Your SlideShare is downloading. ×
0
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

лекц. 10 хуурай газрын ус гол мөрөн

4,001

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
4,001
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
113
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Газарзүйн багш: Д.Аззаяа
  • 2. Орсон борооны ус хаачих вэ? Зарим нь эргэжууршин ихэнх нь газрын хөрс рүү шингэнэ. Харинцардмал зам, хадны хонхорхойд тогтсон усшингэдэггүйг та нар мэдэх билээ. Яагаад энэ вэ?Учрыг ярилц: үүнтэй нэгэн адил газрындавхаргын чулуулгуудын зарим нь усыгшингээдэг. Ийм давхаргыг уст давхарга гэнэ.Зарим нь усыг шингээж нэвтрүүлдэггүй. Үүнийг устогтоогч давхарга гэнэ.
  • 3. Газрын гүнд орших уст давхаргад чулуулгийннүх орших ан цаваар гүний ус бүрэлдэнэ. Эхгазрын давхаргын зөвхөн 800 м хүртэл гүндорших усны нийт хээмжээ нь дэлхийн бүхголын усны эзэлхүүнээс 3000 дахин их ажээ.
  • 4. Хуурай газрын ус Ул Артезийнхөрсний ус ус
  • 5. Артезийн ус нь ул хөрсний уснаас илүүгүнд, ус тогтоогч 2 давхаргын хооронд,их даралтанд шахагдаж оршдог.Ул хөрсний ус гэдэг нь газрынгадаргаас доош эхний ус тогтоогчдавхаргын дээр орших усыг хэлнэ.Ул хөрсний усны толь нь чийглэгуур амьсгалтай газар гадаргадойрхон, хуурай нутагт гүнд оршино.
  • 6. Гол мөрөн гэдэг нь хонхор газрыг дагаж голдиролоорурсаж буй урсгал ус юм. Голын урсгал нь хүндийнхүчний нөлөөгөөр үүсэж алс хол зайг туулнаихэнхдээ бусад гол болон нуур, далай тэнгистцутгана.Том голыг цутгалуудынх нь хамтаар гол мөрнийсистем гэж нэрлэнэ. Голын системд хамаарагдахталбайг ус хураах талбай буюу ай сав гэнэ. Нэгголын ай сав нь нөгөө голын ай саваас усхагалбараар зааглдагдана.
  • 7. Ус хагалбар нь голын системийг зааглаж буй газрынгалдаргын хамгийн өндөр цэгүүдийг дайрсан шугамюм. Амазонк мөрний ай сав газар талбайгаараадэлхийд хамгийн томд орно. Тэр нь 7 сая км2 орчимбөгөөд нийт хуурай газрын 4,8% болдог байна.Голын урсгалын хурд ялгаатай. Урсгал удаантай ньцагт 0,8 км түүнээс бага байхад хурдан урсгалтай ньцагт 32 км байх нь ч бий. Урсгалын хурднаас уснызарцуулга, ус газрын гадаргыг эвдэх, түүнээс гарсанхурдас чулуулагийг зөөх олон зүйл хамаарч байдаг.
  • 8. 1. УСНЫ ЗАРЦУУЛАЛТ. Голын голдрилын хөндлөн огтлолоор нэгж хугацаанд урсан өнгөрч буй усны хэмжээ бөгөөд гол мөрөн хэр их устай болохыг үзүүлдэг. Усны зарцуулалтыг нэг секундэд хэдэн шоо метр ус урсан өнгөрч байгаагаар тооцож м3/сек-ээр хэмжинэ. Усны зарцуулалт нь урсгалын хурднаас хамаарна. Доорх томъѐогоор илэрхийлнэ.
  • 9. Q=Vxdxf Q- усны зарцуулалт V- усны дундаж хурд d- голын гүн f- усны дугдаж хурдАмазонк мөрөн дэлхийд усны зарцуулалтаар хамгийних -1940 м3/сек , Ховд гол 300м3/сек байх жишээтэй. Голмөрний усны төвшин өөрчлөгдвөл усны зарцуулалт чөөрчлөгдөнө. Голын усны зарцуулалт нь ус татрах үедхамгийн бага, шар усны үер болон гэнэтийн үерийнхугацаанд хамгийн их байдаг.
  • 10. 2. УРСАЦЫН ЭЗЛЭХҮҮН. Нэлээд урт хугацаанд голдрилын хөндөлөн огтлолыг урсацын эзэлхүүн гэдэг. Урсацын эзэлхүүнийг хоногоор, сараар, жилээр гаргадаг.
  • 11. 3.ЖИЛИЙН УРСАЦЫН ХЭМЖЭЭ. Энэ нь нол мөрний усны нөөцийн үндсэн үзүүлэлт юм. W=QxT томъёогоор тодорхойлно. W-жилийн урсацын эзэлхүүн Q-жилийн дундаж зарцуулалт T- хугацаа буюу жилийн секундуудын нийлбэр тоо (дунджаар Т= 31,56х106)Далай тэнгист маш олон тооны гол мөрөн цутгах боловч тэнд юүлэгдэж буй усны ихэнхийг Конго, Амазонк, Миссисийн зэрэг хэдэн том голын ус эзэлдэг.
  • 12. Гол мөрдийг тэжээлийнх нь байдлаар хурборооны, цасны, мөс, мөсөн голын, гүний усны болонхолимог тэжээлтэй гэж ангилна. Тэжээлийн төрөлдголын эх авсан байдал ба уур амьсгалын төрхнөлөөлнө.Гол мөрний усны хэмжээ, түүний төвшний өөрчлөлтнь тэдгээрийн тэжээлийн байдлаас ихээхэн хамаарна.Жишээ нь: Чийглэг уур амьсгалтай дулаан орныголуудын үндсэн тэжээл нь хур бороо байхад сэрүүнбүсийн гол мөрд ихэнхдээ холимог тэжээлтэй.
  • 13. Өндөр уулын мөнх цас мөснөөс эх авсан голмөөс, мөсөн голын хайлсан усаар тэжээгдэнэ. Иймгол мөрдийн усны төвшин заримдаа зуны их халуунөдрүүдэд хэмэгдэн үерлэнэ.Олон жилийн дунджаар тогтоомон усны гадаргынбайрлалыг гол мөрний усны төвшин гэх бөгөөд энэнь улиралын байдал болон түщухайн үеийн цагагаарын онцлогоос хамаарч өөр өөр байдаг. Жилийнусны төвшин хамгийн бага байх доод хэмжээг устатрах үе гэдэг. Жил бүр нэг улиралд усны төвшингэнэт нэмэгдэхийг шар усны үер гэнэ.
  • 14. Уулын хормой, гол мөрний хөндий зэрэг газарзаримдаа уст давхарга газрын гадаргад ил гардаг.Энэ уст давхаргаас гүний ус гадагш ундран урсажбулаг үүснэ. Булгийн ус ихэнхдээ цэнгэг боловчзарим нь давсархаг өвөрмөц амттай. Хүний эрүүлмэндэд ашиг тустай эрдэс давсуудыг агуулсангүний усыг рашаан гэнэ. Орших нутаг орныхооагаарын дундаж температураас илүү дулаан устайбол хаолуун хщрашаан, хүйтэн бол хүйтэн рашаангэдэг.
  • 15. РашаанХалуун Хүйтэн

×