurtenis • Aanbevelingen voor materialen 25 of bepaald onderwerp kan worden geraadpleegd. In een • E-mails met de top 10 van boeken en andere media dossier wordt alle relevante informatie gebundeld. Een die de lener zullen aanspreken dossier bevat ook afbeeldingen en een literatuurlijst. • Suggesties voor een alternatief als een gezocht 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK Dossiers kunnen door andere bibliotheken worden boek niet aanwezig is overgenomen. Er zijn dossiers voor verschillende • Attendering op nieuwe titels die aansluiten op doelgroepen, voor het onderwijs en voor themagroepen. het klantprofiel • Contact met anderen die een soortgelijk profiel hebben Teruglegkar • Attendering via de mobiele telefoon van een lid als hij De teruglegkar biedt een overzicht van alle recent terug- in de buurt van de bibliotheek komt. gebrachte titels in de fysieke bibliotheek. De teruglegkar blijkt een favoriet bij vele leden. - WEBDIENSTEN Persoonlijk advies De bezoeker van de website kan advies krijgen over te lezen boeken. Dit advies wordt automatisch gebaseerd op je eigen leengedrag en het leengedrag van anderen; ook een advies van de bibliothecaris is mogelijk.
  • 14. Waarderingen en tags 1.3.3 Innovatieve widgets Een bezoeker kan met behulp van sterren aangeven wat Op de website komen ook nieuwe widgets te staan, hij van een bepaalde titel vindt. Ook kan hij bij een titel die je niet direct met bibliotheken associeert. Op dit een tag (een label, een soort markering) invoeren. Alle moment gaat het om twee widgets, maar in de toekomst 26 waarderingen in sterren en de tags zijn terug te vinden op worden dit er steeds meer. 27 de detailpagina van de desbetreffende titel. Bibliotheek live streaming Uitgelicht Tijdens een activiteit in de bibliotheek, bijvoorbeeld een 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK In de widget “Uitgelicht” wordt aan verschillende titels extra cursus of debat worden er steeds meer live opnames informatie toegevoegd. Het kan gaan om aanvullend beeld- gemaakt, die direct kunnen worden bekeken op de website. materiaal, andere bronnen zoals audio- of videomateriaal of De bezoeker kan dan live meekijken. Alle opnamen van extra informatie zoals een interview met de auteur of een activiteiten kunnen ook op een later tijdstip worden verwijzing naar een dossier over hetzelfde onderwerp. teruggekeken. In de toekomst wordt ook participatie vanuit huis mogelijk. Kunstexpositie Met deze widget worden tentoonstellingen en exposities - WEBDIENSTEN digitaal toegankelijk gemaakt. Op de website van de bibliotheek worden verschillende kunstwerken getoond met een korte toelichting en met een selectie aan relevante boeken, artikelen etc.
  • 15. 2. Organisatiediensten baar op lokaal en landelijk niveau. Het geeft inzicht in de De organisatiediensten van de digitale bibliotheek achtergrond van bibliotheekleden en hun leengedrag. bestaan uiteindelijk uit drie onderdelen: een managementinformatiesysteem met gereed- Op basis van deze informatie is het mogelijk de dienst- 28 schappen voor marketingacties, een verlening verder te verbeteren. Welke materialen worden 29 relatiebeheersysteem (CRM, Customer Relations veel geleend? Wat zijn de kenmerken van onze trouwe Management) en een ledenadministratiesysteem. leden? Is het mogelijk om aan een groep leden een bepaald interessepatroon te koppelen? 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK Deze diensten zijn erop gericht dat de uitwisseling van gegevens tussen bibliotheken eenvoudiger wordt Met dit systeem kunnen ook gerichte marketingacties en sneller gaat. Zo werken we stap voor stap toe worden georganiseerd. Men kan bijvoorbeeld met één naar een centraal collectiesysteem en een centrale druk op de knop alle leden selecteren die de afgelopen ledenadministratie. drie maanden geen materialen hebben geleend en hen een passend bericht sturen. Maar ook acties die Om de mogelijkheden van de geboden aansluiten bij de actualiteiten, bijvoorbeeld in de week organisatiediensten optimaal te benutten moet van het spannende boek aan leden die veel thrillers er eerst nogal wat voorwerk verricht worden. De en detectives lenen of aan jonge kinderen in het kader - ORGAN ISATI EDI ENSTEN implementatie van deze diensten start daarom van de Kinderboekenweek, zijn mogelijk. Ten slotte medio 2011 en zal gefaseerd worden doorgevoerd. wordt het eenvoudiger om het resultaat van dergelijke marketingacties te meten. 2.1 Managementinformatiesysteem Wanneer de gegevens van verschillende bibliotheken 2.2 Relatiebeheersysteem in één informatiesysteem beschikbaar zijn, komt er De tweede organisatiedienst die de digitale potentieel een schat aan managementinformatie beschik- bibliotheek levert is een relatiebeheersysteem. Hierin
