De dood komt steeds later <ul><li>Van uitstel komt geen afstel </li></ul><ul><li>Beschouwingen over het levenseinde </li><...
Levensbeëindiging en dementie: dé discussie voor de komende jaren <ul><li>64 jarige vrouw lijdt aan dementie </li></ul><ul...
 
<ul><li>1900:  40 jaar </li></ul><ul><li>nu:  man  78 jaar  </li></ul><ul><li>prognose:  in 2050  90 jaar </li></ul><ul><l...
 
Gezonder? <ul><li>Aantal mensen met chronische ziekten neemt sterk toe </li></ul><ul><li>Levensverwachting zonder beperkin...
<ul><li>Ja, door betere hygiëne, betere voeding, beter milieu, ook door betere medische mogelijkheden </li></ul><ul><li>Ne...
Discussie over ‘Levensbeëindiging’ en ‘voltooid leven’ is eeuwen oud <ul><ul><ul><li>Bij de Grieken was oud out: 60 jarige...
Spotdicht uit 1905 <ul><li>Brother I am sixty one </li></ul><ul><li>So my work is done </li></ul><ul><li>Calm should follo...
Voltooid leven <ul><li>Bestaat die pil? </li></ul><ul><li>-Pil van Drion </li></ul><ul><li>-70 jaar: zelf kiezen voor leve...
<ul><li>Vrijwillig en weloverwogen verzoek van de patiënt </li></ul><ul><li>uitzichtloos en ondraaglijk lijden </li></ul><...
<ul><li>Medische beslissingen   Wie beslist als het over leven en dood gaat?  Wie beslist over welke behandeling? Ziekte k...
Autonomie heeft te maken met visie op de mens auto = zelf en nomos=wetten Wezenlijke kenmerken van de mens: Mens als moree...
Sociale Aspecten van de mens <ul><li>Gemeenschapsdenken </li></ul><ul><li>Verantwoordelijkheid </li></ul><ul><li>In-relati...
Wat te doen bij ernstige of levensbedreigende ziekte ? <ul><li>Wel of niet behandelen? </li></ul><ul><li>Tot hoever als he...
Verlichting van het  lijden <ul><li>Afscheid nemen </li></ul><ul><li>Terugtrekken uit de maatschappij </li></ul><ul><li>Me...
Als ik niet zelf meer kan beslissen: beslissingen bij wilsonbekwamen <ul><li>Gehandicapte pasgeborenen </li></ul><ul><li>C...
Wat is wilsbekwaamheid? <ul><li>Wilsbekwaam=vermogen om te kunnen besluiten </li></ul><ul><li>Kunnen afwegen: doel en waar...
Dementie <ul><li>NVVE: voeg criterium toe van “onomkeerbaar verlies van persoonlijke waardigheid”=  waardigheidscriterium ...
Dementie <ul><li>Wat is waardig leven, waardige zorg en een waardige dood </li></ul>
Verlies van waardigheid bij dementie <ul><li>Decorumverlies </li></ul><ul><li>Verlies van tijdsbesef </li></ul><ul><li>Ken...
Bert Keizer in Trouw: “je moet altijd op tijd aan de bel trekken ” <ul><ul><ul><ul><ul><li>79 jarige vrouw: vader en broer...
Wilsbeschikking voor wilsonbekwaamdheid <ul><li>Op tijd wilsbeschikking opstellen </li></ul><ul><li>Deponeren bij naasten ...
Praktische invulling <ul><li>Wilsbeschikking en volmacht </li></ul><ul><li>Zet uw wensen op papier </li></ul><ul><li>Stel ...
Ethische overwegingen <ul><li>Primum nil nocere en leven behouden: eed van Hippocrates </li></ul><ul><li>het goede zoeken ...
Ethiek en moraal <ul><li>Normen en waarden veranderen </li></ul><ul><li>Ethiek is niet statisch, verandert met maatschappe...
Eerbied voor het leven <ul><li>Albert Schweitzer: ik wil leven te midden van leven dat leven wil. </li></ul><ul><li>Op zoe...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

De dood komt steeds later drempt nov 2011

420

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
420
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "De dood komt steeds later drempt nov 2011"

