Hoàn thiện kiểm toán chu trình hàng tồn kho trong kiểm toán báo cáo tài chính t
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Hoàn thiện kiểm toán chu trình hàng tồn kho trong kiểm toán báo cáo tài chính t

on

  • 426 views

 

Statistics

Views

Total Views
426
Views on SlideShare
426
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
17
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Hoàn thiện kiểm toán chu trình hàng tồn kho trong kiểm toán báo cáo tài chính t Document Transcript

  • 1. Lêi nãi ®Çu Trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng, KiÓm to¸n ®· trë thµnh nhu cÇutÊt yÕu ®èi víi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh vµchÊt lîng qu¶n lý cña c¸c Doanh nghiÖp. T¹i ViÖt Nam, ho¹t ®éngKiÓm to¸n ®· kh«ng ngõng ph¸t triÓn c¶ vÒ quy m«, chÊt lîng, còngnh c¸c lÜnh vùc ®îc KiÓm to¸n. Nh÷ng C«ng ty KiÓm to¸n ®éc lËp ra®êi ®· kh¼ng ®Þnh ®îc vÞ thÕ cña ngµnh KiÓm to¸n ë níc ta. Cïngvíi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng viÖc KiÓm to¸n trë thµnhmét ho¹t ®éng kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi th«ng tin tµi chÝnh cña c¸cDoanh nghiÖp. Trong thêi gian thùc tËp t¹i C«ng ty cæ phÇn kiÓm to¸n - T vÊnthuÕ em nhËn thÊy chu tr×nh hµng tån kho lµ mét trong nh÷ng chutr×nh phøc t¹p, dÔ x¶y ra gian lËn vµ thêng ®îc KiÓm to¸n C«ng tychó träng trong c¸c cuéc KiÓm to¸n b¸o c¸o Tµi chÝnh. V× vËy, em ®·chän ®Ò tµi :"Hoµn thiÖn KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho trongKiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh t¹i C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊnthuÕ" lµm chuyªn ®Ò b¸o c¸o thùc tËp cña m×nh. Môc tiªu cña b¸o c¸othùc tËp lµ dùa trªn lý luËn chung vÒ KiÓm to¸n Chu tr×nh hµng tånkho trong quy tr×nh KiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh vµ thùc tÕ KiÓm to¸nChu tr×nh hµng tån kho do C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕthùc hiÖn ë mét ®Ó tiÕn hµnh ®èi chiÕu gi÷a lý thuyÕt vµ thùc tÕ, tõ®ã ®Ò xuÊt c¸c ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c KiÓm to¸n Hµngtån kho trong KiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh t¹i C«ng ty.
  • 2. PHÇN 1 C¥ Së Lý LUËN CñA KIÓM TO¸N chu tr×nh hµng tån kho TRONG KIÓM TO¸N B¸O C¸O TµI CHÝNHI - CHU TR×NH hµng tån kho VíI VÊN §Ò KIÓM TO¸N1. B¶n chÊt vµ chøc n¨ng cña chu tr×nh hµng tån kho ¶nh hëng tíic«ng t¸c KiÓm to¸n.1.1. §Æc ®iÓm chung vÒ chu tr×nh hµng tån kho -Hµng tån kho lµ tµi s¶n lu ®éng cña Doanh nghiÖp biÓu hiÖndíi d¹ng vËt chÊt cô thÓ díi nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau, tuú thuéc vµolo¹i h×nh Doanh nghiÖp vµ ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng kinh doanh cñaDoanh nghiÖp. Hµng tån kho trong Doanh nghiÖp th¬ng m¹i baogåm: hµng ho¸ dù tr÷ cho lu th«ng ( kÓ c¶ sè hµng ®em göi b¸nhoÆc lµ hµng ho¸ ®ang ®i ®êng ). Hµng tån kho trong DoanhnghiÖp s¶n xuÊt gåm: Nguyªn vËt liÖu, C«ng cô dù tr÷ cho qu¸ tr×nhs¶n xuÊt, Thµnh phÈm, S¶n phÈm hoµn thµnh, S¶n phÈm dë dangvµ Hµng göi b¸n hoÆc lµ Hµng ®ang ®i ®êng. - Hµng tån kho cã c¸c ®Æc ®iÓm: + Hµng tån kho ¶nh hëng trùc tiÕp tíi gi¸ vèn hµng b¸n v× vËy¶nh hëng trùc tiÕp tíi lîi nhuËn trong n¨m. + Hµng tån kho thêng chiÕm tû träng lín so víi tæng tµi s¶n lu®éng trong Doanh nghiÖp bao gåm nhiÒu chñng lo¹i vµ qu¸ tr×nhqu¶n lý rÊt phøc t¹p. + Hµng tån kho ®îc ®¸nh gi¸ th«ng qua sè lîng chÊt lîng, t×nhtr¹ng hµng tån kho.
  • 3. + Hµng tån kho ®î b¶o qu¶n cÊt tr÷ ë nhiÒu níi kh¸c nhau nhiÒu®èi tîng qu¶n lý kh¸c nhau cã ®¾c ®iÓm b¶o qu¶n kh¸c nhau ®iÒunµy dÉn tíi kiÓm so¸t ®èi víi hµng tån kho gÆp nhiÒu khã kh¨n. - Chu tr×nh vËn ®«ng cña hµng tån kho b¾t ®Çu tõ nguyªn vËtliÖu, c«ng cô dông cô sang s¶n phÈm dë dang råi ®Õn thµnh phÈmhµng ho¸. Sù vËn ®éng cña hµng tån kho ¶nh hëng tíi nhiÒu kho¶nmôc trªn b¸o c¸o tµi chÝnh nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ s¶nxuÊt chung, gi¸ vèn hµng b¸n, chi phÝ s¶n phÈm dë dang, dù phßnggi¶m gi¸ hµng tån kho… Lµ nh÷ng chØ tiªu thÓ hiÖn t×nh h×nh s¶nxuÊt kinh doanh, ®Þnh híng ph¸t triÓn cña Doanh nghiÖp. Khi thùchiÖn KiÓm to¸n th× chu tr×nh hµng tån kho lu«n lµ mét chu tr×nhKiÓm to¸n quan träng trong KiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh.1.2. Chøc n¨ng cña chu tr×nh. chøc n¨ng mua hµng Khi cã nhu cÇu mua hµng th× c¸c bé phËn cã liªn quan sÏ lËpphiÕu ®Ò nghÞ mua hµng. Sau khi phiÕu ®Ò nghÞ mua hµng ®îcphª chuÈn bé phËn cung øng sÏ lËp ®¬n ®Æt hµng vµ göi cho nhµcung cÊp ®· lùa chän. PhiÕu yªu cÇu mua hµng do bé phËn cã tr¸ch nhiÖm lËp (nhbé phËn vËt t). PhiÕu ®îc lËp theo kÕ ho¹ch s¶n xuÊt hoÆc lËp ®étxuÊt. §¬n ®Æt hµng: C¨n cø vµo phiÕu ®Ò nghÞ mua hµng ®· ®îcphª chuÈn cña Gi¸m ®èc (hoÆc ngêi phô tr¸ch) bé phËn mua hµnglËp ®¬n ®Æt hµng ®Ó göi cho nhµ cung cÊp. MÉu cña ®¬n ®Æthµng ®îc thiÕt kÕ s½n cã ®Çy ®ñ c¸c cét cÇn thiÕt nh»m h¹n chÕ tèi®a c¸c sai sãt. Chøc n¨ng nhËn hµng
  • 4. Khi bªn nhµ cung cÊp giao hµng bé phËn nhËn hµng sÏ dùa trªn®¬n ®Æt hµng ®Ó kiÓm tra vÒ mÉu m·, sè lîng, chñng lo¹i, quy c¸ch,phÈm chÊt vµ thêi gian gia hµng, cuèi cïng trëng nhãm ph¶i lËp biªnb¶n kiÓm nhËn hµng. Bé phËn nhËn hµng ph¶i ®éc lËp víi bé phËnkho vµ bé phËn kÕ to¸n. Chøc n¨ng lu kho Hµng ®îc chuyÓn tíi kho vµ hµng sÏ ®îc kiÓm tra vÒ chÊt lîng,sè lîng vµ sau ®ã cho nhËp kho. Mçi khi nhËp ®ñ kho thñ kho ph¶ilËp phiÕu nhËp kho vµ sau ®ã bé phËn kho ph¶i th«ng b¸o chophßng kÕ to¸n vÒ sè lîng hµng nhËn vµ cho nhËp kho. Chøc n¨ng xuÊt kho vËt t hµng ho¸ §èi víi mét ®¬n vÞ s¶n xuÊt th× xu©t kho cã 2 lý do c¬ b¶n lµxuÊt cho néi bé ( cho s¶n xuÊt, cho qu¶n lý Doanh nghiÖp ) vµ xuÊtb¸n. - XuÊt vËt t, hµng ho¸ cho néi bé: Khi cã hîp ®ång s¶n xuÊtmíi hoÆc theo kÕ ho¹ch s¶n xuÊt hoÆc c¸c nhu cÇu vËt t trong néibé Doanh nghiÖp c¸c bé ph©n sÏ lËp phiÕu xin lÜnh vËt t, bé phËnvËt t lËp phiÕu xuÊt kho (khi phiÕu xin lÜnh vËt t ®îc phª chuÈn ). PhiÕu xin lÜnh vËt t: Do bé phËn s¶n xuÊt (hoÆc c¸c bé phËnkh¸c) c¨n cø nhu cÇu s¶n xuÊt (hoÆc nhu cÇu b¸n hµng hoÆc qu¶nlý Doanh nghiÖp), ngêi phô tr¸ch bé phËn ®ã lËp phiÕu xin lÜnh vËtt trong ®ã ph¶i ghi râ lo¹i vËt t, sè m·, chóng lo¹i, quy c¸ch, phÈmchÊt, sè lîng vµ thêi gian giao vËt t. - XuÊt khi ®Ó b¸n: C¨n cø vµo ®¬n ®Æt mua bé phËn tiªu thôlËp ho¸ ®¬n b¸n hµng vµ lËp phiÕu xuÊt kho, ngoµi ra bé phËn vËnchuyÓn ph¶i lËp chøng tõ vËn chuyÓn.