  • 16. worden de zakelijke relaties van de bibliotheek verzameld en geordend. Het biedt verschillende mogelijkheden om bij te houden met welke personen en organisaties er contact is geweest, wanneer het contact heeft plaatsgevonden en wat 30 de gemaakte afspraken zijn. 31 2.3 Centrale ledenadministratie Op de lange termijn biedt een centrale online 1 DE DIGITALE B I B LIOTH EEK ledenadministratie veel voordelen en bespaart het veel tijd en geld. In de ideale situatie is elke bibliotheek aangesloten op hetzelfde systeem waarin alle gegevens collectief en centraal worden beheerd, maar de afzonderlijke bibliotheken elk verantwoordelijk zijn voor hun eigen deel. Met andere woorden: één huis met ieder een eigen kamer. Voordat we zover zijn, moet er nog veel gebeuren. Er zijn stevige politieke, organisatorische en technische afspraken nodig en zelfs daarna is er nog veel werk te verzetten. De verwachting is dan ook dat een centrale ledenadministratie op zijn vroegst in 2015 kan worden gerealiseerd.
  • 17. II De positionering 32 In dit deel schetsen we de positionering en het nieuwe De nieuwe positionering is geen totale omslag ten opzichte 33 merkbeeld van de bibliotheek als schatkamer en van onze huidige positie, maar een bijstelling. We blijven ontmoetingsplaats. dicht bij ons DNA, maar geven het op een meer eigentijdse manier vorm. Bij de beschrijving van het merkbeeld maken 2 DE POSITIONERING we een omslag van een functionele positionering naar een emotionele invalshoek.
  • 18. 3. De bibliotheek 3.2 De bibliotheek in de kenniseconomie Nederland is een kenniseconomie. Daarin staan 3.1 Missie en ambitie innovatie en creatie centraal en is de beschikbaarheid De bibliotheek is de toegangspoort tot de wereld van informatiebronnen en de vrije toegang daartoe van 34 der kennis en verbeelding. Daarmee is ze dé publieke wezenlijk belang. De digitale bibliotheek kan die toegang 35 partner in levenslang leren en persoonlijke ontwikkeling. tot informatie bieden: snel en eenvoudig, altijd bereikbaar We plaatsen onszelf in het hart van de maatschappij en de en betrouwbaar. ontwikkeling van de kenniseconomie. 2 DE POSITIONERING - DE BIBLIOTHEEK 3.3 Belang van de digitale bibliotheek Onze missie is gebaseerd op het UNESCO-manifest1 De digitale bibliotheek heeft net als de fysieke waarin staat: “De openbare bibliotheek, de plaatselijke bibliotheken te leiden gehad onder versnippering2, zowel toegangspoort tot kennis, schept essentiële voorwaarden in websites en datasystemen als in publieksbenadering. voor levenslang leren, onafhankelijke besluitvorming Eén collectieve digitale bibliotheek moet daar verandering en de culturele ontwikkeling van individuen en in brengen. maatschappelijke groeperingen.” De digitale bibliotheek heeft veel voordelen. We hebben alles in huis om deze missie waar te maken. Natuurlijk levert het een kostenbesparing op: door De bibliotheken vormen samen een publieke dienst van krachtenbundeling kunnen de kosten voor ICT-systemen ongekende omvang. We beschikken over een enorme en marketingcampagnes omlaag. Maar belangrijker nog collectie met grote relevantie, hebben een groot bereik, is dat de digitale bibliotheek de herkenbaarheid van het bieden iedereen de gelegenheid zichzelf verder te merk de Bibliotheek vergroot en de toegankelijkheid van ontwikkelen en zijn de natuurlijke partner van scholen en de bibliotheken verbetert. maatschappelijke instellingen. 1 De volledigetekst van het UNESCO-manifest is te vinden op: 2 Zie ook het merkdocument ‘De positionering en het merkbeeld van http://archive.ifla.org/VII/s8/unesco/dutch.htm de Bibliotheek. Schatkamer van de toekomst.’
