ไขสันหลัง

14,962 views

Published on

ระบบประสาทรอย

Published in: Education
2 Comments
1 Like
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total views
14,962
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4,384
Actions
Shares
0
Downloads
92
Comments
2
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

ไขสันหลัง

  1. 1. ระบบประสาทรอบนอก Peripheral nervous systemครูฉวีวรรณ นาคบุตร โรงเรียนบ้านสวน(จั่นอนุสรณ์) ชลบุรี
  2. 2. เส้นประสาทสมองของคน สมองทุกส่วนมี เส้นประสาทสมองแยก ออกมาเป็นคู่ๆ เพื่อรับ สัญญานความรู้สึก และ ออกคาสั่งควบคุมหน่วย ปฏิบัติงานดังภาพ ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  3. 3. คาถามน่าคิด.......- เส้นประสาทสมองคู่ใดบ้างเป็นเส้นประสาทรับความรู้สึก คู่ที่ 1 ,2 และ 8- คูใดบ้างเป็นเส้นประสาทสั่งการ ่ คู่ที่ 3 , 4 , 6 , 11 และ 12- คูใดบ้างเป็นเส้นประสาทผสม ่ คู่ที่ 5 7 9 และ 10- ขณะที่อ่านหนังสือเส้นประสาทคู่ใดที่ทางานเกี่ยวข้องโดยตรง คู่ที่ 2, 3, 4และ 6- การรับรูรสอาหารเป็นหน้าที่ของเส้นประสาทสมองคู่ใด ้ คู่ที่ 7 และ 9 ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  4. 4. เส้นประสาทไขสันหลัง ไขสันหลังประกอบด้วย 2 บริเวณ คือบริเวณเนื้อสีเทามีตัวเซลล์ประสาทหนาแน่น ซึ่งถูกล้อมรอบด้วยเนื้อสีขาวซึ่งเป็นบริเวณที่มีใยประสาทที่มีเยื่อไมอีลินหุ้ม ตรงกลางของไขสันหลังบรรจุอยู่ ภาพโครงสร้างภาคตัดขวางของไขสันหลัง ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  5. 5. ไขสันหลัง (spinal cord) เป็นส่วนของระบบประสาทที่ต่อออกมาจากเมดัลลาออบลองกาตาอยู่ภายในกระดูกสันหลัง ตั้งแต่กระดูกสันหลังข้อแรกจนถึงกระดูกสันหลังบริเวณบั้นเอวข้อที่ 2 และมีเยื่อหุ้มเช่นเดียวกับสมอง ไขสันหลังบริเวณอกและเอวขยายกว้างกว่าส่วนอื่น ๆ เมื่อเลยกระเบนเหน็บลงไปแล้ว จะเรียวเล็กจนมีลักษณะเป็นเส้นไม่มีเยื่อหุ้ม ดังนั้นการฉีดยาเข้าที่บริเวณไขสันหลังและเจาะน้าบริเวณไขสันหลังจึงทากันต่ากว่ากระดูกสันหลังเอวข้อที่สองลงมา เส้นประสาทที่แยกออกจากไขสันหลังมีทั้งหมด 31 คู่ เป็นเส้นประสาทผสม(mixed never) ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  6. 6. เส้นประสาทไขสันหลัง 31 คู่เส้นประสาทบริเวณคอ (cervical never) 8 คู่เส้นประสาทบริเวณอก (thoracal never) 12 คู่เส้นประสาทบริเวณอว (lumbar never) 5 คู่เส้นประสาทบริเวณกระเบนเหน็บ(sacral never)5 คู่เส้นประสาทบริเวณก้นกบ (coccygeal never) 1 คู่ ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  7. 