  • 5. Ho¸ ®¬n b¸n hµng: §îc bé phËn tiªu thô lËp thµnh nhiÒu liªn ®Ólu ë cuèng vµ giao cho kh¸ch hµng, giao cho bé phËn kÕ to¸n ®Óthanh to¸n vµ ghi sæ. Trong ho¸ ®¬n ghi râ c¸c néi dung nh ngµyth¸ng giao hµng, lo¹i hµng giao. m· sè, chóng lo¹i quy c¸ch, phÈmchÊt, sæ lîng, ®¬n gi¸ vµ thµnh tiÒn thµnh to¸n. PhiÕu xuÊt kho: §îc bé phËn vËt t hoÆc bé phËn b¸n hµng lËpthµnh nhiÒu liªn ®Ó lu cuèng, xuÊt kho vµ ghi sæ kÕ to¸n. PhiÕuxuÊt ghi râ c¸c néi dung nh lo¹i vËt t, hµng ho¸ chñng lo¹i quy c¸ch,phÈm chÊt, sè lîng vµ ngµy xuÊt. Chøng tõ vËn chuyÓn (vËn ®¬n): Do bé phËn vËn chuyÓn lËphoÆc C«ng ty cung cÊp dÞch vô vËn chuyÓn lËp (nÕu thuª dÞch vôvËn chuyÓn). §©y lµ tµi liÖu minh chøng cho viÖc hµng ®· ®îc xuÊtkho giao cho kh¸ch, chøng tõ vËn chuyÓn ®îc ®Ýnh kÌm víi phiÕuxuÊt kho hoÆc ho¸ ®¬n b¸n hµng lµm minh chøng cho nghiÖp vô b¸nhµng. Chøc n¨ng s¶n xuÊt KÕ ho¹ch vµ lÞch tr×nh s¶n xuÊt ®îc x©y dùng dùa vµo c¸c ícto¸n vÒ nhu cÇu ®èi víi s¶n phÈm cña C«ng ty còng nh dùa vµo t×nhh×nh thùc tÕ hµng tån kho hiÖn cã. Do vËy nã cã thÓ b¶o ®¶m r»ngC«ng ty sÏ s¶n xuÊt nh÷ng hµng ho¸ ®¸p øng nhu cÇu cña kh¸chhµng, tr¸nh t×nh tr¹ng ø ®äng hµng ho¸ hoÆc khã tiªu thô ®èi víi métsè hµng ho¸ cô thÓ.ViÖc s¶n xuÊt theo kÕ ho¹c vµ lÞch tr×nh cã thÓgióp C«ng ty b¶o ®¶m vÒ viÖc chuÈn bÞ ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè nhnguyªn vËt liÖu vµ nh©n c«ng cho yªu cÇu s¶n xuÊt trong kú. Tr¸ch nhiÖm víi hµng ho¸ trong giai ®o¹n s¶n xuÊt thuéc vÒnh÷ng ngêi gi¸m s¸t s¶n xuÊt. Nguyªn vËt liÖu ®îc chuyÓn tíi ph©n x-ëng cho tíi khi c¸c s¶n phÈm ®îc hoµn thµnh vµ ®îc chuyÓn vµo khos¶n phÈm th× ngêi gi¸m s¸t s¶n xuÊt ®îc ph©n c«ng theo dâi ph¶i cã
  • 6. tr¸ch nhiÖm kiÓm so¸t vµ n¾m ch¾c tÊt c¶ t×nh h×nh trong qu¸ tr×nhs¶n xuÊt. C¸c chøng tõ sæ s¸ch ®îc sö dông chñ yÕu ®Ó ghi chÐpvµ theo dâi gåm c¸c phiÕu yªu cÇu sö dông, phiÕu xuÊt kho, b¶ngchÊm c«ng, c¸c b¶ng kª, b¶ng ph©n bæ vµ hÖ thèng sæ s¸ch kÕ to¸nchi phÝ. Lu kho thµnh phÈm §©y lµ chøc n¨ng nh»m b¶o qu¶n vµ qu¶n lý tµi s¶n cña DoanhnghiÖp khi vËt t, hµng ho¸, thµnh phÈm ®îc nhËp kho. C«ng viÖcnµy Doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc canh phßng b¶o vÖ tr¸nh mÊt m¸t,tr¸nh bÞ l¹m dông tµi s¶n, ®ång thêi sö dông c¸c trang thiÕt bÞ b¶oqu¶n nh»m ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn b¶o qu¶n vËt chÊt. Khi nhËp khohay xuÊt kho c¸c bªn ph¶i cã ®Çy ®ñ c¸c giÊy tê hîp lÖ thñ kho míi ®-îc nhËp, xuÊt kho. MÆt kh¸c thñ kho lµ ngêi chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ tµis¶n m×nh tr«ng coi vµ ph¶i ghi chÐp ®Ó theo dâi vÒ sè lîng vËt t,hµng ho¸, thµnh phÈm nhËp – xuÊt – tån kho. XuÊt thµnh phÈm ®i tiªu thô XuÊt thµnh phÈm chØ ®îc thùc hiÖn khi ®· nhËn ®îc sù phªchuÈn, thêng lµ ®¬n ®Æt mua hµng cña kh¸ch hµng. Khi xuÊt khothµnh phÈm ph¶i lËp phiÕu xuÊt kho. Bé phËn vËn chuyÓnph¶i lËpphiÕu vËn chuyÓn hµng cã ®¸nh sè thø tù tõ tríc vµ chØ râ hµng ho¸®îc vËn chuyÓn. PhiÕu vËn chuyÓn hµng ®îc lËp thµnh ba liªn, liªnthø nhÊt ®îc lËp t¹i phßng tiÕp vËn ®Ó lµm chøng tõ minh chøng vÒviÖc vËn chuyÓn, liªn thø hai ®îc sÏ ®îc göi tíi phßng tiªu thô hoÆcbé phËn tÝnh tiÒn kÌm theo. §¬n ®Æt mua cña kh¸ch hµng ®Ó lµmc¨n cø ghi ho¸ ®¬n cho kh¸ch hµng vµ liªn thø ba sÏ ®îc ®Ýnh kÌm bªnngoµi bao kiÖn cña hµng ho¸ trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn. Ho¹t ®éngkiÓm so¸t nµy sÏ gióp cho kh¸ch hµng kiÓm tra ®îc phiÕu vËnchuyÓn hµng g¾n trªn bao kiÖn hµng nh»m x¸c ®Þnh xem cã sù
  • 7. kh¸c biÖt g× gi÷a sè hµng ®Æt mua víi sè hµng thùc nhËn kh«ng.Trong trêng hîp hµng ho¸ ®îc v©n chuyÓn thuª bëi mét C«ng ty tiÕpvËn th× phiÕu vËn chuyÓn sÏ ®îc lËp thªm mét thø liªn thø t, liªn nµysÏ ®îc giao cho bªn cung cÊp dÞch vô vËn chuyÓn ®Ó lµm c¨n cøtÝnh cíc phÝ.2. §Æc ®iÓm h¹ch to¸n hµng tån kho ¶nh hëng ®Õn KiÓm to¸n. Víi nh÷ng ®Æc trng nh trªn, yªu cÇu thùc hiÖn tèt c«ng t¸c qu¶nlý vµ h¹ch to¸n hµng tån kho lµ ®iÒu kiÖn quan träng kh«ng thÓthiÕu ®îc, gãp phÇn vµo c«ng t¸c qu¶n lý, thóc ®Èy viÖc cung cÊp®Çy ®ñ, kÞp thêi, ®ång bé cho s¶n xuÊt còng nh tiªu thô, nh»m ng¨nchÆn c¸c hiÖn tîng mÊt m¸t, hao hôt, l·ng phÝ trong kinh doanh.2.1. VÒ nguyªn t¾c kÕ to¸n. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶i tu©n theo nh÷ng nguyªn t¾c quèc tÕ:- Nguyªn t¾c ho¹t ®éng liªn tôc: Doanh nghiÖp ho¹t ®éng cã thêi h¹nhoÆc Ýt nhÊt kh«ng bÞ gi¶i thÓ trong t¬ng lai gÇn th× ph¶i lËpBCTC ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n theo gi¸ gèc, kh«ng theo gi¸ thÞ trêng.- Nguyªn t¾c vÒ tÝnh chia c¾t niªn ®é cña c¸c n¨m lµ g¾n chi phÝvµo c¸c n¨m tµi chÝnh liªn quan vµ chØ cã nh÷ng chi phÝ ®ã mµ th«i.- Nguyªn t¾c tÝnh nhÊt qu¸n: Trong qu¸ tr×nh kÕ to¸n hµng tån khomäi kh¸i niÖm, nguyªn t¾c, ph¬ng ph¸p kÕ to¸n ph¶i ®îc thùc hiÖnnhÊt qu¸n. NÕu cã thay ®æi th× ph¶i gi¶i thÝch râ rµng vµ nªu trongphô lôc BCTC cïng víi ¶nh hëng cña chóng lªn kÕt qu¶.- Nguyªn t¾c gi¸ gèc: gi¸ trÞ cña hµng tån kho ®îc tÝnh theo gi¸ gèc.- Nguyªn t¾c thËn träng: ®Ó quyÕt to¸n ngêi ta so s¸nh gi÷a gi¸ gècvµ gi¸ thÞ trêng. NÕu gi¸ thùc tÕ thÊp h¬n chi phÝ mua ph¶i h¹ch to¸nmét kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho.- Nguyªn t¾c kh«ng bï trõ: viÖc gi¶m gi¸ hµng tån kho kh«ng thÓ ghichÐp trùc tiÕp vµo viÖc gi¶m gi¸ mua. Nã ph¶i ®îc gi÷ nguyªn sau ®ã
  • 8. hoµn nhËp ®Ó x¸c ®Þnh l·i vµ viÖc mÊt gi¸ lµ ®èi tîng cña mét kho¶ndù phßng.- Nguyªn t¾c ghi chÐp kÕ to¸n: C¸c Doanh nghiÖp s¶n xuÊt ph¶i thùchiÖn kiÓm kª thêng xuyªn tuy nhiªn c¸c C«ng ty kh«ng thùc hiÖn quy®Þnh nµy mµ chØ thùc hiÖn kiÓm kª ®Þnh kú. Trong hÖ thèng kiÓmkª thêng xuyªn nhËp, xuÊt hµng tån kho ®îc ghi nhËn ngay trong khichóng ta thùc hiÖn, cßn kiÓm kª ®Þnh kú th× hµng tån kho ®Çu kú®îc gi÷ nguyªn cuèi kú.2.2. VÒ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸. Theo chuÈn mùc kÕ to¸n hµng tån kho quèc tÕ vµ nguyªn t¾ch¹ch to¸n hµng tån kho cña ViÖt Nam th× hµng tån kho ph¶i ®îc ®¸nhgi¸ theo gi¸ thùc tÕ (hay cßn gäi lµ gi¸ phÝ) ®îc quy ®Þnh cô thÓ chotõng lo¹i hµng. TrÞ gi¸ hµng nhËp kho ®îc quy ®Þnh cô thÓ cho tõng lo¹i vËt t,hµng hãa theo nguån h×nh thµnh vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸. Hµng nhËpkho cã thÓ tõ hai nguån lµ mua vµo vµ Doanh nghiÖp tù s¶n xuÊt. §èi víi hµng mua ngoµi: G i¸ = G i¸ + Chi p hÝ - C¸ c kho ¶ n thùc m ua thu g i¶ g i¸ hµ ng m ua m §èi víi hµng tù s¶n xuÊt: m ua tÕG i¸ G i¸ Chi p hÝ Chi p hÝ Chi p hÝthùc = thµ nh = ng uy ªn vËt + nh© n + s ¶ x uÊt ntÕ c « ng x ­ liÖ u trùc c « ng c hung . ë ng tiÕ p trùc tiÕ p §èi víi hµng tån kho v× trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng nhËp kho kh¸cnhau ë c¸c thêi ®iÓm kh¸c nhau trong kú h¹ch to¸n nªn viÖc tÝnh gi¸thùc tÕ hµng xuÊt kho cã thÓ ¸p dông mét trong c¸c ph¬ng ph¸p sau®©y:- Ph¬ng ph¸p gi¸ thùc tÕ ®Ých danh.- Ph¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn.
  • 9. - Ph¬ng ph¸p nhËp tríc, xuÊt tríc.- Ph¬ng ph¸p nhËp sau xuÊt tríc.- Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thùc tÕ theo gi¸ h¹ch to¸n.2.3. VÒ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi tiÕt hµng tån kho. Mäi nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh nãi chung, hµng tån kho nãiriªng, mäi sù biÕn ®éng t¨ng gi¶m vÒ mÆt sè lîng vµ gi¸ trÞ ®Òu ®îcph¶n ¸nh trªn chøng tõ gèc nh: phiÕu nhËp kho, phiÕu xuÊt kho, hãa®¬n b¸n hµng, biªn b¶n kiÓm kª, thÎ kho,... §ång thêi víi qu¸ tr×nh trªn h¹ch to¸n hµng tån kho ph¶i ®îc h¹chto¸n c¶ vÒ mÆt gi¸ trÞ vµ hiÖn vËt. §Ó h¹ch to¸n ®îc nh vËy, kÕ to¸nhµng tån kho ph¶i sö dông ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi tiÕt lµ theo dâitõng thø, tõng chñng lo¹i, quy c¸ch vËt t, hµng hãa theo tõng ®Þa®iÓm qu¶n lý vµ sö dông. H¹ch to¸n hµng tån kho ph¶i lu«n lu«n ®¶mb¶o vÒ sù khíp ®óng c¶ mÆt gi¸ trÞ vµ hiÖn vËt gi÷a thùc tÕ víi sè l-îng ghi trªn sæ kÕ to¸n, gi÷a sè tæng hîp vµ sè chi tiÕt. HiÖn nay,theo chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh cña ViÖt Nam, Doanh nghiÖp cã thÓlùa chän mét trong ba ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi tiÕt ®ã lµ: Ph¬ngph¸p thÎ song song, ph¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn, ph¬ngph¸p sæ sè d.2.4. VÒ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n tæng hîp hµng tån kho: Trong mét Doanh nghiÖp hay mét ®¬n vÞ kÕ to¸n chØ ®îc ¸pdông mét trong hai ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho nh sau:- Ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn: ®©y lµ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµngtån kho b»ng c¸ch theo dâi thêng xuyªn, liªn tôc cã hÖ thèng t×nhh×nh nhËp xuÊt kho vËt t, hµng hãa trªn sæ s¸ch. Theo ph¬ng ph¸pnµy mäi biÕn ®éng t¨ng gi¶m hµng tån kho vÒ mÆt gi¸ trÞ ë bÊt kúthêi ®iÓm nµo còng ®îc ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n liªn quan sau: + TK151 – Hµng mua ®ang ®i dêng. + TK152 – Nguyªn vËt liÖu.
  • 10. + TK 153 – C«ng cô dông cô. + TK 154 – S¶n phÈm dë dang. + TK 155 – Thµnh phÈm. + TK 156 – Hµng hãa. + TK 157 – Hµng göi b¸n. + TK 159 – Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. - Ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú; lµ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n c¨n cøvµo kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tån kho cuèi kú cñavËt t, hµng hãa trªn sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ tõ ®ã tÝnh ra gi¸ trÞ cñahµng tån kho ®· xuÊt trong kú theo c«ng thøc: TrÞ g i¸ TrÞ g i¸ TrÞ g i¸ TrÞ gi¸ hµ ng = + hµ ng - hµng tån hµ ng x uÊt tå n nhËp cuèi kú tro ng kú ® Çu kú tro ng kú Theo ph¬ng ph¸p nµy mäi sù t¨ng gi¶m gi¸ trÞ hµng tån khokh«ng ®îc theo dâi trªn c¸c tµi kho¶n hµng tån kho, mµ chØ theo dâiqua c¸c tµi kho¶n trung gian sau ®©y: + TK 611 – Mua hµng. + TK 631 – Gi¸ thµnh. + Tk 632 – Gi¸ vèn hµng b¸n. Ngoµi c¸c nguyªn t¾c trªn ra, trong tõng trêng hîp cô thÓ nÕu xÐtthÊy hµng tån kho ë cuèi niªn ®é kÕ to¸n cã kh¶ n¨ng bÞ gi¶m gi¸ sovíi gi¸ thùc tÕ ®· ghi sæ kÕ to¸n th× Doanh nghiÖp ®îc phÐp lËp dùphßng gi¶m gi¸ theo chÕ ®é quy ®Þnh.3. Chøng tõ vµ sæ s¸ch cã liªn quan ®Õn chu tr×nh hµng tån kho Chøng tõ KiÓm to¸n lµ nguån t liÖu s½n cã cung cÊp cho KiÓmto¸n viªn. Chøng tõ KiÓm to¸n cã thÓ lµ c¸c tµi liÖu kÕ to¸n hoÆccòng cã thÓ lµ tµi liÖu kh¸c. Trong chu tr×nh Hµng tån kho c¸c lo¹ichøng tõ KiÓm to¸n thêng bao gåm: - HÖ thèng sæ kÕ to¸n chi tiÕt cho HTK.
