ต่อมไร้ท่อ

27,782 views
29,902 views

Published on

Published in: Education
1 Comment
8 Likes
Statistics
Notes
  • ขอบคุณนะคะอาจารย์
    ได้สรุปฮอร์โมนแล้วจะเอาไปทำงานส่งอาจารย์นะคะ
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total views
27,782
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
13,800
Actions
Shares
0
Downloads
495
Comments
1
Likes
8
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

ต่อมไร้ท่อ

  1. 1. ต่อมไร้ท่อและชนิดของฮอร์โมนคาสั่ง จงเติมคาหรือข้อความลงในช่องว่างให้ได้ใจความสมบูรณ์1. นักเรียนวิเคราะห์การทดลองของอาร์โนล เอ เบอร์โทลด์ จากภาพที่ 9-1 หน้า 68 ในแบบเรียนชีววิทยา เล่ม3 สสวท.แล้วตอบคาถาม 1.1 จากการทดลองในชุดที่ 2 นักเรียนสรุปผลการทดลองอย่างไร .................................................................................................................................................................. 1.2 ประจักษ์พยานใดที่ยืนยันว่าอัณฑะควบคุมการแสดงลักษณะเพศผู้ของไก่ .................................................................................................................................................................................................................. 1.3 จากการทดลองในชุดที่ 3 ปัญหาของผู้ทดลองน่าจะเป็นอย่างไร .................................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................................. 1.4 จากการทดลองทั้ง 3 ชุดของอาร์โนล เอ เบอร์โทลด์ จะสรุปได้อย่างไร ..................................................................................................................................................................2. ต่อม(Gland) แบ่งออกเป็น..........ชนิด คือ1……………………………ลักษณะที่ปรากฎ……………………………………………………………….2..………………………………ลักษณะที่ปรากฎ3. ต่อมไร้ท่อแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 1) ..................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 2) ................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................ประเภทของฮอร์โมน จาแนกตามสมบัติทางเคมี ดังนี้ 1) กลุ่มเอมีน ( Amine) ได้แก่ ฮอร์โมนจากต่อมไทรอยด์ อะดรีนัล เมดัลลา เป็นฮอร์โมนที่ละลายน้าได้ ฮอร์โมนกลุมนี้ สร้างขึนมาแล้วจะเก็บในรูปของคอลลอยด์หรือแกรนูล สร้างมาจากเนือเยือชัน ectoderm ่ ้ ้ ่ ้ 2) กลุ่มโปรตีนหรือพอลิเพปไทด์ (Peptide ) ได้แก่ ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง เช่น ออกซิโทซิน นอร์เอพิเนฟริน ACTH TSH LH เป็นต้น เป็นฮอร์โมนที่มีโมเลกุลขนาดใหญ่ ละลายน้าได้ เมื่อสร้างขึ้น มาแล้วจะเก็บไว้ในลักษณะของแกรนูล สร้างมาจากเนื้อเยื่อชั้น endoderm หลั่งออกนอกเซลล์โดย Exocytosis 3) กลุ่มสเตรอยด์ ( Steroid ) ได้แก่ฮอณ์โมนจากอะดรีนัล คอร์เท็กซ์ และฮอร์โมนเพศ ฮอร์โมนกลุ่มนี้ ไม่ละลายน้าแต่ละลายในไขมัน เมือสร้างแล้วจะหลังออกมาใช้ทนที โดยหลังออกนอกเซลล์โดย ่ ่ ั ่ Simple diffusion
