39553191 gramatika-engleskog-jezika-pdf
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

39553191 gramatika-engleskog-jezika-pdf

on

  • 6,882 views

 

Statistics

Views

Total Views
6,882
Views on SlideShare
6,882
Embed Views
0

Actions

Likes
1
Downloads
287
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

39553191 gramatika-engleskog-jezika-pdf 39553191 gramatika-engleskog-jezika-pdf Document Transcript

  • Sadržaj Strana0.1.Alfabet - Alphabet 31. Brojevi - Numbers 3 1.1. Glavni (cardinals) 3 1.2. Redni (ordinals) 4 1.3. Deobni (fractional numerals) 5 1.4. Brojevi za ponavljanje (repeating numerals) 5 1.5. Brojevi za umnoţavanje (multiplicatives) 5 1.6. Broj nula (zero) 52. Član - The Article 5 2.1. OdreĎeni član 6 2.2. NeodreĎeni član 73. Glagoli - Verbs 9 3.1. Pomoćni glagoli - Auxiliary Verbs (Helping Verbs) 10 3.1.1. Pomoćni glagol "to be" - Auxiliary Verb "to be" 10 3.1.2. Pomoćni glagol "to have" - Auxiliary Verb "to have" 11 3.1.3. Pomoćni glagol "to do" - Auxiliary Verb "to do" 14 3.2. Bezlični glagoli - Impersonal Verbs 15 3.3. Nepotpuni glagoli - Defective Verbs 15 3.4. Pravilni i nepravilni glagoli - Regular and Irregular Verbs 16 3.5. Prelazni i neprelazni glagoli - Transitive and Intransitive Verbs 19 3.6. Povratni glagoli 19 3.7. Višerečni glagoli - Multi-word verbs 20 3.7.1. Frazalni glagoli 20 3.7.2. Predloţni glagoli 20 3.7.3. Frazalni predloţni glagoli 21 3.8. "-ing" oblici - The "-ing" forms 21 3.9. Gerund - The Gerund 22 3.10. Particip prezenta - The Present Participle 23 3.11. Direktan i indirektan govor - Direct and Indirect Speech 24 3.12. Klauze - Clauses 25 3.12.1. Nezavisne i zavisne klauze 26 3.12.2. Relativne klauze 27 3.12.3. Eliptične klauze 28 3.13. Kondicionali - The conditionals 28 3.13.1. Prvi kondicional - realna mogućnost (First conditional: real possibility) 29 3.13.2. Drugi kondicional - nevjerovatna mogućnost (Second conditional - unreal possibility or dream) 29 3.13.3. Treći kondicional - bez mogućnosti (Third conditional - no possibility) 30 3.13.4. Nulti kondicional - sigurno ispunjenje uslova (Zero conditional - certainty) 30 3.13.5. Kondicionali - ukratko 31 3.14. Trpno stanje (pasiv) - Passive Voice 31 3.15. Slaganje vremena - Sequence of Tenses 33 3.15.1. Slaganje glagolskih vremena 33 3.15.2. Slaganje vremena sa infinitivima i participima 34 3.16. Sadašnja vremena 35 3.16.1. Sadašnje prosto vreme - Simple Present Tense 35 3.16.2. Sadašnje trajno vreme - Present Continuous Tense 36 3.16.3. Sloţeno sadašnje vreme - Present Perfect Simple Tense 38 3.16.4. Nesvršeni perfekt - Present Perfect Continuous Tense 39 -1-
  • Sadržaj Strana 3.17. Prošla vremena 41 3.17.1. Prošlo svršeno vreme - Past Simple Tense 41 3.17.2. Prošlo trajno vreme - The Past Continuous Tense 43 3.17.3. Pluskvamperfekat (davno prošlo vreme) - The Past Perfect Tense 44 3.17.4. Nesvršeni pluskvamperfekt - The Past Perfect Continuous Tense 45 3.18. Buduća vremena 45 3.18.1. Prosto buduće vreme - Futur Simple Tense 45 3.18.2. Buduće trajno vreme - Futur Continuous Tense 46 3.18.3. Sloţeno buduće vreme - Futur Perfect Tense 46 3.18.4. Futur Perfect Continuous 474. Imenice - Nouns 48 4.1. Rod imenica - Gender of Nouns 48 4.2. Mnoţina imenica - Plural of Nouns 50 4.3. Padeţi imenica - Cases of Nouns 535. Pridevi - Adjectives 54 5.1. PoreĎenje prideva - Comparasion 54 5.2. Pravopisna pravila pri poreĎenju 55 5.3. Nepravilna komparacija prideva - Irregular comparasion 566. Predlozi - Prepositions 567. Prilozi - Adverbs 58 7.1. PoreĎenje priloga 598. Uzvici - Interjections 609. Veznici - Conjunctions 6110. Zamenice - Pronouns 61 10.1. Lične zamenice - Personal Pronouns 62 10.2. Prisvojne zamenice - Possessive Pronouns 63 10.3. Povratne zamenice - Reflexive Pronouns 63 10.4. Pokazne zamenice - Demonstrative pronouns 64 10.5. Upitne zamenice - Interrogative Pronouns 64 10.6. Relativne zamenice - Relative pronouns 65 10.7. Deobne zamenice - Distributive Pronouns 66 10.8. NeodreĎene zamenice - Indefinite Pronouns 6711. Red reči - Word order 6912. Skraćenice na internetu 6913. Britansko i američko pisanje - British and American writing 7014. Pisanje velikih slova - Writing of capital letters 7015. Znaci interpunkcije - Punctuation 71 15.1. Tačka - The full stop or period 72 15.2. Zarez - The comma 72 15.3. Dvotačka - The colon 73 15.4. Tačka-zarez - The semicolon 74 15.5. Upitnik - The question mark 7416. Lista najčešćih imenica koji imaju nepravilne oblike u mnoţini 7517. Izgovor (kopirano iz pdf e-knjige) 77 17.1. Naglasak 77 17.2. Samoglasnici - Vowels 77 17.3. Dvoglasnici - Diphtrhongs 78 17.4. Suglasnici - Consonants 78 17.5. Više Suglasnika - More consonants 79 17.6. Transkripcija izgovora 7918. Glasovi engleskog jezika (Fonetika) 79 18.1. Samoglasnici - Vowels - i primeri 80 18.2. Dvoglasnici - Diphthongs - i primeri 81 18.3. Suglasnici - Consonants - i primeri (Primeri - 83 str.) 82 -2-
  • (0.1.) Alfabet - Alphabet A, a (ei:) N, n (en) B, b (bi:) O, o (o:) C, c (si:) P, p (pi:) D, d (di:) Q, q (kju:) E, e (i:) R, r (a:) F, f (ef) S, s (es:) G, g (dţi:) T, t (ti:) H, h (eie) U, u (ju:) I, i (ai) V, v (vi:) J, j (dţei) W, w (dabl ju) K, k (kei) X, x (eks) L, l (el) Y, y (uai) M, m (em) Z, z (zi, zed)(1.) Brojevi - NumbersBrojevi mogu biti: 1. glavni (cardinals) 2. redni (ordinals) 3. diobni (fractional numerals) 4. brojevi za ponavljanje (repeating numerals) 5. brojevi za umnoţavanje (multiplicatives) 6. broj nula (zero)(1.1.) Glavni brojevi - cardinals1 one 19 nineteen2 two 20 twenty3 three 21 twenty one4 four 22 twenty two etc.5 five 30 thirty6 six 40 fourty7 seven 50 fifty8 eight 60 sixty9 nine 70 seventy10 ten 80 eighty11 eleven 90 ninety12 twelve 100 a hundred13 thirteen 101 a hundred and one14 fourteen 200 two hundred15 fifteen 1000 a thousand16 sixteen 2000 two thousand17 seventeen 1.000.000 a million18 eighteen 2.000.000 two million -3- View slide
  • Kao što se vidi, brojevi izmeĎu 13 i 20 obrazuju se kada se broju prve desetine doda sufiks "teen",izuzev nekih manjih izuzetaka (thirteen umjesto threeteen i fifteen umjesto fiveteen). Brojevidesetica obrazuju se na sličan način, dodavanjem sufiksa "ty".Brojevi koji imaju desetice i jedinice prave se kao i u našem jeziku: 25 - twenty five, 71 - seventy one.Mogu se i jedinice, ali samo za brojeve ispod 40, staviti na prvo mjesto i vezati pomoću "and" sadeseticama: 24 - four and twenty.Reči hundred i thousand posle kojih dolazi manji broj od stotinu, vezuju se veznikom "and": 328 - three hundred and twenty eight 3.020 - three thousand and twenty.Hundred i thousand dobijaju "s" u mnoţini kada se javljaju kao imenice:hundreds of men, thousands of insects. (stotine ljudi, hiljade insekata)"One" ima mnoţinu koja glasi "ones" i upotrebljava se kao imenica, najčešće da bi se izbegloponavljanje imenice u rečenici: Black gloves are stronger than white ones. (crne rukavice su jače od belih)(1.2.) Redni brojevi - ordinalsPrva tri redna broja se tvore nepravilno:first (prvi), second (drugi) i third (treći). Svi ostali rednibrojevi prave se dodavanjem nastavka "th" na glavne brojeve:seventh (sedmi), tenth (deseti), sixteenth (šesnaesti), ninetieth (devedeseti), thousandth (hiljaditi)etc.Slova "ve" kod five postaju slovo "f" kod fifth (peti), fifteenth (petnaesti) i fiftieth (pedeseti). Isto takokod twelve se menja u twelfth.Nine u rednom broju gubi krajnje "-e": nine - ninth.Kod desetica krajnje "y" mijenja se u "ie" pred nastavkom "th": thirtieth (trideseti).Kod sastavljenih reči nastavak dobijaju samo jedinice: twenty-fourth (dvadeset četvrti).Redni brojevi se upotrebljavaju umesto glavnih za označavanje:datuma meseca: the nineteenth of May (devetnaesti Maj);rodoslovlje vladara: Henry the Sixth (Henry VI)poglavlja u knjizi: chapter the tenth (glava deseta);posle reči every, kao što su izrazi: every third day (svakog trećeg dana).Razlomci u nazivniku imaju redni broj: 4/5 - four fifths 3/10 - three tenthsRazlika je jedino kod 1/2 - one half i 1/4 - one quarter ili a quarter, 3/4 - three quarters.Redni brojevi dobijaju odreĎeni član the. the first class (prvi razred). -4- View slide
  • (1.3.) Deobni brojevi - fractional numeralsIzuzev broja half (pola) svi deobni brojevi jednaki su sa rednim brojevima.U mnoţini dobijaju nastavak "s": four sevenths (četiri sedmice).Iza half dolazi "a" ispred imenice: half a loaf (polovina hleba).Posle broja, izraza i po (i polovina) prevodi se sa "and a half": two leagues and a half (dve i po milje).(1.4.) Brojevi za ponavljanje - repeating numeralsBrojevi za ponavljanje prave se pomoću reči "times": four times (četiri puta), twenty times (dvadeset puta). Izuzetak: once (jedan put), twice (dva puta), thrice (tri puta) zadrţali su se još u poeziji, inače su zastareli.(1.5.) Brojevi za umnožavanje - multiplicativesBrojevi za umnoţavanje prave se dodavanjem nastavka "fold" na glavne brojeve:fourfold (četverostruk).Izuzetak je broj "twofold" koji se moţe izraziti još rečju double (dvostruk).(1.6.) Broj nula - zeroNula se u engleskom jeziku kaţe naught ili zero: seven degrees below zero (sedam stepeni ispod nule) 206 - two naught sixU telefonskim brojevima nula se izgovara kao glas "o" (ou): 32-049 - three two o four nine.(2.) Član - The ArticleU engleskom jeziku postoje odreĎeni i neodreĎeni član.OdreĎeni član je the. On je nepromenljiv: the man, the woman, the house.NeodreĎeni član je a ili an,a koristimo ispred suglasnika: a chair, a university, a year;an koristimo ispred samoglasnika: an hour, an apple, an elephant itd.Da bi ste odredili koji, i da li upotrebiti član postavite sebi nekoliko pitanja:1. Da li vaš čitalac zna o kome ili o čemu govorite? da ne koristite the pređite na sledeće pitanje2. Da li je imenica u jednini ili mnoţini? jednini mnoţini pređite na sledeće pitanje izostavite član3. Moţe li imenica biti u mnoţini, tj. da li je brojiva? (Šta su brojive imenice?) Da Ne pređite na sledeće pitanje izostavite član -5-
  • 4. Da li govorite o pojedinačnoj stvari ili uopštenoj ideji? pojedinačno uopšteno pređite na sledeće pitanje izostavite član5. Da li imenica počinje vokalima (a, e, i, o, u)? Da Ne koristite an koristite a(2.1.) OdreĎeni članOdreĎeni član se upotrebljava:- kada se govori o odreĎenom licu, stvari ili pojmu:send me the book (pošalji mi knjigu)- kada je reč o imenici koja je bliţe odreĎena ili poznata licu koje sluša ili čita:I saw the teacher (video sam učitelja),she gave the letter to her mother (dala je pismo svojoj majci);- ispred imenica koje po našem shvatanju postoje u samo jednom primerku:the Earth moves round the sun (Zemlja se okreće oko Sunca);- ako imenica u jednini odreĎuje celu vrstu, a ne samo pojedinu stvar koja pripada toj vrsti:the Earth-satellite is faster then the aeroplane (Zemljin satelit je brţi od aviona);- pred superlativima:this is the best thing you can do (to je najbolja stvar koju moţeš učiniti);- ispred rednih brojeva:it is the second day of my arrival here (drugi je dan otkako sam stigao ovamo);- ispred "same": the same to you (isto i vama);- ispred imena zgrada, ustanova, brodova i sl: The Houses of Parliament (parlament),The Ministry of Defence (ministarstvo odbrane), The Majestic (hotel) itd;- ispred imena listova, časopisa, magazina: the Times;- ispred ličnih imena koja se sastoje od prideva i imenice:The Black Sea (Crno more), The Pacific Ocean (Tihi okean);- ispred imena naroda u mnoţini: the English (Englezi);- ispred imena posle kojih dolazi "of": we signed the treaty of Locarno(potpisali smo sporazum u Lokarnu);- ispred imena reka, plananskih lanaca, jezera i mora:we climbed the Alps (popeli smo se na Alpe);- ispred prideva koji su upotrebljeni kao imenice:the poor of London (sirotinja Londona);- u nekim stalnim izrazima i frazama:he made a joke at the expense of this old woman (našalio se na račun ove starice)I dont want to run the risk (ne ţelim da rizikujem). -6-
  • OdreĎeni član se ne upotrebljava:- ispred osobnih imenica: Jack gave me an apple (Jack mi je dao jabuku);- bez člana su imenice koje označavaju porodične odnose, a članovi su porodice:mother called me back (majka me je pozvala da se vratim);- imena dana, meseci i godišnjih doba: I shall come by Monday (doći ću do ponedeljka);- imena vrhova planina: Maglić is the highest mountain in Bosnia(Maglić je najveća planina u Bosni);- man i woman se upotrebljavaju bez člana kada označavaju celu vrstu, tj. ljudski rod:man is mortal (čovek je smrtan);- gradivne imenice su bez člana: the table is made of wood (sto je napravljen od drveta);- misaone imenice su bez člana: I prefer music to poetry (više volim muziku negopoeziju);- imena obroka su bez člana:children, come, dinner is ready (deco, doĎite, ručak jespreman);- imenice kao što su: school, college, market, court, prison itd, idu bez člana ako označavaju radkoji se tamo obavlja:after school children go home (posle škole deca se vraćaju kući),he was put in prison (stavljen je u zatvor);- uz superlativ priloga član se ne upotrebljava:he runs best (on najbolje trči),she writes quickest (ona piše najbrţe);- član se nikad ne upotrebljava u nekim izrazima: to be at work (biti u poslu) to catch fire (zapaliti se) to take breath (odahnuti) to set sail (isploviti) to shake hands (rukovati se) to lose courage (izgubiti hrabrost) by land (kopnom) hand in hand (ruku pod ruku) by heart (napamet) on board (na brodu).(2.2.) NeodreĎeni članNeodreĎeni član "a" upotrebljava se ispred reči koje počinju suglasnikom, a oblik "an" seupotrebljava ispred reči koje počinju samoglasnikom ili tihim "h":a man (čovjek), an open window (otvoren prozor), an hour (čas).NeodreĎeni član upotrebljava se samo sa imenicama koje imaju mnoţinu.Misaone i gradivne imenice koje nemaju mnoţine i koje se ne mogu brojati, nemaju neodreĎeničlan:I have a book (imam knjigu), ali I have time (imam vremena). -7-
  • NeodreĎeni član nema mnoţinu i ne moţe se upotrebiti ispred imenice u mnoţini:a house (kuća), houses (kuće).NeodreĎeni član se upotrebljava uz imenicu koja je izdvojena iz celine ili mnoštvaali koja nije posebno odreĎena:the boy saw a bird in the tree (dečak je video pticu na drvetu).NeodreĎeni član moţe odrediti čitavu vrstu: a cat is an animal (mačka je ţivotinja);NeodreĎeni član se stavlja uz razlomke: a half (polovina), a third (trećina).NeodreĎeni član se stavlja ispred reči koje označavaju vreme, broj, teţinu i meru:I see him two times a week (viĎam ga dvaput sedmično).NeodreĎeni član se upotrebljava sa rečima: many, such, quite, rather, what,no less, so, too, as - ako je imenica u jednini:we have seen him many a time (videli smo ga mnogo puta),he is quite a good doctor (on je poprilično dobar doktor).NeodreĎeni član se stavlja ispred reči: dozen (tuce), gross (dvanaest tuceta),score (dvadeset), hundred, thousand, million: a hundred balls (stotinu lopti).NeodreĎeni član se upotrebljava s imenskim predikatom:he is a school-teacher (on je učitelj u školi).NeodreĎeni član se moţe upotrebiti uz apoziciju koja se dodaje nazivima knjiţevnih dela:"Rivals", a comedy by Sheridan ("Suparnici", Šeridanova komedija).NeodreĎeni član upotrebljen iza "not" pojačava negaciju: I have not a single penny(nemam niti jedan jedini peni).NeodreĎeni član se upotrebljava u mnogim idiomatskim izrazima, dok se u nekim ispušta: to have a pain (imati bolove) to be in hurry (ţuriti se) to be at loss (biti u neprilici) as a rule (po pravilu) on an average (prosečno).NeodreĎeni član se izostavlja:- kad se nešto nabraja:my brother is a runner, swimmer and jumper (moj brat je trkač, plivač i skakač);- uz misaone i gradivne imenice koje se ne mogu brojati:he put wood on fire (stavio je drva na vatru), we have confidence in you (imamo poverenja u vas);- u slučaju kada neku titulu moţe imati samo jedno lice u isto vreme:he is President of the Republic (on je predsednik republike);- posle izraza kao što su: the title of, the post of, the office of, the rank of:he holds the post of secretary (on zauzima poloţaj sekretara);- posle glagola to turn (kada znači stati):he was unable to obtain a civil post he turned soldier (pošto nije mogao da dobije mesto u civilu,postao je vojnik);- kada je predikat deo objekta u aktivnoj konstrukciji, i deo subjekta u pasivnoj konstrukciji:the called him fool, madman (nazvali su ga ludim, ludakom),he was made prisoner (zarobili su ga); -8-
  • - kada je reč "part" upotrebljena u smislu "partly":part of the ceiling came down on people (deo tavanice je pao na ljude);- kada posle reči "what" koja je upotrebljena kao uzvik, dolazi imenica koja se obično neupotrebljava u mnoţini:what wisdom in so young boy (kakva mudrost u tako mladog dečaka)(3.) Glagoli - VerbsPomoćni glagoli - Auxiliary Verbs (Helping Verbs)  glagol "to be" - biti  glagol "to have" - imati  glagol "to do" - raditiBezlični glagoli - Impersonal VerbsNepotpuni glagoli - Defective VerbsPravilni i nepravilni glagoli - Regular and Irregular VerbsPrelazni i neprelazni glagoli - Transitive and Intransitive VerbsPovratni glagoli - Reflexive VerbsVišerečni glagoli - Multi-Word Verbs  Frazalni glagoli - Phrasal Verbs  Prijedloţni glagoli - Prepositional Verbs  Frazalni prijedloţni glagoli - Phrasal-prepositional Verbs"-ing" oblici (gerund,particip prezenta) - The "-ing" FormsDirektan i indirektan govor - Direct and Indirect SpeechKlauze - ClausesKondicionali - The ConditionalsPasiv - Passive VoiceSlaganje vremena - Sequence of TensesSadašnja vremenaSadašnje prosto vreme / Simple present tenseSadašnje trajno vreme / Present continuous tenseSadašnje sloţeno vreme / Present perfect simple tenseSadašnje trajno sloţeno vreme / Present perfect continuous tenseProšla vremenaProsto prošlo vreme / Simple past tenseProšlo trajno vreme / Past continuous tenseSloţeno prošlo vreme / Past perfect simple tenseSloţeno trajno prošlo vreme / Past perfect continuous tenseBuduća vremenaProsto buduće vreme / Simple future tenseTrajno buduće vreme / Future continuous tenseSloţeno buduće vreme / Future perfect simple tenseSloţeno trajno buduće vreme / Future perfect continuous tense -9-
  • (3.1.) Pomoćni glagoli - Auxiliary Verbs (Helping Verbs)(3.1.1.) Pomoćni glagol "to be" - Auxiliary Verb "to be"Pomoćni glagoli sluţe za sloţenih glagolskih vremena (perfekta, futura itd.)Pomoćni glagoli su:be, have, do, shall, willGlagol "to be" - bitiGlagoli be, have i do mogu biti pomoćni glagoli i glagoli punog značenja.Glavni delovi glagola be su:be was beenBe kao pomoćni glagol se upotrebljava: - za graĎenje trajnih vremena: I am surfing. (ja surfujem); - za graĎenje pasivnih vremena: The bridge was built. (most je izgraĎen).Be kao glagol punog značenja znači postojati, ţiveti, stići itd. To be, or not to be. (biti ili ne biti) I was in Spain last year. (bio sam u Španiji prošle godine)Be se vrlo često upotrebljava kao dio imenskog predikata. He is ill. (on je bolestan) His brother was a sailor. (njegov brat je bio mornar).Be se upotrebljava za starost, udaljenost i cenu. It is ten miles. (ima deset milja) She is twenty. (njoj je dvadeset) This building is twenty years old. (ova zgrada je stara dvadeset godina)Kada govorimo o osobi kaţemo samo broj (She is twenty.) ali kada govorimo o stvariyears i old se ne mogu izostaviti.Present Simple - PrezentI am - Im (ja sam) Im not (ja nisam) am I? (jesam li)you are - youre youre not are you?he is - hes, shes, its hes, shes, its not is he, she, it?we are - were were not are we?you are - youre youre not are you?they are - theyre theyre not are they?Past Simple - Preterit (Prosto prošlo vreme)I was (ja sam bio) I wasnt (ja nisam bio) was I?you were you werent were you?he was he wasnt was he? - 10 -
