A constelación de Orión            Orión é unha das constelacións máis doadas de recoñecer no ceo      nocturno. O gran ca...
Cúmulo       Este nome deriva do latín, e significa “montón”, que é o que semellan.       Nubes baixas, independentes , es...
•    Foto: Isolino Pérez Tuya                                         Cirro           Cirro deriva do latín, e significa “...
Fungo yesquero     •   Nome científico: Fomes fomentarius     •   Etimoloxía: Fomes ven do latín e significa isca, faiusca...
O lique amarelo                   Xanthoria parietina•   Que é un lique?: é unha    asociación simbionte    dun fungo cunh...
•   FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro•   Fotos: Xacobo de Toro
O fento das pedras Polypodium vulgare               vulgarerietina•   Nomes comúns:    • galego: fento das pedras, fenteir...
•   FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de    Toro•   Fotos: Xacobo de Toro
A cebada brava                     Hordeum murinum•   Nomes comúns:    • galego: cebada brava, orxo.    • castelán: cebadi...
Couselo Umbilicus rupestris     •   Nomes comúns:         • galego: couselo, orella de frade, capelo         • castelán: o...
Cardencha Dipsacus fullonum•   Nomes comúns:    • galego: cardencha, cardo penteador.    • castelán: cardo cardador.•   No...
Margarida Bellis perennis•   Nomes comúns:    • galego: margarida, velorita.    • castelán: margarita, maya,       pascuet...
•   Foto grupo de margaridas: Xacobo de Toro
Celidonia Chelidonium majus     •   Nomes comúns:         • galego: celidonia, ceruda,             herba da andoriña.     ...
Papoula Papaver roheas     •   Nomes comúns:         • galego: papoula, mapoula.         • castelán: amapola, ababol.     ...
Trevo ácedo Oxalis pescapreae     •   Nomes comúns:         • galego: Trevo ácedo,            vinagreta, pan de cuco.     ...
Herba de ouro Ranunculus repens•   Nomes comúns:    • galego: celidonia, ceruda,       herba da andoriña.    • castelán: h...
•   FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro•   Fotos: Xacobo de Toro
Pé de galiña Fumaria muralis     •   Nomes comúns:         • galego: celidonia, ceruda, herba da             andoriña.    ...
Mimosa Acacia dealbata     •   Nomes comúns:         • galego: celidonia, ceruda,             herba da andoriña.         •...
A araña do soto Pholcus phalangioides     •   Nomes comúns:         • inglés: Dady long legs “papaíño            pernas lo...
A xoaniña de dous puntos                     Adalia bipunctata   •    Nomes comúns:   •    castelán: Mariquita de dos punt...
http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Adalia_bipunctata.htmlhttp://www.botanical-online.com/anim...
A típula                 Tipula oleracea•     Nomes comúns:      • castelán: típula de los jardines      • galego: investi...
•   FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de    Toro•   Foto da cópula de típula: Isol...
Lagarteiro Falco tinnunculus•  Nomes comúns:   • outros nomes galegos:       lagarteiro.   • euskera: belatz txiki   • cas...
•   FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por César A. Laó, Belén L.        Arenal e Xacobo de Toro    •   Foto: Is...
•   FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por César A. Laó, Belén L.    Arenal e Xacobo de Toro•   Foto: Isolino Pé...
Corvo pequeno                    Corvus corone         •   Nomes comúns:             • euskera: bele             • castelá...
A pega rabilonga                   Pica pica•   Nomes comúns:    • castelán: urraca    • inglés: common magpie            ...
•   FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de    Toro•   Foto da pega: Isolino Pérez Tu...
Gaivota patiamarela Larus michahellis•   Nomes comúns:    • outros nomes galegos:    • euskera: kaio hankahoria    • caste...
Gaivota chorona Larus ridibundus•   Nomes comúns:    • outros nomes galegos:    • euskera: antxeta mokogorria    • castelá...
Pombo torcaz Columba palumbus•   Nomes comúns:    • outros nomes galegos:    • euskera: pago usoa    • castelán: paloma to...
Rula turca Streptopelia decaocto•    Nomes comúns:     • outros nomes galegos:     • euskera: usapal         turkiara     ...
Pomba domestica Columba livia (domestica)((domest (domesti (domestica)  •    Nomes comúns:       • outros nomes galegos:  ...
Cirrio Apus apus•    Nomes comúns:     • outros nomes galegos:        vencello     • euskera: sorbeltz     • castelán: ven...
•   FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por César A. Laó, Belén L. Arenal e    Xacobo de Toro•   Foto do cirrio p...
•   Foto pequena: Iván Sangiao 1º ESO IES Otero Pedrayo•   Foto de gorrión macho na rocha: Isolino Pérez Tuya
O paporrubio Erithacus rubecula •   Nomes comúns:     • outros nomes galegos: peizoque, paporroibo, pisco... segue ti,    ...
•   VÍDEOS: Xacobo de Toro•   Foto paporrubio na neve: Isolino Pérez Tuya•   Foto do paporrubio no tronco: Xacobo de Toro•...
http://www.seo.org/aves_espana.cfm              http://www.vertebradosibericos.org/•   FEITO con fins educativos sen ánimo...
COMO ACHEGAR A FAUNA AO NOSO ENTORNO                               Caixas niño       Ocórrenseme tres grandes motivos para...
Fotos: Xacobo de Toro
A continuación, as vantaxes e inconvenientes de ambas caixas....sen                          comentarios...
INSTRUCIÓNS PARA FACER UNHA “ENVIDIABLE” CAIXA NIÑO• Elixide un dos modelos expostos arriba e empregade as medidas que alí...
•   De pintar a caixa, produtos nunca tóxicos, e cores que se camuflen co    entorno. Outra alternativa é camuflalas con t...
•   E xa de “postre”, para tentalos definitivamente, podemos procurarlles       un valioso agasallo, e de paso usamos unha...
FEITO con fins educativos por:                          Belén L. Arenal                            Xacobo de Toro         ...