  1. 1. De dood komt steeds later <ul><li>Van uitstel komt geen afstel </li></ul><ul><li>Beschouwingen over het levenseinde </li></ul><ul><li>Prof. Dr. Doeke Post </li></ul><ul><li>Em. Hoogleraar Sociale Geneeskunde </li></ul><ul><li>Universiteit van Groningen </li></ul>
  2. 2. Levensbeëindiging en dementie: dé discussie voor de komende jaren <ul><li>64 jarige vrouw lijdt aan dementie </li></ul><ul><li>Geeft telkens aan dat ze haar leven wil laten beëindigen </li></ul><ul><li>Heeft dat in haar gezonde jaren in een wilsbeschikking aangegeven </li></ul><ul><li>2010: 25 keer euthanasie bij dementerenden die nog wel wilsbekwaam waren </li></ul>
  3. 4. <ul><li>1900: 40 jaar </li></ul><ul><li>nu: man 78 jaar </li></ul><ul><li>prognose: in 2050 90 jaar </li></ul><ul><li>vrouw 82 jaar </li></ul><ul><li>oplopend naar 120 jaar </li></ul>
  4. 6. Gezonder? <ul><li>Aantal mensen met chronische ziekten neemt sterk toe </li></ul><ul><li>Levensverwachting zonder beperkingen ligt rond de 70 jaar </li></ul><ul><li>Levensverwachting in goed ervaren gezondheid ligt rond 65 jaar </li></ul><ul><li>Gemiddeld leeft een Nederlandse vrouw de helft van haar leven met een chronische ziekte </li></ul>
  5. 7. <ul><li>Ja, door betere hygiëne, betere voeding, beter milieu, ook door betere medische mogelijkheden </li></ul><ul><li>Nee, meer chronische ziekten, waaronder dementie, techniek laat ons langer lijden </li></ul><ul><li>De geneeskunde heeft veel goeds gebracht, maar brengt ons nu in de moeilijkheden. De medische wetenschappen lijken hun doel voorbij te schieten </li></ul>
  6. 8. Discussie over ‘Levensbeëindiging’ en ‘voltooid leven’ is eeuwen oud <ul><ul><ul><li>Bij de Grieken was oud out: 60 jarigen werden van de brug gegooid </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Ook bij andere volken was levensbeëindiging gewoon </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>1905 Sir William Osler stelt voor om het leven van 60 jarigen als voltooid te beschouwen: levensbeëindiging met chloroform </li></ul></ul></ul>
  7. 9. Spotdicht uit 1905 <ul><li>Brother I am sixty one </li></ul><ul><li>So my work is done </li></ul><ul><li>Calm should follow after storm </li></ul><ul><li>Reach me down the chloroform </li></ul>
  8. 10. Voltooid leven <ul><li>Bestaat die pil? </li></ul><ul><li>-Pil van Drion </li></ul><ul><li>-70 jaar: zelf kiezen voor levensbeëindiging </li></ul><ul><li>-Deskundige hulpverlener: hoeft geen arts te zijn </li></ul><ul><li>-Zelf? Of is leven ook: delen met anderen? </li></ul><ul><li>vb: vrouw van 86 jr: blind, doof,geheugenstoornissen. </li></ul>
  9. 11. <ul><li>Vrijwillig en weloverwogen verzoek van de patiënt </li></ul><ul><li>uitzichtloos en ondraaglijk lijden </li></ul><ul><li>voorlichting over de situatie en de vooruitzichten </li></ul><ul><li>geen redelijke andere oplossing voorhanden </li></ul><ul><li>raadpleging van een andere, onafhankelijke arts </li></ul><ul><li>goede documentatie </li></ul><ul><li>arts dient de levensbeëindiging zelf uit te voeren </li></ul>
  10. 12. <ul><li>Medische beslissingen Wie beslist als het over leven en dood gaat? Wie beslist over welke behandeling? Ziekte kan terminaal worden en wat dan…? </li></ul><ul><li>Uitgangspunten: </li></ul><ul><li>De patient is autonoom als het om beslissingen gaat </li></ul><ul><li>De arts is adviseur </li></ul><ul><li>Respect is het kernwoord </li></ul>
  11. 13. Autonomie heeft te maken met visie op de mens auto = zelf en nomos=wetten Wezenlijke kenmerken van de mens: Mens als moreel wezen Mens als sociaal wezen Mens als religieus wezen
  12. 14. Sociale Aspecten van de mens <ul><li>Gemeenschapsdenken </li></ul><ul><li>Verantwoordelijkheid </li></ul><ul><li>In-relatie-staan </li></ul><ul><li>vertrouwen </li></ul>
  13. 15. Wat te doen bij ernstige of levensbedreigende ziekte ? <ul><li>Wel of niet behandelen? </li></ul><ul><li>Tot hoever als het om bijwerkingen gaat? </li></ul><ul><li>Stoppen behandeling? </li></ul><ul><li>Levensbeëindiging ? </li></ul><ul><li>Goed overleg met arts belangrijk </li></ul><ul><li>Second opinie </li></ul>