  • Present Perfect - PerfektI have been (ja sam bio) I havent been have I been?you have been you havent been have you been?he has been he hasnt been has he been?Past Perfect - Pluskvamperfekt (Pluperfekt)I had been (ja bijah bio) I had not been had I been?you had been you had not been had you been?he had been he had not been had he been?Futur Simple - FuturI shall be (ja ću biti) I shall not be shall I be?you will be you will not be will you be?he will be he will not be will he be?Futur Perfect - Svršeni futurI shall have been (ja ću biti) I shall not have been shall I have been?you will have been you will not have been will you have been?he will have been he will not have been will he have been?Present Conditional - Pogodbeni način sadašnjiI should be (ja bih bio) I should not be should I be?you would be you would not be would you be?he would be he would not be would he be)Past Conditional - Pogodbeni način prošliI should have been (bio bih bio) I should not have been should I have been?you would have been you would not have been would you have been?he would have been he would not have been would he have been?Imperativ beInfinitiv prezenta to beInfinitiv perfekta to have beenParticip prezenta beingParticip perfekta been - having beenGerund prezenta beingGerund perfekta having been(3.1.2.) Pomoćni glagol "to have" - Auxiliary Verb "to have"Pomoćni glagoli sluţe za graĎenje sloţenih glagolskih vremena (perfekta, futura itd.)Pomoćni glagoli su: be, have, do, shall, willGlagol "to have" - imati - 11 -
  • Have kao pomoćni glagol: S pomoćnim glagolom have grade se sledeći glagolski oblici: perfekt (I have spoken) pluskvamperfekt (I had spoken) infinitiv perfekta (to have spoken) particip perfekta (to have spoken) particip perfekta i gerund prošli (having spoken).Have kao glagol punog značenja: - Have iza kojeg sledi infinitiv izraţava obavezu. Npr: They had to leave. (morali su otići) I have to buy some chocolate for her girl. (moram kupiti čokoladu za njenu devojčicu) - U toj se konstrukciji moţe upitni oblik graditi s pomoću do ili inverzijom, a odrični pomoćudo ili dodavanjem not, npr:Did they have to leave?Had they have to leave? { Jesu li morali otići?They did not have to leave.They had not to leave. { Nisu morali otići. - Osnovno značenje glagola have kao glagola punog značenja jeste posedovati, imati. Npr: Her brother has a motor-boat. (njen brat ima motorni čamac) The baby has a blue eyes. (detešce ima plave oči) - U govornom se jeziku uz have koje znači posedovati često stavlja got. I have got znači isto kao i have. He has got a TV set. (on ima televizor) Kada have znači posedovati, ne upotrebljava se u nesvršenim vremenima. - Have se upotrebljava u nekim stalnim izrazima: to have breakfast (doručkovati) to have tea (popiti čaj) to have a good time (dobro se zabavljati)Causative haveHave iza kojeg slijedi objekt i particip perfekta označava da neko drugi vrši radnju rečenicepo ţelji ili zapovijedi subjekta. Takvo have se u gramatikama obično zove causative have. Last week I had a new suit made. (prošle sedmice dao sam napraviti novo odijelo) You must have your invitation cards printed. (morate dati štampati pozivnice). Iz tih prijevoda vidimo da se takvo have prevodi na naš jezik glagolom dati. U ovim rečenicama osobito je vaţan poredak reči: HAVE + OBJEKT + PARTICIP PERFEKTA Ako izmijenimo poredak reči, izmenićemo i značenje rečenice: I have weeded my garden. (oplevio sam svoj vrt) I have my garden weeded. (dajem pleviti vrt) - 12 -
  • Simple Present Tense - PrezentI have - Ive (ja imam) I havent have I?you have - youve you havent have you?he has - hes he hasnt has he?Past Simple Tense - PreteritI had (ja sam imao) I hadnt had I?you had you hadnt had you?he had he hadnt had he?Present Perfect Tense - PerfektI have had (ja sam imao) I have not had have I had?you have had you have not had have you had?he has had he has not had has he had?The Past Perfect Tense - PluskavamperfektI had had (ja bejah imao) I had not had had I had?you had had you had not had had you had?he had had he had not had had he had?Futur Simple - FuturI shall have (ja ću imati) I shall not have shall I have?you will have you will not have will you have?he will have he will not have will he have?Futur Perfect - Svršeni futurI shall have had (ja ću imati) I shall not have had shall I have had?you will have had you will not have had will you have had?he will have had he will not have had will he have had?Present Conditional - Pogodbeni način sadašnjiI should have (ja bih imao) I should not have should I have?you would have you would not have would you have?he would have he would not have would he have?Past Conditional - Pogodbeni način prošliI should have had (bio bih imao) I should not have had should I have had?you would have had you would not have had would you have had?he would have had he wuold not have had would he have had?Imperativ haveInfinitiv prezenta to haveInfinitiv perfekta to have hadParticip prezenta havingParticip perfekta had - having hadGerund prezenta havingGerund perfekta having had - 13 -
  • (3.1.3) Pomoćni glagol "to do" - Auxiliary Verb "to do"Pomoćni glagoli sluţe za graĎenje sloţenih glagolskih vremena (perfekta, futura itd.)Pomoćni glagoli su: be, have, do, shall, willGlavni oblici glagola do jesu:do did doneDo kao pomoćni glagol- S pomoćnim glagolom do gradi se upitni i odrični oblik prezenta i preterita glagola punogznačenja. Does he drive a car? (vozi li on auto) You do not understand me. (vi me ne razumete) They did not arrive in time. (nisu stigli na vreme)- U imperativu, prezentu i preteritu upotrebljava se pomoćni glagol do i u potvrdnim rečenicamaako ţelimo istaknuti glagol. Takvo do se zove emfatično do (Emphatic do). Do sit down! (ta sedi!) I do like this cakes. (zaista volim ove kolače)Do se često upotrebljava da bi se izbeglo ponavljanje glavnog glagola, i to: -u kratkim odgovorima: Do you read? -Yes, I do. (čitate li, čitam) -uz so, iza kojeg slijedi pomoćni glagol, a onda subjekt. He swims well, and so does his sister. (on dobro pliva, a isto tako i njegova sestra) -u dodatnom pitanju: You know what I mean, dont you? (znate na šta mislim, zar ne)Do kao glagol punog značenja-Do se upotrebljava u značenju činiti, raditi. Npr: They did their job very well. (oni su vrlo dobro obavili svoj posao) He did not do what he had promised. (nije učinio što je obećao) When does she do the room? (kada ona sprema sobu)Simple Present Tense - PrezentI do (ja činim) I do not - I dont do I?you do you do not - you dont do you?he, she, it does he do not - he dont does he?we do we do not - we dont do we?you do you do not - you dont do you?they do they do not - they dont do they?Past Simple Tense - PreteritI did (ja učinih) I did not - I didnt did I?you did you did not - you didnt did you?he did he did not - he didnt did he?we did we did not - we didnt did we?you did you didnot - you didnt did you?they did they did not - they didnt did they?Imperativ do - 14 -
  • (3.2.) Bezlični glagoli - Impersonal VerbsBezlični glagoli su glagoli koji se upotrebljavaju samo u 3. licu jednine sa it.Oni obično označavaju vremenske uslove. Npr.: Infinitiv Present Simple to rain (pada kiša) it rains to hail (pada grad) it hails to freeze (mrznuti se) it freezes to snow (pada snijeg) it snows to thunder (grmeti) it thundersNeki glagoli u trećem licu jednine mogu imati bezlično značenje.To su sledeći glagoli: to seem (izgledati): it seems to be true (izgleda da je istina) to appear (izgledati): it appears as if it would be a change in weather (izgleda kao da će se vreme promeniti) to look (izgledati): it looks like rain (izgleda kao da će kiša) to feel (osećati): it feels cold (oseća se hladnoća) to make (činiti): it makes me afraid (to me plaši).(3.3.) Nepotpuni glagoli - Defective VerbsNepotpuni glagoli su: can (moći), may (moći, smeti), ought (trebati) i must (morati).Zajedničko za nepotpune glagole je da: - da nemaju sve oblike i vremena, - u sadašnjem vremenu u trećem licu nemaju nastavak "s"; - upitni im se oblik pravi inverzijom, odrični oblik obrazuju sa rečicom "not"; - traţe infinitiv bez "to" (izuzev glagola "ought").Nepotpuni glagol "can" (moći, umjeti, znati) označava fizičku ili umnu sposobnost. Ima oblik "could"za prošlo vreme (Past Tense) i za pogodbeni način sadašnji (Present Conditional): I can swim (umem, znam da plivam), I could swim (umeo sam da plivam), Could you show me the way, please? (da li biste mogli da mi pokaţete put, molim?)Glagol "can" se ne moţe upotrebiti s četvrtim padeţom bez nekog drugog glagola, tako nemoţemo reći: I can that - već I can do that (ja to umem).Odrični oblik glasi "can not" ili skraćeno (saţeto, contracted) "cant" i "could not" ili "couldnt".Umesto glagola "can" u vremenima koje on nema upotrebljava se izraz "to be able" (moći,biti u stanju): I shall be able to this for you. (moći ću to da učinim za vas).Nepotpuni glagol "may" (moći, smeti) označava odobravanje, dopuštanje, verovatnoću, mogućnosti ţelju: he may come tomorrow (moţda će on sutra doći) may I go in? (smem li ući?) may he join us? (sme li da nam se pridruţi?) may he rest in peace! (neka počiva u miru!). - 15 -
  • U prošlom vremenu "may" ima svoj drugi oblik "might": He might have arrived earlier. (mogao je ranije da stigne) He might be present. (mogao bi biti prisutan).Might izraţava takoĎe i pogodbu.Odrični oblik glasi "may not" ili "maynt" i "might not" ili "mightnt".Nepotpuni glagol must (morati) ima samo taj jedan oblik. Izraţava primoravanje, duţnost,nuţnost. I must take leave now. (sada se moram pozdraviti, moram otići), The soldiers knew that they must die. (vojnici su znali da moraju umreti)U vremenima koje glagol must nema upotrebljava se glagol to have sa infinitivom bilo kog glagolasa obaveznim "to": I had to go at once. (morao sam smesta otići) We shall have to work hard. (moraćemo mnogo raditi)U odreĎenom obliku "must not" ne prevodimo sa "ne morati" već "ne smeti": You must not to do this. (ne smete to učiniti)"Ne morati" kaţemo pomoću glagola "need not".Skraćeni oblik od "must not" je "mustnt".Nepotpuni glagol "ought" (trebati) je jedini koji se upotrebljava u infinitivu sa "to": You ought to learn more seriously. (treba da učiš ozbiljnije), You ought to know this. (treba to da znaš)Glagol "ought" izraţava obavezu, duţnost (prevodi se sa "treba", "mora" i sl.).Odrični oblik glasi "ought not", skraćeno "oughtnt".Kako ovaj glagol nema prošlog vremena, misao o onome što je trebalo da se dogodi izraţavamosa "ought" i infinitivom prošlim (infinitiv prošli glasi: "to have said", "to have left" itd.): You ought to have gone. (trebalo je da odeš)(3.4.) Pravilni i nepravilni glagoli - Regular and Irregular VerbsPravilni glagoli tvore preterit i particip perfekta tako da se infinitivu doda nastavak "-ed". Npr: play - played, open - opened itd.Ako se glagol u infinitivu završava na "-e" dodaje se samo "-d". Npr: smile - smiled, hope - hoped itd.Nepravilni glagoli tvore preterit i particip perfekta na razne načine. - 16 -
  • Preterit i particip perfekta imaju isti oblik: stand - stood - stood think - thought - thoughtSva tri oblika su različita: Sva tri oblika jednaka:sing - sang - sung put - put - putdrive - drove - driven. hit - hit - hitLista najčešćih nepravilnih glagola: Base Form Past Simple Past Participle awake awoke awoken be was, were been beat beat beaten become became become begin began begun bend bent bent bet bet bet bid bid bid bite bit bitten blow blew blown break broke broken bring brought brought broadcast broadcast broadcast build built built burn burned/burnt burned/burnt buy bought bought catch caught caught choose chose chosen come came come cost cost cost cut cut cut dig dug dug do did done draw drew drawn dream dreamed/dreamt dreamed/dreamt drive drove driven drink drunk drunk eat ate eaten fall fell fallen feel felt felt fight fought fought find found found fly flew flown forget forgot forgotten forgive forgave forgiven freeze froze frozen get got gotten give gave given go went gone grow grew grown hang hung hung have had had - 17 -
  • Base Form Past Simple Past Participlehear heard heardhide hid hiddenhit hit hithold held heldhurt hurt hurtkeep kept keptknow knew knownlay laid laidlead led ledlearn learned/learnt learned/learntleave left leftlend lent lentlet let letlie lay lainlose lost lostmake made mademean meant meantmeet met metpay paid paidput put putread read readride rode riddenring rang rungrise rose risenrun ran runsay said saidsee saw seensell sold soldsend sent sentshow showed showed/shownshut shut shutsing sang sungsit sat satsleep slept sleptspeak spoke spokenspend spent spentstand stood stoodswim swam swumtake took takenteach taught taughttear tore torntell told toldthink thought thoughtthrow threw thrownunderstand understood understoodwake woke wokenwear wore wornwin won wonwrite wrote written - 18 -
  • (3.5.) Prelazni i neprelazni glagoli - Transitive and Intransitive VerbsPrelazni glagoli su oni uz koje moţe stajati objekt u akuzativu tj. direktni objekt (subject + verb +object): He speaks English. (on govori engleski) We are watching TV. (mi gledamo TV) I saw an elephant. (vidio sam slona)Neprelazni glagoli su oni uz koje ne moţe stajati direktni objekt (subject + verb [+indirect object]). He has arrived. (on je stigao) She speaks fast. (ona govori brzo) John goes to school. (John ide u školu)(3.6.) Povratni glagoli - Reflexive VerbsPovratni glagoli su oni kod kojih se radnja vraća na subjekt. Uz takve glagole stoje povratnezamjenice. Povratnih glagola u engleskom jeziku nema mnogo. Najčešći su: to dress oneself (obući se) to help oneself (pomoći se) to hurt oneself (povrediti se) to improve oneself (popraviti se) to tire oneself (umoriti se) to excuse oneself (izviniti se) to flatter oneself (hvaliti se) to amuse oneself (zabaviti se) to warm oneself (utopliti se) to take care of oneself (obući se)Povratni glagoli se mijenjaju ovako: infinitiv glasi: "to dress oneself" Present Simple Tense glasi: I dress myself (ja oblačim sebe) you dress yourself (ti oblačiš sebe) he, she, it dresses himself, herself, itself we dress ourselves you dress yourselves thes dress themselves Upitni oblik: Do I dress myself? Odrični oblik: I do not dress myself Upitno-odrični oblik: Do I not dress myself? - 19 -
  • (3.7) Višeriječni glagoli - Multi-word verbs(3.7.1.) Frazalni glagoliFrazalni glagoli spadaju u grupu višeriječnih glagola, tj. glagola koji se prave od glagola i još nekereči ili više njih. Frazalni glagoli se grade od: glagol + prilogOni mogu biti: neprelazni (bez direktnog objekta) prelazni (sa direktnim objektom)Primeri nekih frazalnih glagola: Frazalni Značenje Primeri Direktni glagol objekat neprelazni get up ustati iz kreveta I dont like to get up. frazalni He was late because glagol break down prestati sa radom his car broke down. prelazni put off odgoditi We will have to put off the meeting. frazalni glagol turn down odbiti They turned down my offer.Kada su frazalni glagoli prelazni (tj. kada imaju direktni objekat), obično ih moţemo rastaviti na dvadijela. Npr: They turned down my offer. They turned my offer down. (obe rečenice su tačne)MeĎutim, ako je direktni objekat zamenica, nemamo izbora, moramo razdvojiti frazalni glagol iubaciti zamenicu. Dat je primer sa frazalnim glagolom "switch on": Tačno: John switched on the radio. Tačno: John switched the radio on Tačno: John switched it on Netačno: John switched on it.(3.7.2.) Predložni glagolise grade na sljedeći način:glagol + priedlogIz razloga što predlozi uvek imaju direktni objekat, svi predloţni glagoli imaju direktne objekte. - 20 -
  • Primeri:Predložni glagoli Značenje (Primjeri) Direktni objekatbelieve in verovati u postojanje I believe in God.look after brinuti se o He is looking after the dogtalk about razgovarati o Did you talk about me?wait for čekati John is waiting for Mary.Predloţni glagoli se ne mogu razdvajati, što znači da ne moţemo umetnuti direktni objekat izmeĎu.Na primer, moramo reći: "look after the baby" a ne smemo reći: "look the baby after".(3.7.3.) Frazalni predložni glagolise grade na sledeći način:glagol + prilog + predlogPrimeri frazalnih predloţnih glagola:Frazalni predložni glagoli Značenje (Primeri ) Direktni objekatget on with imati prijateljski odnos sa He doesnt get on with his wife.put up with tolerisati I wont put up with yourattitude.look forward to očekivati sa zadovoljstvom I look forward to seeingyou.run out of iscrpiti We have run out of eggs.Pošto se frazalni predloţni glagoli tvore sa predlozima, uvijek imamo direktni objekat, i poputpredloţnih glagola ne smeju se razdvajati. We run out of fuel. We run out of it.(3.8.) "-ing" oblici - The "-ing" forms"-ing" oblici se grade od infinitiva i nastavka -ing, i mogu biti: gerund: Hunting lions is dangerous. (lov na lavove je opasan) particip prezenta: I am surfing. (ja surfujem) imenica: This building is our school. (ova zgrada je naša škola) - 21 -
  • (3.9.) Gerund - The GerundGerund je glagolski oblik koji ima osobine glagola i imenice.Glagolske osobine gerunda su: iza njega moţe stajati prilog: He is fond of walking quickly. (on voli brzo hodati); iza njega moţe stajati objekt: I dont like reading books. (ne volim čitati knjige); moţe stajati u raznim vremenima, imamo: gerund sadašnji (surfing), gerund prošli (having read), a kod prijelaznih glagola postoje ipasivni oblici gerunda: sadašnji (being taught) i prošli (having been taught).Imeničke osobine gerunda su: pred njim moţe stajati predlog: Shes good at painting. (ona dobro slika); pred njim moţe stajati atribut: His being nervous is due to his illness. (njegova nervoza je posledica njegove bolesti); pred njim moţe stajati genitiv: Johns being lazy makes me nervous. (Johnova lenost me čini nervoznim).Iako izgleda kao glagol, gerund ima istu funkciju kao imenica, i koristi se: kao subjekat rečenice: Eating people is wrong. (jedenje ljudi je pogrešno); Flying is dangerous. (letenje je opasno); kao atribut glagola "to be": One of his duties is attending meetings. (jedna od njegovih duţnosti je prisustvovanje sastancima); One of lifes pleasures is having breakfast in bed. (jedna od ţivotnih ugodnosti je doručkovanje u krevetu); posle prijedloga. Ako posle predloga treba doći glagol moramo koristiti gerund: She is good at painting. (ona dobro slika); Can you sneeze without opening your mouth? (moţeš li kinuti a da ne otvoriš usta); iza frazalnih glagola koji su stvoreni po principu "glagol + predlog/prilog": (to look forward, to give up, to be for/against, to take to, to put off, to keep on): She always puts off going to dentist. (ona uvek odlaţe odlazak zubaru); When you are going to give up smoking? (kada ćeš prestati pušiti); u sloţenim imenicama: a driving lesson, a swimming pool, bird-watching, train-spotting; posle izraza: cant help, cant stand, its no use/good, do you mind, would you mind i pridjeva "worth" i "busy". Its no use trying to escape. (nema koristi pokušavati pobeći) I cant stand being stuck in traffic jams. (ne mogu podneti kad se zaglavim u saobraćaju) This site is worth visiting. (ovu stranicu vredi posetiti) - 22 -
