Your SlideShare is downloading. ×

Marginal Jan17

994

Published on

สไลด์ประกอบวิชา TU120 เรื่องมานุษยวิทยา-สังคมศาสตร์กับการศึกษาปัญหาวัฒนธรรมของคนชายขอบ โดยสายพิณ ศุพุทธมงคล คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

สไลด์ประกอบวิชา TU120 เรื่องมานุษยวิทยา-สังคมศาสตร์กับการศึกษาปัญหาวัฒนธรรมของคนชายขอบ โดยสายพิณ ศุพุทธมงคล คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
994
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide
  • Transcript

    • 1. มานุษยวิทยา - สังคมศาสตร์ กับการศึกษาปัญหาวัฒนธรรมของคนชายขอบ
    • 2. มานุษยวิทยา ????
      • มานุษยวิทยาเรียนอะไร
      • เรียนมานุษยวิทยาไปทำไม
      • มานุษยวิทยาสังคม มานุษยวิทยาวัฒนธรรม (social, cultural anthropology)
      • โบราณคดี
      • มานุษยวิทยากายภาพ (physical, biological anthropology)
    • 3. ใครคือคนคนอื่น ?
    • 4. คนอื่น - other “ ความเป็นอื่น” -otherness
      • เขาเป็นใคร
      • น่าสนใจ/เป็นปัญหา
      • ทำไมเราไม่เป็นอย่างเขา
      • ศึกษาคนอื่นเพราะคนอื่นสำคัญกับเราในแง่ใดแง่หนึ่ง
      • คำถามทางมานุษยวิทยาเป็นคำถามที่ มีนัยเชิงคุณค่า แฝงอยู่ เช่นเดียวกับคำถามของศาสตร์แขนงอื่นๆ
    • 5. มานุษยวิทยากับการศึกษา “วัฒนธรรม”
      • “ วัฒนธรรม” ของบรอนิสลาฟ มาลินอฟสกี (1884-1942)
        • มนุษย์คือสิ่งมีชีวิตที่มีความต้องการหลากหลาย ( อาหาร ที่อยู่ เครื่องนุ่งห่ม ความปลอดภัย ความรัก / การมีความสัมพันธ์กับผู้อื่น การเคลื่อนไหว การพักผ่อนหย่อนใจ )
        • มนุษย์ไม่สามารถตอบสนองความต้องการเหล่านี้ได้โดยลำพัง
        • แต่ด้วยการอยู่ร่วมกัน มีความสัมพันธ์แบบ “ ต่างตอบแทนกัน” (reciprocity)
      • “ วัฒนธรรม” คือสิ่งประดิษฐ์ ความคิด ธรรมเนีย มปฏิบัติ กฎเกณฑ์ สถาบันทางสังคม ที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการ ของตน
    • 6. พลวัตรของคนกับวัฒนธรรม
      • “ วัฒนธรรม” ไม่เพียงตอบสนองความต้องการ แต่ยังทำให้มนุษย์เกิดความต้องการใหม่ๆ
        • ความต้องการความรักและการสืบทอดเผ่าพันธุ์ นำไปสู่การสร้างวิธีการเกี้ยวพาราสี การสู่ขอ หมั้นหมาย แต่งงาน “สถาบันครอบครัว” ครอบครัวเดี่ยว ครอบครัวขยาย ค่านิยมเกี่ยวกับความสวย / หล่อ ฯลฯ
        • ร่างกาย ความคิด อารมณ์ความรู้สึกของมนุษย์ ถูกกำหนดโดยวัฒนธรรม
      • มนุษย์จึงทั้งเป็นผู้สร้างวัฒนธรรม และเป็นผลผลิตของวัฒนธรรม หรือถูกกำหนดโดยวัฒนธรรม ( cultural determinism)
    • 7. ETHNOGRAPHY
      • กระบวนการวิจัย (ethnographic method)
        • 1. วิธีการเก็บข้อมูล เรียกว่า การ สังเกตอย่างมีส่วนร่วม” (participant observation)
          • เรียนภาษาจนสามารถใช้งานในชีวิตประจำวันได้