  • 11. - Sù ¶nh hëng cña ph¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho. - HÖ thèng kÕ to¸n chi phÝ vµ t×nh gi¸ thµnh s¶n ph¶m. - HÖ thång c¸c b¸o c¸o vµ sæ s¸ch liªn quan tíi chi phÝ tÝnh gi¸thµnh s¶n phÈm bao gåm c¸c b¸o c¸o s¶n xuÊt, b¸o c¸o s¶n phÈmháng kÓ c¶ b¸o c¸o thiÖt h¹i do ngõng s¶n xuÊt. - HÖ thèng sæ s¸ch kÕ to¸n chi phÝ: sæ c¸i, b¶ng ph©n bæ, b¸oc¸o tæng hîp, nguyªn vËt liÖu, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊtchung..4. Môc tiªu KiÓm to¸n Môc tiªu hîp lý chung. Môc tiªu hîp lý chung bao hµm viÖc xem xÐt, ®¸nh gi¸ tæng thÓsè tiÒn ghi trªn c¸c kho¶n môc trªn c¬ së cam kÕt chung vÒ tr¸chnhiÖm cña nhµ qu¶n lý vµ thùc hiÖn thu ®îc qu kh¶o s¸t thùc tÕ ëkh¸ch thÓ KiÓm to¸n. Do ®ã ®¸nh gi¸ sù hîp lý chung híng tíi kh¶ n¨ngsai sãt cô thÓ cña c¸c sè tiÒn trªn kho¶n môc ( theo gi¸ tr×nh KiÓmto¸n tµi chÝnh ). §èi víi chu tr×nh hµng tån kho cã thÎ cô thÓ ho¸ khovµ b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n hay C¸c sè d hµng tån kho trªn b¶ng c©n®èi kÕ to¸n vµ b¶ng liÖt kª hµng tån kho lµ hîp lý. Môc tiªu chung kh¸c Trong môc tiªu chung kh¸c bao gåm: Môc tiªu hiÖu lùc, môc tiªuträn vÑn, môc tiªu quyÒn vµ nghÜa vô, môc tiªu ®¸nh gi¸ vµ ph©nbæ, môc tiªu chÝnh x¸c c¬ häc vµ môc tiªu ph©n lo¹i vµ tr×nh bµy.C¸c môc tiªu nµy ®îc cô thÓ ho¸ cho chu tr×nh Hµng tån kho: - T©t c¶ hµng tån kho ghi trªn sæ ®Òu tån t¹i thùc tÕ vµo ngµylËp b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n ( hiÖu lùc ).
  • 12. - Mäi hµng ho¸, tµi s¶n tån kho ®Òu bao hµm trong B¶ng c©n®èi kÕ to¸n (trän vÑn). - C¸c tµi s¶n ghi trong môc hµng tån kho thuéc quyÒn së h÷ucña ®¬n vÞ vµ kh«ng thuéc tµi s¶n thÕ chÊp, cÇm cè hoÆc t¹m vay(QuyÒn vµ nghÜa vô) + Gi¸ trÞ hµng tån kho phï hîp víi hiÖn vËt. + Gi¸ c¶ hµng ho¸ ®îc tÝnh theo gi¸ thùc tÕ. C¸c lÇn ®iÒuchØnh gi¸ ®îc ph¶n ¸nh ®óng vµ hµng ho¸ mÊt gi¸ ®îc ®iÒu chØnh( ®Þnh gi¸ vµ ph©n bæ ). - Sè tæng céng c¸c kho¶n môc hµng tån kho (tÝnh chÝnh x¸c c¬häc). + Ph©n lo¹i ®óng hµng tån kho theo c¸c nhãm: Nguyªn vËtliÖu, c«ng tr×nh dë dang, thµnh phÈm vµ chi tiÕt theo quy ®Þnh. + ThuyÕt tr×nh râ c¸c hµng ho¸ cÇm cè, chuyÓn nhîng, t¹m göihoÆc gi÷ hé (Ph©n lo¹i vµ tr×nh bµy). C¸c môc tiªu ®îc cô thÓ ho¸ cho chu tr×nh KiÓm to¸n hµng tånkho ë trªn ®îc gäi lµ c¸c môc tiªu KiÓm to¸n ®Æc thï. §èi víi mçi chutr×nh KiÓm to¸n cã c¸c môc tiªu ®Æc thï riªng, tuy nhiªn víi mçi vuécKiÓm to¸n cô thÓ th× môc tiªu riªng cña chu tr×nh Hµng tån kho cãthÓ lµ kh¸c nhau. V× vËy c¨n cø vµo tõng trêng hîp cô thÓ mµ KiÓmto¸n viªn ®Þnh ra c¸c môc tiªu KiÓm to¸n cô thÓ.II: NéI DUNG KIÓM TO¸N CHU TR×NH hµng tån khoTRONG KIÓM TO¸N B¸O C¸O TµI CHÝNh.1. C¸c ph¬ng ph¸p tiÕp cËn KiÓm to¸n ®èi víi chu tr×nh hµng tånkho.
  • 13. Chu tr×nh hµng tån kho còng nh c¸c chu tr×nh kh¸c khi tiÕnhµnh KiÓm to¸n thêng cã hai c¸ch tiÕp cËn: Sö dông c¸c thö nghiÖm tu©n thñ Sö dông c¸c thö nghiÖm c¬ b¶n Thö nghiÖm tu©n thñ ( thö nghiÖm kiÓm so¸t ): Lµ lo¹i thönghiÖm ®Ó thu thËp b»ng chøng KiÓm to¸n chøng minh r»ng hÖthèng kiÓm so¸t néi bé ho¹t ®éng h÷u hiÖu. Sè lîng c¸c thö nghiÖmtu©n thñ dùa vµo viÖc ®¸nh gi¸ rñi ro KiÓm to¸n. Thö nghiÖm c¬ b¶n: Lµ lo¹i thö nghiÖm ®îc thiÕt kÕ nh»m thuthËp c¸c b»ng chøng vÒ sù hoµn chØnh, chÝnh s¸c vµ hiÖu lùc cñac¸c d÷ liÖu do hÖ thèng kÕ to¸n sö lý. Thö nghiÖm c¬ b¶n thêng ®îcsö dông víi sè lîng lín khi rñi ro kiÓm so¸t cña chu tr×nh ®ã ®îc ®¸nhgi¸ lµ cao.2. KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho Mçi mét cuéc KiÓm to¸n dï to hay nhá ®¬n gi¶n hay phøc t¹pth× quy tr×nh KiÓm to¸n thêng tu©n thñ theo tr×nh tù chung. Chutr×nh KiÓm to¸n mua hµng vµ thanh to¸n ®îc tiÕn hµnh qua ba bíc: Bíc 1: LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho Bíc 2. Thùc hiÖn KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho Bíc 3. KÕt thóc KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho2.1. LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n lµ kh©u ®Çu tiªn vµ rÊt quan trängtrong c«ng viÖc cña KiÓm to¸n v× nã cã ý nghÜa ®Þnh híng cho toµnbé ho¹t ®éng sau nµy. Nã t¹o ®iÒu kiÖn ph¸p lý còng nh c¸c ®iÒukiÖn kh¸c cÇn thiÕt cho KiÓm to¸n. Môc ®Ých giai ®o¹n nµy lµ x©ydùng kÕ ho¹ch KiÓm to¸n chung vµ ph¬ng ph¸p KiÓm to¸n cô thÓ phï
  • 14. hîp víi ph¹m vi, b¶n chÊt, thêi gian cña quy tr×nh KiÓm to¸n sÏ thùchiÖn. Theo chuÈn mùc KiÓm to¸n viÖt nam sè 300, lËp kÕ ho¹chKiÓm to¸n th× “ KiÓm to¸n viªn vµ C«ng ty KiÓm to¸n ph¶i lËp kÕho¹ch KiÓm to¸n trong ®ã m« t¶ ph¹m vi dù kiÕn vµ c¸ch thøc tiÕnhµnh c«ng viÖc KiÓm to¸n. KÕ ho¹ch KiÓm to¸n ph¶i ®Çy ®ñ, chi tiÕtlµm c¬ së ®Ó lµm ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n ’’. §èi víi chu tr×nh hµngtån kho, môc ®Ých cña giai ®o¹n nµy lµ ph¶i x©y dùng mét chiÕn lîcKiÓm to¸n vµ ph¬ng ph¸p KiÓm to¸n cô thÓ phï hîp víi b¶n chÊt, thêigian vµ ph¹m vi cña c¸c thñ tôc KiÓm to¸n sÏ ¸p dông khi KiÓm to¸nchu tr×nh nµy. LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho gåm c¸c bícsau: B 1: ChuÈn bÞ kÕ ho¹ch KiÓm to¸n B 2: Thu thËp th«ng tin vÒ kh¸ch hµng vµ thùc hiÖn c¸c thñ tôcph©n tÝch B 3: §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu vµ rñi ro KiÓm to¸n B 4: T×m hiÓu hÖ thèng KSNB vµ ®¸nh gi¸ rñi ro KiÓm to¸n B 5: LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n toµn diÖn vµ so¹n th¶o ch¬ngtr×nh KiÓm to¸n B 1: ChuÈn bÞ kÕ ho¹ch KiÓm to¸n §¸nh gi¸ kh¶ n¨ng chÊp nhËn KiÓm to¸n §Ó chÊp nhËn lêi mêi KiÓm to¸n ph¶i c¨n cø vµo kh¶ n¨ng cñaC«ng ty vµ c¸c ®iÒu kiÖn cña kh¸ch hµng. Trong giai ®o¹n nµy KiÓmto¸n viªn ph¶i ®¸nh gi¸ rñi ro cã thÓ gÆp ph¶i khi tiÕn hµnh KiÓm to¸nchu tr×nh hµng tån kho cña Doanh nghiÖp sau ®ã kÕt hîp víi viÖc
  • 15. ®¸nh gi¸ c¸c chu tr×nh kh¸c ®Ó ®a ra quyÕt ®Þnh cã chÊp nhËnKiÓm to¸n cho Doanh nghiÖp kh«ng. NhËn diÖn c¸c ký do KiÓm to¸n cña C«ng ty kh¸ch hµng Sau khi chÊp nhËn KiÓm to¸n, C«ng ty KiÓm to¸n tiÕn hµnhxem xÐt c¸c lý do KiÓm to¸n cña kh¸ch hµng ®Ó tõ ®ã tiÕn hµnh x¸c®Þnh sè lîng b»ng chøng KiÓm to¸n cÇn thu thËp vµ c¸c møc ®échÝnh x¸c cña c¸c ý kiÕn mµ KiÓm to¸n viªn ®a ra trong b¸o c¸o KiÓmto¸n. Lùa chän ®éi ngò nh©n viªn thùc hiÖn kiÓm to¸n Th«ng qua viÖc nhËn diÖn c¸c lý do KiÓm to¸n cña kh¸ch hµng,C«ng ty KiÓm to¸n íc lîng ®îc quy m« phøc t¹p cña cuéc KiÓm to¸n tõ®ã lùa chän ®éi ngò nh©n viªn thÝch hîp ®Ó thùc hiÖn KiÓm to¸n.C«ng ty KiÓm to¸n sÏ lùa chän nhng nh©n viªn KiÓm to¸n cã nhiÒukinh nghiÖm trong KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho ®Ó KiÓm to¸nchu tr×nh nµy. Sè lîng vµ tr×nh ®é cña c¸c KiÓm to¸n viªn phô thuécvµo tÝnh phøc t¹p vµ møc rñi ro cña chu tr×nh. Hîp ®ång KiÓm to¸n C«ng viÖc kÝ kÕt hîp ®ång KiÓm to¸n lµ giai ®o¹n cuèi cïngcña giai ®o¹n nµy, ghi râ tr¸ch nhiÖm vÒ quyÒn lîi vµ nghÜa vô c¸cbªn. Nh÷ng néi dung chñ yÕu cña hîp ®ång KiÓm to¸n b¸o gåm: Môc ®Ých vµ ph¹m vi KiÓm to¸n Tr¸ch nhiÖm cña ban gi¸m ®èc C«ng ty kh¸ch hµng vµ c¸c KiÓmto¸n viªn H×nh thøc th«ng b¸o kÕt qu¶ kiÓn to¸n Thêi gian tiÕn hµnh cuéc kiÓm to¸n C¨n cø tÝnh gi¸ phÝ cuéc KiÓm to¸n vµ h×nh thøc thanh to¸n
  • 16. B2: Thu thËp th«ng tin vÒ kh¸ch hµng KiÓm to¸n viªn thu thËp th«ng tin ®èi víi phÇn hµnh KiÓm to¸nmµ m×nh ®¶m nhËn. Trong giai ®o¹n nµy KiÓm to¸n viªn t×m hiÓuc¸c mÆt ho¹t ®éng kinh doanh cña kh¸ch hµng vµ c¸c quy tr×nh mangtÝnh ph¸p lý cã ¶nh hëng ®Õn c¸c mÆt ho¹t ®éng kinh doanh nµy tõ®ã ¶nh hëng ®Õn phÇn hµnh KiÓm to¸n cña m×nh. C¸c th«ng tin c¬ së T×m hiÓu ngµnh nghÒ vµ ho¹t ®éng kinh doanh cña kh¸chhµng. Theo chuÈn mùc KiÓm to¸n sè 300, lËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸nquy ®Þnh KiÓm to¸n viªn ph¶i t×m hiÓu ngµnh nghÒ vµ ho¹t ®éngkinh doanh cña kh¸ch hµng. ViÖc t×m hiÓu ngµnh nghÒ ho¹t ®éngkinh doanh cña kh¸ch hµng gióp KiÓm to¸n viªn nhËn ®Þnh vÒ chñnglo¹i hµng ho¸ mµ Doanh nghiÖp mua vµo còng nh c¸ch thøc thanhto¸n vµ môc ®Ých sö dông ®èi víi tõng lo¹i hµng ho¸ cã ®óng môc®Ých cam kÕt b»ng v¨n b¶n kh«ng. Ngoµi ra viÖc t×m hiÓu ngµnhnghÒ kinh doanh cña kh¸ch hµng còng cho KiÓm to¸n viªn biÕt ®îcc¸ch tæ chøc hÖ thèng kÕ to¸n vµ c¸c nguyªn t¾c kÕ to¸n ®Æc thïcña ngµnh nghÒ nµy. - Xem xÐt l¹i kÕt qu¶ cuéc KiÓm to¸n n¨m tríc vµ hå s¬ KiÓmto¸n chung. ViÖc xem xÐt l¹i nµy gióp cho kiÓm to¸n viªn x¸c ®Þnh vµkhoanh vïng c¸c kho¶n môc chøa ®ùng rñi ro cao trong chu tr×nh,nh÷ng bíc mµ ë ®ã hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé yÕu. - Tham quan nhµ xëng C«ng viÖc nµy sÏ cung cÊp cho KiÓm to¸n viªn nh÷ng ®iÒu m¾tthÊy tai nghe vÒ quy tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña kh¸ch hµng, gióp
  • 17. KiÓm to¸n viªn ®¸nh gi¸ t×nh tr¹ng b¶o qu¶n, nhËp vµ xuÊt hµng ho¸tõ ®ã ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng cña bé phËn mua hµng vµ nh÷ng gian lËn saisãt cã thÓ x¶y ra trong qu¸ tr×nh mua hµng. - NhËn diÖn c¸c bªn h÷u quan Trong qu¸ tr×nh KiÓm to¸n chu tr×nh mua hµng vµ thanh to¸nc¸c bªn h÷ quan mµ kiÓm to¸n viªn quan t©m chñ yÕu lµ cung cÊp,®¹i lý, c¸c tæ chøc ¶nh hëng ®Õn quyÕt ®Þnh mua cña C«ng tykh¸ch hµng. ViÖc nhËn diÖn c¸c bªn h÷u quan sÏ gióp cho KiÓm to¸nviªn trong qu¸ tr×nh thu thËp b»ng chøng KiÓm to¸n cã nhiÒu thuËnlîi h¬n. - Dù kiÕn nhu cÇu chuyªn gia bªn ngoµi Trong trêng hîp ph¶i gi¸m ®Þnh gi¸ trÞ cña nh÷ng hµng ho¸ mµDoanh nghiÖp mua vµo nÕu trong nhãm KiÓm to¸n kh«ng cã ai cãkh¶ n¨ng gi¸m ®Þnh th× hä ph¶i dïng nh÷ng chuyªn gia trong c¸c lÜnhvùc trªn. C¸c th«ng tin vÒ nghÜa vô ph¸p lý cña kh¸ch hµng ViÖc thu thËp th«ng tin vÒ nghÜa vô ph¸p lý cña kh¸ch hµng sÏgióp cho KiÓm to¸n viªn n¾m b¾t ®îc c¸c quy tr×nh mang tÝnh ph¸plý cã ¶nh hëng ®Õn chu tr×nh hµng tånkho. Nh÷ng th«ng tin nµy ®îcthu thËp trong qu¸ tr×nh tiÕp xóc víi ban gi¸m ®èc cña C«ng ty kh¸chhµng gåm c¸c lo¹i sau: GiÊy phÐp thµnh lËp ®iÒu lÖ cña C«ng ty. C¸c b¸o c¸o tµi chÝnh, b¸o c¸o KiÓm to¸n, thanh tra hoÆc kiÓmtra cña c¸c n¨m hiªn hµnh hoÆc trong vµi n¨m tríc. Biªn b¶n c¸c cuéc häp cæ ®«ng, héi ®ång qu¶n trÞ vµ ban gi¸m®èc.