  2. 2. ลักษณะการทางานและกลไกการออกฤทธิ์ของฮอร์โมน 1 ระบบต่อมไร้ท่อ ทาหน้าที่ในการสร้างและหลั่งฮอร์โมนต่างๆ 2 ฮอร์โมนที่สร้างขึ้นถูกลาเลียงไปกับระบบเลือด ฮอร์โมนจึงมีการกระจายไปได้ทั้งร่างกาย 3 ฮอร์โมนออกฤทธิ์ยังอวัยวะเป้าหมายต่างๆ( Target organ) โดย Target organ จะมี Receptor ต่อฮอร์โมน ทาให้อวัยวะอื่นที่ไม่มี Receptor จึงไม่มีผลต่อฮอร์โมน 4 เมื่อจับกับ Receptor จะมีผลกระตุ้นการสังเคราะห์โปรตีนภายในเซลล์นั้นๆ 5 ฮอร์โมนจะกระตุ้นทาให้เกิดกระบวนการ Transcription และ Translation 6 เซลล์ตัวรับฮอร์โมนจึงมี Free ribosome จานวนมาก(เพราะต้องสร้างโปรตีน) 7 ฮอร์โมนต่างชนิด จะมีตัวรับ ( Receptor)และการออกฤทธิ์ต่างกัน ดังนี้ - Amine , Peptide ตัวรับอยู่ที่ผิวเซลล์ ออกฤทธิ์ต้องผ่าน Secondary messenger - Steroid hormone ตัวรับอยู่ที่ผิวนิวเคลียส ออกฤทธิ์โดยตรงต่อเซลล์4. สรุปฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองต่อมใต้สมองส่วนหน้า(anterior lobe of Pituitary gland) ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะเป้าหมาย หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมีSomatotrophic โปรตีน เซลล์ทั่วไป - กระตุ้นเมทาบอลิซึมของ เด็กhormone(STH)หรือ กล้ามเนื้อและ คาร์โบไฮเดรตและไขมัน(เพิ่มการ -H.น้อย:กระดูกแขนขา จะไม่Growth กระดูก สลายไขมันและเพิ่มน้าตาลใน เจริญ=เตี้ยแคระ(Dwarfism)Hormone(GH) เลือด) -H.มาก=ร่างกายใหญ่โตผิดปกติ -กระตุ้นการเจริญของกระดูกและ (Gigantism) กล้ามเนื้อ ผู้ใหญ่ -กระตุ้นการสังเคราะห์โปรตีน -H.น้อย:น้าตาลในเลือด ต่า=Simmond’s disease -H.มาก=การเจริญของกระดูก บางส่วนของร่างกายโดยเฉพาะส่วน ปลายของร่างกายผิดปกติ =Acromegaly
  3. 3. ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะ หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี เป้าหมายGonadotrophichormoneประกอบด้วย1. folliclestimulating ไกลโค- อัณฑะและ เพศชาย-กระตุ้นให้อัญฑะเจริญ มีมากหรือน้อยเกินไปจะทาให้ลักษณะhormone (FSH) โปรตีน รังไข่ กระตุ้นการสร้างอสุจิ ทางเพศผิดปกติ เพศหญิง-กระตุ้นการเจริญของฟอลลิ เคิลในรังไข่และร่วมกับ LH กระตุ้น ให้ฟอลลิเคิลสร้างฮอร์โมนestrogen2.Luteinizing ไกลโค- อัณฑะและ เพศชาย-กระตุ้นให้interstitial cell มีมากหรือน้อยเกินไปจะทาให้ลักษณะhormone (LH) โปรตีน รังไข่ ของอัณฑะให้หลั่งฮอร์โมน ทางเพศผิดปกติ testosterone เพศหญิง-กระตุ้นให้มีการตกไข่และ กระตุ้นcorpusluteumให้หลั่ง ฮอร์โมนprogesteroneProlactin (PRL) โปรตีน ต่อมน้านม -กระตุ้นการสร้างน้านมและหลั่ง มีมากหรือน้อยเกินไปจะทาให้การสร้าง และรังไข่ น้านม(ในคน) น้านมผิดปกติ -ยับยั้งการตกไข่Adrenocorticotrophic พอลิเพป- Adrenal กระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล ถ้ามีมากหรือน้อยเกินไปจะทาให้ hormone (ACTH) ไทด์ cortex จาก Adrenal cortex ฮอร์โมน คอร์ติซอล มากหรือ น้อยตามไปด้วยThyroid stimulating ไกลโค- ต่อม -กระตุ้นการเพิ่มขนาดของต่อม มีมากหรือน้อยเกินไปจะมีผลทาให้ต่อมhormone (TSH) โปรตีน ไทรอยด์ -เพิ่มอัตราการดูดไอโอไดด์ ไทรอยด์เจริญผิดปกติ -เพิ่มอัตราการสังเคราะห์สาร คอลลอยด์ในไทรอยด์ฟอลลิเคิลEndorphin ออกฤทธิ์ -ระงับความเจ็บปวด คล้าย -เกิดความคิดสร้างสรรค์ มอร์ฟีน -เพิ่มความตื่นตัวมีชีวิตชีวาและ ความสุข=สารแห่งความสุขต่อมใต้สมองส่วนกลาง (Intermediate lobe of Pituitary gland)Melanocyte stimulating ผิวหนัง -กระตุ้นการสร้างเม็ดสีhormone (MSH) -กระตุ้นให้สัตว์เลือดเย็นมีสีเข้มขึ้น