Fichas científicas. Visu desde as cidades
Fichas científicas. Visu desde as cidades
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Fichas científicas. Visu desde as cidades

1,081 views
1,043 views

Published on

Fichas científicas de:
-Seres vivos que podemos vobservar nunha cidade galega
-Outras observacións doadas do ceo

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,081
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
457
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Fichas científicas. Visu desde as cidades

  1. 1. A constelación de Orión Orión é unha das constelacións máis doadas de recoñecer no ceo nocturno. O gran cadrado de estrelas brillantes correspóndense cos ombros e cos pes de Orión, o cazador, e as tres estrelas aliñadas en diagonal forman o seu cinto, son coñecidas tamén como “as tres marías”. E na espada que colga do seu cinto está a gran nebulosa de Orión, de luz vermella. As dúas estrelas máis brillantes da constelación son: • Betelgeuse; arriba a esquerda, xigante vermella situada a uns 400 años luz da Terra. • Rigel; abaixo á dereita, superxigante quente azul que está a uns 1.400 anos luz. • Máis información en: http://www.stellarium.org/es/ (Programa para instalar no voso ordenador, con el poderedes atopar as constelacións, planetas…, xa que podes ver o ceo que se ve dende as túas coordenadas no momento do tempo que ti queiras) http://www.astroyciencia.com/• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: http://apod.nasa.gov/apod/ap030207.html
  2. 2. Cúmulo Este nome deriva do latín, e significa “montón”, que é o que semellan. Nubes baixas, independentes , esponxosas, xeralmente coa base plana. As veces semellan coliflores, e vense blancas brillantes cando lles da a luz. Cumulus congestus • Altitude: de 600 a 1000 metros • Especies de cúmulos: • Humilis: máis anchas que altas • Mediocris: anchas e altas por igual • Congestus: máis altas que anchas • Fractus: de contorno desfiañado • Risco de precipitacións que cheguen á terra: mínimo, de feito se coñecen en xeral como “nubes de bo tempo”, tan so a especie congestus, que teñen un desenvolvemento vertical máximo, poden provocar breves chaparróns. Así que se ves un cúmulo pasar á fase de congestus antes de mediodía, existen posibilidades de que descargue pola tarde. De aí o dito : “nube que pola mañá aumenta, pola tarde suelta” • Canto pesa un cúmulo?. As gotiñas dun cúmulo típico pesan o mesmo que oitenta elefantes • Canto dura un cúmulo?, pois a súa vida media é tan so duns 10 minutos • Mais información en : http://www.astromia.com/tierraluna/nubes.htm• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro
  3. 3. • Foto: Isolino Pérez Tuya Cirro Cirro deriva do latín, e significa “rizo de cabelo”, que é o que semellan. Son nubes altas, formadas por cristais de xeo que forman delicadas vetas no seu descenso, de aspecto fibroso ou sedoso. • Altitude: de 5.500 a 15.000 metros • Especies de cirros: fibratus, uncinus, spissatus…. • Risco de precipitacións que cheguen á terra: ningún • Por que vemos esas hebras como colgando do cirro? Son os cristais de xeo que no seu descenso son movidos polos ventos do alto da troposfera, que poden acadar os 250 km por hora, polo que non soen quedarse moito tempo no mesmo sitio, de feito son as nubes máis rápidas, pero como están moi altas, resulta difícil advertir o seu movemento • Mais información en : http://www.astromia.com/tierraluna/nubes.htm• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Isolino Pérez Tuya
  4. 4. Fungo yesquero • Nome científico: Fomes fomentarius • Etimoloxía: Fomes ven do latín e significa isca, faiusca, por ser usado para acender o lume. • Clasificación: • reino: Fungi • división: Basidiomycota • orde: Polyporales • xénero: Fomes • Nutrición: saprófito, descompoñedor de madeira • Descrición: ten forma de pezuña de cabalo, é sésil, é dicir, non ten pé, e pode chegar aos 50 cm de ancho. De consistencia dura, o seu himenio está formado de tubos e pequenos poros, ate 5 por mm, case non ve, guíase polas vibracións e sustancias químicas no aire. Soe estar inmóbil, boca abaixo colgado da súa maraña de tela case invisible nunha esquina do teito • Hábitat: é un fungo descompoñedor da madeira, producindo a chamada, podremia branca, polo que soe saír en troncos debilitados ou mortos. Frecuentemente sobre planifolios, sendo moi común nos chopos. Perenne. • Máis información en: http://www.fungipedia.es/clasificacion- orden/basidiomycota/poriales/388-fomes-fomentarius.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Isolino Pérez Tuya
  5. 5. O lique amarelo Xanthoria parietina• Que é un lique?: é unha asociación simbionte dun fungo cunha alga• Nome científico: Xanthoria parietina• Etimoloxía: parietina significa “nas parede s”• Descrición: Talo amarelo alaranxado, as veces ten como unhas copiñas de 2mm de diámetro, son os apotecios, estrutura reprodutora do lique.• Nutrición: • o fungo: heterótrofa • a alga: autótrofa• Hábitat: sobre todo tipo de rochas, monumentos, bancos, árbores... moi abundante.• Distribución: toda a costa europea.• Observacións: demostrouse que dúas especies de ácaros, habitantes comúns e consumidores desta especie, axudan á reprodución do lique, dispersando as súas esporas. Respecto á contaminación, este lique é unha especie bastante toxitolerante, polo que é moi común nas cidades.• Usos: como bioindicadores de contaminación, SO2 (dióxido de xofre) sobre todo.• Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/xanthoria-parietina.html http://en.wikipedia.org/wiki/Xanthoria_parietina
  6. 6. • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Fotos: Xacobo de Toro
  7. 7. O fento das pedras Polypodium vulgare vulgarerietina• Nomes comúns: • galego: fento das pedras, fenteira, fento dos valos • castelán: polipodio• Nome científico: Polypodium vulgare• Etimoloxía: Polipodium ven de “moitos pés” ou de “polvo” pola semellanza das raíces aos pés do animal e dos soros ás súas ventosas. Vulgare quere dicir “común”, xa que é a especie máis abundante deste xénero.• Clasificación: • reino: Plantas • división: Pteridophyta • orde: Polypodiales • familia: Polypodiaceae • xénero: Polypodium• Descrición: o que vemos son as follas, que saen a finais do inverno do rizoma. No verán podemos ver os soros no envés das follas (estruturas redondeadas onde están os esporanxios, que conteñen as esporas para reproducirse)• Ciclo de vida: vivaz, é dicir, ten órganos subterráneos perennes, neste caso o rizoma rastreiro, que é un tallo, que en vez de estar ao aire , coma na maioría das plantas, é subterráneo• Hábitat: en fendas de rochas, muros, troncos… moi abundante• Distribución : frecuente na rexión eurosiberiana• Usos: o rizoma utilízase como purgante ou antihelmíntico tomado en infusión.• Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/polypodium-vulgare.html
  8. 8. • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Fotos: Xacobo de Toro