  • 18. C¸c hîp ®ång cam kÕt quan träng. Thùc hiÖn c¸c thñ tôc ph©n tÝch Sau khi thu thËp c¸c th«ng tin c¬ së vµ th«ng tin vÒ nghÜa vôph¸p lý cña kh¸ch hµng, KiÓm to¸n viªn thùc hiÖn c¸c thñ tôc ph©ntÝch ®èi víi c¸c th«ng tin ®· thu thËp ®îc ®Ó hç trî cho viÖc lËp kÕho¹ch vÒ b¶n chÊt, thêi gian vµ néi dung c¸c thñ tôc KiÓm to¸n sÏ ®îcsö dông ®Ó thu thËp b»ng chøng KiÓm to¸n. Gåm: Ph©n tÝch ngang: So s¸nh sè d tµi kho¶n n¨m nay so víi n¨m tr-íc, ®èi chiÕu chªn lÖch n¨m nay t¨ng hay gi¶m so víi n¨m tríc ®Ó t×mra nh÷ng ®iÒu kh«ng hîp lý. Ph©n tÝch däc: So s¸nh tû lÖ chi phÝ cña C«ng ty kh¸ch hµngvíi c¸c C«ng ty kh¸c trong ngµnh, so s¸nh tû lÖ nµy qua c¸c n¨m ®Ó®¸nh gi¸ tÝnh hîp lý. X¸c ®Þnh hÖ sè vßng quay cña hµng tån kho®Ó x¸c ®inh chÊt lîng, tÝnh kÞp thêi, tÝnh lçi thêi cña hµng ho¸ muavµo. B3: §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu vµ rñi ro KiÓm to¸n §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu Mét sai sãt cã quy m« cã thÓ träng yÕu víi C«ng ty nµy nhngkh«ng träng yÕu víi C«ng ty kh¸c. Do ®ã viÖc íc lîng träng yÕu phÇnlín phô thuéc vµo kinh nghiÖm cña KiÓm to¸n viªn. Th«ng thêng viÖc®¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu gåm hai bíc c¬ b¶n: Bíc 1: ¦íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu Bíc 2: Ph©n bæ íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu cho c¸ckho¶n môc KiÓm to¸n.
  • 19. Trong giai ®o¹n nµy KiÓm to¸n viªn cÇn íc l¬ng møc träng yÕucho toµn bé chu tr×nh sau ®ã ph©n bæ møc räng yÕu cho tõngnhãm nghiÖp vô. §¸nh gi¸ rñi ro Theo chuÈn mùc sè 400 rñi ro KiÓm to¸n lµ rñi ro KiÓm to¸nviªn vµ C«ng ty KiÓm to¸n ®a ra ý kiÕn nhËn xÐt kh«ng thÝch hîp khib¸o c¸o tµi chÝnh ®· ®îc KiÓm to¸n cßn cã nh÷ng sai sãt träng yÕu.Trong giai ®o¹n lËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n, KiÓm to¸n viªn ph¶i x¸c®Þnh rñi ro KiÓm to¸n mong muèn cho toµn bé BCTC ®îc KiÓm to¸nth«ng qua viÖc ®¸nh gi¸ ba bé phËn. - Rñi ro tiÒm tµng. §Ó ®¸nh gi¸ rñi ro tiÒm tµng KiÓm to¸n viªn cã thÓ dùa vµo c¸cyÕu tè nh b¶n chÊt kinh doanh cña kh¸ch hµng, tÝnh liªm chÝnh cñaban gi¸m ®èc, kÕt qu¶ cña c¸c cuéc KiÓm to¸n lÇn tríc, c¸c nghiÖp vôkinh tÕ kh«ng thêng xuyªn, c¸c íc tÝnh kÕ to¸n, c¸c hîp ®ång KiÓmto¸n lÇn ®Çu vµ dµi h¹n, quy m« sè d tµi kho¶n. - Rñi ro kiÓm so¸t. Kh¶ n¨ng gian lËn, sai sãt cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. Rñi rokiÓm so¸t cµng lín cã nghÜa lµ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cµng yÕukÕm vµ ngîc l¹i. ViÖc ®¸nh gi¸ rñi ro trªn th«ng qua viÖc ®¸nh gi¸ hÖthèng kiÓm so¸t néi bé. - Rñi ro ph¸t hiÖn. Kh¶ n¨ng x¶y ra c¸c sai sãt hoÆc gian lËn trªn b¸o c¸o tµi chÝnhmµ kh«ng ng¨n ®îc hay ph¸t hiÖn bëi hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé vµcòng kh«ng ®îc kiÓm to¸n viªn ph¸t hiÖn trong qu¸ tr×nh KiÓm to¸n.ViÖc ®¸nh gi¸ rñi ro ph¸t hiÖn phô thuéc vµo viÖc ®¸nh gi¸ rñi ro tiÒmtµng, rñi ro kiÓm so¸t vµ kh¶ n¨ng chuyªn m«n cña KiÓm to¸n viªn.
  • 20. KiÓm to¸n viªn ph¶i dùa vµo ®¸nh gi¸ møc ®é rñi ro tiÒm tµng®Ó x¸c ®Þnh néi dung, lÞch tr×nh vµ ph¹m vi thö nghiÖm c¬ b¶n ®Ógi¶m rñi ro ph¸t hiÖn vµ rñi ro KiÓm to¸n ®Õn møc cã thÓ chÊp nhËn®îc. B4: T×m hiÓu hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé vµ ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓmso¸t Trong giai ®o¹n nµy KiÓm to¸n viªn ph¶i xem xÐt c¸c yÕu tè cñahÖ thèng kiÓm so¸t néi bé nh m«i trêng kiÓm so¸t, thñ tôc kiÓm so¸t,hÖ thèng kÕ to¸n vµ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé mµ träng t©m lµ c¸cthñ tôc kiÓm so¸t ®îc ¸p dông trong chu trÝnh hµng tån kho vÒ mÆtthiÕt kÕ vµ tÝnh kh¶ thi cña c¸c thñ tôc kiÓm so¸t ®ã. - M«i trêng kiÓm so¸t Bao gåm toµn bé nh©n tè bªn trong vµ bªn ngoµi cã tÝnh t¸c®éng tíi viÖc thiÕt kÕ, ho¹t ®éng vµ sö lý d÷ liÖu cña c¸c lo¹i h×nhkiÓm so¸t néi bé. §Ó ®¹t sù hiÓu biÕt vÒ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé®èi víi hµng tån kho, KiÓm to¸n viªn cÇn xem xÐt c¸c nh©n tè trongm«i trêng kiÓm so¸t bao gåm: + §Æc thï vÒ qu¶n lý: §Æc thï vÒ qu¶n lý ®Ò cËp tíi c¸c quan®iÓm kh¸c nhau trong ®iÒu hµnh ho¹t ®éng Doanh nghiÖp cña nhµqu¶n lý ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn chÝnh s¸ch chÕ ®é quy ®Þnh vµc¸ch thøc tæ chøc kiÓm tra kiÓm so¸t trong Doanh nghiÖp nãi chungvµ hµngtån kho nãi riªng. + C¬ cÊu tæ chøc: §Ó thùc hiªn bíc c«ng viÖc nµy víi hµng tånkho KiÓm to¸n viªn cÇn t×m hiÓu c¸c thñ tôc vµ c¸c quy ®Þnh ®èi víic¸c chøc n¨ng mua hµng, nhËn hµng, lu tr÷ hµng, xuÊt hµng. còngnh viÖc kiÓm so¸t ®èi víi s¶n xuÊt, ®«ng thêi ph¶i t×m hiÓu vÒ hÖthèng kiÓm so¸t vËt chÊt ®èi víi hµng tån kho nh kho tµng, bÕn b·i,
  • 21. nhµ xëng vµ c¸c ®iÒu kiÖn kü thuËt kh¸c. BÊt kú sù thiÕu so¸t nµovÒ ph¬ng tiÖn cÊt tr÷ vÒ dÞch vô b¶o vÖ hoÆc vÒ kiÓm so¸t vËtchÊt kh¸c ®Òu cã thÓ dÉn tíi mÊt m¸t hµng tån kho do ch¸y næ hoÆcdo mÊt trém, tÊt c¶ cÊp qu¶n lý quan t©m. Thªm n÷a c¸c KiÓm to¸nviªn cã thÓ tiÕn hµnh pháng vÊn cu·ng nh quan s¸t c¸c ho¹t ®éng cñahÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. HÖ thèng kÕ to¸n hµng tån kho cã ®îctheo dâi tõng lo¹i kh«ng, hµng tån kho cã ®îc ®¸nh dÊu theo mét d·ysè ®îc x©y dùng kh«ng. +ChÝnh s¸ch nh©n sù: KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh pháng vÊn vÒchÝnh s¸ch nh©n sù ®èi víi c«ngt¸c ghi chÐp, c«ng t¸c qu¶n lý hµngtån kho, thùc hiÖn ®¸nh gi¸ ®iÒu tra vÒ tr×nh ®é nghiÖp vô, tÝnhtrung thùc vµ t c¸ch cña thñ kho, nh©n viªn thu mua, kÕ to¸n hµng tånkho còng nh xù ph©n ly tr¸ch nhiÖm gi÷a c¸c bé phËn c¸ nh©n trongviÖc thu mua, h¹ch to¸n vµ b¶o qu¶n hµng tån kho. + C«ng t¸c kÕ ho¹ch: KiÓm to¸n viªn cÇn kiÓm tra c¸c dù to¸nvÒ nguyªn vËt liÖu, kÕ ho¹ch s¶n xuÊt do Doanh nghiÖp lËp ®Çu kúvµ ®èi chiÕu víi kÕ ho¹ch s¶n xuÊt do Doanh nghiÖp lËp ®Çu kú vµ®èi chiÕu víi kÕ ho¹ch s¶n xuÊt, dù to¸n kú tríc còng nh t×nh h×nhthùc tÕ s¶n xuÊt kú tríc ®Ó kh¼ng ®Þnh tÝnh khoa häc vµ nghiªmtóc trong viÖc x©y dùng kÕ ho¹ch, dù to¸n vÒ hµng tån kho cñaDoanh nghiÖp. - HÖ thèng kÕ to¸n hµng tån kho. Bao gåm hÖ thån chøng tõ, hÖ thèng s« s¸ch, hÖ thèng tµikho¶n kÕ to¸n vµ hÖ thèng b¶ng tæng hîp, c©n ®èi kÕ to¸n. Trong®ã qua tr×nh lËp vµ lu©n chuyÓn chøng tõ ®ãng vai trß quan trängtrong c«ng t¸c kiÓm so¸t néi bé cña Doanh nghiÖp. §Ó t×m hiÓu vÒhÖ thèng kÕ to¸n hµng tån kho cña d¬n vÞ ®îc KiÓm to¸n, KiÓm to¸nviªn cÇn t×m hiÓu qua c¸c c©u hái sau:
  • 22. . HÖ thèng kÕ to¸n hµng tån kho cã thÓ cã ®îc theo dâi chi tiÕtcho tõng lo¹i hµng tån kho hay kh«ng. . HÖ thèng sæ s¸ch kÕ to¸n cã ®îc ®èi chiÕu Ýt nhÊt mét lÇnvíi kÕt qu¶ kiÓm kª hµng tån kho trong n¨m kh«ng. . Sù kh¸c biÖt gi÷a sè thùc tÕ kiÓm kª víi sæ s¸ch khi ®îc ph¸thiÖn cã ®îc gi¶i quyÕt kÞp thêi hay kh«ng. Ngoµi ra kiÓm toan viªn cÇn kiÓm tra c¸c phiÕu yªu cÇu muahµng, ®¬n ®Æt mua hµng, phiÕu yªu cÇu sö dông mua hµng ho¸,phiÕu vËn chuyÓn hµng, phiÕu nhËp kho, phiÕu xuÊtkho vµ c¸c sæs¸ch kÕ to¸n vÒ hµng tån kho vµ chi phÝ.C¸c thñ tôc nµy sÏ giópKiÓm to¸n viªn cã ®îc c¸c b»ng chøng ®Ó ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t®èi víi c¸c c¬ së dÉn liÖu vÒ hµng tån kho lµ nhá h¬n møc cùc ®¹i. - C¸c thñ tôc kiÓm so¸t. KiÓm to¸n viªn t×m hiÓu thñ tôc kiÓm so¸t trong ®¬n vÞ cã dùatrªn ba nguyªn t¾c c¬ b¶n: Ph©n c«ng ph©n nhiÖm, BÊt kiªm nhiÖm,Uû quyÒn phª chuÈn. + KiÓm to¸n viªn ph¶i kiÓm tra viªc ph©n chia tr¸ch nhiÖm trongviÖc thùc hiÖn chøc n¨ng cña chu tr×nh, ai lµ ngêi thùc hiÖn chøcn¨ng ®ã. + Cã tån t¹i mét phßng thu mua hµng ®éc lËp chuyªn thùc hiÖntr¸ch nhiÖm mua tÊt c¶ nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô hµng ho¸kh«ng. + Cã b¶o ®¶m sù phª duyÖt trong xuÊt dïng hµng tån khokh«ng. - KiÓm to¸n néi bé
