• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Emocje i Stres
 

Emocje i Stres

on

  • 36,690 views

 

Statistics

Views

Total Views
36,690
Views on SlideShare
36,429
Embed Views
261

Actions

Likes
14
Downloads
0
Comments
3

7 Embeds 261

http://www.slideshare.net 219
http://www.harmoniazycia.pl 30
https://www.facebook.com 4
http://harmoniazycia.pl 3
http://webcache.googleusercontent.com 2
http://www.slideee.com 2
http://static.slidesharecdn.com 1
More...

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

13 of 3 previous next Post a comment

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Emocje i Stres Emocje i Stres Presentation Transcript

    • EMOCJE I STRES Wioletta Borys-Kierszniewska I rok uzupełniających studiów MGR Ścieżka Internet
    • Zagadnienia (1) Emocje (1.2) Emocje a nastroje (1.3) Teorie emocji (1.3.1) Teoria dziedziczności Darwina (1.3.2) Uniwersalność emocji (1.3.3) Emocje a kultura (1.3.4) Kultury indywidualistyczne i kolektywistyczne (1.3.5) Teorie emocji: (1.3.5/1) Fizjologia emocji (1.3.5/2) Teoria Jamesa-Langego (1.3.5/3) Teoria Cannona-Barda (1.3.5/4) Teoria oceny poznawczej (1.3.5/5) Podsumowanie teorii emocji (1.4) Funkcje emocji (1.4.1) Motywacja i uwaga (1.4.2) Społeczne funkcje emocji (1.4.3) Wpływ emocji na funkcje poznawcze (1.4.4) Emocjonalna mapa ciała (1.4.5) Choroby psychosomatyczne (1.4.6) Asertywność (2) Stres (2.1) Emocje a stres (2.2) Fizjologiczne reakcje na stres (2.3) Model stresu (2.4) Reakcja ciała na stres (2.5) Ogólny syndrom adaptacyjny i stres chroniczny (2.6) Psychologiczne reakcje na stres (3) Bibliografia
    • (1) Emocje
      • Emocje – skomplikowane wzorce zmian, na które składają się:
      • pobudzenie fizjologiczne (np. kołatanie serca)
      • ocena poznawcza (np. interpretacje, wspomnienia, oczekiwania)
      • reakcje behawioralne:
        • ekspresja uczuć – zarówno pozytywnych i negatywnych (np. uśmiech)
        • działania (np. przytulanie)
      • reakcje ekspresyjne (np. mimika twarzy, postawa ciała)
      emocje umysł ciało
    • (1.2) Emocje a nastroje
      • Emocje to:
        • specyficzne reakcje na specyficzne wydarzenia
        • krótkotrwałe
        • stosunkowo intensywne
      • Nastroje to:
        • mogą być ogólne (bez związku ze specyficznym wydarzeniem)
        • mogą być długotrwałe (np. apatia)
        • są mniej intensywne niż emocje
    • (1.3.1) Teoria dziedziczności Darwina
      • Darwin poddając emocje analizie zauważył, że:
      • emocje podlegały procesom ewolucji
      • (podobnie jak inne ludzkie i zwierzęce struktury i funkcje)
      • funkcje adaptacyjne to bardzo specyficzne skoordynowane działania
      • ludzkiego mózgu
      • specyficzne stany psychiczne są przeznaczone do radzenia sobie z pewnymi
      • rodzajami powtarzających się sytuacji – co wskazuje na ich dziedziczność
      • Silvan Tomkins określił emocje jako:
      • natychmiastowe nie wyuczone reakcje afektywne (emocjonalne)
    • (1.3.2/1) Uniwersalność emocji
      • Wg. Paula Ekmana , (w którego badaniach widoczny jest nurt Teorii Darwina):
      • istnieje 7 uniwersalnych stanów emocjonalnych :
        • szczęście
        • zdziwienie
        • złość
        • wstręt
        • strach
        • smutek
        • pogarda
    • (1.3.2/2) Uniwersalność emocji
      • podstawowy zakres reakcji emocjonalnych, wspólny wszystkim ludziom
      • stanowi produkt ewolucji
      • Uniwersalność emocji była potwierdzona przez badanie reakcji emocjonalnych:
      • niemowląt różnych kultur (np. USA i Chiny) i ras
      • dorosłych (np. plemię Fore z Nowej Gwinei)
    • (1.3.3/1) Teoria neuro-kulturowa Ekmana