  • 19. Bron van exploratie I We Tot slot biedt de digitale bibliotheek nieuwe mogelijk- heden. Er komt meer managementinformatie beschikbaar, waardoor het leengedrag van leden of de resultaten van Uitnodiging Invullen van onbevangen tot ontdekken marketingacties makkelijker kunnen worden vergeleken. nieuwsgierigheid 36 Ook kunnen er met de digitale bibliotheek verbindingen 37 worden gelegd die voorheen niet mogelijk waren. De Bron van belang Bron van kennis de Bibliotheek koppeling met databases van andere maatschappelijke Bron van verrijking en instellingen is daar een goed voorbeeld van. ervaring 2 DE POSITIONERING - DE BIBLIOTHEEK Leveren van Een mogelijkheid 3.4 Doelgroepen en hun verwachtingen Meerwaarde tot ontspanning De doelgroepen van de digitale bibliotheek komen grotendeels overeen met de doelgroepen van de fysieke Een nuttige functionele noodzakelijkheid bibliotheek. De huidige leden (volwassenen, kinderen en jongeren) vormen een belangrijke groep, maar daarnaast Me Them Bron van doelgericht zoeken richt de digitale bibliotheek zich ook op nieuwe groepen zoals ‘grijze’ leden, ZZP-ers, hoogopgeleide beslissers en leden van boekenclubs. Tot slot biedt de digitale bibliotheek lokale maatschappelijke organisaties en gemeenten een platform om informatie aan te bieden. Bron van exploratie De bezoekers van de digitale bibliotheek hebben Er is een open houding naar de bibliotheek. Het is een verschillende verwachtingen. Deze verwachtingen kunnen plaats waar de bezoeker geprikkeld en verrast wil worden, worden ingedeeld in vier dimensies3. Bij elke verwachting waar zijn nieuwsgierigheid wordt gevoed en die hem aan- hoort een andere rol voor de digitale bibliotheek. Hiernaast zet om nog meer te weten te komen. De bibliotheek heeft worden de vier typen verwachtingen kort beschreven. een actieve, inspirerende rol. 3 DDB onderzoek, januari 2010
  • 20. Bron van doelgericht zoeken De bezoeker weet wat hij zoekt en verwacht van de biblio- theek dat deze zoektocht eenvoudig en succesvol verloopt. 38 De bibliotheek zorgt dat het aanbod snel doorzoekbaar en 39 gemakkelijk toegankelijk is en heeft een uitvoerende rol. Bron van kennis 2 DE POSITIONERING - DE BIBLIOTHEEK De bezoeker wil graag nieuwe kennis op doen en in de bibliotheek is deze informatie systematisch geordend en vrij toegankelijk beschikbaar. Hij gaat zelf op onderzoek uit. De bibliotheek heeft een organiserende rol. Bron van beleving De bibliotheek is een plek waar de bezoeker nieuwe ervaringen kan opdoen. Hij ontmoet er andere mensen of geniet in de fysieke bibliotheek van de rust en de stilte. De bibliotheek heeft een faciliterende rol.
  • 21. 4. Het merkbeeld: twee pijlers 4.2 Ontmoetingsplaats (systematische ontsluiting van ideeën en materialen) Het merkbeeld is gebaseerd op twee pijlers: de De tweede pijler van het merkbeeld is die van ontmoetings- bibliotheek als schatkamer en als ontmoetingsplaats. plaats. De bibliotheek brengt bezoekers in ontmoeting 40 Deze basis is ook de kern van de digitale bibliotheek. met informatie en ideeën. Bibliotheken beschikken over 41 de meest complete en veelzijdige collectie van Nederland 4.1 Schatkamer (verbeelding, verleiding en bronnen) en alle informatiebronnen zijn systematisch geordend en De bibliotheek is de grootste schatkamer van eenvoudig toegankelijk, zowel fysiek als digitaal. 2 DE POSITIONERING - HET MERKBEELD Nederland. Het is een schatkamer vol materialen, ideeën en verhalen. Een inspirerende omgeving waar de bezoeker Ontmoetingsplaats heeft tevens betrekking op de ongeremd kan experimenteren en waar hij telkens nieuwe bibliotheek als vrij toegankelijke publieke ruimte. Iedereen ontdekkingen doet. Het ideale vertrekpunt voor ‘reizen kan er binnenlopen en bezoekers kunnen er ongestoord met de geest’ naar alle uithoeken van het universum: van werken, rondneuzen en discussiëren. Ook worden er astrofysica tot poëzie en van Siberië tot Socrates. Een plaats bijeenkomsten en debatten georganiseerd. In verschillende voor onbevangen nieuwsgierigheid. bibliotheken is gebleken dat dit soort evenementen een belangrijke reden zijn voor bibliotheekbezoek. De bibliotheek verleidt en verlekkert. De materialen van de bibliotheek nodigen de bezoeker uit om kennis te vergaren van werelden die hij nog niet kent. Hij verbreedt zijn horizon en leert zich te verplaatsen in anderen. Dit leidt tot een beter begrip en meer flexibiliteit en creativiteit. Kennis van de eigen geschiedenis, gewoonten en gebruiken leidt tot sociale samenhang en biedt zekerheid.