  9. 9. A cebada brava Hordeum murinum• Nomes comúns: • galego: cebada brava, orxo. • castelán: cebadilla ratonera, paspallás.• Nome científico: Hordeum murinum• Clasificación: • reino: Plantas • clase: Liliopsida (monocotiledoneas) • orden: Poales • familia: Gramineae • xénero: Hordeum• Descrición: Porte herbáceo, con tallos ocos de ate 50 cm de altura, ten as características flores das gramíneas, pouco aparentes, reunidas en grupiños (inflorescencias) formando espigas.• Ciclo de vida: anual, é dicir, non perdura durante o inverno. Florece de abril a agosto.• Hábitat: en lugares secos ou removidos, beiras de camiños… moi abundante preto do mar.• Distribución : Europa e norte de África.• Observacións: en xeral as gramíneas, son moi importantes ecoloxicamente, xa que son especies pioneiras ou colonizadoras cando hai algunha catástrofe, como pode ser un incendio, axudando así a rexenerar o hábitat.• Usos: a espiga pégase á roupa, polo que é empregada como xogo polos nenos e nenas.• Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/hordeum-murinum.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Xacobo de Toro
  10. 10. Couselo Umbilicus rupestris • Nomes comúns: • galego: couselo, orella de frade, capelo • castelán: ombligo de Venus • Nome científico: Umbilicus rupestris • Etimoloxía: Umbilicus fai referencia á forma da folla, que parece un embigo. Rupestris ven do latín, e quere dicir “sobre rochas”. • Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida (dicotiledóneas) • orde: Saxifragales • familia: Crassulaceae • xénero: Umbilucus • Descrición: ten unas follas carnosas, de aí o nome da familia, moi peculiares, xa que son circulares, de borde festoneado e co pecíolo ensartado no medio. As flores agrúpanse en espigas (inflorescencias) verde pálido. • Ciclo de vida: perenne. Florece de abril a xullo en paredes e rochas de toda Galicia. • Hábitat: en fendas de rochas, muros, troncos… moi abundante • Distribución : sur e oeste de Europa. • Usos: é diurética, pero o uso tradicional máis frecuente é para curar feridas, poñendo a folla machucada ou sen a pel, directamente sobre as feridas. • Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/umbilicus-rupestris.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Xacobo de Toro
  11. 11. Cardencha Dipsacus fullonum• Nomes comúns: • galego: cardencha, cardo penteador. • castelán: cardo cardador.• Nome científico: Dipsacus fullonum• Etimoloxía: Dipsacum deriva da palabra grega dipsa, que significa “sede”, e débese a capacidade das follas de acumular auga ao formar coma unas concavidades• Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida (dicotiledóneas ) • orde: Dipsacales • familia: Dipsacaceae • xénero: Dipsacus• Descrición: Talo espiñoso, ergueito, de ate 2 metros, as follas están unidas pola base deixando coa un recipiente acopado onde pode acumularse moita auga, o cal é empregado por outros seres vivos con distintos motivos. As flores son rosas, e agrúpanse en cabezas espiñentas, cada espiña correspóndese cunha flor.• Ciclo de vida: bianual, é dicir, remata o seu ciclo en dous anos. Florece entre xullo e agosto.• Hábitat: beiras de camiños, regatos…• Distribución : sur, oeste e centro de Europa.• Usos: empregada para cardar a la.• Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/dipsacus-fullonum.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Fotos de cardenchas secas: Xacobo de Toro• Foto cardencha en flor: asturnatura.com
  12. 12. Margarida Bellis perennis• Nomes comúns: • galego: margarida, velorita. • castelán: margarita, maya, pascueta.• Nome científico: Bellis perennis• Etimoloxía: Bellis en latín é “bonito, belo”. Perennis ven tamén do latín, quere dicir “duradeiro”.• Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida • orde: Asterales • familia: Asteraceae • xénero: Bellis• Descrición: herbácea con pequenos rizomas rastreiros e follas con forma de culler. O que parece a flor, é realmente un conxunto de flores de dous tipos, as brancas son as chamadas lígulas, e as amarelas do centro, cada puntiño, é unha flor, chamada en termos botánicos, flósculo. A esta inflorescencia se lle da o nome de capítulo, e é típica da familia Asteraceae, ou tamén chamadas compostas.• Ciclo de vida: perenne.• Hábitat: prados.• Distribución : frecuente en toda Europa.• Usos: ten numerosas propiedades medicinais; antiespasmódica, antitusiva, dixestiva…..Outro uso é culinario, as follas novas son comestibles (en ensalada). Tamén se mestura co céspede, como decorativa, pola súa resistencia á sega.• Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/bellis-perennis.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Fotos margarida: Isolino Pérez Tuya
  13. 13. • Foto grupo de margaridas: Xacobo de Toro
  14. 14. Celidonia Chelidonium majus • Nomes comúns: • galego: celidonia, ceruda, herba da andoriña. • castelán: hierba verruguera • Nome científico: Chelidonium majus L. • Etimoloxía: Majus ven de “maior” • Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida • orde: Papaverales • familia: Papaveraceae • xénero: Chelidonium • Descrición: herbácea con talos de ate 90 centímetros de altura. Conteñen un característico látex amárelo no seu interior, que se deixa ver ao romper a planta, • Ciclo de vida: perenne. Florece entre abril e novembro. Sementes pequenas, negras e cunha estrutura nutritiva (eleosoma) que atrae ás formigas, axudando así á súa dispersión (zoocoria) • Hábitat: beiras de camiños, esterqueiros… gústalle o nitróxeno (nitrófila), polo que é frecuente en lugares habitados. • Distribución : Europa, Asia, África e América setentrional. • Usos: O látex amarelo, emprégase no tratamento externo das verrugas, pero é unha planta tóxica, polo que o seu uso interno so pode ser en condicións controladas. Ten moitas propiedades medicinais, algunhas debidas ao seu alcaloide, a chelidonina, con efectos sedantes, pero no se pode inxerir vía oral, é perigoso. • Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/chelidonium-majus.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Fotos: Xacobo de Toro
  15. 15. Papoula Papaver roheas • Nomes comúns: • galego: papoula, mapoula. • castelán: amapola, ababol. • Nome científico: Papoula Papaver roheas • Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida • orde: Papaverales • familia: Papaveraceae • xénero: Papaver • Descrición: herbácea con talos de ate 50 centímetros de altura. Flores de catro pétalos vermello intenso, que poden ter unha mancha negra na base. Estames tamén de cor negra. O froito é una cápsula verde cunha especie de tape, que contén numerosas sementes. • Ciclo de vida: anual. Florece de xuño a agosto. • Hábitat: medra en campos de cultivo e esterqueiras, en especial secos. • Distribución : Descoñécese a orixe, pero está amplamente distribuída por Eurasia e norte de África. • Usos: As follas son levemente velenosas para os herbívoros. As follas verdes frescas (antes da floración) poden cociñarse como as espinacas, perdendo as propiedades velenosas ao cociñarse, aínda que con efectos sedantes polos alcaloides que contén. As sementes son inofensivas e utilízanse como condimento. A savia, pétalos e cápsulas conteñen roheadina, un alcaloide de efectos lixeiramente sedantes, a diferencia da variedade Papaver somniferum (adormidera ou opio) que contén morfina. • Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/papaver-rhoeas.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Xacobo de Toro
