Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Caùc ñònh cheá thöông maïi
toaøn caàu (vaø khu vöïc)
ITO, GATT, WTO
vaø caùc ñònh cheá khaùc
www.bantinsom.com
Boái caûnh lòch söû
Thôøi kyø hoaøng kim ñaàu tieân cuûa quoác teá hoùa

(1870-1914) bò thay theá bôûi chuû nghóa baûo hoä
trong giai ñoaïn giöõa hai theá chieán (1920-1939)
- Chuû nghóa coâ laäp coù goùp phaàn gaây ra Theá chieán 2? 
Caàn phaûi thieát laäp moâi tröôøng quoác teá roäng môû hôn sau
Theá chieán 2
- Traùnh caùc sai laàm trong giai ñoaïn giöõa hai theá
chieán
- Caàn coù thöông maïi quoác teá ñeå khoâi phuïc chaâu AÂu
Ari Kokko
Ari Kokko 1

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Caùc giaûi phaùp Bretton-Woods
 Boán vieân ñaù taûng cuûa neàn kinh teá quoác teá
- Ngaân haøng Quoác teá cho Taùi thieát vaø Phaùt trieån - Quyõ
Tieàn teä Quoác teá
- Toå chöùc Thöông maïi Quoác teá -
Quõy bình oån giaù
www.bantinsom.com
Ari Kokko
Toå chöùc Thöông maïi Quoác teá
 GATT ñöôïc 23 nöôùc kyù keát vaøo naêm 1947
ITO ñöôïc thieát laäp ôû Havana naêm 1948. Hieäp ñònh

ñöôïc 53 thaønh vieân kyù keát
 Quoác hoäi Myõ khoâng pheâ chuaån Hieán chöông ITO.
ITO suïp ñoå naêm 1950
 Caùc cuoäc ñaøm phaùn trong khuoân khoå GATT ñöôïc
tieáp tuïc
Ari Kokko
Ari Kokko 2

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
GATT - Hieäp ñònh chung veà Thueá
quan vaø Maäu dòch
 Thoûa thuaän taïm thôøi sau khi ITO suïp ñoå.
Khoâng coù cô sôû ñònh cheá laâu daøi cho ñeán khi WTO
ñöôïc thaønh laäp naêm 1995
 Hôïp ñoàng töï nguyeän (khoaûng 30 ñieàu khoaûn) giöõa
hôn 100 quoác gia veà caùc quy taéc luaät leä trong thöông
maïi quoác teá
www.bantinsom.com
Ari Kokko
Ba chöùc naêng cuûa GATT:
 Xaùc ñònh caùc quy taéc öùng xöû chung trong
thöông maïi quoác teá.
 Ñoùng vai troø moät toøa aùn quoác teá trong giaûi
quyeát tranh chaáp.
 Cung caáp dieãn ñaøn ñaøm phaùn thöông maïi
nhaèm töï do hoùa thöông maïi treân theá giôùi.
Ari Kokko
Ari Kokko 3

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Caùc nguyeân taéc cuûa GATT-Quy taéc
öùng xöû trong thöông maïi quoác teá
 Khoâng phaân bieät ñoái xöû: Toái hueä
quoác vaø Ñoái xöû quoác gia
 Chæ baûo hoä baèng caùc bieän phaùp minh
baïch
 Giaûm thueá quan
 Coù ñi coù laïi (nhaân nhöôïng laãn nhau)
= Thöông maïi coâng baèng
Ari Kokko
Caùc ngoaïi leä trong nguyeân taéc cuûa
GATT
 Töï veä vaø mieãn tröø
 Quyeàn ñöôïc aùp duïng caùc haïn cheá
thöông maïi taïm thôøi trong moät soá tröôøng
hôïp nhaát ñònh
 Caùc nöôùc Ñang phaùt trieån
 Ñoái xöû ñaëc bieät
 Hoäi nhaäp khu vöïc
 Ñieàu XXIV
Ari Kokko
Ari Kokko 4