          • อยู่ในชุมชนของ คนที่เราศึกษา เป็นระยะเวลานานพอสมควร ( หนึ่งปี )
          • สังเกต การนับญาติ ความสัมพันธ์ อาหารการกิน การแต่งกาย ประเพณี
          • และเข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรม พิธีกรรม ต่างๆ ( หากเป็นไปได้ )
          • เรื่องอะไรบ้างที่คนที่เราศึกษาเห็นว่ามีความสำคัญ
        • 2. วิธีการวิเคราะห์ – ทฤษฎีทางสังคม
          • โครงสร้างหน้าที่นิยม (structural-functionalism) เป็นการพื้นฐานการวิเคราะห์
      • รายงานการวิจัย – ชาติพันธุ์วรรณนา (ethnography)
    • 8. คนชายขอบ (the marginal man)
      • Georg Simmel (1858-1918) นักสังคมวิทยาชาวเยอรมัน
      • “ The Stranger”*
        • คนชายขอบ คือ คนแปลกหน้า
        • คนแปลกหน้า คือ “นักเดินทาง” “คนเร่ร่อน” (the wanderer) ซึ่งมาวันนี้ แต่ยังอยู่ต่อไปในวันพรุ่ง
        • แม้เขาจะอยู่ในชุมชน เมือง ประเทศ คือในสังคมหนึ่ง แต่สถานภาพของเขากลับถูกกำหนดจากการที่เขา ไม่ได้ เป็นสมาชิกของสังคมนี้มาตั้งแต่ต้น
        • เพราะเขามาจาก “ที่อื่น” เขา มี “วัฒนธรรม” ที่ต่างออกไป
        • * From Kurt Wolff (Trans.) The Sociology of Georg Simmel . New York: Free Press, 1950, pp. 402 - 408.
    • 9. ความแตกต่างทางวัฒนธรรมนั้นสำคัญไฉน ?
      • วัฒนธรรม หมายรวมถึงความคิด การปฏิบัติ สิ่งประดิษฐ์ทางวัตถุ ต่างๆ พิธีกรรม ภาษาที่เราสื่อสารกับคนอื่น ระบบคุณค่า
      • วัฒนธรรม กับ การมีสามัญสำนึก ร่วมกัน (common sense) ของคนในสังคม
        • การปฏิบัติในชีวิตประจำวัน ที่อุดมไปด้วยการให้คุณค่า ( ดี / ไม่ดี สวยงาม / อัปลักษณ์ ถูก / ผิด สุภาพ / หยาบคาย สะอาด / สกปรก )
      • เมื่อคนเรา เผชิญหน้าวัฒนธรรมที่แตกต่าง – เสียศูนย์ เพราะ สามัญสำนึก ที่เคยใช้ได้ผลทำงานไม่ได้
    • 10. ปัญหาทางวัฒนธรรมของคนชายขอบ หรือของใคร ?
      • คนชายขอบ – ใกล้ในเชิงพื้นที่ แต่ไกลในทางวัฒนธรรม
      • ปัญหาทางวัฒนธรรมของคนชายขอบ จึงไม่ใช่เพียงปัญหาของคนชายขอบ แต่เป็นปัญหาของทุก ฝ่าย
    • 11. คนชายขอบมาจากไหน
      • ความแตกต่างทางกายภาพ ศาสนา / ความเชื่อ วัฒนธรรม
        • ชาวยิว ยิปซี
      • วัฒนธรรมกับกระบวนการทำให้เป็นคนชายขอบ (marginalization)
      • วัฒนธรรมทุนนิยม ( ความก้าวหน้า ความทันสมัย ความเป็นเหตุเป็นผล ...)
        • การสร้างเขื่อนเพื่อการชลประทาน ผลิตไฟฟ้า
        • การพัฒนาอุตสาหกรรม
        • การเกิดขึ้นของย่านการค้า ธุรกิจ การท่องเที่ยว
        • สงคราม
        • ฯลฯ
    • 12. มานุษยวิทยา-สังคมศาสตร์-การศึกษาคนชายขอบ Paul Farmer ผู้ก่อตั้ง Partners in Health
    • 13. มานุษยวิทยาว่าด้วยความรุนแรงเชิงโครงสร้าง Farmer, Paul. Anthropology of Structural Violence. Current Anthropology, Vol. 45, No. 3. Pp. 305-325.