      • Zakłada:
      • biologiczne uwarunkowania mimiki twarzy (mózg steruje napinaniem mięśni
      • w chwili wzbudzenia określonej emocji)
      • ograniczenia kulturowe wpływają na mechanizm biologiczny:
        • różne kultury mają różne standardy określające sposoby kontrolowania
        • emocji, w szczególności mimiki twarzy
      • Mózg (produkt ewolucji)
      • + Kultura
      • => Ogólna ekspresja emocji
    • (1.3.3/2) Teoria neuro-kulturowa Ekmana
      • Przykład
      • Badania grupy 6 krajów:
        • Japonia
        • Polska
        • Stany Zjednoczone
        • Sumatra
        • Węgry
        • Wietnam
      • Wykazały, że:
        • dorośli Japończycy gorzej radzili sobie z rozpoznawaniem złości niż dorośli
        • Amerykanie, Węgrzy, Polacy, Wietnamczycy
        • Wietnamczycy gorzej rozpoznawali wstręt niż obywatele wszystkich państw
        • badanej grupy
    • (1.3.4/1) Kultury indywidualistyczne i kolektywistyczne
      • Wg Triandisa :
      • Kultura indywidualistyczna  ukierunkowanie na potrzeby jednostki
      • Kultura kolektywistyczna  ukierunkowanie na potrzeby spoleczności
      • Przykład
      • Porównując kulturę zachodnią (indywidualistyczną) i afrykańską (kolektywistyczną)
      • widoczne są duże różnice w wyrażaniu emocji.
      • w kulturze afrykańskiej:
        • wyrażanie emocji uzależnione jest od przynależności do określonej
        • grupy społecznej (kasty)
        • ważna jest:
          • samodyscyplina
          • szacunek dla rodziców i starszych
      • w kulturze zachodniej (amerykańskiej) istnieje wolność doboru wrażeń i spełniania
      • własnych potrzeb: przyjemności, ekscytacji (życiem)
    • (1.3.4/2) Kultury indywidualistyczne i kolektywistyczne uczucie komfortu związane z wyrażaniem uczuć Kostaryka Stany Zjednoczone 0,5 4 Badanie reakcji emocjonalnych studentów z Kostaryki i Stanów Zjednoczonych. Skala: 0 – uczucie dużego dyskomfortu 5 – uczucie dużego komfortu
    • (1.3.5/1/1) Fizjologia emocji
      • Teorie emocji definiują związek pomiędzy fizjologicznymi a psychologicznymi
      • aspektami doświadczania emocji.
      • Fizjologia emocji :
      • emocje mobilizują ciało do walki z ich źródłem
      • do reakcji emocjonalnej ciało jest przygotowywane przez Autonomiczny
      • Układ Nerwowy ( AUN ), poprzez działanie:
        • części sympatycznej ( współczulnej )
        • części parasympatycznej ( przywspółczulnej )
    • (1.3.5/1/2) Fizjologia emocji układ nerwowy ośrodkowy układ nerwowy (mózg i rdzeń kręgowy) obwodowy układ nerwowy (tkanka nerwowa poza mózgiem i rdzeniem kręgowym) somatyczny układ nerwowy (nerwy czuciowe i ruchowe; dowolny) autonomiczny układ nerwowy (układy wewnętrzne; mimowolny) układ sympatyczny (ratownik;zachowanie w sytuacjach nadzwyczajnych) układ parasympatyczny (gospodarz; zachowanie i procesy wewnętrzne w sytuacjach rutynowych) Hierarchiczna organizacja układu nerwowego człowieka
    • (1.3.5/1/3) Fizjologia emocji
      • Układ nerwowy składa się z układu:
      • centralnego i
      • obwodowego
      • Centralny układ nerwowy :
      • obejmuje mózgowie (mózg, pień mózgu, móżdżek)
      • rdzeń kręgowy
      • Obwodowy układ nerwowy :
      • nerwy czaszkowe
      • nerwy rdzeniowe
      • nerwy obwodowe
      * Prezentacja: Układ Nerwowy
    • (1.3.5/1/4) Fizjologia emocji
      • Sytuacje, którym towarzyszą łagodne emocje:
      • nieprzyjemna sytuacja  uaktywnia układ sympatyczny
      • przyjemna sytuacja  uaktywnia układ parasympatyczny
      • im więcej bodźców tym większa aktywność obu układów
      • Sytuacje, którym towarzyszą silne emocje:
      • np. strach, lęk  aktywują System Reakcji Alarmowej Organizmu,
      • który przygotowuje go do reakcji
    • (1.3.5/1/5) Fizjologia emocji Układ gruczołów dokrewnych: 1 – szyszynka 2 – przysadka 3 – tarczyca i przytarczyce (w dolnej części) 4 – grasica 5 – nadnercza - glikokortykosteridy: kortyzon (hydrokortyzon) - mineralokortykoidy: aldosteron 11-dezoksykortykosteron 6 – trzustka (wysepki Langerhansa) 7 – jajniki 8 – jądra * Prezentacja: Układ Dokrewny
    • (1.3.5/1/6) Fizjologia emocji
      • układ sympatyczny w sytuacji emocjonalnej steruje wydzielaniem hormonów
      • (adrenaliny i noradrenaliny) z gruczołów nadnerczy
      • hormony pobudzają narządy wewnętrzne do:
      • uwolnienia cukru do krwi
      • podniesienia ciśnienia krwi
      • zwiększenia wydzielania potu i śliny
      układ parasympatyczny (dla uspokojenia organizmu po reakcji emocjonalnej) hamuje wydzielanie hormonów aktywujących
    • (1.3.5/2/1) Teoria Jamesa-Langego
      • Wg. Williama Jamesa :
      • źródłem emocji są informacje zwrotne z ciała
      • Teoria obwodowa Jamesa i Langego :
      • bodziec emocjonalny powoduje pobudzenie autonomiczne i inne reakcje oraganizmu
      •  jest to doświadczenie określonej emocji
      • podkreśla rolę reakcji organizmu AUN, przebiegające na obwodzie względem OUN
    • (1.3.5/3/1) Teoria Cannona-Barda
      • Powstała jako połączenie dwóch teorii:
      • Williama Cannona (fizjologa) odrzucającego teorię obwodową
      • na rzecz centralistycznej:
        • wykazał brak korelacji między aktywnością narządów wewnętrznych a AUN
        • określił reakcję AUN jako zbyt wolną, aby mogła być udziałem emocji
        • powstanie emocji wymaga pośrednictwa mózgu pomiędzy
        • stymulacją na wejściu, a reakcją na wyjściu
      • Philipa Barda (fizjologa), który uznał:
        • reakcje trzewne za pierwsze ogniwo łańcucha emocji
    • (1.3.5/3/2) Teoria Cannona-Barda bodziec stymulujący sympatyczny układ nerwowy kora mózgowa pobudzenie cielesne subiektywne doświadczanie emocji
    • (1.3.5/4/1) Teoria oceny poznawczej
      • Stanowi rezultat badań m.in.:
      • Stanleya Schachtera :
      • doświadczanie emocji to łączny efekt pobudzenia fizjologicznego i oceny poznawczej
      • pobudzenie fizjologiczne rozpoczyna sekwencję procesów emocjonalnych
      • Richarda Lazarusa :
      • istotne są interakcje z otoczeniem podlegające ocenie
      • pobudzenie jest zmienną niezależną, wpływającą na nieprawidłową
      • interpretację emocji
    • (1.3.5/5/1) Podsumowanie teorii emocji
    • (1.3.5/5/2) Podsumowanie teorii emocji
      • Trzy klasyczne teorie emocji zakładają występowanie odmiennych elementów składowych emocji oraz różne sekwencje procesów bodziec  emocja :
      • Teoria Jamesa-Langego
        • bodźce wywołują pobudzenie autonomiczne oraz czynności behawioralne, których postrzeganie
        • prowadzi do specyficznych doświadczeń emocjonalnych
      • Teoria Cannona-Barda
        • zdarzenia są najpierw przetwarzane w różnych ośrodkach mózgu, które następnie kierują
        • równolegle reakcjami pobudzenia, behawioralnymi oraz doświadczeniami emocjonalnymi
      • Teoria oceny poznawczej
        • zarówno bodźce jak i pobudzenie fizjologiczne są oceniane poznawczo w tym samym czasie,
        • zgodnie ze wskazówkami sytuacyjnymi oraz kontekstem, doświadczenie emocjonalne jest
        • wynikiem interakcji poziomu oraz natury pobudzenia
    • (1.4.1/1) Funkcje emocji – Motywacja i uwaga
      • Rola emocji w naszym życiu:
      • motywacja i uwaga
        • emocje są siłą napędową działania  MOTYWUJĄ
        • kierują i podtrzymują zachowania ukierunkowane na realizację pewnych celów