  • (3.10.) Particip prezenta - The Present ParticiplePrezent particip većine glagola ima oblik osnova+ing, i koristi se u sledećim slučajevima: kao deo trajnog oblika glagola: I am working (ja radim) he was singing (on je pevao) they have been walking (oni su šetali); nakon glagola pokreta/pozicije po principu: glagol+particip prezenta: She was shopping. (ona je bila u kupovini) He came running towards me. (došao je trčeći prema meni) She lay looking up at the clouds. (leţala je gledajući u oblake) Ova tvorba je naročito korisna sa glagolom "to go", kao u sledećim primerima: to go shopping to go walking to go ski-ing to go swimming to go fishing to go running to go surfing to go dancing nakon glagola percepcije (čula) po principu glagol + objekat + particip prezenta: I heard someone singing. (čuo sam nekoga kako peva) I can smell something burning! (osetim da nešto gori); kao pridev: It was an amazing film. (bio je to neverovatan film) He was trapped inside the burning house. (bio je zatočen unutar kuće u plamenu); sa glagolima catch (uhvatiti) i find (naći) po principu: glagol+izraz za vrijeme+prezent particip. Glagol "catch" sa participom prezenta izraţava neku ljutnju ili pretnju: Dont let him catch you reading his letters. (ne dozvoli da te uhvati kako čitaš njegova pisma) If I catch you stealing my apples again, therell be trouble! (uhvatim li te još jednom kako kradeš moje jabuke, biće problema) Ovo nije slučaj sa glagolom find koji ne izraţava emocije: We found some money lying on the ground. (našli smo novca na zemlji) They found their mother sitting in the garden. (našli su majku kako sedi u bašti); da zameni rečenicu ili dio rečenice. Kada se dve radnje dešavaju u isto vreme, od strane iste osobe ili stvari, koristimo particip prezenta da ih opišemo: They went out into the snow. They laughed as they went. They went laughing into the snow. He whistled to himself. He walked down on the road. Whistling to himself, he walked down on the road. Kada jedna radnja sledi odmah iza druge, od strane iste osobe, moţemo prvu radnju izraziti participom prezenta: He put on his coat and left the house. Putting on his coat, he left the house. - 23 -
  • She dropped the gun and put her hands in the air. Dropping the gun, she put her hands in the air. Particip prezenta se moţe koristiti umesto početnih as, since, because, i izraţava razlog radnje: Feeling hungry, he went into the kitchen and opened the fridge. (= because he felt hungry...) Being poor, he didnt spend much on clothes. Knowing that his mother was coming, he cleaned the flat.(3.11.) Direktni i indirektni govor - Direct and Indirect SpeechAko ponavljamo nečije reči tačno onako kako ih je neko rekao to je direktni govor (upravni govor,Direct speech), npr:on mi je rekao: "pošalji mi knjigu".Ako izveštavamo ono što je neko rekao onda koristimo indirektni govor (neupravni govor, IndirectSpeech or Reported Speech), npr:on mi je rekao da mu donesem knjigu.Indirektan govor se uvodi rečima kao što su: he said (on reče) he asked (un upita) we enquired (zapitali smo) she ordered (ona zapovedi) we believed (verovasmo) I replied (odgovorih) I answered (odgovorih) i sl.Pri pretvaranju direktnog u indirektan govor treba poštivati pravila o slaganju vremena: sva vremena u indirektnom obliku se moraju zameniti odgovarajućim prošlim oblicima - prema pravilima o slaganju vremena: Direktni govor Indirektni govor Prosto sadašnje Prosto prošlo Prosto prošlo Prezent perfekt Davno prošlo Davno prošlo Prosto buduće Sloţeno buduće Imperativ Infinitiv sve reči koje označavaju blizinu moraju se zamijeniti rečima koje označavaju udaljenost; - 24 -
  • Prema ovim pravilima: am postaje was do " did shall " should will " would have, has " had can " could may " might must " had to this " that these " those here " there now " then today " that day tomorrow " the next day yesterday " the day before last night " the night before D: He said: "I do not understand this letter." (On reče: "Ja ne razumem ovo pismo") I: He said that he didnt understand this letter. (on reče da ne razume to pismo) D: She said: "I am going to come soon again." (Ona reče: "Doći ću uskoro ponovo".) I: She said that she was going to come soon again. (ona reće da će uskoro ponovo doći) ako se u indirektnom govoru saopćava tuĎe pitanje, onda je potrebno pored pomenutih pravila obratiti paţnju još i na sledeće: -umesto glagola "say" upotrebićemo glagol "ask"; -ako pitanje ne sadrţi nikakvu upitnu reč (kao što su what, how, when itd.), onda pitanje u indirektnom govoru mora početi sa "if" ili "whether". Primjeri: D: She said to her brother: "What are you doing?" (ona reče svom bratu: "Šta radiš?") I: She asked her brother what he was doing. (ona upita svog brata šta radi) D: They asked me: "Do you speak Spanish." (upitali su me: "Da li govorite španski?") I: They asked me whether I speak Spanish. (upitali su me da li govorim španski) da bi se u indirektnom govoru izrazila zapoved, upotrebljava se infinitiv i uvodi glagol "tell": D: Father said to his son: "Be careful of yourself." (otac reče sinu: "Pazi se"). I: Father told his son to be careful of himself. (otac reče svom sinu da se pazi).(3.12.) Klauze - ClausesKlauza je grupa reči koja sadrţi vezu subjekat-glagol (za razliku od fraza koje ne sadrţe vezusubjekat-glagol). Klauze se dele na: nezavisne (independent clauses) zavisne (dependent or subordinate clauses).TakoĎe, dele se i na: neophodne (restrictive or essential clauses) nebitne (nonrestrictive or nonessential clauses). - 25 -
  • Neophodne klauze su ključne za značenje rečenice i ne mogu se izbaciti, jer bi u tom slučajuznačenje rečenice bilo promenjeno. All students who do their work should pass easily.Nebitne klauze nisu neophodne za značenje rečenice i mogu se izbaciti iz nje. Obično se odvajajuzarezima (ako se nalaze u sredini): Professor Villa, who used to be a secretary for the President, can type 132 words a minute. Giuseppe said that the plantar wart, which had been bothering him for years, had to be removed. (neophodna i nebitna klauza)(3.12.1.) Nezavisne i zavisne klauzeNezavisne klauze mogu stajati samostalno, kao rečenica, dok zavisne moraju biti udruţene sanezavisnom klauzom.Dve nezavisne klauze mogu biti povezane sa: dopunskim veznikom (coordinating conjunction): Today is Tuesday and our papers are due Wednesday. veznim prilogom (conjunctive adverb): I need to study for my test; in fact I am going to the library now. (u ovom slučaju, korištena je i oznaka tačka-zarez (;) da se razdvoje dve klauze) odnosnim veznikom (correlative conjunction): George not only finished his paper on time, but he also got an A+. oznakom tačka-zarez (;): This is one of English classes; Shakespeare is my other. dvotačkom (ponekad): She received the assignment: it is to be turned in next Friday.Zavisne klauze mogu biti: pridevske (adjective clauses) priloške (adverb clauses) imeničke (noun clauses)-Pridevske klauze opisuju imenice ili zamenice, i skoro uvijek dolaze poslije imenica ili zamenica.Većina pridevskih klauza počinje sa: who, whom, which ili that. Ponekad se ove reči ne morajunalaziti u rečenici ali se podrazumevaju.The book that is on the floor should be returned to the library. (knjiga koja je na podu bi setrebala vratiti u biblioteku)The bridge that collapsed in the winter storm will cost millions to replace. (most koji sesrušio u zimskoj oluji će koštati milione za popravku)My brother, who is an engineer, figured it out for me. (moj brat, koji je inţenjer, je shvatio toza mene) - 26 -
  • -Priloške klauze obično dopunjuju glagole i mogu se pojaviti bilo gde u rečenici. Oni kaţu zašto,gde ili pod kojim uslovima se radnja odvijala. Za razliku od pridevskih klauza, priloške klauze sečesto mogu pomerati u rečenici. Npr:When the timer rings, we know the cake is done.We know the cake is done when the timer rings.Priloške klauze uvek počinju sa zavisnim veznikom, koji uvodi klauzu i izraţava njenu vezu saostatkom rečenice.When the movie is over, well go downtown.John wanted to write a book because he had so much to say about the subject.-Imeničke klauze nisu reči koje dopunjuju druge reči za razliku od prideva i priloga. U rečenicifunkcioniraju kao subjekat, direktni objekat ili predloški objekat.Imenička klauza obično počinje sa: that, which, who, whoever, whomever, whose, what iwhatsoever. TakoĎe, mogu počinjati i sa zavisnim veznicima: how, when, where, whether, why.What he knows [subjekat] is no concern of mine.Do you know what he knows [objekat]?In fact, he wrote a book about what he had done over the years [objekat predloga].Whoever wins the game will play in the tournament.(3.12.2.) Relativne klauzeRelativne klauze (relative clauses) se zavisne klauze koje dopunjuju (menjaju) imenice ilizamenice.Uvode se relativnim zamjenicama: who, whom, which, that, whose. Mogu biti neophodne(restrictive or essential) ili nebitne (nonrestrictive or nonessential) klauze.U relativnoj klauzi, relativna zamenica je subjekat glagola i odnosi se na nešto s čim je klauza uvezi.Giuseppe said that the plantar wart, which had been bothering him for years, had to be removed.(U ovoj rečenici podvučene reči čine neophodnu klauzu, s toga neće biti odvojene zarezima.Nakošena (italic) slova čine relativnu nebitnu klauzu, zbog čega su odvojene zarezima od ostatkarečenice, a u ovom slučaju dopunjuje reč "wart")Ponekad relativne klauze mogu da se donose na više od jedne reči u tekstu, tj. mogu dadopunjuju, opisuju celu klauzu ili čak više njih.Charlie didnt get the job in administration, which really surprised his friends.Charlie didnt get the job in administration, and he didnt even apply for the Deans position, whichreally surprised his friends.Relativna klauza koja dopunjuje celu klauzu ili više njih se naziva rečenična klauza (sententialclause). - 27 -
  • (3.12.3.) Eliptične klauzeEliptične klauze (elliptical clauses) su gramatički nepotpune, u smislu da im nedostaje relativnazamenica (zavisna reč) koja inače uvodi takvu klauzu. Reči eliptične klauze koje nedostaju semogu naslutiti iz konteksta i većina čitalaca ne oseća da nešto nedostaje. U stvari, eliptične klauzesu tačne ali i korisne, jer su često elegantne i efikasne u izrazu. Coach Espinoza knew [that] this team would be the best [that] she had coached in recent years. Though [they were] sometimes nervous on the court, her recruits proved to be hard workers. Sometimes the veterans knew the recruits could play better than they [could play].(3.13.) Kondicionali - The conditionalsKondicional se gradi od pomoćnog glagola "should" i "would", i infinitiva bez "to" glagola kojegmenjamo.Sadašnji kondicional se gradi sa should i would i infinitivom prezenta, a prošli kondicional se gradisa should i would i infinitivom perfekta glagola kojeg menjamo.Sadašnji kondicional { I should take - uzeo bih you should take - ti bi uzeo itd. I should have taken - bio bih uzeoProšli kondicional { you should have taken - ti bio uzeo itdOdrični oblik se gradi tako što se iza should i would stavi "not": I should not take. (ne bih uzeo) I should not have taken. (ne bih bio uzeo).Upitni oblik se gradi inverzijom: should I take? (da li bih uzeo?) should I have taken? (da li bih bio uzeo?)Sadašnji i prošli kondicional se koriste pri gradnji pogodbenih rečenica.Struktura većine pogodbenih rečenica je veoma jednostavna, i izgleda ovako: if uslov posledica If y=10 2y=20 ili posledica if uslov 2y=20 if y=10To znači ako (if) je odreĎeni uslov zadovoljen, onda (then) će doći do neke posledice.Pogodbene rečenice se takoĎe zovu i kondicionalima, a ponekad ih nazivamo "if rečenicama", jerčesto (ali ne i uvek) u njima se upotrebljava reč "if".Ovdje će biti obraĎene tri osnovna tipa kondicionala i tzv. nulti-kondicional.  Prvi kondicional (First Conditional)  Drugi kondicional (Second Conditional)  Treći kondicional (Third Conditional)  Nulti-kondicional (Zero Conditional) - 28 -
  • (3.13.1.) Prvi kondicional - realna mogućnost (First conditional: real possibility)Govorimo o budućnosti. Razmišljamo o nekom uslovu ili situaciji u budućnosti, i njenoj posledici.Postoji stvarna mogućnost da će se uslov ispuniti. Na primer, jutro je, kod kuće ste i planirate igratitenis popodne. MeĎutim na nebu se javljaju oblaci, zamislite da počne padati kiša. Šta ćete uraditi?If it rains, I will stay at home. (ako bude padala kiša, ostaću kod kuće) If uslov posledica If it rains I will stay at home. - prosto sadašnje vreme buduće vremeTreba primetiti da kiša još nije pala, meĎutim nebo je oblačno i postoji realna mogućnost (realpossibility) da će kiša pasti. Kao što vidite da bi izrazili mogući uslov koristili smo sadašnje prostovreme (Present Simple Tense). Za izraţavanje moguće posledice koristili smo futur.Najvaţnije je zapamtiti da kod prvog kondicionala postoji realna mogućnost da će se uslov ispuniti. posledica if uslov buduće vreme if prosto sadašnje vreme I will tell Mary if I see her. What will you do if it rains tomorrow. Their teacher will be sad if they do not pass the exam.Ponekad moţemo koristiti: shall, can ili may umesto will, na primer:If you are good today, you can watch TV tonight. (ako budeš danas dobar, moţeš gledati TVvečeras)(3.13.2.) Drugi kondicional - nevjerovatna mogućnost (Second conditional - unrealpossibility or dream)Kod drugog kondicionala, kao i kod prvog, razmišljamo o nekom uslovu u budućnosti, i rezultatutog uslova, meĎutim, za raziliku od prvog kondicionala, ovde ne postoji realna mogućnost da će seuslov ispuniti.Na primer: večeras je izvlačenje brojeva lota, niste kupili loto listić, i ne postoji nikakvašansa da ćete dobiti novac. Ali moţda ćete kupiti listić do večeras, i onda postoji šansa, ali je toneverovatna mogućnost, jer su izgledi opet jako mali da izvuku vaš listić. If uslov posledica If prosto prošlo vreme kondicional sadašnji If I married Mary I would be happy. If it snowed next July would you be suprised? If Ram became rich she would marry him. If I won the lottery I would by a car.Primjetite, da kod drugog kondicionala koristimo prosto prošlo vrijeme za izraţavanje uslova, asadašnji kondicional za izraţavanje eventualne posledice.Bitna stvar kod drugog kondicionala je da ne postoji realna mogućnost da će se uslov ispuniti, tj.šanse su jako male da će se uslov ispuniti.Ponekad, umesto glagola would koristimo should, could or might:If I won a million dollars, I could stop working. (da dobijem milion dolara, mogao bih prestatiraditi) - 29 -
  • (3.13.3.) Treći kondicional - bez mogućnosti (Third conditional - no possibility)Kod prvog i drugog kondicionala govorimo o budućnosti, meĎutim kod trećeg govorimo o prošlosti,govorimo o uslovu u prošlosti koji se nije dogodio. Zbog toga ne postoji mogućnost da se uslovispuni. Prošle sedmice ste kupili loto listić ali niste dobili . If uslov posledica If složeno prošlo vreme (past perfect) kondicional prošli If I had won the lottery I would have bought a car. If I had seen Mary I would have told her. If it had rained yesterday what would you have done? If Tara had been free yesterday I would have invited her.If they had not passed their exam, their teacher would have been sad. (da nisu poloţili ispit,njihov učitelj bi bio tuţan)Da bi smo izrazili uslov u prošlosti koji se nije ostvario koristili smo sloţeno prošlo vreme (pastperfect), dok za izraţavanje posledice koja se neće dogoditi smo koristili kondicional prošli.Bitna stvar kod trećeg kondicionala je da ne postoji sada nikakva šansa da se uslov i posledicadogode.Ponekad umesto would have koristimo should have, could have, might have:If you had bought a lottery ticket, you might have won. (da si kupio listić lota, mogao si dobiti)(3.13.4.) Nulti kondicional - sigurno ispunjenje uslova (Zero conditional - certainty)Tzv. nulti kondicional koristimo kada je uslov uvek tačan, poput neke opšte poznate činjenice. Naprimer, ako zagrevamo led iznad 0 stepeni on će se početi topiti. If uslov posledica If prosto sadašnje vreme prosto sadašnje vreme If you heat ice it melts.Vaţno je napomenuti da kod nultog kondicionala ne govorimo ni o prošlosti, ni o sadašnjosti ni obudućnosti, već jednostavno pričamo o nekoj općepoznatoj činjenici.Da bi izrazili uslov i posljedicu koristimo prosto sadašnje veme. Najvaţnije kod nultog kondicionalaje zapamtiti da uslov ima uvek istu posledicu. If uslov posledica if prosto sadašenje vreme prosto sadašnje vreme If I miss the 8 oclock bus I am late for work. If I am late for work my boss gets angry. If people dont eat they get hungry.TakoĎe, umesto if moţemo koristiti when:When I get up late I miss by bus. (kada ustanem kasno, zakasnim na autobus) - 30 -
  • (3.13.5.) Kondicionali - ukratkoTip kondicionala glavna rečenica "if" rečenicaPrvi kondicional buduće vrijeme sadašnje vrijemeDrugi kondicional kondicional sadašnji prosto buduće vrijemeTreći kondicional kondicional prošli sloţeno prošlo vrijemeNulti kondicional prosto sadašnje vrijeme prosto sadašnje vrijemeSledeća tabela daje prikaz kondicionala po verovatnosti ispunjenja uslova. Naravno, procenti zaprvi i drugi kondicional su dati samo orijentaciono za poreĎenje.verovatnoća kondicional primer vreme100% nulti If you heat ice, it melts. -50% prvi If it rains, I will stay at home. budućnost5% drugi If I won the lottery, I would buy a car. budućnost0% treći If I had won a lottery, I would have bought a car. prošlost(3.14.) Trpno stanje (pasiv) - Passive Voice subjekat + pomoćni glagol "to be" + particip prošli glavnog glagolaTrpno stanje (pasiv) mogu imati samo prelazni glagoli, tj. takvi koji uz sebe mogu imati objekat.Pasiv pokazuje da subjekat ne vrši radnju, već da se radnja vrši na subjektu: The road has been repaired. (put je popravljen)Pasivni oblici se grade tako što se uzme ono vrijeme glagola "to be" koje nam je potrebno i dodase particip prošli glagola kojeg menjamo. To znači, da se pasivni prezent gradi od prezenta glagola"to be" i participa prošlog glagola koji menjamo.Aktivnu rečenicu moţemo pretvoriti u pasivnu ako se glagol stavi u trpno stanje, subjekat aktivnerečenice postaje objekat pasivne, i ispred njega se stavlja predlog "by": A: Everybody drinks water. (svi piju vodu) P: Water is drunk by everybody. (voda se pije od svih) - subjekat glagol objekat aktiv Everybody drinks water pasiv Water is drunk by everybody. A: I wrote this letter. (ja sam napisao ovo pismo) P: This letter was written by me. (pismo je napisano od mene)Neprelazni glagoli mogu postati prelazni ako im se doda predlog.Trpno stanje se upotrebljava mnogo češće u engleskom jeziku nego u našem, koristi se: kada subjekat koji vrši radnju nije poznat: My car has been stollen. (ukraden mi je auto) She was given a nice birthday present. (dobila je lep poklon za roĎendan) - 31 -