  • 23. KiÓm to¸n néi bé lµ bé phËn ®éc lËp ®îc thiÕt lËp trong ®¬n vÞtiÕn hµnh c«ng viÖc kiÓm tra vµ ®¸nh gia c¸c ho¹t ®éng phôc vô yªucÇu qu¶n trÞ néi bé ®¬n vÞ. + KiÓm to¸n viªn ph¶i t×m hiÓu xem kh¸ch hµng cã hay khongcã sù tån t¹i cña bé phËn KiÓm to¸n néi bé vµ bé phËn KiÓm to¸n néibé nµy thùc tÕ cã ho¹t ®éng hay kh«ng, bé phËn KiÓm to¸n néi bétrùc thuéc ai, ph¹m vi quyÒn h¹n cña nã nh thÕ nµo. + C¸c nh©n viªn trong bé phËn KiÓm to¸n néi bé cã ®¶m b¶ovÒ n¨ng lùc chuyªn m«n còng nh phÈm chÊt ®¹o ®øc nghÒ nghiÖphay kh«ng. + Bé phËn nµy tiÕn hµnh kiÓm tra ®èi víi c¸c ho¹t ®éng liªnquan ®Õn hµng tån kho nh thÕ nµo, nã cã ®¶m b¶o chøc n¨ng kiÓmtra ®¸nh gi¸ vµ gi¸m s¸t thÝch hîp hiÖu qu¶ cña hÖ thèng kÕ to¸n vµkiÓm so¸t néi bé víi hµng tån kho hay kh«ng. - Quy tr×nh ®¸nh gi¸ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ®îc tiÕn hµnhqua c¸c bíc sau. + Thu thËp hiÓu biÕt vÒ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh kiÓm tra kho b·i, pháng vÊn nh÷ng ng-êi trùc tiÕp qu¶n lý kho b·i, pháng vÊn ban gi¸m ®èc, t×m hiÓu c¸cthñ tôc nhËp xuÊt hµng, quy tr×nh s¶n xuÊt s¸n phÈm cña ®¬n vÞ,pháng vÊn nh©n viªn kÕ to¸n vÒ ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho,sæ s¸ch kÕ to¸n hµng tån kho bao gåm c¶ sæ chi tiÕt, sæ tæng hîp,c¸c thñ tôc liªn quan ®Õn viÖc kiÓm tra vËt chÊt hµng tån kho, phángvÊn nh©n viªn tham gia kiÓm kª. KiÓm to¸n viªn sö dông c¸c b¶ng c©u hái, b¶ng têng thuËt ®èivíi ho¹t ®éng kiÕm so¸t cña ®¬n vÞ kh¸ch hµng, KiÓm to¸n viªn sÏ thu
  • 24. thËp ®îc c¸c b»ng chøng ®Ó da ra ®¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t ®èi víi c¬së dÉn liÖu vÒ hµng tån kho. + §¸nh gi¸ ban ®Çu vÒ rñi ro kiÓm so¸t. KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh c¸c c«ng viÖc sau: . NhËn diÖn c¸c môc tiªu kiÓm so¸t . NhËn diÖn c¸c qu¸ tr×nh kiÓm so¸t ®Æc thï . NhËn diÖn vµ ®¸nh gi¸ nhîc ®iÓm cña HTKSNB . §¸nh gi¸ rñi ro kiÓm so¸t C¨n cø trªn b¶ng ®¸nh gi¸ hÖ HTKSNB KiÓm to¸n viªn sÏ tiÕnhµnh thiÕt kÕ l¹i c¸c thö nghiÖm c¬ b¶n trªn c¸c sè d vµ c¸c nghiÖpvô trong phÇn thùc hiÖn KiÓm to¸n. B5: LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n toµn diÖn va thiÕt kÕ ch ¬ngtr×nh KiÓm to¸n Sau khi cã nh÷ng hiÓu biÕt vÒ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña®¬n vÞ kh¸ch hµng ®· x¸c ®Þnh ®îc møc träng yÕu vµ rñi ro KiÓmto¸n viªn sÏ ®¸nh gi¸ tæng thÓ ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ , ph©n tÝchtriÓn khai kÕ ho¹ch vµ so¹n th¶o ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n cho chuitr×nh. Trong thùc tiÔn KiÓm to¸n c¸c KiÓm to¸n viªn thêng c¨n cø vµoc¸c rñi ro tiÒm tµng vµ c¸c rñi ro kiÓm so¸t ®Ó thiÕt kÕ ch¬ng tr×nhKiÓm to¸n cho chu tr×nh. Thùc chÊt cña viÖc so¹n th¶o ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n lµ viÖcthiÕt kÕ c¸c thö nghiÖm kiÓm so¸t vµ thö nghiªm c¬ b¶n víi bèn néidung chÝnh lµ : X¸c ®Þnh thñ tôc KiÓm to¸n, quy m« chän mÉu,kho¶n môc ®îc chän vµ thêi gian thùc hiÖn.
  • 25. - ThiÕt kÕ c¸c thö nghiÖm tu©n thñ: Dïng ®Ó thu thËp b»ngchøng vµ kh¶ n¨ng ng¨n chÆn c¸c sai ph¹m cña kiÓm so¸t néi bé thùchiÖn th«ng qua tr¾c nghiÖm ®¹t yªu cÇu lµ: Tr¾c nghiÖm ®¹t yªu cÇu kh«ng ®Ó l¹i dÊu vÕt: KiÓm to¸n viªncÇn quan s¸t nh÷ng ngêi cã tr¸ch nhiÖm trong ®¬n vÞ vÒ c¸c biÖnph¸p kiÓm so¸t ¸p dông cho c¸c nghiÖp vô trong chu tr×nh. Tr¾c nghiÖm ®¹t yªu cÇu ®Ó l¹i dÊu vÕt: KiÓm to¸n viªn tiÕnhµnh kiÓm tra chi tiÕt hÖ thèng chøng tõ, kiÓm tra ch÷ ký t¾t trªnc¸c ho¸ ®¬n mua hµng, c¸c phiÕu chi…nh»m thu thËp b»ng chøngKiÓm to¸n vÒ ho¹t ®éng h÷u hiÖu cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé víichu tr×nh hµng tån kho. - ThiÕt kÕ c¸c thö nghiÖm c¬ b¶n trong chu tr×nh hµng tån kho. C¨n cø vµo c¸c b»ng chøng thu thËp ®îc qua c¸c thö nghiÖmtu©n thñ nh trªn, KTV ®¸nh gi¸ l¹i rñi ro kiÓm so¸t vµ sau ®ã thiÕt kÕc¸c thö nghiÖm c¬ b¶n cho chu tr×nh hµng tån kho th«ng qua c¸c lo¹itr¾c nghiÖm chÝnh: Tr¾c nghiÖm ®é v÷ng ch·i vµ tr¾c nghiÖm trùctiÕp sè d. Tr¾c nghiªm ®é v÷ng ch·i: KiÓm to¸n viªn xem xÐt c¸c ho¸ ®¬nchøng tõ, phiÕu nhËp kho…®Ó kiÓm tra tÝnh hîp ph¸p vµ hîp lý cñacchóng xem cã sù phª duyÖt kh«ng, gi¸ trÞ , sè lîng víi sè tiªn cã khípnhau kh«ng. KiÓm to¸n viªn còng ®èi chiÕu víi sæ chi tiÕt c¸c kho¶nph¶i tr¶, nhËt ký vµ c¸c chøng tõ liªn quan ë trªn ®Ó kiÓm tra tÝnh®óng ®¾n cña c¸c con sè ghi sæ. Tr¾c nghiÖm ph©n tÝch: KiÓm to¸n viªn thêng sö dông c¸c tr¾cnghiÖm ph©n tÝch lµ: So s¸nh sè hµng cña n¨m tríc víi n¨m nay hoÆc víi kÕ ho¹chcung øng.
  • 26. So s¸nh c¸c tû suÊt víi nhau vµ víi c¸c n¨m tríc. Tr¾c nghiÖm trùc tiÕp sè d: KiÓm to¸n viªn thêng tiÕn hµnhkiÓm kª vËt chÊt hµng tån kho ®èi chiÕu víi c¸c sè liÖu trªn sæ s¸ch.Sè lîng tr¾c nghiÖm trùc tiÕp sè d cÇn thùc hiÖn tuú thuéc vµo kÕtqu¶ tr¾c nghiÖm ®é vòng ch·i vµ tr¾c nghiÖm ph©n tÝch.2.2. Thùc hiÖn KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho Lµ viÖc cô thÓ ho¸ ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n ®· thiÕt kÕ trong qu¸tr×nh lËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n. §©y lµ qu¸ tr×nh sö dông c¸c ph¬ngph¸p kü thuËt cña KiÓm to¸n thÝch øng víi ®èi tîng KiÓm to¸n ®Ó thuthËp b»ng chøng KiÓm to¸n mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ tin cËy nh»m ®a ranhòng ý kiÕn x¸c thùc vÒ møc ®é trung thùc vµ hîp lý cña BCTC. Södông c¸c tr¾c nghiÖm vµo x¸c minh c¸c th«ng tin tµi chÝnh, sù kÕthîp gi÷a c¸c tr¾c nghiÖm phô thuéc vµo kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ hÖ thèngkiÓm so¸t néi bé, KiÓm to¸n viªn ph¶i xem xÐt ®¸nh gi¸ møc ®é tincËy cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ®Ó sö dông lo¹i vµ quy moo tr¾cnghiÖm cho phï hîp víi c«ng c«ng viÖc. NÕu ®¸nh gi¸ ban ®Çu vÒhÖ thèng kiÓm so¸t néi bé lµ cã hiÖu lùc th× KiÓm to¸n viªn thùchiÖn tr¾c nghiÖm ®¹t yªu cÇu vµ thùc hiÖn Ýt h¬n tr¾c nghiÖm ®év÷ng ch·i. NÕu hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ®îc ®¸nh gi¸ lµ kh«ng cãhiÖu lùc th× KiÓm to¸n viªn sÏ ¸p dông tr¾c nghiÖm ®é v÷ng ch·i víiquy m« lín . Quy m« tr¾c nghiÖm, tr×nh tù sö dông vµ c¸ch kÕt hîpc¸c tr¾c nghiÖm phô thuéc vµo kinh nghiÖm vµ kh¶ n¨ng ph¸n ®o¸nsuy xÐt b¶n chÊt sai ph¹m cña KiÓm to¸n viªn.. Chu tr×nh hµng tånkho sö dông kÕt hîp c¶ ba lo¹i tr¾c nghiÖm v× ®©y lµ chu tr×nh phøct¹p vµ cã kh¶ n¨ng sai ph¹m cao. Sè lîng nghiÖp vô ph¸t sinh trong chu tr×nh hang tån kho lµ rÊtlín vµ KiÓm to¸n viªn kh«ng thÓ cø xem xÐt hÕt c¸c nghiÖp vô ®Î t×mra sai ph¹m ®îc, mÆt kh¸c cho dï cã lµm ®iÒu nµy th× kh¶ n¨ng x¶y
  • 27. ra rñi ro KiÓm to¸n lµ vÉn tån t¹i. Bëi vËy mét c«ng viÖc cÇn thiÕtph¶i thùc hiÖn tríc lµ tiÕn hµnh chän mÉu nghiÖp vô dùa vµo nh÷ngph©n tÝch s¬ bé ban ®Çu ®Ó thùc hiªn c¸c tr¾c nghiÖm mang tÝnh®¹i diÖn cho tæng thÓ.2.2.1. Qu¸ tr×nh kiÓm so¸t néi bé vµ thö nghiÖm kiÓm so¸t víi chutr×nh. - Víi nghiÖp vô mua hµng + Xem xÐt viÖc cö lý ®¬n ®Æt hµng cã ®îc thùc hiÖn ®óngtheo quy tr×nh kh«ng. + Xem xÐt ch÷ ký trªn ®¬n ®Æt mua hµng cã ®íc ký x¸c nhËn®óng tr¸ch nhiÖm cña ngêi chuyªn tr¸ch kh«ng. + Xem xÐt thñ tôc nhËn hµng cã thùc hiÖn ®óng kh«ng. + Xem xÐt sù ®éc lËp vµ bÊt kiªm nhiÖm gi÷a ngêi nhËn hµng,ngêi kiÓm hµng vµ thñ kho, kÕ to¸n. -Víi qu¸ tr×nh nhËp xuÊt kho. + KiÓm to¸n viªn xem xÐt vÒ thñ tôc nhËp xuÊt cã ®îc tiÕnhµnh ®óng nguyªn t¾c vµ quy ®Þnh kh«ng. + Tæ chøc viÖcnhËn hµng cã ®óng tr×nh tù kh«ng + KiÓm tra qu¸ tr×nh hoµn thµnh c¸c thñ tôc xuÊt kho hµng, tõviÖc lËp c¸c phiÕu yªu cÇu vËt t cña bé phËn s¶n xuÊt, tiÕp nhËnc¸c ®¬n ®Æt hµng cña kh¸ch hµng, viÖc phª chuÈn kÝ lÖnh xuÊt khovµ lËp phiÕu xuÊt kho ®Õn thùc hiÖn nghiÖp vô xuÊt k ho cña thñkho. +ViÖc theo dâi ghi sæ nhËt ký hµng vËn chuyÓn . + KiÓm tra viÖc thùc hiÖn kiÓm tra chÊt lîng hµng nhËp, xuÊtkho, quy tr×nh lµm viÖc vµ x¸c nhËn chÊt lîng hµng nhËp kho cña bé.