      • lewe ciało migdałowate – jego rola w postrzeganiu zdarzeń emocjonalnych
        • efekt błysku uwagi (attentional-blink effect)  zjawisko sterujące
        • postrzeganiem świata:
        • skoncentrowanie uwagi na jednym bodźcu zmniejsza
        • świadomość drugiego bodźca, pojawiającego się po nim
        • bodźce emocjonalne wyzwalają dodatkową uwagę  doświadczalnie
        • udowodniono rolę lewego ciała migdałowatego w tym procesie (Anderson
        • i Phelps, 2001)
    • (1.4.2/1) Funkcje emocji – Społeczne funkcje emocji
      • regulacyjna rola emocji w życiu społecznym :
      • wiążą lub dystansują jednostkę:
        • zachowania zachęcające do kontaktu:
          • uśmiech zachęca do nawiązania kontaktu
        • zachowania odstraszające :
          • warczenie i złość odpycha
      • zjawisko tłumienia emocji wobec pozycji lub siły innej osoby
    • (1.4.2/2) Funkcje emocji – Społeczne funkcje emocji
      • emocje pobudzają do zachowań prospołecznych
      • (Hoffman, 1986, Isen 1984, Schroeder i in. 1995)
      • dobry nastrój sprzyja zachowaniom charytatywnym (Carlson i in. 1988)
      • potrzeba zmniejszenia poczucia winy skłania do oferowania dobrowolnej
      • pomocy (Carlsmith i Gross 1969)
      • szczególna rola lewego ciała migdałowatego w relacjach społecznych
      •  jego brak uniemożliwia postrzeganie emocji  prowadzi to
      • do ograniczenia relacji społecznych poprzez uniemożliwienie prawidłowej
      • reakcji (Scott i in. 1997)
    • (1.4.3/1) Funkcje emocji – Wpływ emocji na funkcje poznawcze
      • Funkcja poznawcza emocji to wpływ na to:
      • co zwraca naszą uwagę
      • w jaki sposób postrzegamy siebie i innych
      • w jaki sposób interpretujemy i zapamiętujemy różne elementy sytuacji życiowych
      • Wg. Bradley’a :
      • stany emocjonalne mogą wpływać na:
        • uczenie się
        • pamięć
        • sądy społeczne
        • kreatywność
        • ogólnie  na doświadczenia życiowe ludzi
    • Gordon Bower (i jego studenci) badając rolę emocji w przetwarzaniu informacji opracowali model zakładający: osoba w danej sytuacji doświadcza jakiejś emocji emocja ta, jest przechowywana w pamięci wraz ze wspomnieniami towarzyszących jej zdarzeń (elementy jednego kontekstu) (1.4.3/2) Funkcje emocji – Wpływ emocji na funkcje poznawcze
    • (1.4.3/3) Funkcje emocji – Wpływ emocji na funkcje poznawcze
      • Przetwarzanie zgodne z nastrojem
              • zachodzi w sytuacjach, w których ludzie są wybiórczo uwrażliwieni na
        • przetwarzanie i wydobywanie informacji zgodnych z ich aktualnym nastrojem
      • Pamięć zależna od nastroju
      • odnosi się do okoliczności, w których ludziom łatwiej jest przypomnieć sobie
        • informacje, gdy ich nastrój w tym czasie jest podobny do nastroju,
        • w jakim byli, kiedy po raz pierwszy je zapamiętali
      • EMOCJONALNA MAPA CIAŁA:
      • różne rodzaje emocji znajdują określone miejsce w naszym ciele
      • chroniczne bloki napięciowe spowodowane są długotrwałym działaniem stresującej
      • sytuacji bądź też jednorazowym, ale bardzo silnym przeżyciem szoku
      • rozpoznając obszary zablokowane w naszym ciele możemy odpowiedzieć sobie
      • na pytanie: jakiego problemu dotyczy istniejące napięcie?
      • nie musi to być jedynie wyjaśnienie – może to być jednostka chorobowa, która
      • powinna być zdiagnozowana przez lekarza medycyny i leczona
      • w odpowiedni sposób
      (1.4.4/1) Funkcje emocji – Emocjonalne mapa ciała