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Quaù trình phaùt trieån cuûa GATT
1947 GATT ñöôïc thaønh laäp, goàm 23 nöôùc
Caùc voøng ñaøm phaùn song phöông veà thueá quan 1949,
1951, 1956, 1960-61, ít nöôùc tham gia
1955 Hoa Kyø ruùt noâng nghieäp ra khoûi GATT
1964-67 Voøng Kennedy, giaûm thueá tuyeán tính
(~35%). 62 nöôùc tham gia
1973-79 Voøng Tokyo, giaûm thueá (~33%), giaûm raøo
caûn phi thueá, 102 nöôùc tham gia
1974 Hieäp ñònh Ña sôïi cho haøng deät may
!986-94 Voøng Uruguay, giaûm thueá (~33%), noâng
nghieäp, dòch vuï, WTO, 116 nöôùc tham gia
Ari Kokko
Keát quaû cuûa GATT tröôùc voøng ñaøm
phaùn Uruguay
 Möùc thueá quan trung bình taïi caùc nöôùc phaùt trieån
ñoái vôùi saûn phaåm coâng nghieäp giaûm töø treân 80%
xuoáng coøn ~ 5%
- Vieäc töï do hoùa nhaïy caûm veà maët chính trò seõ deã
khuyeán khích hôn trong moät goùi thoûa thuaän coù bao
goàm caû caùc lôïi ích - coù qua coù laïi laø quan troïng
 Möùc thueá quan trung bình cao hôn ôû caùc nöôùc ñang
phaùt trieån
- Ñoái xöû ñaëc bieät
Ari Kokko
Ari Kokko 5

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Caùc keát quaû cuûa GATT tröôùc voøng
ñaøm phaùn Uruguay
 Caùc keát quaû laø yeáu ñoái vôùi deät may vaø noâng saûn tröôùc voøng
ñaøm phaùn Uruguay
- Caùc nöôùc ñang phaùt trieån coù vai troø giôùi haïn trong vieäc thuùc ñaåy caùc
chöông trình nghò söï cuûa mình
 Khoâng coù thoûa thuaän naøo veà thöông maïi dòch vuï  Cô
cheá giaûi quyeát tranh chaáp laø yeáu
- Phaûi coù söï ñoàng thuaän trong hoäi ñoàng GATT =
khoâng coù nguy cô bò traû ñuõa
Ari Kokko
Caùc keát quaû cuûa Voøng Uruguay
 Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi
 Tieáp tuïc giaûm thueá quan 
Noâng nghieäp
 Deät may
 Dòch vuï
 TRIPS vaø TRIMS
 Giaûi quyeát tranh chaáp
Kyø sau chuùng ta seõ xem xeùt chi tieát hôn veà Voøng ñaøm phaùn Uruguay
Ari Kokko
Ari Kokko 6

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi -
WTO
 Ñònh cheá laâu daøi ñeå thöïc hieän caùc chöùc naêng cuûa
GATT
 Cô cheá giaûi quyeát tranh chaáp hieäu quaû hôn  Caùc
hoäi ñoàng thöôøng tröïc veà Dòch vuï, Haøng hoùa vaø
TRIPS
 Caùc uûy ban thöôøng tröïc ñeå giaùm saùt caùc ngoaïi leä
ñoái vôùi caùc nguyeân taéc cuûa GATT
 Cô quan raø soaùt chính saùch thöông maïi
Ari Kokko
Caùc ñònh cheá khaùc: IMF vaø Ngaân
haøng Theá giôùi
 Nhieàu nöôùc ñang phaùt trieån ñaõ ñôn phöông töï
do hoùa thöông maïi sau khi coù aùp löïc töø IMF
/WB
 Caùc khoaûn tín duïng ñeå ñieàu chænh cô caáu vaø giaûm
ngheøo thöôøng ñi keøm vôùi ñieàu kieän caûi caùch chính
saùch thöông maïi.
Ari Kokko
Ari Kokko 7

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Caùc ñònh cheá khaùc: UNCTAD
 Hoäi nghò Lieân Hieäp Quoác veà Thöông maïi vaø Phaùt
trieån, UNCTAD, ñöôïc thaønh laäp taïi
Geneva 1964 nhaèm xuùc tieán quan ñieåm cuûa caùc
nöôùc ñang phaùt trieån
 Khoâng coù quyeàn ñieàu haønh, chæ ñeà xuaát
khuyeán nghò cho Ñaïi hoäi ñoàng LHQ
 Hoäi nghò toaøn theå 3-4 naêm moät laàn
Ari Kokko
Keát quaû hoaït ñoäng cuûa UNCTAD
1968 - Heä thoáng öu ñaõi thueá quan phoå caäp