7. เนื้อสีเทาของไขสันหลัง ซึ่งมีลักษณะคล้ายอักษร H หรือปีกผีเสื้อซึ่งมีด้วยกัน 4 ปีก 2 ปีกบนเรียกว่า ดอร์ซลฮอร์น (dorsal horn) ั2 ปีกล่างเรียกว่า เวนทรัลฮอร์น (ventral horn) เส้นประสาทที่แยกออกมาจากไขสันหลังเรียกว่า เส้นประสาทไขสันหลัง เส้นประสาทไขสันหลังส่วนที่อยู่ใกล้กับไขสันหลัง จะแยกเป็นรากบน (dorsalroot) ซึ่งมีปมประสาทอยู่ด้วย ส่วนรากล่าง(Ventral root) ไม่มีปมประสาท อยู่ต่อกับเวนทรัลฮอร์น ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  8. 8. เนือสีเทา (gray matter) ้ อยู่ทางด้านใน มีลักษณะเป็นรูปผีเสื้อเป็นที่อยู่ของเซลล์ประสาทและใยประสาทที่มีเยื่อไมอีลินหุ้ม ส่วนตรงกลางของไขสันหลัง บริเวณเนื้อสีเทาจะมีช่องในไขสันหลัง เรียกว่า ช่องกลวงตรงกลางไขสันหลัง (centralcanal) เป็นที่อยู่ของ น้าเลียงสมองและไขสันหลัง (cerebo-spinal fluid) ้ ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  9. 9. ส่วนของไขสันหลังสีเทาที่ยื่นไปข้างหลัง เรียกว่า ปีกบน(posterior gray horn) จะมีแอกซอนของเซลล์ประสาทรับความรู้สึกจากอวัยวะรับสัมผัสต่าง ๆ เข้าสู่ปีกบนทาง รากบน (dorsalroot) ของเส้นประสาทไขสันหลัง ส่วนไขสันหลังสีเทาที่ยื่นออกมาข้างหน้าเรียกว่า ปีกล่าง(anterior gray horn)เป็นที่อยู่ของ เซลล์ประสาทสังการ (motor neuron ) นากระแสประสาทออกทาง ่รากล่าง (ventral root) ของเส้นประสาทไขสันหลัง ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  10. 10. เนือสีขาว (white matter ) ้ เป็นส่วนที่อยู่ด้านนอก เป็นพวกใยประสาทที่ มีเยื่อไมอีลินหุ้มอยู่หนาแน่น จึงมีสีขาวทาหน้าที่เป็น ทางผ่านของกระแสประสาทระหว่างไขสันสันหลังกับ สมอง กลุ่มเส้นประสาทแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มคือ 1. กลุ่มเส้นประสาทนากระแสประสาทเข้าสู่ สมอง (ascending tract ) 2. กลุ่มเส้นประสาทสั่งการจากสมองผ่านไขสันหลังไปยัง อวัยวะตอบสนองต่าง ๆ (descending tract ) http://www.atlantainjurylawblog.com/spinal-cord-injury-spinal-cord- injury-trials-and-explanation-of-muscle-spasticity.html http://www.prokop.co.uk/Research/LAYMAN/4-reflex-circuit.htmlครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  11. 11. นักเรียนศึกษาภาพที่ 8-24 การทดลองส่งกระแสประสาทของเส้นประสาทไขสันหลังของกบ (แบบเรียนสสวท. ชีววิทยา เล่ม 3 หน้า 47 )ก.เส้นประสาทไขสันหลังที่ไปยังขากบข.ตัดรากล่างของเส้นประสาทไขสันหลังระหว่างจุด 1 กับ 2ค.ตัดรากบนของเส้นประสาทไขสันหลังระหว่างจุด 3 กับ 4 ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  12. 