  • 28. + Xem xÐt tÝnh ®éc lËp cña thñ kho víi ngêi giao nhËn hµng vµc¸c kÕ to¸n viªn phÇn hµng tån kho. - §èi víi kiÓm so¸t s¶n xuÊt vµ chi phÝ s¶n xuÊt: Th«ng thêng ë Doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã mét bé phËn kiÓmso¸t s¶n xuÊt ®Ó xem xÐt sè lîng chñng lo¹i s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊtcã ®óng theo yªu cÇu hay lÖnh s¶n xuÊt kh«ng, kiÓm so¸t chÊt lîngs¶n phÈm ë c¸c ph©n xëng, phÕ liÖu còng nh kiÓm so¸t qu¸ tr×nhb¶o vÖ vµ theo dâi nguyªn vËt liÖu cña ph©n xëng s¶n xuÊt. ngoµi raDoanh nghiÖp còng cã mét c¬ cÊu kiÓm so¸t néi bé ®èi víi kÕ to¸nchi phÝ s¶n xuÊt ®Ó chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tÝnh ®óng ®ñ hîp lý chotõ ®èi tîng. Khi kiÓm tra c¬ cÊu kiÓm so¸t s¶n xuÊt vµ chi phÝ s¶n xuÊt,KiÓm to¸n viªn còng cã thÓ tiÕn hµnh xem xÐt mét sè vÊn ®Ò cñyÕu sau: + ViÖc ghi chÐp cña nh©n viªn thèng kÕ ph©n xëng tæ, ®éi,còng nh sù gi¸m s¸t cña qu¶n ®èc ph©n xëng hoÆc tæ tráng, ®éi tr-ëng cã thêng xuyÒn vµ chÆt chÏ kh«ng. + Xem xÐt viÖc chÐp nhËt ký s¶n xuÊt cña tõng bé phËn s¶nxuÊt theo dâi sè lîng, chÊt lîng, chñng lo¹i, s¶n phÈm háng, phÕ liÖu.. + Quan s¸t quy tr×nh lµm viÖc bé phËn kiÓm tra chÊt lîng ëph©n xëng, tÝnh ®éc lËp cña b«n phËn nµy víi bé phËn kiÓm nhËnhµng nhËp kho. + Xem xÐt mÉu kiÓm so¸t c«ng t¸c kÕ to¸n chi phÝ cña DoanhnghiÖp cã ®îc thùc hiÖn thêng xuyªn hay kh«ng. §iÒu ®ã ®îc thÓhiÖn th«ng qua c¸c dÊu hiÖu kiÓm tra sè kÕ to¸n chi phÝ cña nh÷ngngêi cã tr¸ch nhiÖm vµ ®éc lËp víi nh÷ng ngêi ghi sæ.
  • 29. + Xem xÐt ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cã tu©n thñ®óng nguyªn t¾c vµ tÝnh nhÊt qu¸n gi÷a kú nµy so víi kú tríc haykh«ng, còng nh sù gi¸m s¸t cña ngêi cã tr¸ch nhiÖm trong c«ng viÖc®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang. Qu¸ tr×nh kh¶o s¸t kiÓm so¸t chi phÝtiÒn l¬ng ë chu kú tiÒn l¬ng vµ nh©n sù còng lµ mét phÇn liªn quandÕn kh¶o s¸t kiÓm so¸t chi phÝ s¶n xuÊt.2.2.2. Thùc hiÖn thñ tôc ph©n tÝch. Sö dông c¸c thñ tôc ph©n tÝch trong KiÓm to¸n chu tr×nh hµngtån kho ®Ó ph¸t hiÖn nh÷ng biÕn ®éng bÊt thêng ë nh÷ng kho¶nmôc hµng tån kho nh: Nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô, hµng ho¸,s¶n phÈm dë dang, thµnh phÈm. KÕt qu¶ thu ®îc sÏ gióp KiÓm to¸nviªn quyÕt ®Þnh t¨ng hay gi¶m c¸c thñ tôc KiÓm to¸n chi tiÕt ®èi víinghiÖp vô vµ sè d hµng tån kho. Qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸c thñ tôcph©n tÝch bao gåm c¸c giai ®o¹n sau: G§1: Ph¸t triÓn mét m« h×nh kÕt hîp c¸c biÕn tµi chÝnh vµbiÕn ho¹t ®éng. - Khi ph¸t triÓn m« h×nh, chóng ta x¸c ®Þnh mèi quan hÖ gi÷ac¸c biÕn tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng. - CÇn ®¸nh gi¸ xem viÖc ph¸t triÓn mét m« h×nh ®Ó dù ®o¸n sèd tµi kho¶n hiÖn thêi hay ®Ó dù ®o¸n thay ®æi ®èi víi sè d cña n¨mtríc. Dù ®o¸n thay ®æi so víi n¨m tríc cã thÓ hiÖu qu¶ khi chóng ta ®·KiÓm to¸n sè d cña n¨m ngoµi v× chóng ta cã thÓ xo¸ bá khái m«h×nh nh÷ng biÕn ®éc lËp kh«ng thay ®æi so víi n¨m tríc. - Khi kÕt hîp c¸c biÕn ®éc lËp liªn quan, m« h×nh sÏ cho tanhiÒu th«ng tin h¬n vµ v× vËy dù ®o¸n cña ta sÏ chÝnh x¸c h¬n. NÕu®¬n gi¶n ho¸ qua nhiÒu m« h×nh sÏ lµm ®¬n gi¶n ho¸ dù ®o¸n, v×
  • 30. vËy còng sÏ ®¬n gi¶n ho¸ t¬ng quan so s¸nh dÉn ®Õn m« h×nh cãthÓ chØ cung cÊp ®îc nh÷ng b»ng chøng h¹n chÕ. - Cã thÓ tÝnh chÝnh x¸c cho dù ®o¸n b»ng c¸ch ph¸t triÓn m«h×nh tõ nh÷ng d÷ liÖu ®îc ph©n tÝch chi tiÕt h¬n. G§2: Xem xÐt tÝnh ®éc lËp vµ tÝnh ®¸ng tin cËy cña d÷ liÖutµi chÝnh vµ d÷ liÖu ho¹t ®éng. - TÝnh ®éc lËp vµ tÝnh ®¸ng tin cËy cña d÷ liÖu tµi chÝnh vµd÷ liÖu ho¹t ®éng sö dông trong m« h×nh nµy cã ¶nh hëng trùc tiÕp®Õn tÝnh chÝnh x¸c dù ®o¸n, v× thÕ còng cã ¶nh hëng tíi b»ngchøng KiÓm to¸n thu nhËn ®îc tõ thñ tôc ph©n tÝch. - §Ó ®¸nh gi¸ tÝnh ®¸ng tin cËy cña d÷ liÖu, cÇn xem xÐt liÖu: +D÷ liÖu xuÊt ph¸t tõ c¸c nguån ®éc lËp ngoµi Doanh nghiÖphay tõ nh÷ng nguån trong Doanh nghiÖp. +Nh÷ng nguån th«ng tin bªn trong Doanh nghiÖp cã ®éc lËp víingêi chÞu tr¸ch nhiÖm cho gi¸ trÞ ®îc KiÓm to¸n hay kh«ng. +D÷ liÖu cã ®îc KiÓm to¸n theo c¸c thñ tôc KiÓm to¸n trong n¨mnay vµ n¨m tríc hay kh«ng. +Cã ph¸t triÓn nh÷ng dù tÝnh sö dông d÷ liÖu tõ nhiÒu nguånkh¸c nhau hay kh«ng. G§3: TÝnh to¸n ra mét gi¸ trÞ íc tÝnh vµ so s¸nh gi¸ trÞ ghi sæ. Theo m« h×nh ®· x©y dùng vµ c¸c ®Æc tÝnh cña d÷ liÖu KiÓmto¸n viªn tÝnh to¸n ra gi¸ trÞ íc tÝnh vµ so s¸nh gi¸ trÞ nµy víi gi¸ trÞghi sæ. Khi so s¸nh íc tÝnh cña KiÓm to¸n viªn víi gi¸ trÞ ghi sæ,KiÓm to¸n viªn cÇn xem xÐt:
  • 31. - LiÖu mèi quan hÖ nµy cã ®îc thêng xuyªn ®¸nh gi¸ hay kh«ng.Quan s¸t mét mèi quan hÖ cô thÓ cµng thêng xuyªn bao nhiªu th×cµng cã thÓ ch¾c ch¾n vÒ tÝnh nhÊt qu¸n cña mèi quan hÖ ®ã. - Khi so s¸nh gi¸ trÞ hµng th¸ng, cÇn xem xÐt nh÷ng chªnh lÖchtheo mïa (®èi víi nh÷ng lo¹i h×nh kinh doanh cã ¶nh hëng cña yÕu tèmïa vô). - NÕu thiÕu nh÷ng chªnh lÖch theo íc tÝnh. §iÒu nµy ®ßi háiKiÓm to¸n viªn cÇn t×m hiÓu râ t×nh h×nh kinh doanh cña kh¸chhµng. G§4: Thu thËp b»ng chøng ®Ó gi¶i thich vÒ nh÷ng chªnh lÖch®¸ng kÓ. Khi ph¸t hiÖn ra nh÷ng chªnh lÖch ®ét biÕn ®¸ng kÓ so víi dùtÝnh, th× KiÓm to¸n viªn cÇn ph¶i t×m hiÓu ®Ó gi¶i thÝch nguyªnnh©n cña nh÷ng chªnh lÖch ®ã. Chªnh lÖch cã thÓ do c¸c trêng hîp:Thø nhÊt do sè d c¸c tµi kho¶n thuéc chu tr×nh hµng tån kho cãchøa ®ùng sai sãt. Thø 2 lµ do íc tÝnh cña KiÓm to¸n viªn kh«ngchÝnh x¸c. Mçi khi cã sù chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ íc tÝnh vµ g¸ trÞ ghisæ, KiÓm to¸n viªn cÇn t×m kiÕm lêi gi¶i thÝch tõ Ban gi¸m ®èchoÆc nh©n viªn kh¸ch hµng liªn quan, ®ång thêi quyÕt ®Þnh t¨ng c¸cthñ tôc kiÓm tra chi tiÕt sè d (nÕu kh«ng cã ®îc lêi gi¶i thÝch hîp lýtõ ban gi¸m ®èc vµ c¸c nh©n viªn) G§5: Xem xÐt nh÷ng ph¸t hiÖn KiÓm to¸n. NÕu ph¸t hiÖn mét chªnh lÖch KiÓm to¸n, thùc hiÖn cÇn ®iÒutra tÝnh chÊt vµ nguyªn nh©n cña chªnh lÖch ®ã cã cho thÊy mét saisãt ®¸ng kÓ trong cë së dÉn liÖu b¸o c¸o tµi chÝnh vÒ nh÷ng môctiªu KiÓm to¸n vµ c©n nh¾c tíi nh÷ng ¶nh hëng t×nh h×nh kinh doanhcu¶ kh¸ch hµng.