  4. 4. ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะ หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี เป้าหมายต่อมใต้สมองส่วนหลัง (posterior lobe of Pituitary gland)=ฮอร์โมนสร้างจากไฮโพทาลามัสVasopressin หรือ เพปไทด์ ท่อหน่วยไต -กระตุ้นการดูดน้ากลับคืนที่ท่อของ ถ้ามี ADH น้อยเกินไปจะทาAntidiuretic hormone และเส้น หน่วยไตเข้าสู่กระแสเลือด ให้เกิดโรคเบาจืด (diabetes(ADH) เลือดแดง -ลดปริมาณน้าปัสสาวะ insipidus) กระตุ้นการหดตัวของเส้นเลือดแดง ขนาดเล็ก -จะหลั่งมากเมื่อแรงดันออสโมติกใน เลือดสูงขึ้นและมีความเครียดOxytocin เพปไทด์ กล้ามเนื้อ กระตุ้นการหดตัวของกล้ามเนื้อมดลูก -ถ้ามีมากจะคลอดลูกก่อน เรียบของ และต่อมน้านม กาหนด อวัยวะ -ถ้ามีน้อยจะคลอดลูกยาก ภายใน5.ฮอร์โมนจากต่อมไทรอยด์ = Thyroid gland ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอ อวัยวะ หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น บทางเคมี เป้าหมายTriiodotyronine(T3) กรดอะมิโน เซลล์ทั่ว -เพิ่มอัตราเมทาบอลิซึมและ  มีฮอร์โมนมากThyroxin (T4) ที่มีไอโอดีน ร่างกาย อัตราการใช้O2ของเซลล์ทั่ว Hyperthyroidism/Grave’s(สร้างจากกลุ่มเซลล์ไทรอยด์ ร่างกาย disease/Thyrotoxicosis/ฟอลลิเคิล =Thyroid -เพิ่มการสังเคราะห์โปรตีนและ Exopthalmic Toxic goiterfollicle) เอนไซม์เร่งปฏิกิริยาต่างๆ -มีอาการขี้ร้อน หิวง่าย กินจุแต่ไม่ -เพิ่มการดูดซึมคาร์โบไฮเดรต อ้วน และการเผาผลาญเป็นพลังงาน -ตาโปน(Exophthalmos) -ควบคุมการเจริญเติบโต มีผล -คอพอกเป็นพิษ(Toxic Goiter) ต่อการพัฒนาของร่างกายและ -ถ้าเป็นมากจะมีไข้สูง หัวใจเต้นเร็ว สมองตามปกติ มากผิดจังหวะ กระตุ้นซิมพาเทติกและ -ควบคุมเมทามอร์โฟซีสของสัตว์ เสียชีวิตได้ ครึ่งบกครึ่งน้า ทาให้ลูกอ๊อด  มีฮอร์โมนน้อย กลายเป็น Myxedema /Simple goiter / Hypothyroidism -อ้วน บวมน้าไม่ค่อยมีแรง เฉื่อยชา ทนหนาวไม่ได้=Simple goiter(คอ พอกธรรมดา ตาไม่โปน) -ในเด็ก=Cretinism(เอ๋อ)พัฒนาการ ทางร่างกายและสมองช้าลง ปัญญา อ่อน
  5. 5. ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะ หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี เป้าหมายCalcitonin (สร้างจาก เพปไทด์ เซลล์กระดูก ลดแคลเซียม Ca2+ ในเลือดเซลล์ซี=C-cell หรือ -ลดการดูดกลับแคลเซียมที่ไตพาราฟอลลิคิวลาร์ -เพิ่มการสะสมแคลเซียมใน=parafollicular cell) กระดูกทาให้กระดูกหนาขึ้น6. ฮอร์โมนจากต่อมพาราไทรอยด์ =Parathyroid gland ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะ หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี เป้าหมายParathormone / เพปไทด์ กระดูก ท่อ เพิ่มแคลเซียม Ca2+ ในเลือด -ถ้ามีมากเกินไปจะทาให้กระดูกผุParathyroid หน่วยไต -เพิ่มการดูดกลับแคลเซียมที่ไต หัก งอได้ง่ายhormone=PTH และลาไส้ -กระตุ้นการสังเคราะห์วิตามินดี -ถ้ามีน้อยเกินไปจะเกิดอาการ เล็ก เพิ่มขึ้นทาให้มีการดูดซึมแคลเซียมที่ กระตุก ลาไส้เล็กเพิ่มขึ้น -สลายแคลเซียมจากกระดูกและฟัน ทาให้กระดูกบาง หักง่าย -กระตุ้นให้ไตขับฟอสเฟตออกนอก ร่างกาย7.ฮอร์โมนจากไอส์เลตออฟแลงเกอร์ฮานส์ (Islets of Langerhans): เป็นกลุ่มเซลล์ที่กระจายอยู่ในตับอ่อน ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะ หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี เป้าหมายInsulin จากกลุ่มเซลล์ โปรตีน กล้ามเนื้อ  ลดน้าตาลในเลือด  -ถ้ามีมากเกินไป : น้าตาลในชนิด -cell และตับ -กระตุ้นการเปลี่ยนน้าตาลกลูโคส เลือดต่า อาจเกิดอาการช็อก เป็นไกลโคเจน หมดสติ -กระตุ้นการเปลี่ยนกลูโคสเป็น -ถ้ามีน้อยเกินไป : ระดับ ไขมัน น้าตาลในเลือดสูงจะเป็น -กระตุ้นกลูโคสเข้าสู่เซลล์เพื่อเผา โรคเบาหวาน(Diabetes ผลาญเป็นพลังงาน mellitus) -กระตุ้นการสังเคราะห์โปรตีนจาก กรดอะมิโนGlucagon จากกลุ่ม เพปไทด์ เซลล์ตับ  เพิ่มน้าตาลในเลือด  -ถ้ามีมากหรือน้อยเกินไปจะไม่เซลล์ชนิด -cell และ -กระตุ้นการสลายไกลโคเจนเป็น เกิดผลเสียต่อร่างกายเท่าใด กล้ามเนื้อ กลูโคส(เซลล์ตับ) เพราะมีฮอร์โมนชนิดอื่นๆทา -กระตุ้นการสังเคราะห์กลูโคสจาก หน้าที่คล้ายกันได้ กรดอะมิโน