- Thueá suaát öu ñaõi cho caùc nöôùc ñang phaùt trieån 
1974 - Traät töï Kinh teá Quoác teá môùi
- Caûi toå heä thoáng tieàn teä quoác teá
- Xoùa nôï cho caùc nöôùc ñang phaùt trieån
- Quy taéc öùng xöû trong chuyeån giao coâng ngheä
- Ñieàu tieát hoaït ñoäng cuûa caùc coâng ty ña quoác gia (MNC)
- Thoûa thuaän veà haøng hoùa cô baûn vaø Quyõ ñieàu tieát chung
 Ít coù taùc ñoäng ñeán vieäc ra chính saùch keå töø thaäp kyû
1970
- Coù leõ chæ tröø vieäc hoäi nhaäp kinh teá giöõa caùc nöôùc ñang phaùt
trieån
Ari Kokko
Ari Kokko 8

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Caùc uyû ban kinh teá khu vöïc cuûa
LHQ
 Uûy ban Kinh teá chaâu AÂu, ECE 1947
Uûy ban Kinh teá vaø Xaõ hoäi chaâu AÙ Thaùi Bình

Döông, ESCAP 1947 (1974)
 Uûy ban Kinh teá chaâu Myõ Latinh vaø Vuøng
Caribeâ, ECLAC 1948 (1983)
 Uûy ban Kinh teá chaâu Phi, ECA 1958
 Uûy ban Kinh teá Taây AÙ, ECWA 1973
Ari Kokko
Muïc tieâu cuûa caùc uûy ban kinh teá
khu vöïc
 Xuùc tieán thöông maïi trong noäi boä khu vöïc
- ECE: Hoã trôï thöông maïi Ñoâng-Taây, phaùt trieån caùc tieâu chuaån
coâng nghieäp chung
- ECLAC: thuùc ñaåy thaønh laäp Hieäp hoäi Töï do Thöông maïi
Myõ Latinh (LAFTA) vaø Thò tröôøng chung Trung Myõ
(CACM)
 Hoã trôï hoaïch ñònh phaùt trieån vaø huaán luyeän quan chöùc
chính phuû
 Thoâng tin veà caùc xu theá kinh teá trong khu vöïc
Ari Kokko
Ari Kokko 9

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Caùc ñònh cheá khaùc: OECD
Toå chöùc Hôïp taùc vaø Phaùt trieån Kinh teá, thaønh laäp

1961
- Keá tuïc Toå chöùc Hôïp taùc Kinh teá chaâu AÂu (1948), laø toå chöùc
quaûn lyù vieäc töï do hoùa thöông maïi ôû chaâu Aâu sau chieán
tranh
“Coång vaøo” GATT/WTO

- Dieãn ñaøn tham vaán veà caùc vaán ñeà chính saùch thöông maïi - Ngaøy
caøng quan taâm ñeán khaû naêng caïnh tranh, coâng ngheä, vaø chính saùch
saùng taïo ñoåi môùi
 Uûy ban Hoã trôï Phaùt trieån, DAC
- Ñieàu phoái chính saùch hoã trôï phaùt trieån
Ari Kokko
Caùc ñònh cheá khaùc: Thöông maïi
haøng hoùa cô baûn
Toå chöùc caùc nöôùc xuaát khaåu daàu hoûa, OPEC

1960
-11 nöôùc thaønh vieân: Algeria, Indonesia, Iran, Iraq,
Kuwait, Libya, Nigeria, Qatar, Saudi Arabia, the United
Arab Emirates and Venezuela.
- Muïc tieâu ban ñaàu laø oån ñònh giaù daàu treân theá giôùi, sau ñoù
coù nhöõng noã löïc ñeå taêng giaù daàu
Caùc thoûa thuaän haøng hoùa khaùc khoâng noåi baät nhö

OPEC
Ari Kokko
Ari Kokko 10

Ngoại thương: Thể chế và tác động Bài giảng 2
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright
Niên khóa 2005-2006
Caùc ñònh cheá khaùc: Caùc hieäp ñònh
hoäi nhaäp khu vöïc
 ECSC, EEC, EC, EU, EFTA, EEA, Euro-
Mahgreb, Visegrad, Hieäp ñònh Xe hôi Myõ-
Canada, CUSFTA, NAFTA, LAFTA, CACM,
Hieäp ñòn vuøng Andes, CARICOM, LAIA,
MERCOSUR, G3, COMECON, CBI, EAC,
CEMAC, COMESA, IOC, SADC, SACU,
UEMOA, WAEMU, CEAO, ECOWAS, PTA,
UDEAC, CEPGL, ACM, ECO, GCC, ASEAN,
AFTA, APEC, vaø nhieàu hieäp ñònh khaùc
Ari Kokko Ngöôøi dòch: Hoaøng Nhò, 3/2003
www.bantinsom.com
Ari Kokko 11