    • Zaciśnięte szczęki / „wyszczerzony” uśmiech Zablokowane wyrażanie złości - emocji Oczy zablokowanie kontaktu wzrokowego – deficyt kontaktu wzrokowego we wczesnym dzieciństwie krótkowzroczność – strach przed przeszłością Kark napięcie, ból – nadmierna kontrola emocjonalna, blokada między uczuciami a świadomością, brak kontaktu z przeżywanymi uczuciami Krtań, gardło zablokowanie wyrażania emocji , np. krzykiem i słowami Barki – ból, napiecie : zablokowana agresja, brak przełożenia energii na działanie czyli zablokowana zdolność zaspokajania potrzeb, przeciążenie „ wdowi garb” brak przepływu energii między łopatkami – zablokowanie agresji, tendencja do biernej agresji Pachy, ramiona drętwienie , itp. zablokowanie brania Górna część klatki piersiowej ból, ucisk – zablokowanie uczucia tęsknoty Serce ból, usztywnienie mostka, klatki piersiowej, pancerz – ochrona przed byciem zranionym, lęk przed miłością wynikający z negatywnych doświadczeń, oddzielenie seksu od miłości Przepona zablokowana – zmniejszenie dopływu energii, odcięcie od silnych przeżyć, zwłaszcza seksualnych, brak poczucia bezpieczeństwa, zablokowana energia związana z ekspansją życiową, poczuciem przemocy Biodra, odbyt napięcie, dysfunkcje – zablokowanie energii seksualnej, również agresji Nogi napięcie, drętwienie : - nieumiejętność wyjścia z danej sytuacji życiowej - zahamowana agresja, złość Stopy zimne, częste kontuzje , sztywne, stawy skokowe, drętwienie – brak poczucia bezpieczeństwa, pewności, brak kontaktu z rzeczywistością Twarz Wyrażanie uczuć (1.4.4/2) Funkcje emocji – Emocjonalne mapa ciała
    • (1.4.5/1) Funkcje emocji – Choroby psychosomatyczne
      • Choroby psychosomatyczne – choroby, w których etiologii istotną rolę
      • odgrywają czynniki psychiczne:
      • są przewlekłe, okresowo nasilające się
      • zaburzenia emocjonalne są widoczne jeszcze przed wystąpieniem objawów, a silniej
      • ujawniają się w okresie zaostrzeń
      • (z obserwacji) różne choroby psychosomatyczne występują u jednej osoby
      • (pewna tendencja) występowania rodzinnego oraz znaczenie płci predysponuje
      • do określonych chorób
      • Najważniejsze koncepcje etiologiczne zakładają:
      • nieprawidłowe mechanizmy przetwarzania lęku pojawiającego się w związku
      • z konfliktami wewnątrzpsychicznymi
      • udział odruchów warunkowych (patologia korowo-trzewna)
      • predysponujący typ osobowości
      • znaczenie dysfunkcjonalnego środowiska rodzinnego
    • (1.4.5/2) Funkcje emocji – Choroby psychosomatyczne
      • Charakterystyka chorób psychosomatycznych jest wciąż niejasna,
      • a różne badania doprowadzają nowych wniosków.
      • Choroby najczęściej kwalifikowane jako psychosomatyczne to:
      • nadciśnienie tętnicze
      • choroba niedokrwienna serca (wieńcowa)
      • nadczynność tarczycy
      • cukrzyca
      • otyłość
      • astma oskrzelowa
      • katar sienny
      • choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
      • wrzodziejące zapalenie jelita grubego
      • pokrzywka
      • neurodermatitis
      • Atopowe Zapalenie Skóry
      • depresja
    • (1.4.6/1) Funkcje emocji – Asertywność
      • Asertywność to umiejętność pełnego wyrażania siebie w kontakcie
      • z inną osobą czy osobami.
      • zachowanie asertywne oznacza:
              • bezpośrednie
              • uczciwe
              • i stanowcze
      • wyrażanie wobec innej osoby swoich:
              • uczuć
              • postaw
              • opinii
              • i pragnień
          • w sposób respektujący:
              • uczucia
              • postawy
              • opinie
              • i pragnienia
      • tej drugiej osoby
    • (1.4.6/2) Funkcje emocji – Asertywność