  6. 6. โรคเบาหวาน(Diabetes mellitus) : DM  เป็นความบกพร่องของการสร้างฮอร์โมนอินซูลิน  ผู้ป่วยจะมีระดับน้าตาลในเลือดสูง โดยวินิจฉัยจาก – Fasting blood glucose มากกว่า 126 mg/dl – Random blood glucose มากกว่า 200 mg/dl อย่างน้อย3 ครั้งสาเหตุเกิดจากความผิดปกติต่างๆ  มีการทาลาย -cell ของ Islets of Langerhans : DM type І ► พบได้ในทุกช่วงอายุ  ตัวรับฮอร์โมนดื้อต่อการรับอินซูลิน (พบในผู้สูงอายุ) : DM type І Іอาการของโรคและภาวะแทรกซ้อน  ระดับน้าตาลในเลือดสูง เนื่องจากไม่สามารถนากลูโคสเข้าสู่เซลล์ได้  เซลล์ขาดพลังงานทาให้เซลล์อ่อนแอ ภูมิต้านทานแย่  ทาให้ปลายประสาทเสื่อม ชาตามปลายมือปลายเท้า  มีความเสี่ยงต่อการเกิดแผล และแผลหายช้า อาจเกิดแผลเน่า ต้องตัดอวัยวะ  มีผลต่อไต ทาให้ไตวายได้ : กรองน้าตาลมากเกินไป  มีผลต่อ Retina ทาให้อาจเกิดภาวะตาบอดจากเบาหวานได้ (Diabetes retinopathy : เบาหวานขึ้นตา)8.ฮอร์โมนจากต่อมหมวกไต ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะ หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี เป้าหมาย1.ฮอร์โมนจากต่อมหมวกไตส่วนนอก (Adrenal cortex) ถ้าต่อมถูกทาลาย : เป็นโรคแอดดิ สัน(Addison’s disease)1.1 Glucocorticoid สเตรอยด์ เซลล์ตับ  เพิ่มน้าตาลในเลือด  ถ้ามีมาก : เป็นโรคคูชชิ่ง (เช่น และ -กระตุ้นการสลายไกลโคเจนเป็น Cushing ’s syndrome )cortisal,cortisone,c กล้ามเนื้อ กลูโคสที่ตับและกล้ามเนื้อ Conceptorticosterone ควบคุมเมทาบอลิซึมของ หน้าจันทร์แรม แก้มห้อยเชื่อม คาร์โบไฮเดรตและโปรตีน เอื้อมไม่ไหว ยายมีหนวด -กระตุ้นให้มีการสร้างกลูโคส ปวดกระดูก ลูกทะเล จากสารอื่นได้แก่กรดอะมิโน เท่เหมือนควาย พุงแตกลาย กรดไขมันและกลีเซอรอล อ้วนแต่ตัว1.2 ท่อหน่วยไต -ควบคุมสมดุลน้า Na+และ K+ ถ้ามีมาก : จะขับ K+ออกไปกับMineralocorticoid สเตรอยด์ และเยื่อบุ ในเลือด(สงวน Na+แต่ขับ K+ ปัสสาวะมาก แต่ Na+จะถูกสะสมเช่น aldosterone ทางเดิน ออกจากไต) ไว้ อาหาร -ควบคุมสมดุลความเข้มข้นของ ถ้ามีน้อย : จะขับ Na+และ Cl- ฟอสเฟต ออกไปกับปัสสาวะมาก1.3 ฮอร์โมนเพศ : สเตรอยด์ ควบคุมลักษณะทางเพศของชาย ถ้ามีมาก : จะเป็นหนุ่ม-สาวเร็ว มีSex hormone และหญิง ขนตามตัวมาก เสียงห้าวมีเครา
  7. 7. ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะ หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี เป้าหมาย2.ฮอร์โมนจากต่อมหมวกไตส่วนใน (Adrenal Medulla)2.1 Adrenaline หรือ เอมีน หัวใจ เส้น  เพิ่มน้าตาลในเลือด  ถ้ามีมากเกินไปร่างกายจะมีพลังงานEpinephrine เลือดแดง -กระตุ้นให้ไกลโคเจน มาก ขนาดเล็ก เปลี่ยนเป็นกลูโคสในกระแส ตับ เซลล์ เลือดมากขึ้น -กระตุ้นให้หัวใจเต้นแรงความ ดันโลหิตสูงขึ้น เลือดแข็งตัวเร็ว -เส้นเลือดแดงที่ผิวหนังและช่อง ท้องหดตัว หลอดลมขยาย -เพิ่มการใช้ O2ของเซลล์2.2 Noradrenaline เอมีน หัวใจ เส้น คล้ายกับอะดรีนาลิน คือทาให้หรือ เลือดแดง ความดันเลือดสูง เส้นเลือดNorepinephrine ขนาดเล็ก artery ที่ไปเลี้ยงอวัยวะภายใน ตับ เซลล์ ต่างๆบีบตัว เพิ่มระดับน้าตาล ในเลือด9.ฮอร์โมนจากอวัยวะสืบพันธุ์ (Gonadal sex hormone ) ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะเป้าหมาย หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี1.