    • 14. เรื่องของ Anite พลเมืองของสาธารณรัฐไฮติ
      • ป่วยเป็นมะเร็งเต้านม พบหมอใน 14 คลินิก แต่ไม่ได้รับการรักษา
      • คำอธิบายของคนพื้นเมือง
      • การทำคุณไสย
      • โรคที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ
      Hospital in Cange, Haiti
    • 15. ปัญหาของ Anite “ ปัญหาภายในประเทศ ?”
      • ประเทศที่ด้อยพัฒนาที่สุดประเทศหนึ่งในโลก
      • อันดับที่ 146 จากทั้งหมด 177 ประเทศ (United Nations Human Development Index ( 2006 )
      • ประมาณ 80% ของประชากรยากจน แทบไม่เคยมีตัวเลขการพัฒนาเป็นบวก
      • ประชากรราว 66% ทำงานภาคเกษตร ปลูกพืชเลี้ยงสัตว์เพื่อยังชีพ
      • สินค้าส่งออก คือมะม่วงกับกาแฟ
      • เป็นประเทศที่มีอัตราการฉ้อราษฎร์บังหลวงสูงที่สุดประเทศหนึ่งของโลก
    • 16. “ปัญหาภายใน” มองจากภายนอก
      • Bernier, Olivier. 1981. Pleasure and Privilege: Life in France, Naples, and America, 1770-1790.
      • การใช้น้ำมันแต่งผมและน้ำหอม เป็นเรื่องปกติ
      • แต่ไม่ทันสมัยถ้าไม่เกล้าผมสูงขึ้นไปราว 3 ฟุต
      • ตกแต่งด้วยหมวก ขนนกกระจอกเทศ อัญมณีมีค่า ที่สำคัญการออกแบบผมต้องเข้ากับยุคสมัย
      • เมื่อกองทัพเรือฝรั่งเศสรบชนะอังกฤษ สุภาพสตรีจะแต่งผมทรงเรือรบ มีดอกไม้ ซึ่งมีกลไกนำน้ำไปหล่อเลี้ยงให้สดอยู่เสมอ มีนกซึ่งมีกลไก สามารถขับร้องได้ ...
    • 17. ชะตากรรมของ Anite กับอาหารการกินของชาวฝรั่งเศส
      • อาหารการกินของผู้ดีฝรั่งเศส La Cuisini ère bourgeoise (1779)
      • One large roast beef in the center of the table
      • FIRST SERVICE
          • Two soups: Cucumber soup; Green pea soup with croutons
      • SECOND SERVICE
      • Boiled leg of Mutton; Roast veal marinated in cream; Duckling with peas; Squab with herbs; Two chickens with little white onions; Rabbit steaks with cucumber
    • 18. กินแบบผู้ดีฝรั่งเศส (ต่อ)
      • THIRD SERVICE
      • Replace the roast beef by a large brioche
      • Four roasts: One small turkey; One Capon;
      • Four partridges; Six squabs roasted like quails
      • Two green salads
      • FOURTH SERVICE
      • Apricot tarlets; Scrambled eggs; vine-leaf fritters;
      • Cookies; Small white beans in cream; Artichokes with butter sauce
      • FIFTH SERVICE
      • A large bowl of fresh fruit
      • Four compotes: Peaches; Prunes; Pears; green Grapes
      • Four plates of ice cream
      • One plate of cream cheese
      • one plate of pastries
    • 19. แต่งตัวและกินอย่างผู้ดีฝรั่งเศสได้อย่างไร
      • ประมาณการณ์ว่า 2/3 ของผลิตภัณฑ์ที่มาจากเขตร้อน และความมั่งคั่งส่วนใหญ่ของฝรั่งเศสมาจากไฮติเพียงประเทศเดียว