      • Asertywne wyrażanie złości
      • Złość i gniew pełnią dwie funkcje:
      • informacyjną – sygnalizują, że na zewnątrz człowieka dzieje się coś niepożądanego
      • energetyczną – dostarczają energii do zmiany tego stanu
      • Asertywny sposób wyrażania złości oznacza skoncentrowanie się na zadaniu,
      • jakim jest zmiana niepożądanej rzeczywistości zewnętrznej, w sposób pozwalający
      • na ekspresję i uwolnienie się od napięcia emocjonalnego, lecz nie naruszający
      • praw innych ludzi.
      • Ważne jest, aby stosować komunikaty zaczynające do „ja” zamiast od „ty”,
      • np. „Irytuje mnie ton, w jakim się do mnie zwracasz.”
    • (2.1/1) Emocje a stres
      • Układ limbiczny oraz oś
      • podwzgórze - przysadka - nadnercza
      • Za powstawanie emocji takich jak smutek, radość, szczęście czy strach odpowiedzialnych jest wiele różnych struktur mózgu m.in.:
      • hipokamp
      • sklepienie połączone w uk. limbiczny
      • ciało sutkowate
      • jądro migdałowate
      • które razem tworzą tzw. układ limbiczny
      • bodźce pochodzące z układu limbicznego powodują aktywację innej części
      • mózgu – podwzgórza  sprawuje przy pomocy przysadki mózgowej
      • kontrolę nad gruczołami dokrewnymi (m.in. tarczycą, nadnerczami, jądrami
      • czy jajnikami)    
      • oś podwzgórze – przysadka – nadnercza , w połączeniu z układem limbicznym odgrywa bardzo istotną rolę w odpowiedzi organizmu na stres
      • Czym tak właściwie jest stres?
      • Według definicji wprowadzonej przez Hansa Selye’go jest to:
      • niespecyficzna reakcja organizmu na wymagającą sytuację, a czynniki ją wywołujące to tzw. stresory
      (2.1/2) Emocje a stres bodźce wewnętrzne bodźce zewnętrzne
    • (2.1/3) Emocje a stres
      • możemy wyróżnić dwie formy stresu:
        • eustres - pozytywnie oddziaływujący na organizm  mobilizujący
        • do działania (np. podczas randki)
        • dystres – negatywnie oddziaływujący, utrudniający
        • lub uniemożliwiający realizację ważnych zadań
    • (2.2/1) Fizjologiczne reakcje na stres
    • (2.2/2) Fizjologiczne reakcje na stres
      • Fizjologiczne reakcje na stres :
      • to automatyczne, przewidywalne, wrodzone reakcje nie podlegające
      • świadomej kontroli
        • Co dzieje się w organizmie w wyniku oddziaływania stresorów?
        • Układ limbiczny indukuje uwalnianie z podwzgórza hormonu - kortykoliberyny (CRH; przekaźnik wielopeptydowy), który pobudza przysadkę do wydzielania hormonu adrenokortykotropowego (ACTH; in. kortykotropina).
    • (2.2/3) Fizjologiczne reakcje na stres
        • ACTH (nazywany hormonem stresu ) wpływa stymulująco na komórki
        • kory nadnerczy, powodując uwolnienie hormonów steroidowych
        • (glikokortykosteroidów: kortyzolu), które regulują funkcjonowanie organizmu
        • (metabolizm), a w stosunku do układu immunologicznego wywierają działanie
        • immunosupresyjne :
        • hamując:
              • - podziały leukocytów
              • - wydzielanie cytokin (m.in. IL-1, IL-3, TNF)
              • - mediatorów zapalenia takich jak prostaglandyny i
              • leukotrieny
    • (2.3/1) Model stresu Co to jest stres? Stres odczuwamy, kiedy stajemy w obliczu wyzwania, świadomie lub nieświadomie spostrzegamy jakieś zagrożenie lub możliwość wystąpienia zaburzenia równowagi pomiędzy stawianymi przez innych lub przez siebie wymaganiami, a tym, co mamy do dyspozycji, a więc możliwościami lub zasobami wewnętrznymi. stresor wydarzenie bodźcowe: wewnętrzne lub zewnętrzne zakłócenie stanu równowagi stres reakcja organizmu
    • (2.3/2) Model stresu
    • (2.3/3) Model stresu