อัณฑะ (Testis)จากกลุ่มเซลล์อินเตอร์สติเชียล (Interstitial cells of Leydig)เมื่อได้รับการกระตุ้นจาก LHAndrogen ชนิดที่มี สเตรอยด์ อวัยวะที่เกี่ยวข้องกับ -ควบคุมการเจริญเติบโตของ ถ้ามีมาก : ทาให้มีความเป็นมากที่สุด คือ การสืบพันธุ์และ อวัยวะสืบพันธุ์ หนุ่มเร็วTestosterone การแสดงลักษณะ -ควบคุมลักษณะความเป็น ถ้ามีน้อย : ทาให้ระบบ ต่างๆของเพศชาย ผู้ชาย สืบพันธุ์เจริญเติบโตช้า -กระตุ้นการสร้างกล้ามเนื้อ มีผลทาให้สิวมากขึ้น เสียง ห้าว2. รังไข่ (Ovary)-Estrogen สเตรอยด์ รังไข่ มดลูกอวัยวะ -ควบคุมลักษณะความเป็น ถ้ามีมาก : ทาให้มีความเป็นจากเซลล์ฟอลลิเคิล ที่เกี่ยวข้องกับการ สาว สาวเร็ว(Follicular cell) สืบพันธุ์และการ -ทาให้มีเต้านมใหญ่(เพิ่ม ถ้ามีน้อย : ทาให้ระบบ แสดงลักษณะต่างๆ โอกาสเสี่ยงในการเกิดมะเร็ง สืบพันธุ์เจริญเติบโตช้า ของเพศหญิง เต้านม)
  8. 8. ฮอร์โมนที่สร้าง องค์ประกอบ อวัยวะเป้าหมาย หน้าที่ ความผิดปกติที่เกิดขึ้น ทางเคมี- Progesterone หรือ สเตรอยด์ ต่อมน้านม เยื่อบุ -ยับยั้งการเจริญเติบโตของ ถ้ามีมาก : ทาให้มีความเป็นprogestin จากCorpus มดลูก เซลล์ฟอลลิ ฟอลลิเคิลและการตกไข่ สาวเร็วluteum cell เคิล -ทาให้ต่อมน้านมขยายตัว ถ้ามีน้อย : ทาให้ระบบ -ทาให้เยื่อบุมดลูกชั้นใน สืบพันธุ์เจริญเติบโตช้าและ (endometrium)หนาขึ้น มดลูกจะลอกทาให้เกิดการแท้ง-Relaxin จากเซลล์ สเตรอยด์ -ทาให้เอ็นที่ยึดหัวเหน่าคลายฟอลลิเคิล (Follicular ตัวcell) -ปากมดลูกอ่อนนุ่มทาให้ คลอดลูกง่ายต่อมไพเนียล(Pineal gland )Melatonin เอมีน -ผิวหนังในสัตว์ -ในสัตว์เลือดเย็น กระตุ้นให้ ถ้ามีมาก : จะเป็นหนุ่มสาวช้า เลือดเย็น เม็ดสีมารวมตัว ทาให้ผิวหนัง กว่าวัยอันสมควร -อวัยวะเพศใน มีสีจาง ถ้ามีน้อย : จะเป็นหนุ่มสาว สัตว์เลือดอุ่น -ในสัตว์เลือดอุ่น ยับยั้งการ เร็วกว่าวัยอันสมควร เจริญเติบโตของอวัยวะเพศ ไม่ให้เจริญเร็วก่อนกาหนด10.ฮอร์โมนจากอวัยวะอื่น ฮอร์โมนที่สร้าง เซลล์ที่สร้าง อวัยวะเป้าหมาย หน้าที่Human Chorionic เซลล์ของรก คอร์ปัสลูเทียม -กระตุ้นคอร์ปัสลูเทียมในรังไข่ให้เจริญต่อไปGonadotrophin:HCG (placenta) และสร้างฮอร์โมนโพรเจสเทอโรนเพิ่มขึ้นThymosin ต่อมไทมัส ต่อมไทมัส -กระตุ้นการสร้างเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิดเซลล์ (Thymus gland) ที (T-lymphocyte) -ยับยั้งการเจริญเติบโตของอวัยวะสืบพันธุ์Gastrin Pyloric mucosa cellใน กระเพาะอาหารและ -กระตุ้นการหลั่งเอนไซม์และกรดไฮโดรคลอ กระเพาะอาหาร ตับอ่อน ริกของกระเพาะอาหาร -กระตุ้นการหลั่งเอนไซม์จากตับอ่อน -ควบคุมการบีบตัวของกระเพาะอาหารและ ลาไส้เล็กSecretin Duodenal mucosa cell ตับอ่อน -กระตุ้นตับอ่อนให้หลั่งเอนไซม์และโซเดียม ในลาไส้เล็ก ไฮโดรเจนคาร์บอเนต -กระตุ้นการบีบตัวของท่อน้าดี
  9. 9. การรักษาดุลยภาพของร่างกายด้วยฮอร์โมน การควบคุมการหลั่งฮอร์โมน (Control of Hormone Secretion).........การควบคุมการหลั่งฮอร์โมนจากต่อมไร้ท่อส่วนใหญ่เป็นกลไกแบบตอบสนองกลับ (feedback mechanism) ซึ่งอาจจะเป็นไปในทางบวก (กระตุ้น) เรียกว่า positive feedback หรืออาจจะเป็นไปในทางลบ (ยับยั้ง) เรียกว่า negative feedbackการควบคุมการหลั่งฮอร์โมนแบ่งเป็น 3 แบบ1. ฮอร์โมนควบคุมการหลั่งของโทรฟิกฮอร์โมน2. การเปลี่ยนแปลงทางสรีระของร่างกายควบคุมการหลั่งฮอร์โมน3. สารเคมี ควบคุมการหลั่งฮอร์โมน......ฮอร์โมนควบคุมการหลั่งของโทรฟิกฮอร์โมน Hormonal control of tropic hormone secretion) (  ลักษณะการหลั่ง tropic hormones มีต่อมไร้ท่อเป็นอวัยวะเป้าหมายซึ่งจะสร้างฮอร์โมนกลับไปควบคุมการหลั่งของ tropichormones  ในเพศหญิง ฮอร์โมน FSH, LH เป็น tropic hormones การหลั่งของฮอร์โมนในกลุ่มนี้ถูกควบคุมโดยฮอร์โมน estrogen และprogesterone ที่สร้างมาจากรังไข่ ..................................... ..............