      • ผลผลิตสำคัญ – ทาสผิวดำ เป็นทั้งแรงงานและสินค้า
      • ภาวะของทาส
      • ถูกทำโทษด้วยการแขวนเอาขาขึ้น ใส่กระสอบถ่วงน้ำ ตรึงกางเขน
      • ถูกบังคับให้กินอุจจาระ เฆี่ยน ปล่อยให้เป็นอาหารของมดและแมลง
      • โยนลงหม้อต้มน้ำตาล ใส่ถังที่มีหนามข้างในแล้วกลิ้งลงจากภูเขา
      • ให้สุนัขที่กินคน จากนั้นก็ทิ้งให้หมาป่าและสัตว์ล่าเนื้อชนิดอื่นกิน ...
    • 20. ไฮติในปัจจุบัน ชะตากรรมของคนชายขอบ
      • 1791 Haitian revolution
      • 1803 Battle of Verti ères กองทัพของนโปเลียนแพ้
      • ไฮติประกาศตนเป็นเอกราช แต่ต้องจ่ายค่าเสียหายแก่ฝรั่งเศส 150 ล้านฟรังก์ เริ่มจ่าย 1825
      • ผู้นำไฮติยึดนโยบายเศรษฐกิจแบบอาณานิคม ทำไร่อ้อยกับกาแฟ
      • สหรัฐอเมริกาไม่รับรองความเป็นเอกราช เพราะจะเป็นตัวอย่างไม่ดีและใช้นโยบายกีดกันการค้า ในขณะเดียวกันก็ให้การสนับสนุนรัฐบาลทหาร
      • ค . ศ . 2000 รัฐบาลพลเรือนที่มาจากการเลือกตั้ง ที่มหาอำนาจไม่เห็นด้วย
      • การไม่ปล่อยเงินกู้ โดยเรียกร้องให้จ่ายดอกเบี้ยล่วงหน้า หรือให้ผ่อนชำระหนี้เดิมเสียก่อนเป็นต้นเงินช่วยเหลือจากต่างประเทศ คิดเป็นราว 30%-40% ของงบประมาณของรัฐ ผู้ให้เงินช่วยเหลือรายใหญ่ที่สุดคือสหรัฐอเมริกา ตามด้วยแคนาดา และประเทศในสหภาพยุโรป
      • สหรัฐฯ ตัดเงินช่วยเหลือทั้งหมดใน ค . ศ . 2001-2004 หลังการเลือกตั้ง เมื่อ ค . ศ . 2000 โดยกล่าวหาว่าประธานาธิบดีที่มาจากการเลือกตั้งมีพฤติกรรมไม่เหมาะสม
    • 21. ยังมีภาพลวงตาเกี่ยวกับเอดส์และร่างกายที่หายไป
      • เมื่อเอดส์ปรากฏตัวขึ้นในราวทศวรรษ 1980 แพทย์และนักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกันกล่าวว่าที่มาของเชื้อคือไฮติ
      • การแพร่ขยายของโรคเป็นผลมาจากลัทธิวูดู
      • การพังทลายของธุรกิจท่องเที่ยว
      • ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเอดส์
        • 1984 พบว่า 17% ของผู้ป่วยเคยมีเพศสัมพันธ์กับนักท่องเที่ยวจากทวีปอเมริกาเหนือ
          • Sex tourism
          • Wives and girlfriends
          • From urban slums to smaller cities
    • 22. มานุษยวิทยากับการศึกษาคนชายขอบ
      • การสังเกตอย่างมีส่วนร่วม สิ่งที่เห็น ได้ยิน สัมผัส จับต้อง
      • สิ่งที่มองไม่เห็น -- ประวัติศาสตร์
      • เชื่อมโยง ผ่านทฤษฎีทางสังคมศาสตร์
        • กระบวนการทำให้เป็นคนชายขอบ ผ่านนโยบายการพัฒนาประเทศให้ทันสมัย นโยบายความมั่นคง ลัทธิชาตินิยม
        • World-systems theory (Wallenstein)
      • เรียนมานุษยวิทยาไปทำไม
        • รู้จักคนอื่น ภาวะที่เขาดำรงอยู่ และเงื่อนไขทางประวัติศาสตร์ การเมือง เศรษฐกิจ ที่ทำให้เขาเป็นเช่นนี้
        • ไม่ด่วนกล่าวโทษ ( จน โง่ เจ็บ )
        • แก้ปัญหา
        • ตัวเราเป็นส่วนหนึ่งของปัญหา ?

    ×