  • 32. 2.2.3. Thùc hiÖn c¸c thñ tôc KiÓm to¸n chi tiÕt. Theo gi¸o tr×nh KiÓm to¸n tµi chÝnh ta cã ph¬ng tr×nh : Thñ tôc Tr¾c nghiÖm Tr¾cnghiÖm kÕ to¸n = ®é v÷ng ch·i trong + trùc tiÕp chi tiÕt tr¾c nghiÖm c«ng viÖc sè d Trong KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho tr¾c nghiÖm ®é v÷ngch·i trong tr¾c nghiÖm c«ng viÖc sö dông c¸c thñ tôc kiÓm tra chitiÕp nghiÖp vô hµng tån kho vµ tr¾c nghiÖm trùc tiÕp sè d lµ södông c¸c thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt sè d hµng tån kho.2.2.3.1. KiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô hµng tån kho - Môc tiªu kiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô lµ ph¸t hiÖn nh÷ng sai sãttrong h¹ch to¸n hay nh÷ng sai sãt trong h¹ch to¸n hµng tån kho kh«ng®óng nguyªn t¾c. - Thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô th«ng thêng lµ xem xÐt l¹imèi quan hÖ gi÷a c¸c tµi kho¶n liªn quan, b»ng c¸ch ®èi chiÕu sèliÖu ph¸t sinh cña c¸c tµi kho¶n hµng tån kho vµ c¸c tµi kho¶n chi phÝliªn quan. + Xem xÐt ®èi chiÕu gi÷a sè liÖu trªn TK 152- Nguyªn vËt liÖuvíi c¸c TK621- chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, TK 627- chi phÝs¶n xuÊt chung, c¸c TK chi phÝ kh¸c. + §èi chiÕu sè liÖu gi÷a c¸c tµi kho¶n chi phÝ nh TK 621 – chiphÝ NVL trùc tiÕp ; TK 622 chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp víi tµi kho¶n154- chi phÝ SXKD dë dang. + §èi chiÕu sè liÖu gi÷a TK 627 – chi phÝ s¶n xuÊt chung víiTK 154.
  • 33. + §èi chiÕu sè liÖu gi÷a TK 154 víi sè liÖu TK 155- thµnhphÈm. + HoÆc ®èi chiÕu gi÷a TK 155 – Thµnh phÈm (TK 156 hµngho¸) víi TK 157- Hµng göi b¸n vµ TK 632 – Gi¸ víi hµng b¸n. Thñ tôc kiÓm tra nghiÖp vô còng cßn ®îc thùc hiÖn th«ng quaviÖc ®èi chiÕu gi÷a sè d trªn tµi kho¶n hµng tån kho víi sè liÖu kiÓmkª thùc tÕ. KiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô chñ yÕu chó träng vµo nh÷ngkho¶n môc hµng tån kho hoÆc chi phÝ thiÕu b»ng chøng cã tÝnhthuyÕt phôc hoÆc trong qu¸ tr×nh kh¶o s¸t KiÓm to¸n viªn nhËn thÊycã nh÷ng kh¶ nghi vµ rñi ro kiÓm so¸t lín. Thùc tÕ KiÓm to¸n viªn th -ëng më réng c¸c thñ tôc kiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô hµng tån kho ëc¸c kho¶n môc thuéc hÖ thèng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. NhiÒu Doanh nghiÖp cã c¬ cÊu kiÓm so¸t néi bé vÒ qu¸ tr×nhs¶n xuÊt vµ chi phÝ s¶n xuÊt kh«ng chÆt chÏ t¹o s¬ hë nh÷ng gianlËn trong viÖc sö dông nguyªn vËt liÖu nh: Nguyªn vËt liÖu xuÊtdïng nhng kh«ng ®îc sö dông vµo s¶n xuÊt mµ vÉn h¹ch to¸n vµo chiphÝ s¶n xuÊt, hoÆc nguyªn vËt liÖu ®· xuÊt dïng nhng kh«ng ®îctÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, hoÆc tÝnh kh«ng ®óng vµo chi phÝ cñabé phËn sö dông, ph¶n ¸nh sai lÖch gi¸ trÞ tµi s¶n. Ngoµi ra nÕu hÖthèng kiÓm so¸t néi bé ®èi víi chi phÝ s¶n xuÊt kh«ng hiÖu lùc th× sÏph¸t sinh nh÷ng sai sãt trong viÖc tËp hîp chi phÝ kh«ng ®óng, hoÆcph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ng hîp lý dÉn ®Õn viÖc ®¸nhgi¸ sai lÖch tµi s¶n (s¶n phÈm dë dang, thµnh phÈm). HoÆc tÝnh saikÕt qu¶ kinh doanh do h¹ch to¸n nhÇm chi phÝ s¶n xuÊt chung vµochi phÝ b¸n hµng hoÆc chi phÝ qu¶n lý Doanh nghiÖp. . T¬ng tùviÖc kh«ng tu©n thñ nhÊt qu¸n nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dëdang cuèi kú còng lµ nguyªn nh©n g©y ra nh÷ng sai sãt träng yÕucña kho¶n môc s¶n phÈm dë dang vµ thµnh phÈm.
  • 34. - KiÓm to¸n viªn cã thÓ thùc hiÖn mét sè thñ tôc kiÓm tranghiÖp vô ®Ó ph¸t hiÖn nh÷ng sai sãt vµ gian lËn sau ®©y: + §Ó x¸c ®Þnh sù phï hîp gi÷a nguyªn vËt liÖu xuÊt kho södông víi c¸c chi phÝ vËt liÖu ë c¸c bé phËn b»ng c¸ch ®èi chiÕu gi¸trÞ nguyªn vËt liÖu xuÊt kho trªn TK 152 – Nguyªn vËt liÖu víi tængchi phÝ nguyªn vËt liÖu trªn c¸c TK627 – chi phÝ s¶n xuÊt chung(6272- chi phÝ nguyªn vËt liÖu); TK 641 chi phÝ b¸n hµng (6412 –chi phÝ vËt liÖu, bao b×) ; TK 642 – chi phÝ qu¶n lý Doanh nghiÖp(6422- chi phÝ vËt liÖu qu¶n lý). + §ång thêi xem xÐt viÖc ghi chÐp trªn sæ theo dâi vËt t södông ë c¸c ph©n xëng s¶n xuÊt. §èi chiÕu gi÷a sè liÖu vËt t xuÊtdïng cho ph©n xëng víi b¸o c¸o sö dông vËt t cña ph©n xëng ®Ó ph¸thiÖn sai lÖch nÕu cã ( Kh¶o s¸t nghiÖp vô nµy sÏ ®îc tiÕn hµnh kÕthîp víi qu¸ tr×nh kh¶o s¸t thèng kª ë ph©n xëng ). + §Ó ®¸nh gi¸ qu¸ tr×nh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ ®óng ®¾nvµ hîp lý, KiÓm to¸n viªn tríc hÕt ph¶i xem xÐt chøng tõ, tµi liÖu cñac¸c chi phÝ ph¸t sinh ®îc h¹ch to¸n vµo c¸c tµi kho¶n chi phÝ cã ®Çy®ñ vµ hîp lý kh«ng. Sau ®ã sÏ ®èi chiÕu gi÷a sè liÖu trªn c¸c tµikho¶n 621 - Chi phÝ NVL trùc tiÕp; TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ngtrùc tiÕp; TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung víi sè liÖu ph¸t sinh nîtrªn TK 154 – Chi phÝ SXKD dë dang. . . + §Ó x¸c ®Þnh tÝnh hîp lý cña qu¸ tr×nh ph©n bæ chi phÝ,KiÓm to¸n viªn xem xÐt tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ theo c¸c ®èi tîngtÝnh gi¸ c¸ biÖt cã thay ®æi ®¸ng kÓ so víi c¸c kú tríc hay kh«ng.NÕu cã thay ®æi tõ tiªu thøc nµy sang tiªu thøc kh¸c mµ cã ¶nh hënglín vµ ®¸ng kÓ ®Õn chi phÝ vµ gi¸ thµnh cña nh÷ng ®èi tîng tÝnh gi¸c¸ biÖt. NÕu sù thay ®æi ®ã cã kh¶ n¨ng lµm mÊt ®i tÝnh trung thùc
  • 35. cña qu¸ tr×nh ®¸nh gi¸ hµng tån kho th× cÇn ph¶i xem xÐt cã nªnchÊp nhËn tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ ®ã kh«ng. + KiÓm to¸n viªn xem xÐt viÖc. ghi chÐp sæ theo dâi s¶n phÈmdë dang cuèi kú ë ph©n xëng s©n xuÊt cã ®Çy ®ñ, kÞp thêi kh«ng.§ång thêi ®èi chiÕu ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang kú nµyvíi c¸c kú tríc cã nhÊt qu¸n kh«ng. NÕu cã sù thay ®æi thi t×m hiÓunguyªn nhan vµ sù ¶nh hëng cña chóng. §è chiÕu sù phï hîp gi÷a sèlîng s¶n phÈm dë dang víi gi¸ trÞ s¶n phÈm ®ã ®Ó ph¸t hiÖn nh÷ngbiÕn ®éng bÊt thêng vµ tÝnh kh«ng hîp lý. + T¬ng tù nh vËy, kiÓm to¸n viªn còng cÇn kh¶o s¸t xem cã sùthay ®æi trong viÖc sö dông ph¬ng ph¸p tÝnh to¸n gi¸ thµnh cñaDoanh nghiÖp kh«ng. Ngoµi ra, KiÓm to¸n viªn cã thÓ tÝnh to¸n métsè kho¶n môc chi phÝ vµ viÖc tæng hîp chi phÝ, ph©n bæ chi phÝvµo tÝnh gi¸ hµng nh»m ph¸t hiÖn nh÷ng. sai sãt trong qu¸ tr×nh tÝnhto¸n.2.2.3.2. KiÓm tra chi tiÕt sè d hµng tån kho Khi KiÓm to¸n sè d hµng tån kho KiÓm to¸n viªn ph¶i thùc hiÖnc¸c kh¶o s¸t chi tiÕt hµng tån kho lµ ®iÒu cÇn thiÕt vµ quan träng. ëkhÝa c¹nh kh¸c viÖc ®Þnh gi¸ hµng tån kho còng rÊt phøc t¹p vµ phôthuéc nhiÒu vµo tÝnh chñ quan cña ngêi tÝnh to¸n vµ ®Þnh gi¸, dovËy viÖc kiÓm ra chi tiÕt c¸c kho¸n môc hµng tån kho còng lµ ph¬ngtiÖn, thñ ph¸p quan träng ®Ó ph¸t hiÖn c¸c gian lËn, sai sãt träng yÕutrong chu tr×nh nµy. Khi kh¶o s¸t chi tiÕt hµng tån kho cÇn lu ý vµxem xÐt kÕt qu¶ kiÓm tra chi tiÕt cña c¸c chu tr×nh liªn quan: Chutr×nh Mua vµo vµ Thanh to¸n, chu tr×nh TiÒn l¬ng vµ Nh©n viªn, chutr×nh B¸n hµng vµ Thu tiÒn bëi v× kÕt qu¶ kiÓm tra c¸c chu tr×nh ®ãcã ¶nh hëng ®Õn c¸c kiÓm tra chi tiÕt Hµng tån kho.