  10. 10. .......... . ในเพศชายฮอร์โมน FSH, LH (ICSH) เป็น gonadotropic hormones หลั่งออกมาจาก ต่อมใต้สมองส่วนหน้า การหลั่งของฮอร์โมนกลุ่มนี้ถูก ควบคุมโดยฮอร์โมน testosterone ที่สร้างมาจาก Leydig cells ที่อยู่ในลูกอัณฑะ การทางานของ testosterone จะเป็นแบบ feedback mechanism เพื่อควบคุมการสร้างอสุจิและสร้าง ฮอร์โมน FSH, LH .......................... การเปลี่ยนแปลงทางสรีรของร่างกายควบคุมการหลั่งฮอร์โมน The physiological change control of hormone secretion) ( การเปลี่ยนแปลงทางสรีรของร่างกาย (ระดับน้าตาลในเลือดที่สูงหรือต่า) จะเป็นตัวกระตุ้นหรือยับยั้งต่อมไร้ท่อให้สร้างและหลั่งฮอร์โมนออกมา ตัวอย่างเช่น กลุ่มเซลล์ในตับอ่อนเรียกว่า beta–cells of islet of Langerhans ซึ่งทาหน้าที่เป็นต่อมไร้ท่อ ที่สร้างและหลั่งฮอร์โมน insulin ออกมา Rise of Glucose in blood...............................
  11. 11. สารเคมีควบคุมการหลั่งฮอร์โมน ( hemical substance control of hormone secretion) C........... การเปลี่ยนแปลงการทางานของสรีรของร่างกาย (ความดันเลือดต่า) ทาให้เกิดสภาวะที่ไปกระตุ้นเนื้อเยื่อที่ไม่ใช่ต่อมไร้ท่อ(Juxtaglomerular cells) ให้สร้างและปล่อยสารเคมี (renin) ออกมาสู่กระแสเลือด และ renin ถูกเปลี่ยนไปเป็น angiotensin ซึ่งไปกระตุ้นให้ต่อมหมวกไปชั้นนอก (adrenal cortex) หลั่งฮอร์โมน aldosterone ออกมาสู่กระแสเลือด ทาให้เกิดการดูดซึมกลับของ Na+และน้าจากหลอดไตตรงบริเวณ distal convoluted tubule เข้าสู่เส้นเลือดฝอยตรงบริเวณนั้น ทาให้ความดันเลือดสูงซึ่งจะไปยับยั้งการปล่อย renin ออกมา..............................
  12. 12. ฟีโรโมน ...............Pheromone หมายถึง สารเคมีที่สัตว์ขับออกมานอกร่างกาย โดยต่อมมีท่อ (exocrine gland) ซึ่งไม่มีผลต่อตัวเอง แต่จะไปมีผล ต่อสัตว์ตัวอื่นที่เป็นชนิดหรือ สปี ชีส์เดียวกัน ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางพฤติกรรม และสรีรวิทยาเฉพาะอย่างได้ ชนิดของ Pheromone  Releaser Pheromone = ทาให้พฤติกรรมเปลี่ยนไป 1. สารดึงดูดเพศตรงข้าม (Sex Attractant) –แมลงสาบตัวเมียจะหลั่ง ฟีโรโมนล่อแมลงสาบตัวผู้ได้ , การดึงดูดของผีเสื้อไหม 2. สารเตือนภัย (Alarm Pheromone) –สุนัขมีการปัสสาวะบอกอาณาเขต -Dead Pheromone ในมดที่ถูกบี้ตาย หรือในผึ้งที่ถูกฆ่าตาย 3. สารส่งเสริมการรวมกลุ่ม (Aggregation – Promoting Subtances) ยกเว้นสาร สารที่มีกลิ่นเหม็นๆของแมลงที่ผลิตออกมาเพื่อป้องกันศัตรู เรียกว่า Allomones  Primer Pheromone = ทาให้สรีระร่างกายเปลี่ยนไป 1. Queen Pheromone ในนางพญาผึ้ง จะทาให้ผึ้งงานเป็นหมัน 2. Bruce’s Pheromone ในหนูตัวผู้ จะทาให้หนูตัวเมียแท้ง................... ...........................................ฮอร์โมนจากแมลง ...............ฮอร์โมนจากแมลงมี 3 กลุ่ม คือ 1. ฮอร์โมนจากสมอง (brain hormone หรือ BH) เป็นกลุ่มฮอร์โมนซึ่งสร้างจาก neurosecretory cell ในสมอง กระตุ้นต่อมไร้ ท่อบริเวณทรวงอก ทาให้สร้างฮอร์โมน molting hormone (MH) ไปเก็บไว้ใน corpus cardiacum ต่อไป 2. ฮอร์โมนเกี่ยวกับการลอกคราบ (molting hormone หรือ MH) สร้างบริเวณทรวงอกมีผลทาให้แมลงลอกคราบ และ metamorphosis เป็นตัวโตเต็มวัย 3. ฮอร์โมนยูวีไนล์(Juvenile hormone หรือ JH) สร้างขึ้นในระยะตัวอ่อน ทาหน้าที่ป้องกันการลอกคราบ ถ้ามีมากตัวหนอนและ ดักแด้ไม่เป็นตัวเต็มวัย แต่ถ้ามี JH ลดลง จะกระตุ้นให้ลอกคราบแล้วกลายเป็นตัวเต็มวัยได้
  13. 13. แบบฝึกหัดเรื่องฮอร์โมนคาสั่ง จงตอบคาถามต่อไปนี้มาพอเข้าใจ1. ฮอร์โมนคืออะไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................2. ต่อมไร้ท่อที่สาคัญในร่างกายได้แก่ต่อมอะไรบ้างตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................3. โกรทฮอร์โมนทาหน้าที่อะไร ในเด็กถ้ามีฮอร์โมนนี้มากจะมีลักษณะอย่างไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................4. อะโครเมกาลีคืออะไร มีสาเหตุมาจากอะไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................5. FSH มีหน้าที่อย่างไร ทั้งในเพศชายและเพศหญิงตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................6. มารดาที่ให้นมทารก