  • ako se ne ţeli pomenuti vršilac radnje: I have been told that you are engaged. (rečeno mi je da ste se verili) She was said to have left her husband. (priča se da je ostavila svog muţa) ako nije potrebno pomenuti vršioca radnje jer to proizilazi iz konteksta (smisla) rečenice ili nije bitno za smisao da mora biti pomenut: Mistakes are always made. (greške se uvek prave) ako je subjekat pasivne rečenice vaţniji od vršioca radnje: The "Tower" was written by Meša Selimović. (Roman "TvrĎava" je napisana od strane Meše Selimovića) The boy was punished by his father. (dečko je kaţnjen od svog oca) Aleksa was attended by his sister during his illness. (Aleksu je njegova sestra negovala za vreme bolesti)Bezlični oblici u našem jeziku kao što su "kaţe se", "razume se", "podrazumeva se" u engleskomjeziku se iskazuju u trećem licu jednine srednjeg roda: it is understood (razume se, podrazumeva se) that is known (to se zna) it is said (priča se)Konjugacija pasiva u većini mogućih vremena: infinitiv to be called simple present it is called past it was called future it will be called conditional it would be called continous present it is being called past it was being called future it will be being called conditional it would be being called perfect simple present it has been called past it has been called future it will have been called conditional it would have been called perfect continous present it has been being called past it had been being called future it will have been being called conditional it would have been being called - 32 -
  • (3.15.) Slaganje vremena - Sequence of Tenses(3.15.1.) Slaganje glagolskih vremenaTabele ispod pokazuju ispravno slaganje vremena u rečenicama kod kojih je vreme od vitalnogznačaja.Vreme u glavnoj rečenici Vreme u zavisnoj rečenici Primer Da se izrazi istovremena radnja, I am eager to go to the concert koristite sadašnje prosto vreme. because I love the Wallflowers. Da se izrazi prošla radnja, koristite I know that I made the right prosto prošlo vreme. choice. Sadašnje prosto Da se izrazi radnja koja je počela u They believe that they have (Simple Present) trenu u prošlosti i traje do danas, elected the right candidate. koristite present perfect. Da izrazite radnju koja će se desiti, The President says that he will koristite prosto buduće vreme. veto the bill. Da izrazite drugu završenu radnju, I wanted to go home because I koristite prosto prošlo vreme. missed my parents. Prosto prošlo vreme Da izrazite radnju koja se desila She knew she had made the prije druge radnje koristite past right choice. (Simple Past) perfect. Da izrazite opće poznatu činjenicu The Deists believed that the koristite sadašnje vreme. universe is like a giant clock. Prezent perfekt ili past She has grown a foot since she perfekt U svakom slučaju koristite prošlo turned nine. vreme. (Present Perfect or The crowd had turned nasty Past Perfect) before the sheriff returned. Da izrazite istovremenu radnju I will be so happy if they fix my Buduće vreme koristite sadašnje vreme. car today. (Futur) Da izrazite radnju koja se desila You will surely pass this exam if ranije, koristite prošlo vreme. you studied hard. Da se izrazi radnja u budućnosti The college will probably close koja će se desiti prije radnje u its doors next summer if nezavisnoj rečenici, koristite enrollments have not increased prezent perfekt. Most students will have taken Predbuduće vreme, U svakom slučaju koristite sixty credits by the time they svršeni futur sadašnje vreme ili prezent perfekt. graduate. Most students will have taken (Future Perfect Tense) sixty credits by the time they have graduated. - 33 -
  • (3.15.2.) Slaganje vremena sa infinitivima i participima Infinitiv Vreme infinitiva Uloga infinitiva Primer Coach Espinoza is eager to try out her new drills. ["eagerness" je sada; "to Infinitiv sadašnji Da se izrazi istovremena radnja ili try out" će se desiti posle.] radnja posle glagola. (Present Infinitive, to She would have liked to see) see more veterans returning. [Infinitiv prezenta "to see" je u istom trenutku kao i prošlo vreme "would have liked".] The fans would like to have seen some improvement Infnitiv perfekta Da se izrazi radnja koja se desila this year. ["Would like" pre glagola. opisuje stanje u (Perfect Infinitive, to sadašnjosti; "to have seen" have seen) opisuje nešto pre tog vremena.] They consider the team to have been coached very well. [Infinitiv perfekta to have been coached ukazuje na radnju prije glagola consider.] Participi Vreme participa Uloga participa Primeri Prezent participa Da se izrazi radnja koja se dešava Working on the u isto vreme kada i glagol. fundamentals, the team (Present of Participle, slowly began to improve. seeing) [UnapreĎujući osnove, tim je počeo polahko napredovati, radnja se dešava u paralelno, u isto vreme] - 34 -
  • Having experimented with several game plans, the coaching staff devised a master strategy. [Particip prezent perfekta "having experimented", Particip prošli ili ukazuje na vreme pre particip prezent glagola u prošlom vremenu perfekta Da se izrazi radnja koja se dešava "devised".] pre glagola. (Past Participle or Present Perfect Prepared by last years Participle experience, the coach knows not to expect too much. [Radnja izraţena pomoću glagola u prezentu "knows", je posledica glagola u prošlom vremenu "prepared".](3.16.) Sadašnje vreme(3.16.1.) Sadašnje prosto vreme - Simple Present TenseSadašnje vreme svih glagola obrazuje se tako da se uz glagolska vremena uvekstavljaju lične zamenice. Jedino se treće lice jednine prezenta razlikuje od ostalih lica, jer dobijanastavak "-s" ili "-es", osim glagola: to be - biti, to have - imati, can, may - moći, must - morati, ought - trebati.Nastavak "-s" za sadašnje vreme izgovara se kao "s" ako dolazi iza bezvučnogsuglasnika, ili "z" ako dolazi iza zvučnog suglasnika ili samoglasnika: he speaks (hi spi:ks), he reads (hi ri:dz).Glagoli koji se završavaju na s, x, z, sh i ch obrazuju treće lice nastavkom jedninenastavkom "-es": he dresses, he teaches.Glagoli koji se u infinitivu završavaju na "-y", kad pred tim "y" stoji suglasnik, menjaju "y" u "i", utrećem licu jednine: to cry (he cries), to try (to tries).Odrični oblik sadašnjeg vremena pravi se tako što se uzme sadašnje vreme pomoćnog glagola "todo", pa se zatim doda negacija "not" i infinitiv glagola koji se menja, bez predloga "to": I write (ja pišem) - I do not write, I dont writeUpitni oblik sadašnjeg vremena pravi se tako pravi se tako što se uzme sadašnje vreme pomoćnogglagola "to do" u inverziji i infinitiv glagola koji se mijenja, bez prijedloga "to". You write (ti pišeš) - Do you write? (pišeš li?) - 35 -
  • Sadašnje prosto vreme se upotrebljava: da označi radnju čije trajanje nije odreĎeno: I write (ja pišem), I work (ja radim); da potvrdi jednu poznatu istinu: fish live in water (ribe ţive u vodi); da označi radnju koja se vrši po navici: I always rise early (uvek ustajem rano); da označi radnju koja se ponavlja: I have an English lesson three times a week (imam čas engleskog tri puta sedmično). The sun rises. past present future Sunce izlazi svaki dan, pre, sada i posle. Jenny is not here. past present future Jenny trenutno nije prisutna.to call - zvatiI call ja zovem I do not call do I call?you call ti zoveš you do not call do you call?he, she, it calls on, ona , ono zove he, she, it does not call does, he ,she, it call?we call mi zovemo we do not call do we call?you call vi zovete you do not call do you call?they call oni, one, ona zovu they do not call do they call?(3.16.2.) Sadašnje trajno vreme - Present Continuous Tenseprezent glagola "to be" + prezent particip glavnog glagola I am speaking (ja govorim) you are speaking he, she, it is speaking we are speaking you are speaking they are speakingPresent participle se pravi dodavanjem glagolu nastavka "-ing". MeĎutim, ponekad moramo malopromeniti reč, verovatno udvostručiti ili izostaviti jedno slovo. - 36 -
  • Ako se glagol završava na: suglasnik - naglašeni vokal- suglasnik zadnje slovo se udvostručava: s t o p suglasnik naglašeni vokal suglasnik Izuzetak 1 run > running stop > stopping begin > beginning Ovo pravilo ne vaţi kada naglasak nije na zadnjem slogu glagola: open > opening Ako glagol završava na ie, menjamo ie u y: Izuzetak 2 lie > lying die > dying Izuzetak 3 Ako glagol završava na vokal + suglasnik + e, izostavljamo e: come > coming mistake > mistakingPresent Continuous Tense (sadašnje trajno vreme) se upotrebljava: da označi radnju koja se vrši u vremenu kada o njoj govorimo: I am learning English now. (sada učim engleski) You are reading this now. (sada ovo čitate) past present future Radnja se dogaĎa sada. Knjiga Sveća Devojka ...the pages are turning. ...the candle is burning. ...the girl is dancing.MeĎutim, radnja se ne mora odvijati tačno sada, ali se dešavala nešto ranije i moţda će sedešavati poslije trenutka kada o njoj govorimo: She is reading a book. past present future Ona moţda ne čita knjigu tačno sada. da označi radnju čije je trajanje neprekidno, i tada se obično upotrebljavaju prilozi always, constantly, forever itd: The Sun is rising constantly. (Sunce izlazi svaki dan) You are always complaining about your mother-in-law. (uvek se ţalite na svoju taštu) - 37 -
  • da se izrazi radnja koja je već isplanirana i desiće se u budućnosti: Im meeting my girlfriend tonight. (večeras ću se naći sa devojkom)Glagoli koji označavaju neko stanje, a ne radnju, obično se ne koriste u trajnom obliku.Lista glagola koji se većinom koriste u "simple" formi:čula (percepcija)feel*, hear, see*, smell, tastemišljenjeassume, feel, consider, doubt, feel (misliti), find (misliti), suppose, think*mentalna stanjaforget, imagine, know, mean, notice, recognise, remember, understandemocije/ţeljeenvy, fear, dislike, hate, hope, like, love, mind, prefer, regret, want, wishmerenjacontain, cost, hold, measure, weighostalilook (biti sličan), seem, be (u većini slučajeva), have (kada znači posedovati)- glagoli čula (feel, see, hear, taste,smell) se često koriste sa glagolom can:I can see... (mogu videti) itd.- * Ovi glagoli mogu se koristiti u trajnoj formi ali sa drugim značenjem, npr: This coat feels nice and warm. (ovaj brod je lep i udoban, to je naša percepcija, osećaj kvaliteta broda) Johns feeling much better now. (Dţon se oseća mnogo bolje sada, njegovo zdravlje se poboljšava); She has three dogs and a cat. (ona ima tri psa i mačku, posedovanje) Shes having supper. (ona večera, ona jede); I can see Anthony in the garden. (vidim Anthony-a u bašti, percepcija) Im seeing Anthony later. (susrešću Anthony-a kasnije, planiramo se susresti) to call - zvati Im calling Im not calling am I calling? youre calling you arent calling are you calling? he, she, its calling he, she, it isnt calling is he, she, it calling? were calling we arent calling are we calling? youre calling you arent calling are you calling? theyre calling you arent calling are they calling?(3.16.3.) Složeno sadašnje vreme - Present Perfect Simple Tense pomoćni glagol "to have" + past particip glavnog glagolaSloţenim sadašnjim vremenom se izraţava povezanost izmeĎu prošlosti i sadašnjosti, tačnovreme dešavanja radnje nije naznačeno, što znači da smo više zainteresirani za rezultat radnjenego za samu radnju.Kada bi smo rekli kada se radnja odvija morali bismo upotrebiti prošlo vreme (past simple tense). - 38 -
  • Sloţeno sadašnje vreme se koristi: da se opiše radnja ili stanje koje je počelo u prošlosti i nastavlja se u sadašnjosti: This website has been in existence for 5 years, 10 months, and 20 days. (ova stranica postoji već...); I have lived in Sarajevo since 1970. (ţivim u Sarajevu od 1970-te, i još uvek ţivim); da se izrazi radnja koja je završena u vremenskom periodu koji još traje: I have been to Novi Sad this week. (ove nedelje sam putovao u Novi Sad, sedmica još nije završena); da se označi radnja koja je završena nekad u prošlosti, ali je rezultat radnje vaţan: I have buoght a car. (kupio sam auto, vaţno je da je auto kupljen, nije bitno kada); uz priloge koji označavaju neprekidan razmak vremena: ever, never, yet, already, since, for: Have you ever been to Serbia? (jeste li ikada bili u Srbijii?); da se izrazi radnja koja se upravo dogodila (uz priloge "just ili just now): The guests have just entered the hall. (gosti su upravo ušli u dvoranu).Amerikanci ne koriste sloţeno sadašnje vreme toliko kao Britanci. Amerikanci češćeupotrebljavaju prošlo vreme umesto sloţenog sadašnjeg vremena. Amerikanac bi rekao:"Did you have lunch?", dok bi Britanac rekao: "Have you had lunch?".to call - zvatiI have called (ja sam zvao) I havent called have I called?you have called you havent called have you called?he, she, it has called he, she, it hasnt called have he, she, it called?we have called we havent called have we called?you have called you havent called have you called?they have called they havent called have they called?(3.16.4.) Nesvršeni perfekt - Present Perfect Continuous Tense prezent perfekt glagola "to be" (have/has been) + prezent particip glavnog glagolaI have been playingYou have been workingUpitni oblik se pravi konverzijom: Have I been playing?Odrični oblik se pravi dodavanjem reči "not": I have not been playing.Kada pišemo present continous, često se upotrebljavaju skraćenice:I have been - Ive been itd.Present Perfect Continous Tense koristimo: da izrazimo radnju koja je nedavno ili upravo završila. I obično imamo sada imamo neku posledicu: Im tired because Ive been running. past present future !!!!! radnja koja se sad-imamo desila nedavno posledicu - - 39 -
  • Im tired because Ive running. (umoran sam (sada) jer sam trčao) Why is the grass wet? Has it been raining? (zašto je trava vlaţna (sada)? je li padala kiša?) You dont understand because you havent been listening. (ne razumete (sada), jer niste slušali). da izrazimo radnju radnju koja je počela u prošlosti i nastavlja se u sadašnjosti, u ovom slučaju često se koriste for i since: Ive been reading for two hours. past present future radnja počela nastavlja se u u prošlosti sadašnjosti Ive been reading for two hours. (čitam već dva sata, i još uvijek čitam) How long have you been learning English? (koliko dugo učiš engleski? a još ga učiš) We have not been smoking. (nismo pušili, a ni sada ne pušimo).Kako je ranije napomenuto uz present perfect continuous često koristimo "for" i "since".For koristimo kada pričamo o razdoblju vremena: 5 minuta, 7 sedmica, 20 godina.Ako to razdoblje seţe do sadašnjeg trenutka upotrebljavamo uz for perfekt, a ako je to razdobljezavršeno moramo upotrebiti past simple (preterit).Tara hasnt been feeling well for two weeks. (Tara se ne oseća dobro već dve sedmice)aliTara didnt feel well for two weeks, and now she feels well. (Tara se nije dobro osećala većdve sedmice, a sada se oseća dobro).Since koristimo kada znamo od koje vremenske tačke se odvija radnja: u 9 sati, 7. januara, upetak. for since period vremena od vremenske tačke 20 minutes 6.15 am three days Monday six months January a long time I left school ever the beginning of time itd. itd. - 40 -
  • Ive been studying for three hours. (učim već tri sata) Ive been watching TV since 7pm. (gledam TV od 7 sati posle podne) Tara hasnt been visiting us since March. (Tara nas nije posetila od Marta)For se moţe koristiti u svim vremenima, since se obično koristi samo sa perfect vremenima.to call - zvatiI have been calling I have not been calling have I been calling?you have been calling you have not been calling have you been calling?he, she, it has been calling he, she, it has not been calling has he, she, it been calling?we have been calling we have not been calling have we been calling?you have been calling you have not been calling have you been calling?they have been calling they have not been calling have they been calling?(3.17.) Prošla vremena(3.17.1) Prošlo svršeno vreme - Past Simple TenseDa bi napravili prošlo svršeno vreme koristimo infinitiv i prošli oblik (preterit) glagola. - infinitiv preterit past particip - pravilni work worked worked Prošli oblik svih glagoli explode exploded exploded glagola završava like liked liked na -ed. nepravilni go went gone Prošli oblik glagoli see saw seen nepravilnih sing sang sung glagola se ne gradi po nekom pravilu i uči se napamet. Past particip nam nije potreban pri graĎenjuTvorba prošlog svršenog vremena: prošlog vremena. a) potvrdna rečenica: subjekat + glavni glagol u prošlom obliku (preteritu) I lived in that house when I was young. (ţiveo sam u toj kući kada sam bio mlad) She played basketball last week. (ona je igrala košarku prošle sedmice) b) odrična rečenica: subjekat + preterit od "do" + not + infinitiv glavnog glagola He didnt like the movie. (nije mu se dopao film) Mary did not go to work last Monday. (Mary nije otišla na posao prošlog ponedeljka) - 41 -
  • c) upitna rečenica: preterit od "do"+ subjekat + infinitiv glavnog glagola Did you play tennis last week. (je si li igrao tenis prošle sedmice) Did he watch TV last night. (je li gledao TV prošle sedmice)Glagol did (preterit od "do") u svim licima ima isti oblik. I did not go to London. (nisam bio u Londonu) You did not go to London. He did not go to London. itd.Glagol be nema u svim licima isti oblik, upitnu rečenicu pravimo zamenom subjektai glagola. I, he, she, it was here. - Was I, he, she, it here? You were here. - were you here?Ako glagol završava na suglasnik ispred kojeg stoji kratak naglašen vokal, krajnji samoglasnik seudvostručava: plan - planned skip - skippedKrajnje "l" se uvek udvostručava: level - levelled call - calledAko glagol završava na "-y" ispred kojeg se nalazi suglasnik, taj se "y" mijenja u "i": worry - worried cry - criedProsto prošlo vreme koristimo: a) da se izrazi radnja koja se desila u prošlosti i potpuno završila pa nema nikakve veze sa sadašnjošću: I was in Liverpool last year. (bio sam u Liverpulu prošle godine); b) da se izrazi radnja koja je trajala neko vreme u prošlosti bez ikakve veze sa sadašnjošću: We went to school when we were children. (išli smo u školu kada smo bili deca); c) kada govorimo o stvarima koje ţelimo da se dogode ili bi trebalo da se dogode: Its time they were back. (vreme je da se vrate) I wish I had a new computer. (voleo bih da imam novi kompjuter) d) u zavisnoj rečenici ako je u glavnoj prosto prošlo vreme (slaganje vremena): The policeman told me I drove to much. (policajac mi je rekao da sam previše vozio)Kada kaţemo kada ili gde se radnja dogodila, moramo koristiti prosto prošlo vreme,a ne sloţeno sadašnje vreme (present perfect tense).to call - zvatiI called (ja sam zvao) I didnt call did I call?you called you didnt call did you call?he, she, it called he, she, it didnt call did he, she, it call?we called we didnt call did we call?you called you didnt call did you call?they called they didnt call did they call? - 42 -