  16. 16. Trevo ácedo Oxalis pescapreae • Nomes comúns: • galego: Trevo ácedo, vinagreta, pan de cuco. • castelán: agrios. • Nome científico: Oxalis pescapreae • Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida • orde: Geraniales • familia: Oxalidaceae • xénero: Oxalis • Descrición: herbácea, ten un bulbo do que xorde un talo subterráneo con moitos bulbiños e unha mouta de follas rente do chan. • Ciclo de vida: perenne. Florece entre xaneiro e xuño. • Hábitat: En terras removidas ou de cultivo. • Distribución : orixinaria de Sudáfrica. Alóctona en Europa • Usos: Chúpanse os talos, que teñen sabor ácedo.• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Isolino Pérez Tuya
  17. 17. Herba de ouro Ranunculus repens• Nomes comúns: • galego: celidonia, ceruda, herba da andoriña. • castelán: hierba verruguera• Nome científico: Ranunculus repens• Etimoloxía: Majus ven de “maior”• Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida • orde: Papaverales • familia: Papaveraceae • xénero: Chelidonium• Descrición: herbácea con talos m de ate 90 centímetros de altura. Conteñen un característico látex amárelo no seu interior, que se deixa ver ao romper a planta,• Ciclo de vida: perenne. Florece entre abril e novembro. Sementes pequenas, negras e cunha estrutura nutritiva (eleosoma) que atrae ás formigas, axudando así á súa dispersión (zoocoria)• Hábitat: beiras de camiños, esterqueiros… gústalle o nitróxeno (nitrófila), polo que é frecuente en lugares habitados.• Distribución : Europa, Asia, África e América setentrional.• Usos: O látex amarelo, emprégase no tratamento externo das verrugas, pero é unha planta tóxica, polo que o seu uso interno so pode ser en condicións controladas. Ten moitas propiedades medicinais, algunhas debidas ao seu alcaloide, a chelidonina, con efectos sedantes, pero no se pode inxerir vía oral, é perigoso.• Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/chelidonium-majus.html
  18. 18. • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Fotos: Xacobo de Toro
  19. 19. Pé de galiña Fumaria muralis • Nomes comúns: • galego: celidonia, ceruda, herba da andoriña. • castelán: hierba verruguera • Nome científico: Fumaria muralis • Etimoloxía: Majus ven de “maior” • Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida • orde: Papaverales • familia: Papaveraceae • xénero: Chelidonium • Descrición: herbácea con talos m de ate 90 centímetros de altura. Conteñen un característico látex amárelo no seu interior, que se deixa ver ao romper a planta, • Ciclo de vida: perenne. Florece entre abril e novembro. Sementes pequenas, negras e cunha estrutura nutritiva (eleosoma) que atrae ás formigas, axudando así á súa dispersión (zoocoria) • Hábitat: beiras de camiños, esterqueiros… gústalle o nitróxeno (nitrófila), polo que é frecuente en lugares habitados. • Distribución : Europa, Asia, África e América setentrional. • Usos: O látex amarelo, emprégase no tratamento externo das verrugas, pero é unha planta tóxica, polo que o seu uso interno so pode ser en condicións controladas. Ten moitas propiedades medicinais, algunhas debidas ao seu alcaloide, a chelidonina, con efectos sedantes, pero no se pode inxerir vía oral, é perigoso. • Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/chelidonium-majus.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Xacobo de Toro
  20. 20. Mimosa Acacia dealbata • Nomes comúns: • galego: celidonia, ceruda, herba da andoriña. • castelán: hierba verruguera • Nome científico: Acacia dealbata. • Etimoloxía: Majus ven de “maior” • Clasificación: • reino: Plantas • división: Magnoliopsida • orde: Papaverales • familia: Papaveraceae • xénero: Chelidonium • Descrición: herbácea con talos m de ate 90 centímetros de altura. Conteñen un característico látex amárelo no seu interior, que se deixa ver ao romper a planta, • Ciclo de vida: perenne. Florece entre abril e novembro. Sementes pequenas, negras e cunha estrutura nutritiva (eleosoma) que atrae ás formigas, axudando así á súa dispersión (zoocoria) • Hábitat: beiras de camiños, esterqueiros… gústalle o nitróxeno (nitrófila), polo que é frecuente en lugares habitados. • Distribución : Europa, Asia, África e América setentrional. • Usos: O látex amarelo, emprégase no tratamento externo das verrugas, pero é unha planta tóxica, polo que o seu uso interno so pode ser en condicións controladas. Ten moitas propiedades medicinais, algunhas debidas ao seu alcaloide, a chelidonina, con efectos sedantes, pero no se pode inxerir vía oral, é perigoso. • Máis información en: http://www.asturnatura.com/especie/chelidonium-majus.html• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Fotos: Xacobo de Toro
  21. 21. A araña do soto Pholcus phalangioides • Nomes comúns: • inglés: Dady long legs “papaíño pernas longas” • Nome científico: Pholcus phalangioides • Etimoloxía: Pholcus ven do grego e significa virollo, phalangioides é polo seu parecido cos opilións • Clasificación: • filum: Artrópodos • clase: Aracnidos • orde: Araneae • familia: Pholcidae • xénero: Pholcus • Alimentación: insectívora • Hábitat: construcións humanas principalmente • Distribución: Cosmopolita • Lonxitude do corpo: 2 -3 cm nas femias • Lonxevidade: 18 meses en condicións naturais • Dimorfismo sexual: Os machos son máis pequenos. E cando son adultos, os machos teñen os pedipalpos moi engrosados para conter o seme neles. As femias teñen unha protuberancia, o epiginio, na parte anterior do abdome • Observacións: case non ve, guíase polas vibracións e sustancias químicas no aire. Soe estar inmóbil, boca abaixo colgado da súa maraña de tela case invisible nunha esquina do teito • Máis información en: http://gia.sea-entomologia.org/• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto da femia cos ovos: Xacobo de Toro