  • 22. 5. Het merkbeeld: vijf kenmerken 5.3 Verbindend De bibliotheek is een knooppunt in het 5.1 Inspirerend netwerk van lokale maatschappelijke organisaties. De bibliotheek inspireert. Bezoekers struinen door Ze verbindt mensen en organisaties via digitale 42 de schatkamer, ontdekken nieuwe invalshoeken en krijgen netwerken, kennissystemen en debat. Ook biedt ze 43 nieuwe ideeën. Ze ontdekken verre werelden, snuiven ondersteunende informatieservices (in samenwerking cultuur op en worden verrast door nieuwe inzichten en met landelijke partners uit het domein van onderwijs, technologieën. Ze volgen hun nieuwsgierigheid en gaan wetenschap en cultuur) en beheert ze een uitgebreide 2 DE POSITIONERING - HET MERKBEELD op ontdekkingstocht, op eigen gelegenheid of onder collectie materialen van de desbetreffende organisaties. begeleiding van enthousiast personeel. 5.4 Vrij toegankelijk 5.2 Betrouwbaar Iedereen kan de bibliotheek bezoeken, daarvoor In de bibliotheek is een overweldigend aanbod van hoef je geen lid te zijn. De bibliotheek biedt bezoekers informatiebronnen aanwezig. Alle informatie is goed de gelegenheid rustig te studeren, te lezen, te werken of geordend en er zijn verschillende zoeksystemen beschikbaar iets uit te zoeken. Maar het is ook een plek om anderen te om alles snel en gemakkelijk te vinden. ontmoeten. Bijvoorbeeld om samen een opdracht te maken, De breedte van de collectie is bijna onvoorstelbaar: fictie te overleggen of te debatteren. De bibliotheek biedt de en non-fictie, cd’s en bladmuziek, games en dvd’s, kranten ruimte en alle mogelijke voorzieningen om deze activiteiten en tijdschriften. Maar de bibliotheken ontsluiten ook uit te voeren. allerlei informatie van maatschappelijke organisaties, zoals opnames van popconcerten en balletvoorstellingen, geschiedenis-verhalen uit het archief en objecten uit musea.
  • 23. 5.5 Begeleidend De bibliotheek is een partner voor het onderwijs. Leerlingen en docenten zijn automatisch lid en bezoeken de bibliotheek regelmatig. Leerkrachten vinden er EXTE 44 materiaal om hun lessen mee te verrijken. En als het RN 45 Ik ontwikkel me E er niet is, wordt het in overleg ontwikkeld. Leerlingen W Ik heb een bredere AA Systematisch => belangstelling verzamelen er materiaal voor bijvoorbeeld een werkstuk R DE N consciëntieus Ik sta en kunnen er advies krijgen over leesboeken en andere EN Vrolijk, levenslustig open voor RD 2 DE POSITIONERING - HET MERKBEELD Vrije toegang, vrije werk- verrassingen en ontmoetingsplekken materialen. Voor volwassenen heeft de bibliotheek AA Open, Bewijsvoeri Ik kan EW Je kan altijd om zorgend, Elke stad informatie over opleidingen. warm hulp vragen genieten ng van het INTERN Browsen en een leven Alle NL Uitnodigend, proberen zonder druk Schatkamer en een boeken, cd’s, dvd’s overtuigend en controle Ik houd Ontmoetingsplaats van leven, voor inspiratie, kennis Blijven verhalen, Centrum van en leesplezier zolang muziek Rijk/delend de stad je wilt Wa Ik sta ard ep o s i ti e midden in Betrouwbaar De ideale proeftuin; de wereld alles voorhanden tegen een niet te overtreffen prijs Modern, vrolijk, Geïnteresseerd, levenslustig contact zoeken ID HO M ER H E CH K P E R S O O N L I J K H E E K ZI E PR T A AT E N GEDRA AG T D E B I B LI O
  • 24. Colofon Uitgave Vereniging Openbare van Bibliotheken in Nederland Versie 1.1, november 2010 Tekst Dirk Houtgraaf Samenstelling en redactie Stephanie Verhagen Eindredactie Linda Vermeulen Ontwerp & opmaak CreaBea Drukwerkbegeleiding Biblionet Enschede