  • (3.17.2.) Prošlo trajno vreme - The Past Continuous Tense prošlo vrijeme glagola "to be" + particip prezenta glavnog glagola She was reading. (ona je čitala) We were playing. (mi smo igrali)Odrični oblik se pravi dodavanjem rečice not: She was not reading - She wasnt reading.Upitni oblik se pravi inverzijom: Was she playing? Were we playing?Nesvršeni preterit se upotrebljava: da se opiše pozadina, odnosno da se pred čitaoce postavi scena priče pisana u prošlom vremenu. Obično priča počinje nesvršenim preteritom, a zatim se nastavlja prošlim vremenom, npr: "James Bond was driving through town. It was raining. The wind was blowing hard. Nobody was walking in the streets. Suddenly, Bond saw the killer in a telephone box..."; da se opiše radnja koja je trajala do trenutka kada ju je prekinula neka druga prošla radnja: I was having a beautiful dream when the alarm clock rang. (divno sam sanjao kada se alarm oglasio); I was watching TV when you telephoned. (gledao sam TV kada si nazvao) da se izrazi promjena mišljenja: I was going to spend the day at the beach but Ive decided to go on an excursion instead. (mislio sam provesti dan na plaţi ali sam odlučio otići na ekskurziju) za dve radnje koje se dešavaju istovremeno: The children were playing while their mothers were chatting. (deca su se igrala dok njihove majke čavrljale) u zavisnoj rečenici umesto nesvršenog prezenta ako je u glavnoj rečenici preterit: I knew that he was talking to her about her daughter. (znao sam da se sa njom razgovara o njenoj kćeri).Kod glagola koji se ne koriste u trajnom obliku upotrebljava se obični preterit.to call - zvatiI was calling I was not calling was I calling?you were calling. you were not calling were you calling?he, she, it was calling he, she, it wasnt calling was he, she, it calling?we were calling we werent calling were we calling?you were calling you werent calling were you callingg?they were calling they werent calling were they calling? - 43 -
  • (3.17.3.) Pluskvamperfekat (davno prošlo vreme) - The Past Perfect Tense subjekat + simple past od "to have" + past particip glavnog glagolaU odričnim rečenicama ubacujemo rečicu not izmeĎu pomoćnog i glavnog glagola, a upitnurečenicu pravimo zamenom subjekta i pomoćnog glagola.Past Perfect Tense (pluperfekt) se upotrebljava: 1) da bi se izrazila radnja u prošlosti koja se desila prije neke druge radnje u prošlosti, takoĎer izraţava radnju za koje se pretpostavljalo da je trebalo da se dogodi u prošlosti - pre neke druge radnje: We had left home before he came. (bili smo otišli pre nego što je on došao) The train left at 9am. We arrived at 9.15am. The train had left when we arrived. (voz je krenuo u 9 sati. Mi smo stigli u 9 i 15. Voz je bio otišao kada smo mi stigli.) The train had left when we arrived. past present future Voz odlazi u 9 sati. 9 9.15 Mi stiţemo u 9 i 15. I was not hungry. I had just eaten. (nisam bio gladan, upravo sam bio jeo) I didnt know who he was. I had never seen him before. (nisam znao ko je on, nisam ga nikad bio video) He said that he had seen him at the theatre. (rekao je da ga je bio vidio kod pozorišta). U ovom primeru past perfect je upotrebljen u indirektnom govoru umesto past simple u direktnom. 2) u zavisnim rečenicama uz after: He got a headache after he had washed his hair. (dobio je glavobolju nakon što je oprao kosu); 3) iza izraza: as if (kao da), if only (kad bi barem), I wish (kamo sreće da), past perfectom se izraţava nešto što nije ostvareno u prošlosti: I wish I had met you before. (kamo sreće da sam te ranije sreo) If only you had sent me the SMS. (da si mi barem poslala SMS) He played the basketball as if he had played in NBA. (igrao je košarku kao da je igrao u NBA)to call - zvatiI had called I had not called had I called?you had called you had not called had you called?he, she, it had called he, she, it had called had he, she, it called?we had called we had called had we called?you had called you had called had you called?they had called they had called had they called? - 44 -
  • (3.17.4.) Nesvršeni pluskvamperfekt - The Past Perfect Continuous Tense subjekat + simple past od "to have" + past particip od "to be" + present particip gl. glagolaOdrični oblik se pravi ubacivanjem rečice not, a upitni oblik inverzijom subjekta i glagola "to have".Past Perfect Continuous upotrebljava se da bi se označila radnja koja je trajala u prošlosti prijeneke druge prošle radnje: Ram started waiting at 9am. I arrived at 11am. When I arrived, Ram had been waiting for two hours. Ram had been waiting for two hours when I arrived. past present future Ram je počeo sa čekanjem u 9 sati. 9 11 Ja sam stigao u 11 sati. John was very tired. he had been running. (John je bio veoma umoran, trčao je cele večeri) I could smell cigarettes. somebody had been smoking. (osetio sam cigarete, neko je pušio).Past Perfect Continous se takoĎe upotrebljava u indirektnom govoru umesto trajnog oblika prošlogvremena (past continous tense) u direktnom govoru. D: Peter said: "Some of my friends have playing cards all night." (Peter reče: "Neki moji prijatelji su igrali karte cele večeri".) I: Peter said that some of his friends had been playing cards all night.to call - zvatiI had been calling I had not been calling had I been calling?you had been calling you had not been calling had you been calling?he, she, it had been calling he, she, it had not been calling had he, she, it had been calling?we had been calling we had not been calling had we been calling?you had been calling you had not been calling had you been calling?they had been calling they had not been calling had they been calling?(3.18.) Buduća vremena(3.18.1.) Prosto buduće vreme - Futur Simple Tense subjekat + pomoćni glagol will + infinitiv glavnog glagolaOdrične rečenice se prave umetanjem rečice not izmeĎu pomoćnog i glavnog glagola,a upitne rečenice inverzijom subjekta i pomoćnog glagola.U prvom licu jednine i mnoţine umesto glagola will, moţe se koristiti glagol shall,meĎutim u modernom engleskom will se više koristi od shall: I shall call - we shall call (ja ću zvati - mi ćemo zvati). - 45 -
  • Prosto buduće vreme se upotrebljava da bi označila radnja koja će se desiti u budućnosti.Prostobuduće vreme se naročito često upotrebljava posle glagola koji označavaju očekivanje,nadu itd.TakoĎe se koristi da bi se izrazila namera, odluka, pretnja ili obećanje. I hope we will have better luck next day. (nadam se da ćemo imati više sreće drugi put) I expect that he will come tomorrow. (očekujem da će on doći sutra) I will help her because she is beautiful. (pomoći ću joj jer je lepa)to call - zvatiI will call (ja ću zvati) I will not call will I call?you will call you will not call will you call?he, she, it will call he, she, it will not call will he, she, it call?we will call we will not call will we call?you will call you will not call will you call?they will call they will not call will they call?(3.18.2.) Buduće trajno vreme - Futur Continuous Tense subjekat + pomoćni g. will + pomoćni g. be + present participle glavnog glagolaOdrični oblik se pravi ubacivanjem rečice not izmeĎu glagola will i be, a upitni oblik inverzijomsubjekta i glagola will.Trajno buduće vreme označava radnju koja će trajati izvesno vreme u budućnosti. At 4pm tomorrow, I will be working. past present future 4pm U 4 sata biću usred posla.Kada koristimo buduće trajno vreme, naš slušalac obično zna ili razume u koje vreme se radnjaodvija. I will be playing tennis at 10am tomorrow. (igraću tenis sutra u 10 sati) Well be having dinner when film starts. (večeraćemo kada film počne) Take your umbrella, it will be raining when you return. (uzmi kišobran, padaće kiša kada se budeš vraćao)to call - zvatiI will be calling (ja ću zvati) I wont be calling will I be calling?you will be calling you wont be calling will you be calling?he, she, it will be calling he, she, it wont be calling will he, she, it be calling?we will be calling we wont be calling will we be calling?you will be calling you wont be calling will you be calling?they will be calling they wont be calling will they be calling?(3.18.3.) Složeno buduće vrijeme - Futur Perfect Tense subjekat + pomoćni g. will + pomoćni g. have + past particip glavnog glagolaPredbuduće vreme izraţava radnju koja će se desiti pre neke druge radnje u budućnosti: The train will leave the station at 9am. You will arrive at the station at 9.15am. When you arrive the rain will have left. (Voz dolazi u stanicu u 9 sati. Vi stiţete u stanicu u 9 i 15. Voz će otići kada vi stignete.) - 46 -
  • The train will have left when you arrive. past present future Voz odlazi u 9 sati. 9 9.15 Vi stiţete u 9 i 15.Ovo vreme takoĎer izraţava i radnju koja će se desiti i završiti do odreĎenog vremena ubudućnosti: They will have left the Parlament by 12 oclock. (Oni će napustiti parlament do 12 sati.)to call - zvatiI will have called (budem bio zvao) I will not have called will I have called?you will have called you will not have called will you have called?he, she, it will have called he, she, it will not have called will he, she, it have called?we will have called we will not have called will we have called?you will have called you will not have called will you have called?they will have called they will not have called will they have called?(3.18.4.) Futur Perfect Continuous subjekat + pomoćni g. will + pomoćni g. "have" + past particip od "be" + present participglavnog glagolaOdrične rečenice se prave umetanjem rečice not izmeĎu will i have, a upitne rečeniceinverzijom subjekta i pomoćnog glagola will.Kada koristimo predbuduće trajno vreme obično saţimamo (contract) subjekat i pomoćni glagolwill: I will - Ill you will - youll itd.Kod odričnih rečenica saţimamo glagol will i rečicu not: I will not - I wont you will not - you wont itd.Predbuduće trajno vreme izraţava radnju koja traje odreĎeni period vremena do jednedruge buduće radnje ili oznake budućeg vremena kada ova prva radnja još traje.Drugim rečima izraţava radnju koja će trajati do odreĎenog budućeg vremena ili trenutka ubudućnosti, a ne u nekom odreĎenom trenutku u budućnosti: At 20 oclock in the evening, I will have been working ten hours. (do 20 sati uveče ja ću imati za sobom već 10 sati rada). Znači radnja počinje u 10 sati pre podne, traje deset sati, sve do 20 sati uveče kada još traje. He will be tired when he arrives. He will have been travelling for 24 hours. (Biće umoran kada stigne. Putovaće već 24 sata.) - 47 -
  • to call - zvatiI will have been calling I will not have been calling will I have been calling?you will have been calling you will not have been calling will you have been calling?he, she, it will have been calling he, she, it will not have been calling will he, she, it have been calling?we will have been calling we will not have been calling will we have been calling?you will have been calling you will not have been calling will you have been calling?they will have been calling they will not have been calling will they have been calling?(4.) Imenice - NounsImenice su reči kojima nešto imenujemo. Npr: man (čovek), town (grad), happiness (sreća), love (ljubav) itd.Imenice delmo na nekoliko vrsta. One mogu biti: opšte imenice (common nouns), sluţe za imenovanje svih bića ili stvari iste vrste. boy (dečak), computer (računar), eye (oko) itd; vlastite imenice (proper nouns), sluţe za imenovanje pojedinačnih bića, mesta itd. Mary, London, Edinburgh, Bosnia, Dreamweaver itd; zbirne imenice (collective nouns), sluţe za označavanje skupa ili mnoštva u jednini. team (momčad), sugar (šećer), flock (jato), army (vojska) itd; gradivne imenice (material nouns), sluţe označavanje tvari ili materija. lead (olovo), milk (mlijeko), air (zrak), ice (led) itd. apstraktne imenice (abstract nouns), označuju nešto nestvarno, neko svojstvo ili stanje. fear (strah), health (zdravlje), thirst (ţeĎ) itd.TakoĎer, imenice delimo i na: brojive i nebrojive (Countable and Uncountable nouns).Mnoţinu grade samo opšte imenice. One obično označavaju nešto što se moţe brojati, pa ihzovemo brojnim imenicama: two girls (dve devojke), three months (tri meseca) itd.Gradivne i apstraktne imenice, uzete u općem smislu, se ne mogu brojati. One su nebrojive i nemogu se upotrebljavati u mnoţini: silver (srebro), thirst (ţeĎ), air (zrak) itd.Rod imenica - Gender of NounsMnoţina imenica - Plural of NounsPadeţi imenica - Cases of Nouns(4.1.) Rod imenica - Gender of NounsOpšto pravilo:U engleskom jeziku rod imenica nije gramatički već se odreĎuje prema polu, tj. prirodan je. Imenamuških bića muškog su roda (masculine), imena ţenskih lica ţenskog su roda(feminine) i imena ţivih bića gde rod nije izričito podvučen srednjeg su roda (neuter). - 48 -
  • Kod ţivih bića rod razlikujemo na više načina:- postoje različiti izrazi za muški i ţenski rod: boy - girl dečak - devojčica father - mother otac - majka brother - sister brat - sestra son - daughter sin - kći uncle - aunt ujak - tetka nephew - niece nećak - nećaka king - queen kralj - kraljica monk - nun kaluĎer - kaluĎerica horse - mare konj - kobila cock - hen petao - kokoška drake - duck patak - patka gander - goose gusak - guska- dodajemo nastavke: abbot - abbess opat - opatica actor - actress glumac - glumica count - countess grof - grofica duke - duchess vojvoda - vojvotkinja emperor - empress car - carica poet - poetess pesnik - pesnikinja prince - princess princ - princeza negro - negress crnac - crnkinja heir - heiress naslednik - naslednica sorcerer - sorceress čarobnjak - čarobnica lion - lioness lav - lavica hero - heroine heroj - heroina- obrazuju se sloţenice: man-servant - maid-servant sluga - sluškinja cock-sparrow - hen-sparrow vrabac - vrabica bull-calf - cow-calf junac - junica male-elephant - female-elephant slon - slonica landlord - landlady gazda - gazdaricaMnoge imenice imaju isti oblik i u ţenskom i u muškom rodu: pupil (učenik, učenica) friend (prijatelj, prijateljica) teacher (učitelj, učiteljica) cousin (roĎak, rodica)Ponekad da bismo označili rod ovih imenica dodajemo ove reči:gentleman, lady, male, female, man, woman: lady-teacher (učiteljica). - 49 -
  • Od općeg pravila postoje sledeći izuzeci: "horse" i "dog" nisu sredneg već muškog roda; "cat" je ţenskog roda; "child" moţe biti sva tri roda; imenice: boat, ship, streamer, man-of-war, vessel nisu srednjeg već ţenskog roda i označavaju se sa she; ţenskog roda su: imena drţava i zemalja; neki apstraktni pojmovi (misaone imenice) kao: victory, liberty, mercy grace, virtue; ţenskog roda su i nature, earth i moon; imenice koje izraţavaju jaka osećanja muškog su roda: love, anger, despair, fear; muškog roda su takoĎer i: sun, death, time; ptice, ribe, insekti su obično srednjeg roda;U basnama ţivotinje su personificirane pa su uvek ţenskog ili muškog roda.(4.2.) Množina imenica - Plural of NounsOpšta pravila:mnoţina imenica obrazuje se dodavanjem nastavka "-s". Ovo se "s" izgovarakao naše "z" izuzevkada dolazi posle tvrdih suglasnika.Primjeri: book - books (knjiga - knjige) face - faces (lice - lica)Imenice koje se zavšavaju na: -s, -ss, -x, -sh, -tch dobijaju nastavak "-es",koji se izgovara iz: class - classes razred - razredi bush - bushes grm - grmlje bench - benches klupa - klupeImenice na "-o" dobijaju nastavak "-es" ako se "o" nalazi posle suglasnika: hero - heroes heroj - heroji potato - potatoes krompir - krompiri negro - negroes crnac - crnciIzuzeci od ovog pravila su: piano - pianos klavir - klaviri canto - cantos spev - spevovi octavo - octavos oktava - oktaveImenice na "o" poslije samoglasnika dobijaju u mnoţini samo nastavak "-e": cuckoo - cuckoos kukavica - kukavice - 50 -
  • Imenice na "y" poslije suglasnika menjaju "y" u "i" i dobijaju nastavak "-es": country - countries zemlja - zemlje lady - ladies dama - dame story - stories priča - pričeali: day - days dan - dani boy - boys dečak - dečaci toy - toys igračka - igračkeImenice na "f" i "fe" menjaju "f" u "v" i dobijaju u mnoţini nastavak "-es": half - halves polovina - polovine calf - calves tele - telad knife - knives noţ - noţevi wife - wives supruga - suprugeIzuzeci od ovog pravila su: strife - strifes borba - borbe fife - fifes svirala - svirale staff - staffs štab - štabovi gulf - gulfs struja - strujeImenice koje zavšavaju na "-oof", "-ief", "-ff" ne menjaju u "f" i dobijaju nastavak "-s": roof - roofs krov - krovovi dwarf - dwarfs patuljak - patuljci chief - chiefs poglavica - poglavice cliff - cliffs greben - grebeniNeke imenice imaju u mnoţini nastavak "-en": ox - oxen vo - volovi child - children dete - decaNeke imenice obrazuju mnoţinu promjenom osnovnog samoglasnika: man - men čovek - ljudi woman - women ţena - ţene tooth - teeth zub - zubi Englishman - Englishmen Englez - Englezi sportsman - sportsmen sportista - sportistiali: Roman - Romans Rimljanin - Rimljani Norman - Normans Norman - Normani German - Germans Nemac - Nemci - 51 -
  • Neke imenice imaju dva oblika u mnoţini sa različitim značenjem: brother - brothers (braća po krvi) - brethren (braća u crkvenoj organizaciji, društvu) cloth - cloths (štof) - clothes (odelo)Latinske imenice na "-us" i "-um" te grčke na "-on" i "-is" imaju u mnoţini obično svojlatinski odnosno grčki nastavak: radius - radii (poluprečnik, poluprečnici) oasis - oases (oaza, oaze)Sloţenice obrazuju mnoţinu tako da se nastavak za mnoţinu doda glavnoj reči od kojeje sloţenica sastavljena, tj. od reči koja nosi smisao. Ako je sloţenica sastavljena bezimenica, onda nastavak za mnoţiniu dobija poslednja reč: looker-on - lookers-on (gledalac, gledaoci) pick-pocket - pick-pockets (dţeparoš, dţeparoši) forget-me-not - forget-me-nots (nezaboravak (cveće), nezaboravci)Neke sloţenice dobijaju obeleţje mnoţine uz oba dela reči: manservant - menservants (sluga, sluge)Neke se imenice upotrebljavaju samo u jednini: advice (savet) furniture (nameštaj) information (obaveštenje) progress (napredak)Ako je potrebno izraziti mnoţiniu, onda se upotrebi neka reč u mnoţini: two pieces of furniture (dva komada nameštaja)Neke su imenice po svom obliku u jednini, a imaju značenje mnoţine: people (ljudi) mankind (čovečanstvo) cattle (stoka)Imenica "news" (vest) i "means" (sredstvo) imaju oblik mnoţini ali su u jednini: what is the news (kakve su vesti) by the means (na ovaj način)Mnoge imenice se upotrebljavaju samo u mnoţini: cards (karte) contents (sadrţina) poltics (politika) mathematics (matematika)Neke imenice imaju u mnoţini drugačije značenje nego u jednini: arm (ruka) arms (ruke, oruţje) letter (slovo) letters (knjiţevnost) compass (kompas) compasses (šestar) drawer (fioka) drawers (donje gaće) - 52 -