      • ocena poznawcza sytuacji stresowej (interpretacja zdarzenia) wchodzi
      • w interakcję ze stresorem, oraz dostępnymi zasobami fizycznymi, społecznymi
      • i osobistymi, wykorzystywanymi do radzenia sobie ze stresorem
      • ludzie reagują na zagrożenie na różnych poziomach:
        • fizjologicznym
        • behawioralnym
        • emocjonalnym
        • poznawczym
      • określone reakcje mają charakter:
        • adaptacyjny
        • inne nie adaptacyjny
        • w skrajnych przypadkach mogą spowodować nawet śmierć
    • (2.4/1) Reakcja ciała na stres
    • (2.4/2) Reakcja ciała na stres
      • Fizjologiczne reakcje na stres :
      • wiele reakcji fizjologicznych wywoływanych przez emocje dotyczy również stresu
      • wyróżniamy stres:
        • ostry – przejściowy stan pobudzenia, o zwykle jasno określonym początku
      • i przebiegu reakcji
        • chroniczny – stan (rozciągniętego w czasie) trwającego pobudzenia,
      • w trakcie którego żądania otoczenia są postrzegane
      • jako przekraczające dostępne zasoby (fizyczne, osobiste,
      • społeczne) wewnętrzne i zewnętrzne do radzenia sobie z nim
    • (2.4/3) Reakcja ciała na stres
      • Reakcja na niebezpieczeństwo – reakcja „walcz lub uciekaj” :
      • (Walter Cannon, lata 20. XX w.)
      • sekwencja działań zostaje wyzwolona w nerwach i gruczołach, przygotowujących
      • organizm do obrony, walki lub ucieczki w bezpieczne miejsce
      • centrum tej reakcji na stres stanowi podwzgórze – nazywane „ośrodkiem stresu”:
        • w sytuacjach niebezpieczeństwa:
            • kontroluje AUN
            • aktywuje przysadkę mózgową
      • AUN reguluje aktywność narządów ciała:
      • szybszy i głębszy oddech
      • wzrasta puls
      • naczynia krwionośne zwężają się
      • rośnie ciśnienie krwi
      • mięśnie otwierają przejścia w gardle i nosie (dotlenienie płuc)
      • charakterystyczny wyraz twarzy
      • mięśnie gładkie (po otrzymaniu informacji) zatrzymują funkcje nieistotne w
      • przygotowaniach do reakcji na niebezpieczeństwo – zatrzymują trawienie
      • wyzwalany jest adrenalina do krwioobiegu (wytwarzana przez rdzeń nadnerczy
      • adrenalina i noradrenalina sygnalizuje innym organom konieczność
      • uruchomienia specyficznych funkcji:
        • śledziona wydziela więcej czerwonych ciałek krwi (ułatwia to krzepnięcie
        • przy zranieniach)
        • szpik kostny produkuje więcej białych krwinek (dla zwalczenia ew. infekcji)
        • wątroba produkuje i uwalnia więcej cukru (energia dla organizmu)
      (2.4/4) Reakcja ciała na stres
    • (2.4/5) Reakcja ciała na stres
      • Wg Shelly Taylor :
      • reakcje fizjologiczne na stres są różne u kobiet i mężczyzn
      • mężczyźni doświadczają reakcji „walcz lub uciekaj”
      • kobiety nie doświadczają reakcji:
      • „ walcz lub uciekaj”
      • doświadczają reakcji
      • „ opiekuj się i bądź przyjazny”
    • (2.5/1) Ogólny syndrom adaptacyjny i stres chroniczny
      • Teoria stresu (chronicznego) wg Hansa Salye’go :
      • wiele rodzajów stresorów może wywołać tę samą reakcję lub
      • ogólny zespół reakcji organizmu
      • wszystkie stresory mobilizują organizm do adaptacji:
        • musi on utrzymać lub odzyskać swoją integralność poprzez
        • przywrócenie równowagi ( homeostazy )
      • pozwoliła wyjaśnić zjawisko chorób psychosomatycznych – niewytłumaczalnych
      • w pełni przyczynami fizycznymi
      • Pełen obraz wpływu stresu na organizm to powiązanie teorii fizjologicznej Saly’ego
      • z późniejszymi badaniami czynników psychologicznych.
    • (2.5/2) Ogólny syndrom adaptacyjny i stres chroniczny