  22. 22. A xoaniña de dous puntos Adalia bipunctata • Nomes comúns: • castelán: Mariquita de dos puntos • inglés: Two-spotted lady beetle • Nome científico: : Adalia bipunctata L. • Clasificación: • reino: Animalia • filo: Arthropoda (= Pés articulados) • clase: Insecta • orde: Coleoptera • familia: Coccinellidae • xénero: Adalia • Nutrición: principalmente de pulgóns, pero tamén doutros insectos e os seus ovos, así como de ácaros. Poden comer ate cen pulgóns ao día. • Distribución: cosmopolita. Introdúxose en Australia para combatir aos pulgóns. • Dimorfismo sexual: non ten. Hai poboacións nas que case todas son femias, debido a unha bacteria simbionte que vive dentro dos gametos femininos da xoaniña (os masculinos son demasiado pequenos para aloxalas). • Lonxevidade: un ano ou ano e medio. • Observacións: na primavera sae dos seus refuxios outono-invernais (gretas entre rochas, entre follas, baixo cortiza de árbores) e van ás plantas en busca de pulgóns. Se estes non tivesen formigas que os coidasen, cómenos en grande cantidade. Logo buscan femias mediante feromonas. Tras o apareamento, estas poñen centos de ovos en pequenos grupos en la base de las plantas, cerca de colonias de pulgóns. Unha semana despois (o número de días depende da temperatura reinante) nacen pequenas larvas moi voraces, que en tres semanas pasan por catro estados, logo pupan, e tras oito días na crisálida transfórmanse en adultos. • Máis información en:http://en.wikipedia.org/wiki/Adalia_bipunctata
  23. 23. http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Adalia_bipunctata.htmlhttp://www.botanical-online.com/animales/mariquita.htm• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Fotos: Xacobo de Toro
  24. 24. A típula Tipula oleracea• Nomes comúns: • castelán: típula de los jardines • galego: investiga e nolo contas, eu non o atopei...aínda• Nome científico: Tipula oleracea• Clasificación: • reino: Animalia • filo: Arthropoda (= Pés articulados) • clase: Insecta • orde: Diptera • familia: Tipulidae • xénero: Tipula Hai moitas especies, esta é unha das máis comúns, pero por exemplo a da foto de abaixo, é outra, Tipula maxima, unha das máis grandes, mide o dobre.• Nutrición: • larva: herbívoras (poden ser pragas de cultivos e do céspede) • adulto: apenas se alimenta, un pouco de néctar como moito. NON PICAN!!! As súas pezas bucais so lles permiten sorber néctar e auga• Distribución: común, os adultos vense de xuño a outubro.• Lonxitude: ate 2 cm o corpo• Dimorfismo sexual: a femia é máis grande• Observacións: as longas patas sérvenlles para desprazarse polas altas herbas, onde se concentran por centos numerosos machos e unhas cantas femias, cando se forma unha parella, vaise do grupo a un lugar máis “íntimo”. Logo as femias poñen e soterran ate 1000 ovos cada unha. As larvas, tamén chamadas “vermes de coiro” aliméntanse de raíces, fan catro mudas e transfórmanse en ninfa, despois en adulto (imago). Os machos “solteiros” vagan torpemente acudindo á luz, entrando moitas veces nas casas, onde, por descoñecemento, os “exterminamos” sen piedade. Eu vos invito a collela con coidado coa man e botala fora, pode que esté sufrindo “mal de amores”;)• Máis información en: http://www.proyectoverde.com/tipula http://es.wikipedia.org/wiki/Tipulidae http://www.rios-galegos.com/ins54.htm#CARACTER%C3%8DSTICAS.
  25. 25. • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto da cópula de típula: Isolino Pérez Tuya• Fotos típula: Xacobo de Toro
  26. 26. Lagarteiro Falco tinnunculus• Nomes comúns: • outros nomes galegos: lagarteiro. • euskera: belatz txiki • castelán: cernícalo vulgar • inglés: kestrel• Nome científico: Falco tinnunculus• Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Apodiformes • familia: Falconidae • xénero: Falco• Nutrición: insectos, réptiles, aves, roedores.• Distribución en Galicia: sedentario. É frecuente en todo tipo de hábitats abertos. No outono chegan algúns doutros países, e poden verse pequenos grupos. Vese incluso nalgunhas cudades, chegando a criar nelas, as veces en balcóns.• Lonxitude: 30-35 cm Envergadura: 60-80 cm Peso: 200-300 g Lonxevidade máxima: 16 anos• Son máis común: • Chíos agudos “kii, kii, kii”.• Dimorfismo sexual: femias ate un 20 % máis grandes cos machos. Ademais as cores varían, os machos teñen a cabeza azulada, as femias parda, e a cola, por enriba, é gris azulada nos machos, e parda con barras nas femias.• Xuvenís: parecidos ás femias.• Observacións: En moitos sitios está diminuíndo a súa poboación debido á perda do hábitat e ao envelenamento con pesticidas.• Máis información en: http://www.enciclopediadelasaves.es/originales/datasheetsolo.asp?IdFicha=163 http://www.vertebradosibericos.org/aves/pdf/faltin.pdf
  27. 27. • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por César A. Laó, Belén L. Arenal e Xacobo de Toro • Foto: Isolino Pérez Tuya • Debuxo: birdart.lanius.ro Falcón peregrino Falco peregrinus • Nomes comúns: • outros nomes galegos: falcón • euskera: belatz • castelán: halcón peregrino • inglés: peregrine • Nome científico: Falco peregrinus • Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Apodiformes • familia: Falconidae • xénero: Falco • Nutrición: aves (sobre todo pombas). • Distribución en Galicia: sedentario. Ocupa todo tipo de espazos abertos. Aniña nas cidades, cada vez con máis frecuencia. No outono e inverno chegan algúns do norte de Europa. • Lonxitude: 38-47 cm Envergadura: 850-1250 cm Peso: 500-1200 g Lonxevidade máxima: 16 anos • Son máis común: • Chíos agudos “piiiii-piiiii”. • Dimorfismo sexual: apenas teñen, salvo no tamaño, as femias son un terzo maiores cos machos. • Xuvenís: pardos e con listas ventrais verticais. • Observacións: as súas poboacións están en aumento grazas á prohibición do uso do DDT (insecticida moi empregado o século pasado que afectou a moitas aves ao inxerilo a través das súas presas ). Fai picados a máis de 200 Km/h. O corvo é un dos seus principais inemigos. • Máis información en: http://www.enciclopediadelasaves.es/originales/datasheetsolo.asp?IdFicha=170 http://www.vertebradosibericos.org/aves/pdf/falper.pdf
  28. 28. • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por César A. Laó, Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Isolino Pérez Tuya
  29. 29. Corvo pequeno Corvus corone • Nomes comúns: • euskera: bele • castelán: corneja negra • inglés: carrion crow • Nome científico: Corvus corone • Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Passeriformes • familia: Corvidae • xénero: Corvus • Nutrición: omnívoro • Distribución en Galicia: sedentario. En outono e inverno as aves dunha mesma zona se xuntan en grandes bandos, sobre todo para durmir, chegando a contarse máis de 500 aves xuntas. É moi social (entre as da súa mesma especie). • Lonxitude: 47 cm Envergadura: 100 cm Peso: 500 g Lonxevidade máxima: 15 años • Son máis común: • reclama “kraah”. As veces fai sons curiosos, metálicos, melodiosos, repetidos mentres sube e baixa a cabeza a abre a cola (son sons sociais). • Non ten un canto definido. É territorial so durante a época de cría, expulsando a aves maiores que ela. • Dimorfismo sexual: non teñen diferencias apreciables a simple vista • Xuvenís: todo pardo durante os primeiros meses. As familias andan unidas dende o verán ate o seguinte inverno • Observacións: é pendenciera, molestando a toda ave rapaz que pase preto dela • Máis información en: http://www.vertebradosibericos.org/aves/pdf/corcor.pdf• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por César A. Laó , Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto na herba: Isolino Pérez Tuya• Foto en tronco: Xacobo de Toro