  • (4.3.) Padeži imenica - Cases of NounsU engleskom jeziku mogu se izraziti svih sedam padeţa kao i u našem jeziku:Primjer:Jednina: 1. pad. A teacher had a book. (neki učitelj je imao knjigu) 2. pad. The book of the teacher was big. (knjiga tog učitelja bila je velika) 3. pad. We went to the teacher. (otišli smo učitelju) 4. pad. And we asked the teacher. (i zapitali smo učitelja) 5. pad. Teacher, is your book big? (učitelju, je li vaša knjiga velika?) 6. pad. After our conversation with the teacher. (poslije našeg razgovora sa učiteljem) 7. pad. We know more about the teacher. (znamo više o učitelju)mnoţina: 1. pad. Some teachers had books. (neki učitelji imali su knjige) 2. pad. The books of the techers were big. (knjige tih učitelja su bile velike) The teachers books are always big. (knjige učitelja su uvijek velike) 3. pad. We went to the teachers. (otišli smo učiteljima) 4. pad. And we asked the teachers. (i zapitali smo učitelje) 5. pad. Teachers, are your books big. (učitelji, jesu li vaše knjige velike) 6. pad. After the conversation with the teachers. (poslije razgovora sa učiteljima) 7. pad. We know more about the teachers. (znamo više o učiteljima)Prema tome, padeţi se odreĎuju prema mestu u rečenici (prvi i četvrti), pomoću predloga (drugipadeţ pomoću predloga "of" ili nastavkom kad imamo prisvojni genitiv, treći padeţ pomoćupredloga "to", šesti pomoću predloga "with", sedmi padeţ pomoći predloga "about"). Peti padeţizraţava se imenicom bez člana.Drugi padeţ - GenitiveU engleskom jeziku drugi padeţ se moţe izraziti na više načina:Normanskim genitivom (Norman genitive) koji se obrazuje pomoću prijedloga "of":the book of the teacher (učiteljeva knjiga).Saksonskim genitivom (Saxon genitive), koji se još zove "prisvojni genitiv"(Possessive case). Ovaj padeţ se obrazuje tako da se imenici doda nastavak -s.teachers book (učiteljeva knjiga).Saksonski genitiv se obrazuje nastavkom -s na imenicu koji se izgovara "z" iza zvučnih suglasnikai samoglasnika, a "s" iza bezvučnih suglasnika.U jednini se dodaje -s teachers book (učiteljeva knjiga) Peters toy (Peterova igračka) boys eyes (dečakove oči)Ako se osobna imenica završava na -s, onda dodajemo samo apostrof, a nastavakse izgovara kao "z": Burns works (Burnsova dela) - 53 -
  • Ako se imenica završava na -s ili -ce kao i ispred reči "sake", dodaje se samoapostrof: for goodness sake (za Boţju volju) for conscience sake (radi smirenja savesti).Osobne imenice mogu se završavati na -s, pa da ipak dobijaju nastavak -s: St. Jamess Square (trg Sv. Dţejmsa) for Doriss sake (radi Doris) my bosss sister (sestra mog gazde).Sloţenice dobijaju nastavak -s na kraju: after my mother-in-laws leaving (posle odlaska moje tašte).U mnoţini koja se završava na -s dodaje se samo apostrof: my brothers wives (ţene moje braće).Ako se imenica ne završava na -s u mnoţini, onda ona ima nastavak -s: the childrens toys (dečije igračke) the mices legs (mišije noge) womans right (ţenska prava).(5.) Pridevi - AdjectivesPridev je u engleskom jeziku nepromenljiva reč, pa se prema tome pridevom ne moţe izraziti nirod, ni broj ni padeţ. Pridev obično stoji ispred imenice.Pridevi se dijele na: lične (proper), koji se pišu velikim slovom: Bosnian, Croatian, Serbian, English, German, Italian; opisne (descriptive): young, beautiful, green; količinske (quantitative): some, few, much, all, enough; pokazne (demonstrative): the this, that, these, those, such, younder, the same, the order; neodreĎene (indefinite): a, an, any, one, certain, another; deobne (distributive): each, every, either, neither; prisvojne (possessive): my, your, his, her, its, our, their; upitne (interrogative): what, which.(5.1.) PoreĎenje prideva - ComparasionPridevi imaju tri stepena poreĎenja:  prvi stupanj - jednakost - positive  drugi stupanj - nejednakost - comparative  treći stupanj - nadmoćnost - superlative.Jednakost se izraţava pomoću reči "as...as" i pozitiva prideva. He is as rich as his friend. (on je isto toliko bogat kao njegov prijatelj). He is as strong as a horse. (jak je kao konj)Komparativ, kojim se izraţava umanjenost, obrazuje se pomoću reči "less...then": He is less rich than his brother. (on je manje bogat od svog brata) - 54 -
  • Komparativom se izraţava uvećanost, i obrazuje se: kod jednosloţnih i nekih dvosloţnih prideva dodavanjem nastavka "er": He is richer than his friend. (on je bogatiji od svog brata); kod višesloţnih prideva dodavanjem nastavka "more" ispred prideva: He is more independent than his brother. (on je samostalniji od svog brata); "sve više i više" se prevodi svezom "and" koja prethodi i dolazi poslije komparativa za uvećanje: stronger and stronger (sve jači i jači). Ako je pridjev višesloţan, ponavlja se samo prilog "more": more and more contemptible (sve više omrznutiji).Treći stepen, superlativ, moţe biti: relativni, kada je poreĎenje izraţeno pridevom na najvišem ili najniţem stepenu. On se pravi kod: -jednosloţnih i nekih dvosloţnih prideva kojima prethodi član the i dodaje im se nastavak "-est": he is the richest (on je najbogatiji); -višesloţnih prideva kojima prethode reči "the most": he is the most intelligent (on je najpametniji); apsolutni superlativ se pravi kada se ispred pridjeva stavi prilog most ili very: It is most true. (to je veoma tačno, to je ponajviše tačno). Ako umesto prideva stoji prilog vremena sadašnjeg koji ima ulogu prideva, umesto very upotrebljava se much ili very much: I am much obliged to you. (veoma sam vam zahvalan).(5.2.) Pravopisna pravila pri poreĎenjuAko se pridev završava kratkim samoglasnikom iza kojeg dolazi suglasnik, taj se suglasnikudvostručuje: fat - fatter - the fattest (debeo), big - bigger - the biggest (velik).Ako se pridev završava muklim "e", na komparativ i superlativ dodaju se nastavci "-r", odnosno "-st": fine - finer - the finest (lijep).Ako se pridev završava sa slovom "y" ispred kojeg se nalazi suglasnik ono se menja u "i": pretty - prettie - the prettiest (drag), ali gray - grayer - the grayest (jer "y" dolazi posle samoglasnika, a ne suglasnika).PoreĎenje prideva pomoću nastavka "-er" za komparativ i "-est" za superlativ naziva se germanskoporeĎenje. Na ovaj način porede se svi jednosloţni predevi - sa izuzetkom sledećih: just, more just, the more just right, more right, the most right.Germanskim načinom poreĎenja porede se još i dvosloţni pridevi koji se završavaju na "-y", "-ow","-er" ili na slogovno "l", kao i pridev koji imaju naglasak na drugom slogu: pretty, prettier, the prettiest; narrow, narrower, the narrowest; clever, cleverer, the cleverest simple, simplier, the simpliest; polite, politer, the politest. - 55 -
  • PoreĎenje koje se dobiva dodavanjem reči "more" za komparativ i "the most" za superlativ ispredprideva naziva se romansko poreĎenje. Ovim načinom porede se svi višesloţni pridevi koji imajunaglasak na prvom slogu, kao i pridjevi koji se zavšavaju na "-ed" i "-ing": famous, more famous, the most famous; learned, more learned, the most learned; beautiful, more beautiful, the most beautiful.mnogi dvosloţni pridevi mogu se porediti na oba načina. Takvi su pridevi: common, cruel, pleasant, quiet, cheerful, handsome itd.(5.3.) Nepravilna komparacija prideva - Irregular comparasionNepravilno se porede sledeći pridevi: Positive Comparative Superlative good (dobar) better the best bad (loš) evil (zao) worse the worst ill (bolestan) much (mnogo) many (mnogo) more the most little (malen) less the least late (kasan) later (kasniji) the latest (najnoviji) latter (dalji po redu) the last (poslednji) pnear (blizak) nearer the nearest (najbliţi) the next (sledeći, do) pold (star) older the oldest elder the eldest far (daleko) farther (prostorno dalji) the farthest further (dalji po redu) the furthestKomparativ i superlativ sloţenih prideva:kada sloţeni pridevi počinju jednosloţni pridevom onda nastavke za komparativ i superlativ dobijajednosloţni pridev: I never saw a faster sailing ship. (nikad nisam video brţeg jedrenjaka) I never saw a worse looking man. (nikad nisam video čoveka koji lošije izgleda)(6.) Predlozi - PrepositionsPredlozi u engleskom jeziku imaju posebnu vaţnost jer padeţi nemaju svoje nastavke.Predlozi se dele na: a) predloge za mesto: at (u, na, kod, pri), to (u, ka, prema), in (u), into (u), on (na), between (izmeĎu), in front of (ispred), before (ispred), above (iznad), behind (iza), under (ispod) i dr; b) predlozi za vreme: before (pre), after (posle), since (od), on (u) i dr; c) predlozi za očuvanje porekla, uzroka, cilja: from (od), by (od), through (pomoću), towards (prema); - 56 -
  • d) predlozi za sredstva: by (od, pomoću), in (u), with (s, sa), without (bez).Predlozi mogu biti sloţeni, tj. sastavljeni su od više reči: into (u), upon (na), within (u), outside(napolju), throughout (skroz).Posle predloga uvek sledi "imenica", a nikad glagol. Pod "imenica" mislimo na: imenice (dog, money, house, love); lične imenice (Sarajevo, Zagreb, Beograd, Edin, Mary); zamjenice (you, him, us); grupne imenice (my first job, your blue book); gerund (swimming).Pošto posle predloga ne moţe ići glagol, a ako to ţelimo onda moramo koristiti "-ing" oblik koji jeustvari gerund ili glagolska imenica. subjekat + glagol predlog "imenica" The food is on the table. She lives in Japan. Mary is looking for you. The letter is under your blue book. Pascal is used to English people. She isnt used to working. I ate before coming .Upotreba nekih glavnih predloga: of - he is a friend of mine (on je moj prijatelj) what are you thinking of? (o čemu mislite?) from - where did you came from? (odakle ste?) whom did you get this book from? (od koga ste dobili ovu knjigu) I translated this from English into Serbian (preveo sam to sa engleskog na srpski) to - I get into my office every morning (svako jutro idem u kancelariju) we went to see him (pošli smo da ga posetimo) I want to tell you the truth (ţelim da vam kaţem istinu) at - the family is at dinner (porodica ruča) she is at the dressmakers (ona je kod krojačice) he is standing at the door (on stoji kod vrata) in - I live in Kragujevac (ţivim u kragujevcu) my money is in my pocket (moj novac je u dţepu) Ill be back in a minute (vraćam se za minut) into - he came into the room (ušao je u sobu) I put the money into my pocket (stavio sam novac u dţep) about - what are you talking about? (o čemu pričate) she walked about the house (hodala je po kući) its about seven oclock (oko sedam je sati) I was about to go home when she came (upravo sam htio da odem kad je ona došla) since - I havent seen you since last Friday (nisam vas video od prošlog petka) - 57 -
  • for - I havent seen you for ages (nisam vas video od odavno) I waited for an hour (čekao sam jedan sat) I did it for you (to sam za vas učinio) except - there was no one at the conference except the president (niko sem predsednika nije bio na konferenciji) between - what is between you and her (šta je izmeĎu tebe i nje) there is great difference between words and deeds (velika je razlika izmeĎu reči i dela) among - you will find some interesting girls among this students (naći ćete interesantne devojke meĎu ovim studentkinjama) before - she stood before the door waiting (stajala je pred vratima i čekala) came before eight oclock (doĎi prie osam) beyond - this is beyond my understanding (to ne mogu da shvatim) his house stands beyond that road (njegova kuća se nalazi iznad ovog puta) without - I shall be lonely without you (bit ću usamljen bez vas) she left without saying good-bye (otišla je bez zbogom) towards - they came to the house (prišli su kući) until - I shall wait until day come (čekat ću dok oni doĎu) till - I have been waiting for you till now (sve do sada sam vas čekao) with - will you take me with you (hoćete li me povesti sa sobom) the proposal was approved with great majority (predlog je prihvaćen velikom većinom) I cannot remain with him any longer (ne mogu više ostati s njim) he cut himself with a knife (posekao se noţem) regarding - what have you done regarding this report? (šta ste učinili u vezi sa ovim izveštajem)Pored ovih predloga u engleskom jeziku imamo i tzv. predloţne fraze (prepositional frases): in spite of (uprkos) in front of (ispred) according to (prema) because of (zbog) on account of (radi) by means of (pomoću) There was a pool in front of his house. (pred njegovom kućom se nalazio bazen) This is not truth in spite of what he has said. (to nije istina uprkos tome što je on rekao)(7.) Prilozi - AdverbsPrilozi su reči koje pobliţe označavaju glagole, prideve ili druge priloge: uz glagol: John speaks loudly. (John priča glasno) She never smokes. (ona nikad ne puši) uz pridev: He is really handsome. (on je stvarno zgodan) She is less beautifull than her sister. (ona je manje lepa nego njena sestra) - 58 -
  • uz prilog: She drives incredibly slowly. (ona vozi nevjerovatno sporo) There is truly quietly. (tamo je zaista )MeĎutim, pred ovih funkcija prilozi imaju i druge funkcije, oni mogu: izmeniti smisao rečenice: Obviously, I cant know everything. (očito, ne mogu sve znati) izmeniti predloţnu frazu: Its immediately inside the door. (to je odmah iza vrata)Po svom sastavu prilozi se u engleskom jeziku dele na: proste, izvedene i sloţene. Prosti prilozi su: now (sada), then (tada), fast (brzo), loud (glasno), right (pravo) i dr. Izvedeni prilozi su oni koji se obrazuju od prideva nastavkom "ly": beautiful - beautifully (lep - lepo) bad - badly (loš - loše) itd. Sloţeni prilozi su: a great deal (mnogo), at least (bar), at present (sada), at last (najzad) itd.Po svom značenju prilozi se dele na: priloge za vreme: always (uvek), ever (ikad), never (nikad), seldom (retko), often (često), soon (uskoro), sometimes (ponekad), early (rano), late (kasno) i dr. priloge za mesto: here (ovde), there (tamo), in (u), out (iz), near (blizu), far (daleko), down (dole), up (gore) i dr. priloge za količinu: more (više), no more (ne više), most (najviše), little (malo), many (mnogi), less (manje) i dr. priloge za način: how (kako), as (kao), so (tako), quickly (brzo), why (zašto), truly (zaista), quietly (mirno), hardly (jedva), usefully (korisno), happily (srećno) i dr. Prilozi za način se obično tvore dodavanjem nastavka "-ly" na pridjev. prilozi stupnja: very (vrlo), too (previše), enough (dovoljno), quite (sasvim) i dr.(7.1.) PoreĎenje prilogaPrilozi obrazuju prvi i drugi stepen poreĎenja na sledeće načine: dvosloţni i višesloţni prilozi, kao i prilozi sa nastavkom "ly" porede se na taj način što se za komparativ ispred priloga dodaje reč "more", a za superlativ reč "most". beautifully - more beautifully - most beautifully (lepo - lepše...); jednosloţni prilozi (kao i prilozi often i early) obrazuju komparativ nastavkom "er", a superlativ nastavkom "est": long - longer - longest (dugo - duţe...); - 59 -
  • Nepravilno se porede sledeći prilozi: well (dobro) - better - best badly (loše) - worse - worst much (mnogo) - more - most little (malo) - less - least near (blizu) - nearer - nearest, next far (daleko) - farther, further - farthest, furthest late (kasno) - later - latest, lastInače, u poreĎenju priloga vaţe sva ostala pravila koja se primenjuju i na prideve.U engleskom jeziku ima više prideva koji se upotrebljavaju i kao prilozi: cheap (jeftin) - to sell cheap (prodavati jeftino) dear (drag, skup) - to buy dear (kupiti skupo) fair (lep, pravilan) - to copy fair (prepisati čisto) false (laţan) - to play false (varati u igri) hard (teţak) - to work hard (naporno raditi) high (visok) - to charge high (propisati visoke ciene) loud (glasan) - to speak loud (govoriti glasno) low (nizak) - to speak loud (govoriti ) near (blizak) - to draw near (pribliţiti se) right (prav) - to sing right (raditi kako treba) short (kratak) - to stop short (iznenada stati) wide (širok) - wide open (široko otvoren)Napomena: kada ovi prilozi dobiju priloški nastavak "ly", oni često menjaju smisao: hard (teţak, naporan) - hardly (jedva), near (blizak) - nearly (skoro).Prilog moţe imati tri poloţaja u rečenici: na početku (pre subjekta): Now we will study adverbs. (sada ćemo učiti priloge) u sredini (izmeĎu subjekta i glavnog glagola): We often study adverbs. (mi često učimo priloge) na kraju (iza glavnog glagola ili objekta): We study adverbs carefully. (mi paţljivo učimo priloge)(8.) Uzvici - InterjectionsUzvici mogu izraţavati: čuĎenje: ah! eh! what! strange! impossible! heavens! indeed! (zaista) bol: ah! oh! o! alas! alack! ah me! woe to me! (jao meni) mercy to me! (nek mi se nebo smiluje) radost: ah! o joy! ha,ha! hurra! huzza! odobravanje: right! bravo! cheer up! (hrabro) well done! - 60 -
  • obraćanje paţnje: behold! lo! see! holla! help! hark! (čuj) hold! I say! attention! wait! come on! hear, hear! whats the matter! pretnju: go away! get away! (gubite se) beware! (pazite) off! off! (gubite se) pozdrav: good-morning! (dobro jutro), good-afternoon! (dobar dan) good-evening! good- night! welcome! farewell! (zbogom) hail! (zdravo)(9.) Veznici - ConjunctionsPrema funkciji u rečenici veznici se dele na: dopunske (coordinative): and (i), but (ali), or (ili), yet (ipak) i dr. zavisne (subordinative): that (da), if (ako), when (kada), though (iako) i dr.Glavni veznici i njihova upotreba: before - We saw him before he left his office. (videli smo ga pre nego što je napustio ured) since - It was a long time since we met. (odavno se nismo videli) until, till - We all waited until the rain stopped. (svi smo čekali dok kiša nije prestala) as soon as - As soon as he came we called his father. (čim je došao pozvali smo njegovog oca) as well as - He did it as well as he could. (on je to učinio onako kako je on mogao) as long as - You may keep this book as long as you want. (moţete zadrţati ovu knjigu koliko god ţelite) either...or - Either you or your brother must go. (ili vi ili vaš brat morate ići) neither...nor - Neither he or his sister knew this lesson. (ni on ni njegova sestra nisu znali ovu lekciju) both...and - Both you and I think so. (oboje mislimo tako) unless - I am not going to do this unless it is necessary. (neću to da uradim ako nije potrebno) in order to - He came in order to hear news. (došao je da bi čuo vest) as much as - I have read as much I had time. (čitao sam onoliko koliko sam imao vremena) though (although) - He knows that I was right, although he wouldnt admit it. (on zna da sam bio u pravu iako on to ne bi priznao) whether - I dont know whether to go or not. (ne znam da li da idem ili ne) because - I dont like it because its too tiresome. (ne volim to jer je isuviše zamorno)(10.) Zamenice - PronounsU engleskom jeziku zamenice se dele na: Lične zamenice - Personal pronouns Prisvojne zamenice - Possessive pronouns Povratne zamenice - Reflexive pronouns Pokazne zamenice - Demonstrative pronouns Upitne zamenice - Interrogative pronouns Relativne zamenice - Relative pronouns Deobne zamenice - Distributive pronouns NeodreĎene zamenice- Indefinite pronouns - 61 -
  • (10.1.) Lične zamenice - Personal PronounsLične zamenice imaju dva oblika: a) u prvom padeţu: I (ja), you (ti), he- she- it (on-ona-ono) u jednini, we (mi), you (vi) i they (oni-one-ona) u mnoţini; b) u četvrtom padeţu: me (mene), you (tebe), him- her- it (njega-nju-njega) u jednini, i us (nas), you (vas), them (njih) u mnoţini.Drugi padeţ kod ličnih imenica pravi se pomoću predloga "of", treći pomoću "to" i šesti pomoćuwith s oblikom četvrtog padeţa: of me, to me, with me, of you, to you, with you.Posle glagola: to tell (reći), to give (dati), to bring (doneti), to throw (baciti), to send (poslati), to sell(prodati), to write (pisati), to read (čitati) i još nekih, predlog "to" se izostavlja ako dolazi preobjekta, ali ako dolazi posle objekta predlog "to" se ne izostavlja: I gave him the book. (dao sam mu knjigu) I gave the book to him . (dao sam mu knjigu).Kod glagola "to say" (reći) predlog "to" se mora pisati, bilo da stoji ispred ili iza objekta: I said nothing to him. (nisam mu ništa rekao) I said to him nothing. (nisam mu ništa rekao)Četvrti padeţ lične zamenice za prvo lice upotrebljava se umjesto prvog padeţa u običnomsvakodnevnom engleskom: Who is there? -Me. (ko je tamo? -Ja) Who is speaking? - Me (ko govori?)Četvrti padeţ lične zamenice se takoĎer upotrebljava umesto prvog padeţa u poreĎenju iza reči"than": He is taller than me. (viši je od mene)Zamenica "it" moţe se upotrebiti i kao bezlična zamenica, koja se ne odnosi ni na lice ni na stvar: It is a cold day, isnt it? (hladan je dan, zar ne) It seems to me that we shall have rain. (izgleda mi da ćemo imati kišu)Zamenica "it" se takoĎer moţe upotrebiti da se uvede subjekat rečenice: It was not difficult to understand him. (nije bilo teško razumjeti ga) It is only my brother who is here in time. (samo je moj brat došao na vrijeme)Zamenice "we" i "they" se često upotrebljavaju kao neodreĎene zamenice i imajuznačenje neodreĎene zamenice "one". U tom slučaju prevode se sa ljudi (uopće). Kad upotrebimozamenicu "we", uključujemo lice koje govori, a kad upotrebimo zamenicu "they", onda neuključujemo: We are not going to ask you to go. (nećemo traţiti od vas da idete) They say that the accident was inevitable. (kaţu da je nesretan slučaj bio neizbeţan)U običnom govoru se u ovakvim slučajevima moţe upotrijebiti i zamenica "you": You are not supposed to know everything. (ne moţe se pretpostaviti da sve znate) - 62 -