      • reakcja na stresory to ogólny syndrom adaptacyjny
      • ( GAS – General Adaptation Syndrome) złożona z trzech stadiów :
        • reakcji alarmowej – krótki okres pobudzenia cielesnego, przygotowujący
        • organizm na intensywną aktywność
        • stadium odporności – stadium umiarkowanego pobudzenia, umożliwiający
        • wytrzymanie i oparcie się dalszym wycieńczającym
        • efektom przedłużającego się działania stresora
        • stadium wyczerpania – zasoby organizmu wyczerpują się
    • (2.6/1) Psychologiczne reakcje na stres
      • psychologiczne reakcje na stres są w głównej mierze wyuczone, zależne
      • od postrzegania i interpretacji świata
      • reakcje psychologiczne zależą od kategorii stresorów
      •  wydarzeń traumatyzujących
      • wydarzeniami traumatyzującymi mogą być zmiany:
        • negatywne
        • pozytywne
    • (2.6/2) Psychologiczne reakcje na stres
      • narzędzie pomiarowe, służące do oceny stopnia przystosowania,
      • jakiego wymagają różne zmiany życiowe (przyjemne i nieprzyjemne) to:
      • Skala Oceny Ponownego Przystosowania Społecznego ( SOPPS )
      • SOPPS pozwala ocenić wysiłek włożony w proces przystosowania do nowej
      • sytuacji życiowej narzucony przez określoną (na liście) zmianę w porównaniu
      • do małżeństwa z arbitralnie przypisaną wartością 50 jednostek zmiany życiowej
      • uzyskana liczba jednostek zmiany życiowej dla każdej osoby stanowią miarę
      • wielkości doświadczonego stresu
      • w porównaniu z badaniami z lat 60. w latach 90. wzrósł odczuwany poziom stresu
      * Prezentacja: Asertywność
    • (2.6/3) Psychologiczne reakcje na stres
      • Ogólna skala ociągania się (Lay, 1986)
      • Wyróżnia osoby:
      • osoby ociągające się – posiadające tendencję do odkładania rzeczy na później)
      • nie ociągające się (szybko podejmujące obowiązki)
      • Skala ocenia:
      • objawy chorób fizycznych doświadczanych przez ludzi w w/w sytuacjach
      • Konkluzja (wg. Tice i Baumeister, 1997):
      • w określonym czasie ilość objawów chorobowych w grupie osób ociągających się
      • znacząco wzrasta w porównaniu z grupą osób nie ociągających się
    • (2.6/4) Psychologiczne reakcje na stres
      • Wydarzenia traumatyczne
      • to zdarzenia :
      • o charakterze negatywnym
      • niemożliwe do opanowania
      • nieprzewidywalne lub wieloznaczne
      • są szczególnie stresujące
      • mogą dotyczyć jednostki lub grupy osób
      • jeśli wydarzenia traumatyczne dotyczą grupy osób możemy mówić
      • o syndromie PTSD – zespole stresu pourazowego
      • (Posttraujmatic stress disorder)
        • niosącym ze sobą wiele zagrożeń, m.in. :
          • alienację od innych ludzi
          • znieczulenie na problematyczne sytuacje dnia codziennego
          • problemy ze snem
          • poczucie winy
          • problemy z koncentracją
          • przesadzone reakcje w sytuacjach doświadczania strachu
      • Bibliografia
      • Gerrig Richard J., Zimbardo Philip G.: Psychologia i Życie – Wyd. Nowe,
      • Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006
      • (2) Szewczuk Włodzimierz: Podstawy Psychologii, Fundacja Innowacja Wyższa Szkoła Społeczno-Ekonomiczna,
      • Warszawa, 2000
      • (3) Wikpedia, http:// pl.wikipedia.org/wiki/Kortykoliberyna [dostęp 5 kwietnia 2008]
      • (4) Wydawnictwo naukowe PWN, http://aneksy.pwn.pl/psychologia/?id=343 [dostęp 5 kwietnia 2008]
      • (5) Grupa Synapsis Online, Choroby Psychosomatyczne,
      • http://online.synapsis.pl/Slowniczek/Choroby-psychosomatyczne.html [dostęp 20 kwietnia 2008]