จะมีฮอร์โมนกระตุ้นการสร้างน้านมคืออะไรตอบ ...............................................................................................................................................................7. ADH มีหน้าที่อะไร ถ้าร่างกายขาดฮอร์โมนนี้จะเป็นอย่างไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................8. จงบอกชื่อกลุ่มเซลล์และฮอร์โมนที่ตับอ่อนสร้างตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................9. อินซูลินควบคุมระดับน้าตาลในเลือดอย่างไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................10. กลูคากอนมีหน้าที่คล้ายฮอร์โมนอะไรตอบ ...............................................................................................................................................................11. อะดรีนัลคอร์เทกซ์ สร้างฮอร์โมนอะไร และถ้าถูกทาลายร่างกายเป็นอย่างไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................12. อะดรีนัลเมดัลลา สร้างฮอร์โมนอะไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................13. ต่อมไทรอยด์อยู่ที่ไหน ถ้าเด็กถูกตัดต่อมไทรอยด์จะมีลักษณะอย่างไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
  14. 14. 14. โรคคอหอยพอกเกิดจาก ...............................................................................................................................15. โรคคอหอยพอกเป็นพิษเกิดจาก ...................................................................................................................16. มิกซีดีมาเกิดขึ้นอย่างไรตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................17. ต่อมพาราไทรอยด์อยู่ที่ไหน .................................................................................. ถ้าตัดต่อมพาราไทรอยด์ออกจะเกิดอะไรขึ้นกับร่างกาย ......................................................................................................................18. ไก่ตัวผู้มีหางและหงอนยาวกว่าไก่ตัวเมียเนื่องจากการทางานของฮอร์โมนอะไรตอบ ...............................................................................................................................................................19. อัณฑะสร้างฮอร์โมนเพศชายที่สาคัญคือตอบ ...............................................................................................................................................................20. รังไข่มีแหล่งสร้างฮอร์โมนที่สาคัญ 2 แห่ง คือตอบ ...............................................................................................................................................................21. ฮฮร์โมนที่สร้างมาจากรกและออกมากับปัสสาวะ ทาให้ทดสอบได้ว่ามีการตั้งครรภ์คือตอบ ...............................................................................................................................................................22. ต่อมในร่างกายที่เป็นต่อมไร้ท่อและต่อมมีท่อได้แก่อะไรบ้างตอบ ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................23. ฮอร์โมนที่สร้างจากอวัยวะอื่น ๆ ในร่างกายได้แก่อะไรบ้างตอบ ...............................................................................................................................................................24. การมีประจาเดือนในเพศหญิงเกี่ยวข้องกับฮอร์โมนใดบ้างตอบ ...............................................................................................................................................................25. การตั้งครรภ์ในหญิงจะทาให้มีการหยุดสร้างฮอร์โมนอะไรบ้าง และสร้างฮอร์โมนอะไรบ้าง ทาไมจึงเป็นเช่นนั้นตอบ ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
