Áîäèò ýñýðã¿¿öýë r, áàãòààìæ C,

1,078
-1

Published on

0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,078
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
18
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Áîäèò ýñýðã¿¿öýë r, áàãòààìæ C,

  1. 1. Áîäèò ýñýðã¿¿öýë r, áàãòààìæ C, íºëººìæèéí îðîîìîã L öóâàà õîëáîãäñîí õýëõýý, Õ¿÷äëèéí ðåçîíàíñХувьсах гүйдлийн цахилгаан хэлхээнд бодит эсэргүүцэл, багтаамж,нөлөөмжийм ороомгийг цуваагаар залгая. Энэ хэлхээнд i= I m sin ωt хувьсахгүйдэп өгвөл эсэргүүцэл тус бүр дээрхи хүчдэл:ur = U mr sin ωt ⎛ π⎞ul = U mr sin ⎜ ωt + ⎟ болно. ⎝ 2⎠ ⎛ π⎞uc = U mc sin ⎜ ωt − ⎟ ⎝ 2⎠Зураг4.16 Эндээс амплитуд ба үйлчлэх утгыг нь олъё.U mr = I m r ; U mL = I m X L ; U mC = I m X cU r = Ir; U L = IX L ; U c = IX cХүчдлийн эгшин зуурын утгаар график (зураг 1 а), үйлчлэх утгаар векторындиаграмм (зураг 1 б) байгуулъя. Гүйдэл хүчдэл хоёрын хоорондын өнцөг нэмэхбуюу хасах утгатай байх нь X L > X c , X c > X l байхаас хамаарна.Зураг1-д X L > X c байх үөийн графикийг харуулав. Зураг Хүчдлийн график векторын диаграмм /r, xL , xc эсэргүүцэлтэй хэлхээ/
  2. 2. Дээрхи хэлхээний бүрэн хүчдлийн амплитуд ба үйлчлэх утгыг олбол:U m = U mr + (U Lm − U cm ) 2 2U = U r2 + (U L − U c ) 2 = U r2 + U p 2U p = U L − U c - г хуурмаг буюу реактив хүчдэл гэдэг.Тэгшитгэлд хүчдлийн утгыг Омын хуулиар орлуулбалU = ( Ir ) 2 + ( IX L − IX c ) 2 = I r 2 + ( X L − X c ) 2 = IZҮүнээс хэлхээний бүрэн эсэргүүцэл UZ= = r 2 + ( X L − X c ) 2 = r 2 + X p болно. 2 IX p = X L − X c - г хуурмаг буюу реактив эсэргүүцэл гэнэ. Эсэргүүцлийнгурвалжинг дээрх томъёог ашиглан байгуулж болно (эураг2).а. X L > хс б. X L > хс Зураг2. rc , xL ,хс- зэс бүрдсэн хэлхээний эсэргүүцлийн гурвалжинЭсэргүүцлийн гурвалжин, хүчдлийн векторын диаграммыг ашиглан бүхөнцгүүдийн харьцааг бичиж болно. r X cos ϕ = sin ϕ = Z Z Up U L − U c X L − X c ωL − 1 / ωC X tgϕ = = = = = Ur Ur r r rЭнэ хэлхээний чадлын эгшин зуурын утгыг бичиж график байгуулан (зураг3.а )үйлчлэх уггаар нь чадлын гурвалжин зуръя . ⎡ π π ⎤ p = pr + pc + pL = ur i + uci + uiL = I m sin ωt ⎢U mr sin ωt + U ml sin(ωt + ) + U mc sin(ωt − )⎥; ⎣ 2 2 ⎦ p = 2U r I sin ωt + U L I sin 2ωt − U c I sin 2ωt
  3. 3. Чадлын үйлчлэх утга S= P 2 + (QL − Qc ) 2 = ( I 2 r ) 2 + ( I 2 X L + I 2 X c ) 2 = ( I 2 r + I 2 X ) 2 = P 2 + Q 2 BAЭнд QL > Qc буюу QL < Qc байхаас хамаарч ϕ өнцгийи утга эерэг буюу сөрөгбайна. Зураг 3. QL > Qc үеийн чадлын график, гурвалжин.Жишээ 1: Хувьсах гүйдлийн хэлхээнд r, X L , , X c эсэргүүцлийг цуваагаар залгая.Сүлжээний хүчдэл 220 В, L=80 мГн, С=30 мкФ, r=40 Ом, f=50 Гц бол хэлхээнийгүйдэл, эсэргүүцэл тус бүр дээрхи хүчдлийн уналт, чадлуудыг олж хүчдлийнвөкторын диаграмм, график, чадлын гурвалжин, графикийг байгуул. X L = ωL = 2πfL = 2 * 3.14 * 50 * 80 * 10−3 = 25 Ом X c = 1 / ωC = 1 / 2πfC = 1 / 2 * 3.14 * 50 * 30 *10−6 = 106 Ом Z = r 2 + ( X L − X c ) 2 = 40 2 + (25 − 106) 2 = 90 Ом I = U / Z = 220 / 90 = 2.44 A U r = Ir = 2.44 * 40 = 97.6 B U c = IX c = 2.44 *106 = 258.6 B U L = IX L = 2.44 * 25 = 61BДээрхи бодолт эөв эсэхийг шалгая.Хүчдлүүдийн алгебрийн нийлбэр сүлжээний хүчдэлтэй тэнцүү байгаа ньэсэргүүцэл болон гүйдлийг зөв олсныг харуулна.