  • (10.2.) Prisvojne zamenice - Possessive PronounsPrisvojne zamenice su: mine (moj,a,e), yours (tvoj,a,e), his (njegov), hers (njen), its (njegov) u jednini; ours (naš,a,e), yours (vaš,a,e), theirs (njihov,a,e) u mnoţini.Prisvojne zamenice sluţe za odgovor na pitanje čiji, čija, čije: Whose hat is this? It is mine. (čiji je ovo šešir? moj je)Prisvojne zamenice upotrebljavaju se takoĎer u naročitim izrazima koji prave dvostruki padeţ: a friend of mine (moj prijatelj)Kad se zamenica ţeli naglasiti, moţe se umesto prisvojne zamjenice "mine", upotrijebiti "my own": This book is my own. (ovo je moja vlastita knjiga)Dok se prisvojni pridevi upotrebljavaju samo uz imenice, prisvojne zamjeniceupotrebljavaju se samostalno: this book is my own (ovo je moja knjiga) - pris. pridev; and where is yours (a gdje je vaša) - prisv. zamenica.(10.3.) Povratne zamjenice - Reflexive PronounsPovratne zamenice su: myself (ja sam, lično ja), yourself (ti sam, ti lično), himself (on sam), herself (ona sama), itself (ono samo) za jedninu, ourselves (mi sami), yourselves (vi sami), themselves (oni sami) za mnoţinu."Ones self" ili "oneself" je neodreĎeni oblik i upotrebljava se kad je objekat u rečenici "one"ili kad je glagol u rečenici bezličan: to wash ones face (oprati nečije lice), to dress ones self (obući se)Povratna zamenica moţe se upotrebiti i u izrazima kao: "by myself" (sam): I did it by myself (sam sam to učinio, bez ičije pomoći), ili u izrazu: as for myself (što se mene tiče).Zamenice za isticanje (emphasizing pronouns) imaju isti oblik kao i povratne zamjenice iupotrebljavaju se da se u rečenici istakne predmet ili objekt: He himself did this heroic deed. (lično on je učinio to herojsko djelo). - 63 -
  • (10.4.) Pokazne zamjenice - Demonstrative pronounsPokazne zamenice su: this (ovaj, ova, ovo) za bliţe predmete ili lica u jednini; these (ovi, ove, ova) za bliţe predmete ili lica u mnoţini; that (onaj, ona, ono) za dalje predmete u mnoţini; zatim such (takav, a, o) i the same (isti); the former (preĎašnji, raniji), the latter (zadnji, dalji po redu); one i ones.Pokazne zamjenice this i that mogu biti samostalne samo u apstraktnom značenju: This is not true. (to nije istina).Such i the same imaju isti oblik u mnoţini: Such is my opinion, such are his words. (takvo je moje mišljenje, takve su njegove reči) the same to you (takoĎer i vama).Zamjenica "the same" moţe se pojačati sa "the very same" (baš taj isti).(10.5.) Upitne zamenice - Interrogative PronounsUpitne zamenice su: who, what i which.Promena zamenice "who": 1. pad. who (ko) 2. pad. whose (čiji, kojega) 3. pad. to whom (kome) 4. pad. whom (koga) 5. pad. with whom (s kim)Promena zamenice "what": 1. pad. what (šta) 2. pad. of what (čega) 3. pad. to what (čemu) 4. pad. what (šta) 5. pad. with what (čime)Promena zamenice "which": 1. pad. which (koji) 2. pad. of which (kojega) 3. pad. to which (kojemu) 4. pad. which (kojega) 5. pad. with which (s kojim)"What" se upotrebljava samo za stvari : what do you want (šta hoćete), what is this made of (od čega je ovo napravljeno). - 64 -
  • "Who" se upotrebljava samo za lica: who lives in your house (ko ţivi u vašoj kući), whom do you see (koga vidite)."Which" se upotrebljava i za lica i stvari kada je u pitanju izbor: which of these two books is yours (koja od ove dve knjige je vaša), which of these girls is your sister (koja od ovih devojaka je vaša sestra).Ako se iza "which" i "what" nalazi imenica, onda su to pridevi (which - koji; what - kakav): which man is your brother (koji od ovih ljudi je vaš brat), what colour is your bag (koje je boje vaša torba).Upitne se zamenice mogu kombinovati sa "ever" ili "soever" radi isticanja: whoever, whatever, whichever; whosoever, whatsoever, whichsoever.Ako su "who" i "what" predmeti u rečenici, onda glagol nije u upitnom obliku: who speaks here (ko ovde govori) what comes after spring (šta dolazi posle proljeća).(10.6.) Relativne zamenice - Relative pronounsRelativne zamenice su: who, what, which, that, as, but."Who" se upotrebljava za lica: she lives with her daughter who is a teacher (ona ţivi sa svojom ćerkom koja je učiteljica), I saw the man to whom you were talking (video sam čoveka sa kojim ste razgovarali);"Whom" se moţe izostaviti: the journalist I met at the conference left for Italy (novinar koga sam sreo na konferenciji otputovao je za Italiju)."Whose" se odnosi na lica, ţivotinje i stvari: this is the woman in whose house we live (to je ţena u čijoj kući mi ţivimo), I saw the dog whose leg was broken (video sam psa čija noga je bila slomljena)."Of whom" i "of which" dolaze posle reči na koje se odnose: a writer the fame of whom is great has died (jedan pisac, čija je slava velika, umro je)."Which" se odnosi na stvari i na ţivotinje: the house in which I live is in small street (kuća u kojoj ţivim nalazi se u maloj ulici)."Which" se moţe odnositi i na celu rečenicu: we came home by car which was great fun (vratili smo se kolima što je bilo vrlo zabavno). - 65 -
  • "Which" se moţe izostaviti kad je objekt u četvrtom padeţu: Peter lost the watch his wife had given him (Peter je izgubio sat koji mu je poklonila supruga)."That" se odnosi na lica, ţivotinje i stvari: the boy that showed you the way is my brother (dečak koji vam je pokazao put je moj brat), the book that you are reading is interesting (knjiga koju čitate je zanimljiva).Kad je "that" predmet odnosne rečenice moţe se izostaviti: the man you met is my father (čovek koga ste sreli je moj otac)."That" se upotrebljava umesto "who" ili "which" i to: posle superlativa prideva: this is most beautiful picture that I have ever seen (to je najlepša slika koju sam ikad video); posle rednih brojeva: this is the first book that I have read with real interest (to je prva knjiga koju sam pročitao sa stvarnim zanimanjem); poslije reči: all, everything, anything, nothing, something, some, any, none, much,little, only, very: there is much that must be done (ima mnogo toga što se mora uraditi)."What" kao odnosna zamenica znači "ono što": tell me what you want to know (kaţite mi šta ţelite znati), I know what you mean (znam šta mislite).Relativna zamenica "as" upotrebljava se za lica, ţivotinje i stvari, i dolazi posle "same" i "such": bread was given to such as were most hungry (hleb je dat onima koji su bili najgladniji)."But" kao relativna zamenica odnosi se na imena lica, ţivotinja i stvari, a upotrebljava sesamo iza negacije: there is no man here but loves his country (nema ovde čoveka koji ne voli svoju zemlju).Relativne zamenice se mogu pojačati rečima "ever" ili "soever": whatever they do, they are not right (šta bilo da čine, nisu u pravu).(10.7.) Deobne zamenice - Distributive PronounsDeobne zamenice su: each, each other, either, neither.Each se odnosi na lica, ţivotinje i stvari. Znači svaki od dvojice ili više njih uzeti posebno.Glagol je uvek u jednini: each shows his own card (svaki pokazuje svoju kartu).Each other ima uzajamno značenje (jedan drugoga, jedan drugome itd.): good friends always help each other (dobri prijatelji uvek pomaţu jedan drugoga).Umesto "each other" moţe se upotrebiti "one another": they help one another (oni pomaţu jedan drugoga). - 66 -
  • "Either" i "neither" upotrebljavaju se za lica, ţivotinje i stvari, a znače jedan ili drugi(ni jedan ni drugi) od dvojice: either of these two pupils will read the story properly (i jedan i drugi učenik pročitaće priču kako treba)."Either" i "neither" su takoĎer i veznici, i u tom slučaju upotrebljavaju se sa "or" ili "nor": either you or your father should pay this money (ili vi ili vaš otac moraće platiti tajnovac).(10.8.) NeodreĎene zamenice - Indefinite PronounsSamostalno i pridevski upotrebljavaju se sledeće neodreĎene zamenice: all ceo, svi few malo a few nešto, nekoliko little malo a little nešto malo many, much mnogo some, any neki, nešto, nekoliko other drugi another (jedan) drugi one neki several nekoliko both obaSamo pridevski upotrebljavaju se: every svaki (ako znači celinu) no niko many a mnogiSamo samostalno se upotrebljavaju: others drugi something, anything nešto somebody neko someone neko anybody neko, bilo ko anyone neko, bilo ko everybody svako everyone svako everything sve nobody niko no one niko none niko nothing ništaNeodreĎena zamenica "all" upotrebljava se: a) samostalno: all will come (sve će doći), all is lost (sve je izgubljeno); b) pridevski: all hope was lost (sva je nada bila izgubljena). - 67 -
  • "All" znači celinu. Glagol stoji u jednini ili mnoţini: all is correct (sve je tačno), the house is empty, all have gone (kuća je prazna, svi su otišli)."Some" i "any" upotrebljavaju se za lica, ţivotinje i stvari. Mogu se upotrebiti u jedniniili mnoţini. "Some" označava dio koji je uzet iz celine, izvjestan broj, količinu ili stepen."Any" ima neodreĎeno značenje, dok je "some" ipak ograničen: I am short of money but I think I can spare some (nemam novaca ali mislim da mogu nešto odvojiti); there are many interesting books here, I am going to take some (ovde ima mnogo zanimljivih knjiga, uzet ću neke); many people are said to have arrived but I still cannot see any (kaţu da je mnogo svijeta stiglo, ali ja još uvek nikog ne vidim)."Both" se upotrebljava za lica, ţivotinje i stvari. Glagol je uvijek u mnoţini: both came to see me (oboje su došli da me vide); two artists have exhibited their paintings; works of both are of great value (dva slikara su izlagali svoje slike, radovi obojice su od velike vrednosti)."Much" se upotrebljava kada je u pitanju velika količina. Upotrebljava se samo u jednini(kolektivno): much has been said, but in vain (mnogo je bilo rečeno, ali uzalud)."Many" se upotrebljava za neodreĎeni broj lica, ţivotinja i stvari. Glagol je samo u mnoţini: many will come, and still more will leave (mnogi će doći, ali još više njih će otići).Sve što je rečeno za "much" i "many" vaţi za njihove komparative i superlative (more i most)."Nobody" i "no one" znače isto i upotrebljavaju se samo u jednini u smislu: niko, nijedna osoba,nijedno lice: nobody has come at all (niko nije dolazio uopće), in this work I had nobodys assistance (u ovom poslu niko mi nije pomogao)."Nothing" se upotrebljava samo u jednini u smislu "no thing" (ništa): nothing has been said about this (ništa nije rečeno o tome)."One" se upotrebljava za lica u jednini. Znači neko neodreĎeno lice: one never knows what will happen to one (nikad se ne zna, šta će se čoveku dogoditi)."Others" je zamenica koja se upotrebljava za lica, ţivotinje i stvari i javlja se samo u mnoţini: I suggested to go, others said I should stay (predloţio sam da odem, drugi su rekli daostanem)."Another" se upotrebljava za lica, ţivotinje i stvari i javlja se samo u jednini: one came at once, another after some minutes (jedan je stigao odmah, drugi poslije nekoliko minuta). - 68 -
  • (11.) Red rieči - Word orderImenice u engleskom jeziku nemaju nastavaka za padeţe (osim za genitiv), zato se njihovoznačenje često odreĎuje mestom na kojem stoje u rečenici. Engleski jezik je veoma precizan uredu, odnosno rasporedu reči u rečenici, jer od toga zavisi jasnoća i tačnost izraţavanja misli.Na prvom mestu je subjekt (S), pa predikat (P), zatim objekt (O) i na kraju dolaze priloške odredbeza način (PN), mesto (PM) i vreme (PV).My daughter (S) reads (P) newspaper (O) very carefuly (PN) in her room (PM) every day (PV).(moja ćerka čita novine veoma paţljivo u svojoj sobi svaki dan)U srpskom jeziku bi mogli promeniti red reči u gornjoj rečenici a da smisao ostane jasan, meĎutimu engleskom to nije moguće jer nema razlike izmeĎu subjekta i objekta.(12.) Skraćenice na internetuInternet korisnici stvaraju potpuno nov način pisanja engleskog jezika. U e-mailovima, na forumimai chatovima zbog brţeg pisanja nastaje sve više čudnih ali interesantnih skraćenica. aamof = as a matter of fact aka = also known as asap = as soon as possible b4 = before b4n = bye for now btw = by the way cul8er = see you later damhik = dont ask me how I know eta = estimated time of arrival f2f = face to face gf = girlfriend gmt = Greenwich Mean Time hth = hope this helps icbw = I could be wrong iykwim = if you know what I mean jam = just a minute k = okay lol = laughing out loud lmk = let me know mcibty = my computer is better than yours oic = oh I see pls = please plz = please re: = reply: rotfl = rolling on the floor ruok = are you ok? q = queue rumf = are you male or female? uok = you ok? vr = virtual reality wdymbt = what do you mean by that? y2k = year 2000 - 69 -
  • (13.) Britansko i američko pisanje - British and American writingGlavne razlike u britanskom i američkom pisanju engleskog navedeni su u sljedećoj tabeli. britanski američki U britanskom pisanju, krajnje -l u prošlom vremenu se uvek rebel > rebelled rebel > rebelled udvostručava ako dolazi posle vokala, travel > travelled travel > traveled bilo da se nalazi u naglašenom ili nenaglašenom slogu, dok se u američkom udvostručava samo u naglašenom slogu. Neke reči završavaju u britanskom na centre center -tre, a -ter u američkom, npr: theatre theater Neke reči završavaju na -ogue u analogue nalog britanskom, a na -og u američkom: catalogue catalog Neke reči završavaju na -our u colour color britanskom, a na -or u američkom: labour labor Neki glagoli završavaju na -ize i -ise u realise, realize realize britanskom, a u američkom samo na - harmonise, harmonize ize: harmonize(14.) Pisanje velikih slova - Writing of capital lettersU engleskom jeziku koristimo velika slova da bi istaknuli vaţne reči. Velika slova su deo gramatikekoji uvek sledi svoja pravila, ne postoji lista izuzetaka koju treba zapamtiti, što olakšava učenjeovog jezika. Sve što trebate je: naučiti pravila slediti pravilaMeĎutim, kod internet korisnika, na raznim reklama, grafitima itd. videćete odstupanja od ovihpravila, što svakako ne znači menjanje istih. Veoma je bitno ispravno pisati ako ţelite da čitalacima visoko mišljenje o vama. 1) Prvo slovo rečenica se piše velikim slovom. We saw the accident from the distance. The quick brown fox jumped over the lazy dog. 2) Lična zamenica I (ja) se uvek piše velikom slovom, na bilo kojem mestu u rečenici. I like horror films. Mary and I went to the beach together. - 70 -
  • Pored ovih slučajeva, velikim slovom pišemo: 3) imena ljudi i mesta: Peter Susan Bosnia Jupiter 4) titule: Mr Finnegan Mrs Edgeware Ms Johnson Dr Jacobs Major Fingleton the Director General 5) dani, meseci, praznici: Monday Friday July December Ramadan Christmas 6) nacije i regioni, jezici, religije i etničke skupine: a German car the Scandinavian countries She speaks Russian and Chinese a Muslim cleric the Aboriginal people 7) nazivi knjiga, magazina, filmova, pjesama itd. War and Peace Rolling Stone the New Statesman Citizen Kane Stairway to Heaven the Mouse Trap 8) prvo slovo indirektnog (neupravnog) govora mora početi velikim slovom: The president said: "Ask not what your country can do for you." "Whos been sleeping in my bed?" Pappa Bear cried.(15.) Znaci interpunkcije - Punctuation the full stop, period (.) - tačka the comma (,) - zarezTačka - The full stop or period the semi-colon (;) - tačka zarezZarez - The comma the colon (:) - dvotačkaDvotačka - The colon the mark of interrogation, question mark (?) - upitnikTačka-zarez - The semicolon the mark of exclamation (!) - uzvičnikUpitnik - The question mark inverted commas, quotation marks (" ") - navodnici brackets () ili [] - zagrade the hyphen (-) - crtica the dash (—) - duţa crtica; the apostrophe () - apostrof asterisks (***) - zvezdice diaeresis (..) - dve tačke - 71 -
  • (15.1.) Tačka - The full stop or period- Tačku stavljamo na kraj rečenice: She is sleeping. (ona spava) I was in England. (bio sam u Engleskoj)- Tačku koristimo u skraćenicama, ako zadnje slovo skraćenice nije isto kao i kod skraćene reči: Co. (company - kompanija) etc. (et cetera - i tako dalje)- Tačku ne koristimo kod skraćenica kod kojih je zadnje slovo isto kao kod skraćene reči: Ltd (Limited) Manchester Utd (United) St (Saint) Ova pravila o skraćenicama ne poštuju svi, i ponekad predstavlja pitanje stila. MeĎutim,preporučuje se da budete dosledni, ako odlučite pisati tačku poslije Ltd. i sličnih primera, pišite je ucelom tekstu.(15.2.) Zarez - The commaZarez se koristi da pri izdvajanju pojedinih reči, fraza i klauza u rečenici. 1) Koristimo ga da razdvojimo tri ili više reči pri nabrajanju. Zarez prije zadnje reči se ne mora pisati.  John played handball, hockey, and football in high school. (John je igrao u rukomet, hokej, i fudbal u školi) 2) Zarez razdvaja dva ili više prideva, koji dolaze jedan za drugim, ako oni mogu zameniti mesta a da se ne promeni značenje rečenice:  The sunny, cool day was perfect for lying in the dark green grass. (sunčano, toplo vreme je bilo odlično za izleţavanje na tamno-zelenoj travi) Primjetite, da izmeĎu "dark" i "green" nema zareza, jer ovi pridevi ne mogu zameniti mesta. Trava nije "zelena" i "tamna", ona je "tamno zelena". 3) Zarez razdvaja uvodni pozdrav (greeting or salutation) od poruke, te se koristi u potpisu posle reči: Yours truly, Yours sincerly, Best wishes itd.  Dear Jane, message message message Best wishes, Jack Brown 4) Zarez razdvaja pitanje (question tag) od ostatka rečenice:  You locked the car, didnt you? (zaključao si auto, zar ne?) - 72 -