  30. 30. A pega rabilonga Pica pica• Nomes comúns: • castelán: urraca • inglés: common magpie • Nome científico: Pica pica L • Clasificación: • clase: Aves • orde: Passeriformes • familia: Corvidae • xénero: Pica • Nutrición: omnívora • Distribución en Galicia: sedentaria • Lonxitude: 45 cm • Envergadura: 50 cm • Peso: 200 g • Lonxevidade máxima: 15 anos• Son máis común: chac-chac-chac....• Dimorfismo sexual: apenas existe• Observacións: cores metálicos na cola ao darlle o sol• Máis información en: http://www.seo.org/aves_espana.cfm http://www.vertebradosibericos.org/
  31. 31. • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto da pega: Isolino Pérez Tuya• Foto da pega no tronco: Xacobo de Toro
  32. 32. Gaivota patiamarela Larus michahellis• Nomes comúns: • outros nomes galegos: • euskera: kaio hankahoria • castelán: gaviota patiamarilla • inglés: yellow-legged gull• Nome científico: Larus michahellis• Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Charadriiformes • familia: Laridae • xénero: Larus• Nutrición: omnívora.• Distribución en Galicia: sedentaria e abundante. Aniña na costa, pero se dispersa por zonas acuáticas do interior (ríos, encoros. Aumenta grazas á comida que obtén dos vertedeiros e dos peces desechados durante la pesca. Se instala en muchas ciudades porque en los tejados no tiene enemigos. En otoño e invierno llegan muchas del Mediterráneo.• Lonxitude: 55 cm Envergadura: 130 cm Peso: 750- 1250 g Lonxevidade máxima: 32 años• Son máis común: • Gritos estridentes: “kaióu”, “kaiaa-kaia-kaia”. • Maullidos• Dimorfismo sexual: machos ligeramente mayores y más robustos que las hembras.• Xuvenís: totalmente pardos los primeros meses, pero a lo largo de los siguientes cuatro años van aclarando el plumaje hasta igualarse a los adultos.• Observacións: defiende su nido contra cualquier animal, y no duda en golpear a las personas que se le acercan. Es tan oportunista, que se acostumbra a robar comida en tiendas, de personas andando por la calle, de casas, incluso entrando por ventanas abiertas.• Máis información en:• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Isolino Pérez Tuya
  33. 33. Gaivota chorona Larus ridibundus• Nomes comúns: • outros nomes galegos: • euskera: antxeta mokogorria • castelán: gaviota reidora • inglés: black-headed gull• Nome científico: Larus ridibundus• Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Charadriiformes • familia: Laridae • xénero: Larus• Nutrición: casi omnívora.• Distribución en Galicia: migrante e invernante. Es abundante casi todo el año, aunque no cría aquí. Frecuenta tanto la costa como cualquier zona acuáticas del interior. También visita los campos arados para comer lombrices e insectos. Está en aumento debido a la comida que obtiene de los vertederos. Provienen de muchos países del atlántico europeo.• Lonxitude: 35 cm Envergadura: 90 cm Peso: 225-350 g Lonxevidade máxima: 32 años• Son máis común: • Graznidos: “krriarr”, “kekekek”.• Dimorfismo sexual: no tiene.• Xuvenís: pardos durante los primeros meses, mudando a lo largo del año siguiente hasta alcanzar el plumaje adulto.• Observacións: come pequeños organismos (planctónicos), pero no duda en tragar grandes trozos de pan cuando la gente lo tira a las palomas o a los patos.• Máis información en:• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Isolino Pérez Tuya
  34. 34. Pombo torcaz Columba palumbus• Nomes comúns: • outros nomes galegos: • euskera: pago usoa • castelán: paloma torcaz • inglés: woodpigeon• Nome científico: Columba palumbus• Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Columbiformes • familia: Columbidae • xénero: Columba• Nutrición: semillas y hojas.• Distribución en Galicia: sedentaria y en aumento. Está colonizando el interior de las ciudades. No conocemos la causa por la que está aumentando tanto. En otoño e invierno llegan muchas procedentes de otros países de Europa, juntándose en bandos de centenares.• Lonxitude: 40 cm Envergadura: 70 cm Peso: 500 g Lonxevidade máxima: 16 años• Son máis común: • El canto es un arrullo: “huuh-hruu”, “duuh-duu, daau-dauu”.• Dimorfismo sexual: no tiene.• Xuvenís: parecidos a adultos, pero sin collar blanco.• Observacións: en el campo es muy asustadiza, pero en las ciudades se deja acercar bastante.• Máis información en:• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Isolino Pérez Tuya
  35. 35. Rula turca Streptopelia decaocto• Nomes comúns: • outros nomes galegos: • euskera: usapal turkiara • castelán: tórtola turca • inglés: collared dove• Nome científico: Streptopelia decaocto• Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Columbiformes • familia: Columbidae • xénero: Streptopelia• Nutrición: semillas y hojas.• Distribución en Galicia: sedentaria y común. Vive sólo en parques y jardines urbanos, así como algunas fincas rurales. Normalmente en parejas, aunque en otoño puede formar bandos en torno a campos de cultivo.• Lonxitude: 33 cm Envergadura: 50 cm Peso: 150-200 g Lonxevidade máxima: 14 años• Son máis común: • El canto es un arrullo: “duu-duuuuuu-do”.• Dimorfismo sexual: no tiene.• Xuvenís: parecidos a adultos, pero sin collar negro.• Observacións: a mediados del pasado siglo estaba confinada a Turquía y áreas cercanas, pero por causas desconocidas se expandió muy rápido por toda Europa, llegando a España en 1971, y en veinte años colonizó toda la península.• Máis información en:• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto: Isolino Pérez Tuya
  36. 36. Pomba domestica Columba livia (domestica)((domest (domesti (domestica) • Nomes comúns: • outros nomes galegos: • euskera: haitz-usoa • castelán: paloma bravía doméstica • inglés: rock dove • Nome científico: Columba livia (variedad domestica) • Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Columbiformes • familia: Columbidae • xénero: Columba • Nutrición: semillas y hojas. • Distribución en Galicia: quedan pocas parejas de la variedad silvestre, sólo en algunos cortados marinos. Sin embargo, la variedad doméstica es muy abundante por todos los pueblos y ciudades, tanto en semilibertad en los palomares, como aves escapadas que viven tanto en construcciones humanas como en cortados marinos. Es sedentaria. • Lonxitude: 33 cm Envergadura: 65 cm Peso: 250-300 g Lonxevidade máxima: 6 años • Son máis común: • El canto es un arrullo lastimero y repetido: “drruuu”. • Dimorfismo sexual: el macho es ligeramente más corpulento que la hembra, y durante el celo ahueca el plumaje. • Xuvenís: muy parecidos a adultos, aunque con el pico más claro. • Observacións: todos los años durante la primavera y el verano, hay competiciones de palomas mensajeras por Europa, y algunas aves se extravían y desorientan (debido al mal tiempo) y llegan a nuestros pueblos, con anillas procedentes de otros países. • Máis información en: • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro • Foto: Isolino Pérez Tuya