  15. 15. แบบทดสอบ ชุดที่ 1 7. ฮอร์โมนชนิดใดทาหน้าที่ควบคุมการดูดกลับของท่อหน่วยคาชี้แจง ให้เลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุด ไตและกระตุ้นให้หลอดเลือดแดงหดตัว1. ต่อมไร้ท่อที่ควบคุมระดับน้าตาลในเลือด ให้อยู่ในระดับ ก. Oxytocinปกติ คือข้อใด ข. Melatoninก.Thyroid ค. Vasopressinข. Islets of Langerhan ง. Calcitoninค. Pineal 8. ฮอร์โมนชนิดใดทาหน้าที่ลดการดูดกลับของแคลเซียมที่ง. Pituitary ไตและลดอัตราการดูดซึมแคลเซียมที่ลาไส้เล็ก2. การเจริญเติบโตของร่างกายจะเป็นไปอย่างปกติ ต้องอยู่ ก. Insulinภายใต้การควบคุมของต่อมใด ข Calcitoninก. Adrenal medulla ค. Glucagonข. Duodenum ง. Aldosteroneค. Pituitary 9. ต่อมชนิดใดเป็นกลุ่มของเซลล์รับแสงง. Pineal (Photoreceptor) ของสัตว์เลือดเย็น3. อวัยวะเป้าหมาย(Target organ) ของฮอร์โมน ก. Pituitaryหมายถึงข้อใด ข. Thyroidก. อวัยวะที่สร้างฮอร์โมน ค. Hypothalamasข. อวัยวะที่ฮอร์โมนออกฤทธิ์ ง. Pineal glandค. อวัยวะที่ควบคุมการสร้างฮอร์โมน 10. ฮอร์โมนชนิดใดมีหน้าที่ยับยั้งการเจริญเติบโตของอวัยวะง. ถูกทุกข้อ สืบพันธุ์ไม่ให้เติบโตเร็วเกินไป4. หลังจากที่เอ็มบริโอฝังตัวที่ผนังมดลูกแล้ว Placenta จะ ก. Melatoninหลั่งฮอร์โมน HCG เพื่อกระตุ้นคอร์ปัสลูเทียมในรังไข่ให้ ข. Secretinเจริญต่อไปและสร้างฮอร์โมนขนิดใดเพิ่มขึ้น ค. Progesteroneก. Estrogen ง. Testosteroneข. Progesteroneค. Testosteroneง. Secretin5. เมื่อย่างเข้าสู่วัยรุ่น ฮอร์โมนชนิดใดกระตุ้นการเจริญเติบโตของอัณฑะและรังไข่ก. Testosterone, LHข. LH, Progesteroneค. Testosterone, Estrogenง. LH, FSH6. ฮอร์โมนชนิดใดเมื่อมีมากเกินไป ทาให้เกิดโรค คูชชิง(Cushings Syndrome)ก. glucocorticoidsข. mineralocorticoidsค. parathormoneง. calcitonin
  16. 16. ชุดที่ 2คาชี้แจง ให้เลือกคาตอบที่ถูกต้องที่สุด1. ฮอร์โมนใดมีหน้าที่กระตุ้นการเปลี่ยนไกลโคเจนไปเป็นกลูโคส ซึ่งทาให้ระดับน้าตาลในเลือดสูงขึ้น ก. กลูคากอน และ อินซูลิน ข. กลูคากอน และ คอร์ติซอล ค. ฮอร์โมนโกรท และ อะดรีนาลีน ง. ข้อ ข , ค ถูก2. ข้อใดต่อไปนี้แสดงให้เห็นถึง Negative feedback mechanism ก. กระบวนการดูดกลุโคสกลับคืนของท่อหน่วยไต ข. การขับน้ามันออกทางผิวหนังเพื่อลดการสูญเสียน้าทางผิวหนัง ค. ความสัมพันธ์ระหว่างต่อมใต้สมอง ต่อมไทรอยด์ และระดับฮอร์โมนไทรอกซินในกระแสเลือด ง. ซากสิ่งมีชีวิตเกิดการย่อยสลายเป็นสารประกอบที่พืชสามารถนากลับมาใช้ประโยชน์ได้อีก3. ฮอร์โมนใดทาหน้าที่ควบคุมกระบวนการเมแทบอลิซึมในร่างกาย เพื่อปรับดุลยภาพของสภาวะแวดล้อมในร่างกาย ก. Insulin , Glucagon , Parathormone , Calcitinin ข. GH , Thyroxin , Sex hormone , Thyroxin ค. Oxytocin , Vasopressin , GH , Thyroxin ง. MSH , FSH , ACTH , LH4. เมื่อร่างกายขาดโซเดียม ฮอร์โมนที่หลั่งออกมามากเพื่อกระตุ้นท่อหน่วยไตเพื่อเพิ่มการดูดโซเดียมกลับสู่ร่างกายคืออะไร ก. Aldosterone ข. Calcitonin ค. Cortisol ง. ADH5. ฮอร์โมนที่มีบทบาทสาคัญในการควบคุมระดับแคลเซียมในเลือด คือ ก. Thyroxin , Glucagon ข. Calcitonin , Parathormone ค. Prolactin , Oxytocin ง. Aldosterone , Cortisol
  17. 17. 6. นักเรียนจะสังเกตเห็นว่าถ้าวันไหนดื่มน้ามา จะปัสสาวะมาก แสดงว่าภายในร่างกายมีการปรับสภาพการทางานอย่างไร ก. น้าในเลือดมีมาก แรงดันออสโมติกสูง กระตุ้นให้มีการหลั่งฮอร์โมน ท่อหน่วยไตปล่อยน้าสู่ท่อรวมมาก ข. น้าในเลือดมีมาก แรงดันออสโมติกสูง ส่งผลให้ไม่มีการหลั่งฮอร์โมน ท่อหน่วยไตดูดน้ากลับคืนน้อย ค. น้าในเลือดมีมาก ท่อหน่วยไตปล่อยน้าสู่ท่อรวมมากขึ้น ง. น้าในเลือดมีมาก แรงดันออสโมติกต่า ส่งผลให้ไม่มีการหลั่งฮอร์โมน ท่อหน่วยไตดูดน้ากลับคืนน้อย7. ถ้าปริมาณของเลือดลดลงจากปกติ และแรงดันออสโมติกของพลาสมาสูงกว่าปกติร่างกายจะปรับสรีระภายในโดย ก. การกลั่ง ADH ลดลง ข. การหลั่ง ACTH เพิ่มขึ้น ค. การกลั่ง Aldosterone ถูกยับยั้ง ง. ถูกทุกข้อ8. ฮอร์โมนที่มีบทบาทในการเพิ่มปริมาณน้าตาลกลูโคสในเลือด คือ ก. Insulin ข Glucagon ค. Cortisol ง. ถูกทุกข้อ9. ระดับน้าตาลในเลือดถูกควบโดย Insulin และฮอร์โมนกลุ่มใด ก. Cortisol , Vasopressin ข. Epinephrine , Cortisol ค. Epinephrine , Calcitonin ง. Oxytocin , Thyroxin10. ไต ต่อมไทรอยด์ และต่อมพาราไทรอยด์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมควบคุมการทางานในข้อใดร่วมกัน ก. ปริมาณน้าตาลในเลือด ข. ความดันเลือด ค. ปริมาณแคลเซียมอิออนในเลือด ง. การเจริญเติบโตของร่างกาย

×