12. เอาเข็มแทงขาหลัง = กบหดขาหนี เอาเข็มแทงขาหลัง = กบไม่หดขาหนี เอาเข็มแทงจุดที่ 2 = กบหดขาหนี เอาเข็มแทงขาหลัง = กบไม่หดขาหนี เอาเข็มแทงจุดที่ 3 = กบหดขาหนี ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  13. 13. -นักเรียนจะสรุปผลการทดลองนี้ อย่างไร 1) เมื่อใช้เข็มแทงที่ขาหลังกบ ปรากฏว่ากบหดขาหนี แสดงว่า กบสามารถที่จะรับความรู้สึกที่ถูกเข็มแทง และตอบสนองความรู้สึกได้ การตอบสนองนีไม่ต้องผ่านการควบคุมจากสมอง ้2) เมื่อตัดรากล่างของเส้นประสาทไขสันหลัง แล้วเอาเข็มแทงที่ขาหลัง ปรากฏว่า กบไม่หดขาหนี แต่ถ้าเอาเข็มเขี่ยที่ปลายรากส่วนตรงจุดที่ถูกตัด(จุดที่ 2)ปรากฏว่ากบกระตุกขาได้ แสดงว่ารากล่างมีหน้าทีนากระแสประสาทจากไขสันหลังแล้วส่งไปยังหน่วย ่ปฏิบัติงาน คือ บริเวณที่มีการตอบสนอง3) เมื่อตัดรากบนของเส้นประสาทไขสันหลัง แล้วเอาเข็มแทงขาหลังพบว่ากบไม่กระตุกขา แต่เมื่อเอาเข็มแทงตรงจุดที่ถูกตัด(จุดที่ 3)ปรากฏว่ากบกระตุกขาได้ แสดงว่ารากบนมีหน้าที่นากระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึกเข้าสู่ไขสันหลัง 4) เมื่อใช้เข็มแทง (สิ่งเร้า) ที่ผิวหนังขากบ (หน่วยรับความรู้สึก) จะเกิดกระแสประสาทเคลื่อนทีไปยังรากบนเข้าสู่ไขสันหลัง ่แล้วผ่านรากล่างไปยังเส้นประสาทไขสันหลังและกระตุนกล้ามเนื้อขากบซึ่งเป็นหน่วยปฏิบัติงานให้หดตัว ทาให้กบหดขาหนี ้ ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  14. 14. ทิศทางการเคลื่อนที่ของกระแสประสาทเข้าและออกจากไขสันหลังครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  15. 15. กลุมเส้นประสาทนากระแสประสาทเข้าสูสมอง (ascending tract ) ่ ่ แบ่งเป็นกลุ่มย่อย ๆ เช่น นากระแสประสาทจากกล้ามเนื้อเข้าสู่ไขสันหลังและสมองนากระแสประสาท รับความรู้สึกเกี่ยวกับการสัมผัส ความดัน ไปสู่สมองส่วนที่ทาหน้าที่นั้นๆ นากระแสประสาทเกี่ยวกับความรู้สึกเจ็บและอุณหภูมิจากอวัยวะ รับสัมผัสต่าง ๆ เข้าสู่สมองกลุมเส้นประสาทสังการจากสมองผ่านไขสันหลังไปยังอวัยวะตอบสนองต่างๆ (descending tract ) ่ ่ได้แก่ กลุ่มเส้นประสาทที่นาคาสั่งจากสมองโดยเฉพาะจากซีรีบัลคอร์เทกซ์(cerebral cortex) ลงมาตามไขสันหลังไปสู่กล้ามเนื้อมัดต่าง ๆ ซึ่งอยู่ในอานาจจิตใจ (voluntary muscle ) ทั่วร่างกาย เส้นประสาทไขสันหลังแต่ละเส้นประกอบด้วยมัดเส้นใยประสาทหลาย ๆ มัด และมัดเส้นใยประสาทประกอบด้วยใยประสาทจานวนมาก มัดเส้นใยประสาทมีทั้งเส้นใย ประสาทสั่งการและใยประสาทรับความรู้สึก ดั้งนั้นเส้นประสาทไขสันหลังจึงเป็นเส้นประสาทผสม (mixed nerve) ทั้งหมด ครูฉวีวรรณ นาคบุตร
  16. 16. The End……… …….สวัสดี.......ครูฉวีวรรณ นาคบุตร โรงเรียนบ้านสวน(จั่นอนุสรณ์) ชลบุรี

×