  • 5) Zarez iza kojeg dolazi dopunski veznik (coordinative conjunction: and, but, or, for, nor, yet, so) razdvaja dve nezavisne klauze:  Ron wore cowboy boots, and Jeff wore tennis shoes. (Ron je nosio kaubojske čizme, a Jeff je nosio tenisice) 6) Kada zavisna dolazi ispred nezavisne klauze odvajamo je zarezom:  When the meeting was over, the refreshment committee served coffee and cake before everyone went home. (kada je sastanak bio završen, osoblje je posluţilo kafu i kolač prije nego su svi otišli kući) Primetite da nema zareza izmeĎu "coffee" i "cake", zato što zavisna klauza dolazi posle nezavisne klauze. 7) Zarezom se odvaja uvodna fraza, te izraz ubačen u rečenicu koji ne donosi neku presudnu informaciju:  On my way to school, I met three of my classmates coming out of the subway. (na putu prema školi, izlazeći iz podzemne sreo sam troje školskih kolega)  Texans, as you know, are often the subject of jokes. (teksašani, kao što znate, su često predmet šale)  Eddie will, in spite of my wishes, travel to Russia. (Eddie će, uprkos mojim ţeljama, putovati u Rusiju)(15.3.) Dvotačka - The colonDvotačka se koristi: 1) pre uvoĎenja liste pri nabrajanju:  They must have: books, papers and pens. (Oni moraju imati: knjige, papire i olovke) 2) pre formalnog pitanja u rečenici:  The question is: what are we doing? (pitanje je: šta radimo?)  He opened the meeting with the words: "War is upon us!" (počeo je sastanak rečima: "rat je pred nama!") 3) pre klauze koja dolazi posle rečenice i daje njeno objašnjenje:  His motives are clear: he intends to become a dictator. (njegovi motivi su jasni, on nastoji postati diktator) 4) da se posebno naznači vaţna reč u rečenici:  King Midas cared for only one thing: gold. (kralj Midas je brinuo samo za jednu stvar: zlato) 5) posle uvodnog pozdrava u poslovnom pismu:  Dear Ms. Weiner: 6) pri pisanju podataka:  Title: Principles of Mathematics: An Introduction Reference: Luke 3:4-13 Numerals: 8:15 P.M. - 73 -
  • (15.4.) Tačka-zarez - The semicolonTačku-zarez koristimo: 1) izmeĎu dve nezavisne klauze (rečenice) koje nisu povezane dopunskim veznikom (and, but, or, nor, for, so, yet):  People are usually willing to give advice; they are much less inclined to take it. (ljudi obično rado daju savete; mnogo su manje zainteresirani da ih prime) 2) izmeĎu dve nezavisne klauze (rečenice) koje su povezane sa veznim prilogom (however, nevertheless, furthermore, then, therefore, moreover, thus, etc.):  Today people can buy what they want from supermarkets, department stores, and discount stores; but in Colonial days, when such conveniences did not exist, people depended on general stores and peddlers. 3) izmeĎu reči koje nabrajamo, ako one sadrţe zarez:  The newly elected officers of the group are Thomas Mann, president; Emily Dickinson, vice-president; James Joyce, secretary; and Leo Tolstoy, treasurer.(15.5.) Upitnik - The question markUpitnik stavljamo na kraju direktnog pitanja. Where are you? (gde si?) Who wrote that book? (ko je napisao tu knjigu?) He shouldnt have quit his diet, should he? (nije trebao prekinuti svoju dijetu, zar ne?)Pazite da ne stavite upitnik na kraju indirektnog pitanja. The instructor asked the students what they were doing. (učitelj je pitao učenike šta će raditi) I asked my sister if she had a date. (upitao sam sestru ima li sastanak) - 74 -
  • (16.) Lista najčešćih imenica koji imaju nepravilne oblike u množini Singular Plural abyss abysses alumnus alumni analysis analyses aquarium aquaria arch arches atlas atlases axe axes baby babies bacterium bacteria batch batches beach beaches brush brushes bus buses calf calves chateau chateaux cherry cherries child children church churches circus circuses city cities cod cod copy copies crisis crises curriculum curricula deer deer dictionary dictionaries domino dominoes dwarf dwarves echo echoes elf elves emphasis emphases family families fax faxes fish fish flush flushes fly flies foot feet fungus fungi half halves hero heroes hippopotamus hippopotami hoax hoaxes hoof hooves index indexes iris irises kiss kisses knife knives lady ladies leaf leaves life lives loaf loaves man men mango mangoes memorandum memoranda mess messes moose moose - 75 -
  • motto mottoesmouse micenanny nanniesneurosis neurosesnucleus nucleioasis oasesoctopus octopiparty partiespass passespenny penniesperson peopleplateau plateauxpoppy poppiespotato potatoesquiz quizzesreflex reflexesrunner-up runners-upscarf scarvesscratch scratchesseries seriessheaf sheavessheep sheepshelf shelvesson-in-law sons-in-lawspecies speciessplash splashesspy spiesstitch stitchesstory storiessyllabus syllabitax taxesthesis thesesthief thievestomato tomatoestooth teethtornado tornadoestry triesvolcano volcanoeswaltz waltzeswash washeswatch watcheswharf wharveswife wiveswoman women - 76 -
  • (17.) Izgovor – ’Pronunciation’ (kopirano iz pdf e-knjige)Učeći strani jezik, učenik je sklon da svaki pojedini glas izgovara veoma jasno. U engleskomjeziku, meĎutim, to ne treba da radite. Naglašeni, ’bold’-irani, slog engleskih reči izgovara se sposebnom snagom, na štetu nenaglašenih slogova koji gube svoju punu vrednost, pa se njihovsamoglasnik najčešće pretvara u poluglas „ə―. Uzmimo reči ’tailor’ (krojač) i ’sister’ (sestra). Zvršniglas im je isti, uprkos različitom pisanju.U duţim rečima ova razlika dolazi još više do izraţaja. Tako se ’ate’ (prošlo vreme od glagola„jesti―) izgovara „eit―, ali u višesloţnim rečima isti takav završetak svodi se na „t―: ’doctorate’(doktorat).(17.1.) Naglasak.Većina engleskih reči, sa dva ili više slogova, ima jedan naglašen slog, a ostali slogovi sunenaglašeni. MeĎutim, ima višesloţnih reči koje imaju dva naglaska, jedan jači i jedan nešto slabiji.Ne postoje sigurna pravila po kojima bismo mogli odrediti koji je slog u nekoj reči naglašen. Odpravila o naglasku ima izuzetaka.Sve jednosloţne reči izgovorene pojedinačno naglašene su, te se u fonetskoj transkripciji(MeĎunarodno društvo za fonetiku) znak za naglasak ne stavlja. U rečenici, mnoge odjednosloţnih reči mogu biti nenaglašene, naročito ako su predlozi ili veznici.U dvosloţnim i trosloţnim rečima naglasak je obično na prvom slogu, ali i tu ima mnogoizuzetaka: u glagolima je naglasak češće na krajnjem slogu; u rečima koje se završavajuna ’-tion’ naglasak je na slogu ispred ’-tion’, itd.Izgovor engleskog jezika različit je u raznim krajevima u kojima ljudi govore engleski kao maternjijezik (Velika Britanija, SAD, Australija, Novi Zeland, zemlje u kojima ţive engleski kolonisti).Engleski različito izgovaraju i razni društveni slojevi. MeĎutim, svi oni stavljaju naglasak na istislog, bili oni iz Londona ili Glazgova, Njujorka ili Melburna, bili oni berači pamuka u Kaliforniji iliprofesori univerziteta na Oksfordu ili Kembridţu. Stoga je za savlaĎivanje engleskog jezikavažnije da upamtite koji je slog naglašen (vidi ’Words – Pronunciation’) nego da savršenoizgovarate pojedine glasove.Zato, obratite paţnju pri čitanju tekstova i slušanju izgovora spikera u ovoj elektronskoj knjizi, ukojoj su naglašeni slogovi naznačeni masnim (’bold’-iranim) slovima.(17.2.) Samoglasnici – ’Vowels’U engleskom jeziku samoglasnika ima znatno više i njihov izgovor je drukčiji nego u srpskom.Ubrzo ćete videti da svako od slova: ’a, e, i, o, u’ moţe da bude znak za više glasova,samoglasnika ili dvoglasnika. To ne treba da vas plaši. Postepeno ćete se u tome snaći, nekoristeći fonetske znake, slušajući paţljivo izgovor vaših spikera. - 77 -
  • (17.3.) Dvoglasnici – ’Diphthongs’Pored samoglasnika, u engleskom jeziku postoje i dvoglasnici. Dvoglasnik je u stvari nizsamoglasnika izgovorenih u jednom dahu. Oni se slivaju ujedno i naše uho razlikuje samo prvi iposlednji samoglasnik. Prvi galas u engleskom dvoglasniku je duţi i naglašeniji od drugog.(17.4.) Suglasnici – ’Consonants’Suglasnici se u engleskom jeziku obično jasno i snaţno izgovaraju. U poreĎenju s našim jezikomslabije se izgovara ’h’. Ne bismo mogli da kaţemo da se izgovor ostalih suglasnika podudara saizgovorom istih suglasnika u našem jeziku, razlike postoje izmeĎu engleskog i srpskog ’t, p ,r ,l’ idrugih, ali one nisu tako velike da vas Englez ne bi razumeo ako ih ne izgovorite potpuno pravilno.Slušajte paţljivo izgovor spikera, obratite posebnu paţnju na izgovor naglašenih slogova, i nastojteda što pribliţnije podrţavate govor izvornog spikera.Neki od suglasnika ne postoje u srpskom jeziku. Ne brinite zbog toga, multidimenzionalna metodaje tu da vam pomogne, fonetska transkripcija i njeni simboli vam uopšte nisu potrebni, jer ćetekstovi lekcija biti pročitani i ponovljeni od strane spikera u svakom trenutku kada to poţelite. - 78 -
  • (17.5.) Više suglasnika – ’More Consonants’(17.6.) Transkripcija izgovora.Po ovoj metodologiji, fonetska transkripcija vam uopšte nije potrebna. Ali, potrebno je danapomenemo da pravopis engleskog jezika znatno odstupa od izgovora. Pravila za izgovor gotovoi nema, a ukoliko i postoje, izuzeci su toliko česti i mnogobrojni da se ne bi ni isplatilo učiti pravila.Pomoćno sredstvo za savlaĎivanje izgovora ovde vam je čitanje, tj. govor izvornih spikera. Jošjednom da napomenemo: ako dobro obraćate paţnju na naglašene – boldirane slogove (vidi’Words – Pronunciation’) i istovremeno paţljivo slušate čitanje spikera, čiji su glasovi odvojenirazličitim bojama (uglavnom: muški – crna, ženski – plava), vi ćeteubrzo izgovarati engleski nazadovoljavajući način i biće vam lako da razumete glasove bilo u ţivom govoru, bilo sa kompjutera,radija ili televizije.Ova elektronska knjiga počinje pred lekcijama ’Everyday English’ - Svakodnevni engleski sa„nultom lekcijom―, što svakako nije uobičajeno. Nulta lekcija je, u stvari, bila prva lekcija ranijegizdanja „Engleskog bez muke―, koja počinje čuvenom rečenicom ’My tailor is rich’ – „Moj krojač jebogat―. Za nas je to prijatno podsećanje na nekadašnji čuveni ’bestseler’, a za vas najbolji mogućiuvod u učenje engleskog jezika.(18.) Glasovi engleskog jezika (Fonetika)Engleski jezik se govori u gotovo svim zemljama sveta, bilo kao maternji, bilo kao drugi ili stranijezik, i zbog toga ima mnogo varijanata (britanska, američka, australijska itd.) koje se meĎusobnorazlikuju na mnogo načina, a naročito u izgovoru. Na ovom kursu ćemo upotrebljavati standardniizgovor (Received ili Standard Pronunciation) engleskog jezika koji se govori u Velikoj Britaniji i kojikoristi najveći broj ljudi širom sveta.Postoji mnogo glasova u engleskom jeziku koji se razlikuju od glasova u srpskom jeziku, a toproističe iz činjenice da engleski pravopis (spelling) nije „fonetski―, kao što je to srpski. To znaci daVukovo pravilo: „Piši kao što govoriš, čitaj kako je napisano!― ne vaţi za engleski jezik, jer svakomglasu ne odgovara samo jedno slovo, nego su isti glasovi predstavljeni različitim slovima ilikombinacijama slova. Ne moţe se reći da u engleskom jeziku ne postoje pravila za čitanje,odnosno pisanje, ali zbog postojanja velikog broja izuzetaka, vrlo je teško govoriti o pravopisnimpravilima. Zbog toga je jako bitno da se od početka vodi računa o tome kako se svaka nova rečpiše ili izgovara. Na ovom kursu koristićemo simbole fonetske azbuke MeĎunarodnog fonetskogudruţenja da bi prikazali izgovor reči.Fonetski izgovor ili transkripcija reči uvek se piše malim štampanim slovima i u sledećimzagradama: / / ili [ ].U glasovnom sistemu engleskog jezika razlikujemo samoglasnike ili vokale (vowels), dvoglasnikeili diftonge (diphtongs) i suglasnike ili konsonante (consonants). - 79 -
  • (18.1.) SAMOGLASNICI (VOWELS)Samoglasnici su glasovi prilikom čije artikulacije vazduh koji dolazi iz pluća prolazi kroz ustaslobodno, ne nailazeći na prepreke. Pošto se rezonacija usne duplje menja tako što usne i jezikzauzimaju razlicite poloţaje, to nam omogućava da proizvedemo razne samoglasnike.U engleskom jeziku ima dvanaest samoglasnika:/i:/ /i/ /e/ /Q/ /α:/ /Ќ/ /Ќ:/ /u/ /u:/ /Г/ /«:/ /«/1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12Znak /:/ iza samoglasnika produţava trajanje glasa. Kvalitet samoglasnika najviše odreĎuje poloţajjezika u usnoj duplji. Ukoliko se najviši deo jezika nalazi u prednjem delu usne duplje, onda jesamoglasnik ‚prednji’, ako je u središnjem delu samoglasnik je ‚centralni’, a ako je u zadnjem delusamoglasnik je ‚zadnji’. U zavisnosti od toga koliko je jezik podignut, odnosno koliko zbog svogpoloţaja zatvara usnu duplju, samoglasnici se dele na ‚zatvorene’ i ‚otvorene.Poloţaj usana je drugi bitan faktor koji utiče na kvalitet samoglasnika. Usne prilikom izgovorasamoglasnika mogu biti:a) razvučene - za samoglasnike: /i:/, /i/, /e/.b) neutralne - za samoglasnike: /Q/, /α:/, /Г/, /«:/, /«/c) zaokrugljene - za samoglasnike: /Ќ/, /Ќ:/, /u/, /u:/ENGLESKI SAMOGLASNICI KROZ PRIMERE1. /i:/ tea /ti:/ - čaj 7. /Ќ:/ all /Ќ:l/ - svi sheep /Si:p/ - ovca shore /SЌ:/ - obala leave /li:v/ - napustiti horse /hЌ:s/ - konj2. /i/ it /it/ - to 8. /u/ book /buk/ - knjiga clinic /klinik/ - klinika full /ful/ - pun ugly /’Гgli/ - ruţan bush /buS/ - grm3. /e/ yes /jes/ - da 9. /u:/ too /tu:/ - takoĎe ten /ten/ - deset hoof /hu:f/ - kopito rest /rest/ - odmor cool /ku:l/ - prohladan4. /Q/ man /mQn/ - čovek 10. /Г/ bus /bГs/ - autobus lack /lQk/ - nedostatak cup /kГp/ - šoljica apple /’Qp«l/ - jabuka shut /SГt/ - zatvoriti - 80 -
  • 5. /α:/ car /kα:/ - auto 11. /«:/ girl /g«:l/ - devojka part /pα:t/ - deo bird /b«:d/ - ptica half /hα:f/ - pola herd /h«:d/ - krdo6. /Ќ/ on /Ќn/ - na 12. /«/ address /«’dres/ - adresa shop /SЌp/ - prodavnica able /’eib«l/ - sposoban hot /hЌt/ - vruće handsome /’hQns«m/ - zgodan(18.2.) DVOGLASNICI (DIPHTONGS)Dvoglasnik je glas koji se sastoji od dva samoglasnika meĎusobno povezana u jedan slog. U svimengleskim dvoglasnicima prvi element je duţi i naglašen, dok je drugi kraći i ne naglašen.U engleskom jeziku ima 8 dvoglasnika:/ei/ /ai/ /Ќi/ /au/ /«u/* /i«/ /E«/ /u«/1 2 3 4 5 6 7 8*Napomena: U nekim rečnicima i udţbenicima ovaj diftong se obeleţava kao /Ќu/.Kvalitet prvih elemenata dvoglasnika /ei/, /E«/, /ai/ i /au/ je vrlo sličan kvalitetu srpskihsamoglasnika e i a.Prvi element dvoglasnika /Ќi/ najbliţi je engleskom samoglasniku /Ќ/.Prvi element dvoglasnika /«u/ izgovara se kao engleski samoglasnik /«/.Prvi elementi dvoglasnika /i«/ i /u«/ imaju vrednost engleskih samoglasnika /i/ i /u/.Drugi element dvoglasnika /ei/, /ai/, /Ќi/ ima vrednost engleskog samoglasnika /i/.Drugi element dvoglasnika /au/ i /«u/ ima vrednost engleskog samoglasnika /u/. Kod ovihdvoglasnika drugi element je vrlo slabo izraţen.Kod dvoglasnika /i«/, /E«/ i /u«/ drugi element je jednak engleskom samoglasniku /«/.Svi engleski dvoglasnici su nešto duţi na kraju reči i ispred zvučnih suglasnika, a kraći ispredbezvučnih suglasnika.ENGLESKI DVOGLASNICI KROZ PRIMERE1. /ei/ late /leit/ - kasno 5. /«u/ ocean /«uS«n/ - okean cake /keik/ - kolac hotel /h«u’tel/ - hotel grape /greip/ - groţĎe joke /dZ«uk/ - sala2. /ai/ right /rait/ - desno 6. /i«/ here /hi«/ - ovde kite /kait/ - zmaj clear /kli«/ - jasan ice /ais/ - led ear /i«/ - uvo - 81 -
  • 3. /Ќi/ soil /sЌil/ - tlo 7. /E«/ mare /mE«/ - kobila boy /bЌi/ - dečak chair /tSE«/ - stolica coin /kЌin/ - novčić rare /rE«/ - redak4. /au/ cow /kau/ - krava 8. /u«/ tour /tu«/ - obilazak shout /Saut/ - vikati doer /du«/ - vršilac doubt /daut/ - sumnjati your /ju«/ - vaš, tvoj(18.3.) SUGLASNICI (CONSONANTS)Suglasnici su glasovi koji nastaju kad vazduh prilikom prolaza kroz usnu duplju na svom putunailazi na neku prepreku. U engleskom jeziku ima 24 suglasnika. Prema načinu obrazovanjamozemo ih podeliti na sledeće grupe:1. PRASKAVI SUGLASNICI (PLOZIVI) 4. SLOŢENI SUGLASNICI (AFRIKATI) zvučni bezvučni zvučni bezvučni /b/ /p/ /dZ/ /tS/ /d/ /t/ /g/ /k/2. STRUJNI SUGLASNICI (FRIKATIVI) 5. NOSNI SUGLASNICI (NAZALI) zvučni bezvučni /m/ /n/ /z/ /s/ /N/ /D/ /T/ /Z/ /S/ /v/ /f/ /r/ /h/3. BOČNI SUGLASNICI (LATERALI) 6. POLUSAMOGLASNICI (POLUVOKALI) /l/ /w/ /j/Većina engleskih suglasnika je slična ili ista kao srpski, a ovde ćemo ukazati na one koji serazlikuju od suglasnika u srpskom jeziku./d/ Englesko /d/ je tvrĎi glas od srpskog d. Obrazuje se tako što se vrhom jezika pritisne mestoneposredno iza prednjih gornjih zuba, pa se onda jezik odvoji i vazduh sakupljen u ustima ispusti./t/ Englesko /t/ je za razliku od srpskog t aspirovano. Obrazuje se na isti nacin kao englesko/d/, s tim što je za razliku od njega /t/ bezvučan suglasnik./p//k/ Ovi engleski glasovi su za razliku od srpskih aspirovani i tvrĎi./h/ Englesko /h/ je mekše i manje čujno od srpskog h. U nekim slučajevima se gotovo i ne čuje.Podseća na snaţnije disanje. - 82 -
  • /r/ Prilikom izgovora ovog glasa vrh jezika je podignut ka tvrdom nepcu, a njegov ostali deo sedrţi dosta nisko u ustima. Kod izgovora srpskog r vrh jezika moze da vibrira (treperi), što nije slučajsa engleskim /r/./v/ Obrazuje se kad se gornjim zubima pritisne spoljni deo donje usne. Trenje je veće nego zasrpski glas v./D//T/ Ovi glasovi se obrazuju kad se vrh jezika stavi ovlaš na samu ivicu gornjih zuba saunutrašnje strane, s tim što se ispod njih ostavi mali prolaz za vazduh. Vrh jezika moze biti i blagoisturen. Ako pri propuštanju vazdušne struje glasne ţice trepere, izgovoricemo zvučni suglasnik/D/, a ako su glasne ţice relativno mirne, izgovoricemo bezvučno /T/./S/ U poreĎenju sa srpskim љ ovaj engleski suglasnik je tamniji i mekši./Z/ Tamnije i mekše je od srpskog ћ./l/ U engleskom jeziku postoje dve varijante glasa /l/: svetlo /l/ i tamno /l/. Svetlo /l/ stoji ispredsamoglasnika i ispred /j/. Tamno /l/ stoji ispred suglasnika i na kraju reči. Prilikom izgovora obe ovevarijante vrh jezika se nalazi odmah iza zuba, samo se menja poloţaj njegovog ostalog dela. Kodsvetlog /l/, koje je slično srpskom, srednji dio jezika se uzdiţe prema tvrdom nepcu i nalazi se upoloţaju jedne vrste samoglasnika /u/./tS/ Ovaj suglasnik je na pola puta izmeĎu srpskog č i ć./dZ/ Ovaj suglasnik je na pola puta izmeĎu srpskog dћ i Ď./N/ Najčesće se javlja ispred glasa /g/ i onda njegov izgovor ne predstavlja teškoću jer se i usrpskom ovaj glas čuje kada se n nalazi ispred g i k (npr. tango, banka). MeĎutim, kada iza /N/ neslede ni /g/ ni /k/, ovaj glas je teţe izgovoriti čisto, bez pojave glasa /g/ na kraju./w/ Prilikom izgovora ovog glasa usne su isturene i zokruţene kao za srpski samoglasnik u, azatim se naglo prelazi na sledeći samoglasnik u reči.ENGLESKI SUGLASNICI KROZ PRIMERE1. /p/ pen /pen/ - naliv-pero 13. /s/ soon /su:n/ - uskoro copy /kГpi/ - kopija sister /’sist«:/ - sestra happen /’hQp«n/ - dogoditi se dress /dres/ - haljina2. /b/ back /bQk/ - leĎa 14. /z/ zone /zЌun/ - zona job /dZГb/ - posao roses /rЌuziz/ - ruţe about /«’baut/ - oko busy /’bizi/ - zauzet3. /t/ tea /ti:/ - čaj 15. /S/ ship /Sip/ - brod city /’siti:/ - grad sure /Su(r)/ - siguran better /’bet«:/ - bolje station /’steiSn/ - - 83 -
  • 4. /d/ ladder /’lQd«:/ - merdevine 16. /Z/ pleasure /’pleZ«/ - zadovoljstvo day /dei/ - dan vision /’viZ«n/ - vid odd /Гd/ - čudan garage /’gQrα:Z/ - garaţa5. /k/ key /ki:/ - ključ 17. /h/ he /hi:/ - on cock /kГk/ - pevac whole /hЌul/ - celina school /sku:l/ - škola behind /bi’haind/ - iza6. /g/ get /get/ - dobiti 18. /m/ hammer /’hQm «:/ - čekic ghost /gЌust/ - duh mouse /maus/ - miš big /big/ - veliki sum /s«m/ - šuma7. /tS/ church / tS«:tS/ - crkva 19. /n/ nice /nais/ - prijatan match /mQtS/ - šibica sun /s«n/ - sunce nature /’neitS«:/ - priroda funny /f«ni:/ - smešan8. /dZ/ judge /dZ«dZ/ - sudija 20. /N/ drink /driNk/ - piti age /eidZ/ - doba ring /riN/ - zvono soldier /’souldZ«:/ - vojnik long /lЌN/ - dug9. /f/ fat /fQt/ - mast 21. /l/ love /lГv/ - ljubav coffee /’kЌfi:/ - kafa feel /fi:l/ - osećati half /hα:f/ - pola hello /he’l«u/ - zdravo10. /v/ move /mu:v/ - preseliti 22. /r/ red /red/ - crven very /’veri/ - veoma sorry /’sЌri/ - oprostite heavy /’hevi:/ - teţak right /rait/ - pravda11. /T/ thing /TiN/ - stvar 23. /j/ yet /jet/ - ipak author /’ЌT«:/ - autor use /ju:s/ - upotreba month /mГnT/ - mesec beauty /’bju:ti:/ - lepota12. /D/ this /Dis/ - ovo 24. /w/ one /w«n/ - jedan other /’«D«:/ - drugi wet /wet/ - vlaţan with /wiD/ - sa queen /kwi:n/ - kraljica - 84 -