  14. 16. Verlichting van het lijden <ul><li>Afscheid nemen </li></ul><ul><li>Terugtrekken uit de maatschappij </li></ul><ul><li>Medische interventie </li></ul><ul><li>curatief en palliatief </li></ul><ul><li>pijn, moeheid, </li></ul><ul><li>benauwdheid </li></ul><ul><li>Aandacht en luisteren </li></ul>
  15. 17. Als ik niet zelf meer kan beslissen: beslissingen bij wilsonbekwamen <ul><li>Gehandicapte pasgeborenen </li></ul><ul><li>C omapatiënten </li></ul><ul><li>Demente patiënten </li></ul><ul><li>Gemeenschappelijk kenmerk: verlies van autonomie </li></ul>
  16. 18. Wat is wilsbekwaamheid? <ul><li>Wilsbekwaam=vermogen om te kunnen besluiten </li></ul><ul><li>Kunnen afwegen: doel en waarden </li></ul><ul><li>Vermogen tot communiceren </li></ul><ul><li>informatie kunnen opnemen en keuzen </li></ul><ul><li>kunnen uitdrukken </li></ul><ul><li>Vermogen tot redeneren en deliberen </li></ul>
  17. 19. Dementie <ul><li>NVVE: voeg criterium toe van “onomkeerbaar verlies van persoonlijke waardigheid”= waardigheidscriterium </li></ul><ul><li>dit voor dementen, chronisch psychiatrische stoornissen en mensen “die klaar zijn met het leven” </li></ul>
  18. 20. Dementie <ul><li>Wat is waardig leven, waardige zorg en een waardige dood </li></ul>
  19. 21. Verlies van waardigheid bij dementie <ul><li>Decorumverlies </li></ul><ul><li>Verlies van tijdsbesef </li></ul><ul><li>Kent omgeving niet meer </li></ul><ul><li>Zelfbewustzijn is weg </li></ul>
  20. 22. Bert Keizer in Trouw: “je moet altijd op tijd aan de bel trekken ” <ul><ul><ul><ul><ul><li>79 jarige vrouw: vader en broer overleden aan ziekte van Alzheimer </li></ul></ul></ul></ul></ul><ul><li>bij haar ook de ziekte geconstateerd </li></ul><ul><li>wilde absoluut niet verder leven met deze ellende </li></ul><ul><li>verzoek om euthanasie </li></ul><ul><li>ondragelijk en uitzichtloos lijden </li></ul><ul><li>euthanasieverzoek ingewilligd </li></ul>
  21. 23. Wilsbeschikking voor wilsonbekwaamdheid <ul><li>Op tijd wilsbeschikking opstellen </li></ul><ul><li>Deponeren bij naasten en bij huisarts </li></ul><ul><li>In de wilsbeschikking moet staan wat men wil omtrent verder behandelen, wel of niet sondevoeding en vochttoediening, reanimatie, terminale sedatie </li></ul><ul><li>Volmacht via de notaris </li></ul>
  22. 24. Praktische invulling <ul><li>Wilsbeschikking en volmacht </li></ul><ul><li>Zet uw wensen op papier </li></ul><ul><li>Stel notarieel een gevolmachtigde aan </li></ul><ul><li>www.nvve.nl </li></ul><ul><li>www.zorgverklaring.nl </li></ul><ul><li>Niet-reanimerenpenning (NVVE) </li></ul><ul><li>NPV-Levensverklaring:www.npvzorg.nl </li></ul><ul><li>tel. 0318 547878 </li></ul>
  23. 25. Ethische overwegingen <ul><li>Primum nil nocere en leven behouden: eed van Hippocrates </li></ul><ul><li>het goede zoeken voor de patiënt </li></ul><ul><li>kwaliteit van leven: waardigheid </li></ul><ul><li>waarde onafhankelijk van kwaliteit van leven? </li></ul><ul><li>Van Eijk: leven is een fundamentele intrinsieke waarde en dus is levensbeëindiging niet aanvaardbaar </li></ul><ul><li>Goede palliatieve zorg maakt terminale fase dragelijk </li></ul><ul><li>Zingevingsvraagstuk: zinvolle dood (Norbert Elias) </li></ul>
  24. 26. Ethiek en moraal <ul><li>Normen en waarden veranderen </li></ul><ul><li>Ethiek is niet statisch, verandert met maatschappelijke opvattingen:situatieve ethiek </li></ul><ul><li>Deontologische ethiek=plichtethiek: wel statische normen </li></ul><ul><li>Bij normen hoort ook verantwoordelijkheid </li></ul><ul><li>Zorgvisie: barmhartigheid, aandacht, luisteren,respect. </li></ul>
  25. 27. Eerbied voor het leven <ul><li>Albert Schweitzer: ik wil leven te midden van leven dat leven wil. </li></ul><ul><li>Op zoek naar het goede voor de patiënt </li></ul><ul><li>Is het leven heilig? </li></ul><ul><li>Bestaat er ook eerbied voor een waardige dood? </li></ul><ul><li>Mensvisie: mens als relationeel wezen: </li></ul><ul><li>Buber: Ik-Gij en ik-gij-relatie essentieel </li></ul><ul><li>Levinas: mens word je in het gelaat van de ander </li></ul>
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×