  37. 37. Cirrio Apus apus• Nomes comúns: • outros nomes galegos: vencello • euskera: sorbeltz • castelán: vencejo común • inglés: swift• Nome científico: Apus apus• Clasificación: • clase: Aves • orde: Apodiformes • familia: Apodidae • xénero: Apus• Nutrición: insectívoro• Distribución en Galicia: estival. Chega a finais de abril e marcha a principios de agosto, para invernar no centro y sur de África. Durante as súas viaxes xúntanse en bandos, de centos e ate miles de aves. É común en todas as vilas e cidades. Ao atardecer, a maioría dos cirrios soben ate unha altitude duns 500 metros, onde quedan a durmir, en voo, dando voltas sobre a cidade. • Lonxitude: 17 cm Envergadura: 40 cm Peso: 40 g Lonxevidade máxima: 21 años• Son máis común: • Chíos agudos “sriiir”. Non ten un canto definido. Como canto territorial emite chíos a coro con outras aves, mentres da voltas arredor do niño.• Dimorfismo sexual: non teñen diferencias apreciables a simple vista• Xuvenís: semellante ao adulto, con bordes claros nalgunhas plumas. Os adultos abandonan o niño a finais de xullo ou primeiros de agosto, e os polos marchan varios días despois.• Observacións: pasa toda a súa vida en voo (comen, beben, dormen e copulan no aire) pousando so para criar no buraco onde crían.• Máis información nos seguintes enlaces, no 1ºunha WEBCAM de cirrio!!!http://www.enciclopediadelasaves.es/originales/datasheetsolo.asp?IdFicha=347 http://www.commonswift.org/vencejo_comun.html
  38. 38. • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por César A. Laó, Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto do cirrio pousado: Isolino Pérez Tuya• Foto do cirrio voando: birdingarbizu.blogspot.es O pardal Passer domesticus • Nomes comúns: • castelán: gorrión común • inglés: house sparrow • Nome científico: Passer domesticus • Clasificación: • clase: aves • orde: Passeriformes • familia: Passeridae • xénero: Passer • Nutrición: omnívora • Distribución en Galicia: sedentario • Lonxitude: 15 cm • Envergadura: 50 cm • Lonxevidade máxima: 12 anos • Son máis común: Chilp chev chelp… • Dimorfismo sexual: as femias son pardas, os machos teñen un bebeiro mouro e a cabeza marrón e gris • Observacións:viven onde hai xente, se una vila é abandoada polo home, eles tamén marchan, xa que somos para eles fonte de recursos, e ademais entre nos teñen menos depredadores. Andan a saltiños. Son monógamos, e poden ter ate tres postas por ano, ate 12 pitos poderían ter nun ano!, é una alta tasa de reproducción, pero axuda a compensar a tamén elevada tasa de mortandade. • Máis información en: http://www.seo.org/aves_espana.cfm • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro • Foto macho e femia: Xacobo de Toro
  39. 39. • Foto pequena: Iván Sangiao 1º ESO IES Otero Pedrayo• Foto de gorrión macho na rocha: Isolino Pérez Tuya
  40. 40. O paporrubio Erithacus rubecula • Nomes comúns: • outros nomes galegos: peizoque, paporroibo, pisco... segue ti, • euskera: txantxangorri • castelán: petirrojo • inglés: robin • Nome científico: Erithacus rubecula • Clasificación: • reino: Animalia • filo: Chordata (Cordados) • clase: Aves • orde: Passeriformes • familia: Turdidae • xénero: Erithacus • Nutrición: omnívoro • Distribución en Galicia: sedentario, pero no outono e inverno a nosa poboación vese moi aumentada pola chegada dos que crían no norte de Europa, que migran cara ó sur, buscando mellor tempo, algúns fican aquí o inverno, dise que son entón invernantes, e outros están so de paso, e seguen a súa migración máis ao sur. • Lonxitude: 13 cm Envergadura: 22 cm Peso: 16 g Lonxevidade máxima: 5 años • Son máis común: • reclama corto, “tick”, que cando está nervioso prolóngase: “tick-ick-ick....”. Na migración (outono-febreiro) podemos escoitar o seu reclamo insistentemente nos parques, patios dos institutos... • alarma: emite un tsiiih... penetrante • canto melodioso como é típico nesta familia (merlos, reiseñores...), máis entusiasta na primavera. Pero a diferencia da maioría das aves, estes cantan ambos sexos, e todo o ano. Débese a que é moi territorial. • Dimorfismo sexual: non teñen diferencias apreciables a simple vista • Xuvenís: todo pardo a pintiñas, sen o babeiro rubio • Observacións: unha postura moi típica é ter as ás como caídas, co corpo moi erguido e con actitude desafiante. Eu penso que de aí lle ven o nome inglés. Tamém é curioso o confiado que pode chegar a ser coa nosa especie se o tratamos ben. • Preme aquí (Ctrl+ click) para ver un video dun paporrubio • Máis información en: http://www.seo.org/aves_espana.cfmneste enlace tedes o canto: http://www.asturnatura.com/especie/erithacus-rubecula.html http://www.cinerea.org/erithacus_rubecula.htm • FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro
  41. 41. • VÍDEOS: Xacobo de Toro• Foto paporrubio na neve: Isolino Pérez Tuya• Foto do paporrubio no tronco: Xacobo de Toro• Foto do paporrubio nunha pola horizontal: Iván Sangiao 1º ESO IES Otero Motacilla alba PedrayoA lavandeira branca• Nomes comúns: • castelán: lavandera blanca • inglés: white wagtail• Nome científico: Motacilla alba L• Clasificación: • clase: aves • orde: Passeriformes • familia: Motallicidae • xénero: Motacilla• Alimentación: insectívora• Distribución en Galicia: sedentaria, pero no outono e no inverno aumenta a poboación coas invernantes que veñen do norte• Lonxitude: 18 cm• Envergadura: 28 cm• Lonxevidade máxima: 10 anos• Son máis común: un reclamo que soe facer en voo: “tsi- sitt”• Dimorfismo sexual: sexos parecidos, pero a femia ten a caluga gris• Xuvenís: Máis uniformes, sen negro na cabeza, e banda pectoral gris• Observacións: non deixa de mover a cola para arriba e para abaixo, move a cabeza cara a diante e cara atrás ao ritmo do camiñar, que por certo é a pasiños, non saltos como os pardais. Frecuentemente pegan carreiras para atrapar insectos• Máis información en:
  42. 42. http://www.seo.org/aves_espana.cfm http://www.vertebradosibericos.org/• FEITO con fins educativos sen ánimo de lucro por Belén L. Arenal e Xacobo de Toro• Foto da lavandeira: Isolino Pérez Tuya• Foto lavandeira de costas: Iván Sangiao 1º ESO IES Otero Pedrayo
  43. 43. COMO ACHEGAR A FAUNA AO NOSO ENTORNO Caixas niño Ocórrenseme tres grandes motivos para levar acabo esta actividade: • Axudar ás aves, xa que moitas veces escasea os lugares onde aniñar. • Colaborar, de xeito natural, a combater pragas de insectos, as aves insectívoras xa fan o traballo. • E sobre todo.... marabillarnos e aprender coa súa presenza Intentaremos atraer a estas dúas especies, xa que está comprobado que ocupan facilmente caixas niño. Non todas as aves teñen os mesmos “gustos”. Aínda así se chega outro “especimen diferente”, un pardal por exemplo, benvido sexa! Ferreiriño azul (foto: Isolino Pérez) Ferreiriño real (foto:Xacobo de Toro) Hai DOUS MODELOS básicos de caixa niño, a tipo buzón e a de balcón.Sen dúbida é mellor a segunda, pero é preciso máis maña, así que vosdecidides, os e as mañosas… xa sabedes.