  4. 4. r X 25 − 106 cos ϕ = = 40 / 90 = 0.44; sin ϕ = = = −0.9 Z Z 90 X − X c 25 − 106 tgϕ = L = = −2 r 40 P = UI cos ϕ = 220 * 2.44 * 0.44 = 236 Вт Q = UI sin ϕ = 220 * 2.44 * 0.9 = 483 ВАР S = P 2 + Q 2 = 2362 + 4832 = 537 ВАШалгая: S = UI = 220 * 2.44 = 537 ВА бодолт зөв.Чадпын график байгуулахын тулд Qc , QL чадлыг тус бүрд нь олж болно.Qc = I 2 X c = 2.442 *106 =681 ВАР QL = I 2 X L = 2.442 * 25 = 149 ВАРQ = QL − Qc = − 632+149 = -483 ВАРХүчдлийн болон чадлын график байгуулахын тулд эгшин зуурын утгыг бичихшаардлагатай. ur = 2U r sin ωt = 2 * 97.6 sin ωt = 137.6 sin ωt π ⎛ π⎞ ⎛ π⎞ uc = 2U c sin(ωt − ) = 2 * 228.6 sin⎜ ωt − ⎟ = 364.6 sin ⎜ ωt − ⎟ 2 ⎝ 2⎠ ⎝ 2⎠ ⎛ π⎞ ⎛ π⎞ ⎛ π⎞ u L = 2U L sin⎜ ωt + ⎟ = 2 * 61sin⎜ ωt + ⎟ = 86 sin ⎜ ωt + ⎟ ⎝ 2⎠ ⎝ 2⎠ ⎝ 2⎠ p = 2 Pr sin 2 ωt = 2 * 236 sin 2 ωt = 332.7 sin 2 ωt p = 2QL sin 2ωt = 2 * 148 sin 2ωt = 208.6 sin 2ωt pc = 2Qc sin 2ωt = 2 * 632 sin 2ωt = −891.1sin 2ωtДээрхи утгуудаар хүчдэл чадлын график байгуулъя. «Ûð‡„ 4.
  5. 5. Хүчдэл чадлын үйлчлэх утгаар векторын диафамм, чадлын гурвалжингмасштабаар зуръя. «Ûð‡„ 6. Хүчдëийн резонансХувьсах гүйдлийн цахилгаан хэлхээнд бодит эсэргүүцэл r нөлеөмж L, багтаамжС цуваагаар холбогдож ХL = Хс болсон үед хүчдлийнреэонанс үүсдэг байна. 1 1 ωL = ; ω 2 LC = 1; ω = ωC LCэндээс гүйдэп уүегэгчийн реэонансым дамтамжийг олбол ω 1 f = = = f0 2π 2π LCэнд : fо хэлбэлзлийн хүрээний хувийн давтамжТэжээл үүсгэгчийн давтамж нь уг хүрээний хэлбэлзлийн хувийн давтамжтайтэнцэх үеийг резонанс гэдэг. Энэ үед идэвхтэй эсэргүүцэл маш бага барагбайхгүйтэй адил гэж тооцогддог.Рөзонанс болох нөхцөл:1. Хэлхээний бүрэн эсэргүүцэл хамгийн бага бодит эсэргүүцэлтэйтэнцэнэ. Z = r 2 + ( X L − X c ) = r 22. Хэлхээний гүйдэл нь хамгийн их утгаа авч хүчдэлтэй фаэаараадавхцана. Энэ үед хуурмаг эсэргүүцлүүд тэг болно. UIp = ; XL = Xc = 0 r
  6. 6. 3 Нөлөөмжийн ороомгийн хүчдэл, багтаамжийн хүчдэлтэй фазаарааэсрэг, хэмжээгээрээ тэнцүү байна. (зураг8)U L = U c; ; U = U r4. Хэлхээний бүрэн чадал нь хоорондоо адил утгатзй болсноор биө биөмээустгана.S = P; Q = QL − Qc = 0 Реэонансын үед нөлөөмжийн ороомог, багтаамж дээр үүссэн хүчдэлхэлхээний үүсгэврийн хүчдлээс олон дахин их байдаг. Энэ үед тэжээлүүсгэврийн хүчдэл нь зөвхөн хүрээний алдагдлыг нөхөхөд зарцуулагдана.Ороомог ба багтаамжийн хүчдэл нь тэдгээрт хуримтлагдсан энергээс үүсдэг. Хэлхээний алдагдал хэдийчинээ бага байвап ороомог, багтаамж дээрхуримтлагдсан энергийн утга төдий чинээ их байна. Нөлөөмжийн ороомог бабагтаамжийн хүчдлийг сүлжээний хүчдэлд харьцуулсан харьцаа нь хүрээнийунтрах чанарыг К тодорхойлдог.U L Uc I p X L X L X c Z Д = = = = = =KU U I pr r r rРезонансын үед 1 / ωt = ωL = 1 / 2π LC * L = L / C = Z Д тэнцүү бөгвөд Z Д -хүрээний долгион эсэргүүцэл гэж нэрлэдэг. Хүрээний эсэргүүцлийн томъёогашиглан X =f (f) хамаарлын муруйг байгуулжболно (зураг7). Зураг 7. Эсэргүүцэл давтамжаас хамаарах муруй
  7. 7. Зураг8. Рөзонансын гүйдлийн муруй , хүчдлийн векторын диаграммРеэонансын үеийн хүчдэл чадлын график ба хүчдлийн вөкторындиаграммыг зураг 9-д харуулав.Хүчдлийн резонансыг тухайн давтамжтай дохиоллыг ялгаж авахын тулдрадиотехник, электроникт өргөн хэрэглэдэг.

×