  44. 44. Fotos: Xacobo de Toro
  45. 45. A continuación, as vantaxes e inconvenientes de ambas caixas....sen comentarios...
  46. 46. INSTRUCIÓNS PARA FACER UNHA “ENVIDIABLE” CAIXA NIÑO• Elixide un dos modelos expostos arriba e empregade as medidas que alí indican, que son xa para pequenas aves como as que pretendemos “conquistar”. Para o buraco seguide as indicacións da táboa que ven máis abaixo, xa que en función do diámetro virán especies diferentes. Se queredes que a Caixa sexa ocupada e que os seus inquilinos non sufran ningunha “traxedia”, seguide ao pe da letra estes consellos: • Non usar contrachapados ou aglomerados, están feitos para interior, e á intemperie inflarían coa chuvia. Usar sempre madeira resistente á humidade, como piñeiro ou carballo, chopo ... • Non lixar nunca, as pequenas imperfeccións serviranlles de apoio. • O grosor nunca inferior a un centímetro, é importante para a “climatización”. Recomendable de 2 cm • O buraco mellor redondo, unha broca é a mellor solución para facelo. O diámetro ten que ser o xusto, e dependerá do tamaño do paxaro, tedes as medidas e outros datos na táboa que segue. Diámetro Ubicación Material Nº de Incuba do buraco do niño ovos ciónFerreiriño azul Musgo, 13-15Parus caeruleus 27-28 mm xardíns plumas, 9-13 días ramiñas..Ferreiriño real Case Musgo, 13-14 Parus major 32-34 mm calqueira plumas, 7-11 días sitio ramiñas.. • Opcional: aplicarlle un antimofo, so polo exterior. Ou aplicarlle un verniz de poro aberto ( que xa leva antimofo) ou aceite de liñaza. Ollo, se optamos polo verniz, que sexa ecolóxico!!!
  47. 47. • De pintar a caixa, produtos nunca tóxicos, e cores que se camuflen co entorno. Outra alternativa é camuflalas con terra ou musgo.• Situar a caixa a salvo de depredadores, é dicir, a certa altura, entre 3 e 9 metros, e nunca sobre unha pola. Unha boa solución é colgala.• Nunca poñer posadeiro na caixa, é un punto de apoio para moitos predadores, que ás aves non o precisan para nada.• A orientación non ten excesiva importancia, pero se é posible ao sur.• Non molestar aos inquilinos, se non queremos que a nai abandone aos seus pequenos.• Deben colocarse moito antes da época de nidificación, para que as aves poidan habituase a súa presenza. Así que non desesperes, se non é este ano, será o que ven...• E non poñades moitas xuntas, xa que necesitan o seu territorio, e sobre todo na época de cría, que a comida non da para todos!• “Protexer ás aves, e non ás plantas, equivale a non facer nada” (Montaigne;). Vaia, que se ides instalar a caixa nunha árbore, non usar nunca cravos!, si que podedes usar alambre (de 5 mm de diámetro), pero haberá que cambialos cada ano para non estrangular á nosa amiga, e poñer ademais un tronco entre o alambre e a cortiza que actuará como almofada.
  48. 48. • E xa de “postre”, para tentalos definitivamente, podemos procurarlles un valioso agasallo, e de paso usamos unha das tres erres, lembras?...REUTILIZAR, si, restos de la, pequenos anacos de tela, musgo seco, pelo da túa mascota (si, si, non vos riades, pero o que lle caia, nada de martirizar ao pobre amigo)... E agora...a esperar e vixiar...pero ollo! Sen molestar Se temos a sorte de que os nosos veciños quedaran cativados polas nosasdotes arquitectónicas, podemos pasar ao máis interesante, observalas, SENMOLESTAR, e descubrir a súa intensa e interesante vida. Ademais desentirnos estupendamente por ter axudado un pouquiño á súa conservación.Debuxaremos no caderno de campo un plano das caixas niño numeradas parafacer o seguimento, anotaremos entón as nosas observacións, como: • Transporte de material para o niño. • Quen fai cada cousa, o pai, a nai, ambos? • Cantos poliños saen e canto tardaron en saír? • Cando empezan a voar? Cantos quedan?, comportamentos • Escoitar o reclamo da prole. Tipo de alimentos que lles levan os pais. Grazas a persoas coma ti, sábese moito máis da bioloxía destes animais NON ESQEZAS que as caixas teñen un mantemento, hai que limpalas pordentro unha vez ao ano, por suposto, cando non as estean empregando, endecembro por exemplo. É importante que estean limpas se queremos que volvana ser habitadas e os poliños se críen nunha caixa libre de infeccións. Enlaces de Vídeos e imaxes; • Preme aquí para ver unhas imaxes de ferreiriño real alimentándose • Preme aquí para ver un vídeo dun ferreiriño real alimentándose MOITA SORTE AMIG@
  49. 49. FEITO con fins educativos por: Belén L. Arenal Xacobo de Toro FOTOGRAFÍAS: Xacobo de Toro Isolino Pérez VIDEOS: Xacobo de Toro DEBUXOS: Pierre Deom BIBLIOGARFÍA: • Deom, Pierre. Revista nº 9 El Cárabo. • CPN. Cajas nido. La gaceta de las madrigueras.• Grup Ecoloxista Xoriguer. Manual para construir cajas nido y otros artilugios similares. • Rhuí y Vidal, Albert. La naturaleza en tu jardín. Ed. Brau

×