  • 36. C«ng t¸c KiÓm to¸n Hµng tån kho rÊt phøc t¹p vµ nã liªn quan®Õn hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ hµng tån kho. V× vËy kiÓm tra chi tiÕt Hµngtån kho ®îc ®Ò cËp chñ yÕu hai vÊn ®Ò: Quan s¸t kiÓm tra vËtchÊt vµ qu¸ tr×nh ®Þnh gi¸, h¹ch to¸n hµng tån kho.2.2.3.2.1. Quan s¸t kiÓm kª vËt chÊt hµng tån kho. Quan s¸t kiÓm kª vËt chÊt hµng tån kho lµ c«ng viÖc mµ KiÓmto¸n viªn ph¶i cã mÆt vµo thêi ®iÒm mµ cuéc kiÓm kª hµng tån kho®îc tiÕn hµnh. B»ng c¸c biÖn ph¸p quan s¸t, kh¶o s¸t, thÈm vÊnthÝch hîp ®Ó KiÓm to¸n viªn x¸c ®Þnh sù tån t¹i vËt chÊt vµ tÝnhchÝnh x¸c cña hµng tån kho kiÓm kª, còng nh c¸c vÊn ®Ò liªn quan®Õn hµng tån kho vÒ quyÒn së h÷u vµ chÊt lîng hµng tån kho. Qu¸ tr×nh quan s¸t vËt chÊt hµng tån kho cña KiÓm to¸n viªn th-êng ®îc tiÕn hµnh theo c¸c bíc : T×m hiÓu c¸c qu¸ tr×nh kiÓm so¸tc¸c cuéc kiÓm kª, x¸c ®Þnh c¸c quyÕt ®Þnh KiÓm to¸n vµ thùc hiÖnquan s¸t vËt chÊt. b1: T×m hiÓu c¸c qu¸ tr×nh kiÓm so¸t kiÓm kª. BÊt cø Doanh nghiÖp vËn dông c¸c ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµngtån kho theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn hay ph¬ng ph¸p kiÓm kª®Þnh kú th× còng ph¶i cã cuéc kiÓm kª vËt chÊt hµng tån kho ®Þnhkú. Tuú theo ®iÒu kiÖn cô thÓ vµ c¸ch tæ chøc kiÓm kª cña DoanhnghiÖp, cuéc kiÓm kª ®è ®îc tiÕn hµnh vµo thêi ®iÓm cuèi kú hoÆcvµo 1 thêi ®iÓm nµo ®ã trong n¨m. KiÓm to¸n viªn quan s¸t vµ t×m hiÓu qu¸ tr×nh kiÓm so¸t c¸ccuéc kiÓm kª, nÕu c¸c thñ tôc kiÓm so¸t ®Çy ®ñ vµ ®¸ng tin cËy ph¶ibao gåm: Nhng quy ®Þnh hîp lý ®èi víi cuéc kiÓm kª vËt chÊt, sùgi¸m s¸t bëi c¸ nh©n cã tr¸ch nhiÖm vµ trung thùc, qu¸ tr×nh kiÓm tranéi bé ®éc lËp víi cuéc kiÓm kª, viÖc ®èi chiÕu ®éc lËp kÕt qu¶
  • 37. kiÓm kª vËt chÊt víi sæ kÕ to¸n vµ cuéc kiÓm kª lËp ®Çy ®ñ c¸cphiÕu kiÓm kª, biªn b¶n kiÓm kª. b2: X¸c ®Þnh c¸c quyÕt ®Þnh KiÓm to¸n. Còng gièng nh bÊt kú cuéc KiÓm to¸n kh¸c, c¸c quyÕt ®ÞnhKiÓm to¸n cña qu¸ tr×nh quan s¸t vËt chÊt hµng tæn kho bao gåm:Lùa chän thñ tôc KiÓm to¸n, x¸c ®Þnh thêi gian, x¸c ®Þnh quy m«mÉu vµ lùa chän kho¶n môc ®Ó kiÓm tra. -Lùa chän thñ tôc KiÓm to¸n Thñ tôc KiÓm to¸n sö dông trong qu¸ tr×nh quan s¸t vËt chÊthµng tån kho chñ yÕu lµ: KiÓm tra, quan s¸t, thÈm vÊn, ®èi chiÕu,so s¸nh nh÷ng th«ng tin liªn quan ®Ó ®¹t ®îc môc tiªu KiÓm to¸n. Néidung cô thÓ c¸c thñ tôc nµy ®îc tr×nh bµy ë c¸c phÇn sau. - X¸c ®Þnh thêi gian Th«ng qua viÖc kiÓm tra kiÓm so¸t c¸c cuéc kiÓm kª vËt chÊtcña Doanh nghiÖp ®· thùc hiÖn vµ kÕt qu¶ kiÓm tra ®èi chiÕu sæs¸ch hµng tån, kiÓm tra hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé (®îc thùc hiÖn ëphÇn trªn) ®Ó quyÕt ®Þnh cã tæ chøc tiÕn hµnh kiÓm kª vËt chÊtvµo cuèi kú kÕ to¸n hay kh«ng. NÕu cã kiÓm kª vËt chÊt ®Çy ®ñvµo ngµy cuèi kú kÕ to¸n th× dù tÝnh thêi gian cÇn thiÕt ®Ó thùchiÖn c«ng viÖc ®ã víi sù gi¸m s¸t cña KiÓm to¸n viªn lµ bao nhiªungµy. Gi¶ sö thêi ®iÓm gi÷a kú ®· cã mét cuéc kiÓm kª vËt chÊt vµKiÓm to¸n viªn ®· quan s¸t viÖc kiÓm kª vµo lóc ®ã, ®ång thêi KiÓmto¸n viªn ®· kiÓm tra sæ kª to¸n hµng tån kho tõ thêi ®iÓm kiÓm kªgi÷a kú ®Õn cuèi kú kh«ng vÊn ®Ò g× nghi vÊn, th× KiÓm to¸n viªnquyÕt ®Þnh kh«ng cÇn ph¶i tæ chøc kiÓm kª vËt chÊt vµo cuèi kún÷a. Thay vµo ®ã KiÓm to¸n viªn cã thÓ so s¸nh sè liÖu trªn sæ kÕ
  • 38. to¸n víi hµng tån kho thùc tÕ cña mét mÉu t¹i thêi ®iÓm nhÊt ®Þnhnµo ®ã. Ngîc l¹i, nÕu sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n kh«ng ®îc ghi chÐp thêngxuyªn, c¸c thñ tôc kiÓm so¸t kiÓm kª kh«ng ®Çy ®ñ vµ kh«ng ®¸ng tincËy th× cÇn ph¶i tiÕn hµnh mét cuéc kiÓm kª vËt chÊt ®Çy ®ñ lµhoµn toµn cÇn thiÕt. Tïy theo khèi lîng hµng tån kho nhiÒn hay Ýt,ph©n t¸n hay tËp trung ®Ó x¸c ®Þnh thêi gian cÇn thiÕt cho c«ngviÖc mµ KiÓm to¸n viªn cÇn ph¶i theo dâi, gi¸m s¸t trùc tiÕp cuéckiÓm kª vËt chÊt ®ã. - X¸c ®Þnh quy m« mÉu Quy m« mÉu trong quan s¸t vËt chÊt thêng ®îc lùa chon theoc¸c yÕu tè: Sè lîng hµng cÇn kiÓm tra, sè kho cÇn kiÓm tra, vµ thêigian bá ra ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc quan s¸t. KiÓm to¸n viªn cã thÓlùa chän mét trong sè c¸c tiªu thøc nµy ®Ó x¸c ®Þnh quy m« quans¸t. Trong thùc tÕ ®Ó gi¶m chi phÝ kiÕm to¸n, KiÓm to¸n viªn thênglÊy tiªu thøc thêi gian ®Ó x¸c ®Þnh quy m«. - Chän lùa nh÷ng mÆt hµng cÇn kiÓm tra Ngoµi ra trªn thùc tÕ tuú vµo ®iÒu kiÖn vµ nh÷ng ®Æc thï cñaDoanh nghiÖp, KiÓm to¸n viªn cã thÓ chän mÉu ®èi víi nh÷ng mÆthµng chñ yÕu vµ cã nghi vÊn vÒ gian lËn hoÆc sai sãt trong qu¸tr×nh kiªm tra chi tiÕt nghiÖp vô vµ kiÓm tra kiÓm so¸t néi bé. HoÆc trong qu¸ tr×nh quan s¸t cuéc kiÓm kª hiÖn vËt, KiÓmto¸n viªn chó ý ®Õn nh÷ng mÆt hµng ®¸ng kÓ nhÊt vµ ®iÓn h×nhnhÊt ®Ó tiÕn hµnh kiÓm tra cô thÓ. T¬ng tù nh khi ®iÒu tra nh÷ngmÆt hµng cã kh¸ n¨ng kÐm phÈm chÊt, l¹c hËn hoÆc h háng trongqu¸ tr×nh b¶o qu¶n còng cÇn ph¶i lùa chän nh÷ng mÆt hµng nµy ®ÓtiÕn hµnh kiÓm tra.
  • 39. §Æc biÖt trong qu¸ tr×nh th¶o luËn víi ngêi qu¶n lý vÒ lý do cñanhng mÆt hµng ®Ó ngoµi sæ kÕ to¸n th× KiÓm to¸n viªn còng cÇnlùa chän nh÷ng mÆt hµng ®ã ®Ó kiÓm tra vµ ®iÒu tra thªm. b3: C¸c thñ tôc quan s¸t vËt chÊt §iÓm quan träng nhÊt cña c¸c thñ tôc quan s¸t vËt chÊt lµ KiÓmto¸n viªn ph¶i cã mÆt ®Ó quan s¸t trùc tiÕp cuéc kiÓm kª hiÖn vËthµng tæn kho cña Doanh nghiÖp. Khi quan s¸t, KiÓm to¸n viªn thêngthùc hiÖn c¸c c«ng viÖc: - X¸c ®Þnh liÖu cuéc kiÓm kª vËt chÊt cña Doanh nghiÖp®ang thùc hiÖn cã tu©n thñ theo ®óng quy ®Þnh vµ híng dÉn cñaDoanh nghiÖp kh«ng. - KiÓm to¸n viªn ph¶i cã sù hiÓu biÕt vÒ nh÷ng mÆt hµng kinhdoanh cña Doanh nghiÖp, nÕu kh«ng cã sù hiÓu biÕt s©u vÒ chóng(nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng mÆt hµng ®Æc thï nh: ®iÖn tö, ho¸ chÊt, kimlo¹i quý hiÕm) th× ph¶i mêi chuyªn gia ®¸nh gi¸ hµng tæn kho vÒchÊt lîng, kh¶ n¨ng l¹c hËu cña nh÷ng hµng ®ã. - Th¶o luËn ®Ó x¸c ®Þnh quyÒn së h÷u cña hµng tån kho hiÖndiÖn, ®Æc biÖt lµ hµng göi b¸n, hµng nhËn ®¹i lý, nhËn ký göi hoÆchµng mua ®ang ®i ®êng. - Tham quan vµ xem xÐt c¸c ph¬ng tiÖn kho, b·i, n¬i b¶o qu¶nhµng tæn kho, khu vùc s¶n xuÊt, cuéc tham quan xem xÐt ®ã nªn ®-îc mét nh©n viªn cña Doanh nghiÖp cã ®ñ hiÓu biÕt vµ kh¶ n¨ng tr¶lêi c¸c c©u hái cña KiÓm to¸n viªn.2.2.3.2.2. KiÓm tra chi tiÕt qu¸ tr×nh tÝnh gi¸ vµ h¹ch to¸n hµng tånkho. §Ó x¸c ®Þnh qu¸ tr×nh tÝnh gi¸ vµ h¹ch to¸n hµng tån kho ®óng®¾n hay kh«ng KiÓm to¸n viªn cÇn ph¶i kiÓm tra chi tiÕt c¸c qu¸
  • 40. tr×nh nµy. KiÕm tra chi tiÕt qu¸ tr×nh tÝnh gi¸ vµ h¹ch to¸n hµng tånkho bao gåm tÊt c¶ c¸c kh¶o s¸t ®¬n gi¸ hµng xuÊt kho cã ®óng vµchÝnh x¸c kh«ng, kh¶o s¸t qu¸ tr×nh tÝnh to¸n gi¸ trÞ hµng xuÊt kho,kiÓm tra qu¸ tr×nh tÝnh to¸n, tËp hîp, ph©n bæ chi phÝ vµ tÝnh gi¸thµnh s¶n phÈm, kiÓm tra chi tiÕt tÝnh to¸n x¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶nphÈm dë dang vµ kiÓm tra qu¸ tr×nh h¹ch to¸n hµng tån kho. KiÓm tra qu¸ tr×nh tÝnh gi¸ hµng tån kho thêng lµ mét trongnh÷ng phÇn quan träng nhÊt vµ mÊt nhiÒu thêi gian nhÊt cña cuécKiÓm to¸n chi tiÕt hµng tån kho. Khi kiÓm tra cÇn quan t©m líi 3 vÊn®Ò cña ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ (c¸c ®èi tîng chñ yÕu lµ hµng xuÊt kho,s¶n phÈm dë dang cuèi kú vµ gi¸ thµnh thµnh phÈm) ®ã lµ: Ph¬ngph¸p tÝnh mµ Doanh nghiÖp ¸p dông cã phï hîp víi c¸c nguyªn t¾c kÕto¸n ®îc thõa nhËn hay kh«ng. Qu¸ tr×nh ¸p dông ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸cã nhÊt qu¸n víi c¸c niªn ®é kÕ to¸n tríc ®ã kh«ng. Sè liÖu tÝnh to¸ncã chÝnh x¸c vµ hîp lý kh«ng. Mçi ®èi tîng tÝnh gi¸ cã ®Æc ®iÓm kh¸c nhau nªn sÏ ®îc södông c¸c ph¬ng ph¸p kh¸c nhau ®Ó kiÓm tra viÖc tÝnh to¸n gi¸ cña®èi tîng tÝnh gi¸ ®ã. + Tríc hÕt ph¶i xem xÐt viÖc tÝnh gi¸ hµng nhËp kho cã ®óng®¾n kh«ng. §èi víi nguyªn vËt liÖu vµ hµng ho¸ mua ngoµi, KiÓmto¸n viªn cÇn ph¶i kh¶o s¸t xem liÖu nh÷ng chi phÝ cÊu thµnh gi¸ cñahµng nhËp kho cã ®îc h¹ch to¸n ®óng kh«ng. Cô thÓ lµ c¸c kho¶n chiphÝ vËn chuyÓn, bèc dì, hao hôt, c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õnhµng mua cã ®îc tÝnh vµo gi¸ hµng nhËp kho kh«ng, c¸c kho¶n chiÕtkhÊu mua hµng, gi¶m gi¸ hµng mua cã ®îc tÝnh trõ kh«ng. . . ViÖckiÓm tra nµy lµ mét phÇn cña kiÓm tra chu tr×nh Mua vµo vµ Thanhto¸n. Cßn ®èi víi thµnh phÈm tríc hÕt xem xÐt qu¸ tr×nh tÝnh gi¸thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña ®¬n vÞ thµnh phÈm nhËp kho cã ®óng
  • 41. kh«ng (kh¶o s¸t nµy sÏ giíi thiÖu ë phÇn kh¶o s¸t qu¸ tr×nh tÝnh gi¸thµnh phÈm). + TiÕp theo KiÓm to¸n viªn ph¶i x¸c ®Þnh ph¬ng ph¸p ®ang ®-îc sö dông ®Ó tÝnh trÞ gi¸ vèn thùc tÕ hµng xuÊt kho ë DoanhnghiÖp lµ ph¬ng ph¸p g× ? (Ph¬ng ph¸p nhËp tríc, xuÊt tríc (FIFO);Ph¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tríc (LIFO); ph¬ng ph¸p gi¸ ®Ých danhhay ph¬ng ph¸p ®¬n gi¸ b×nh qu©n; hoÆc ph¬ng ph¸p nµo kh¸c), ph-¬ng ph¸p ®ã cã ®îc thõa nhËn kh«ng. + KiÓm to¸n viªn xem xÐt ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ hµng xuÊt kho ¸pdông trong kú nµy cã nhÊt qu¸n víi c¸c kú tríc kh«ng. Bëi v× thùc tÕtrong mét sè Doanh nghiÖp sù thay ®æi tõ ph¬ng ph¸p tÝnh nµysang ph¬ng ph¸p tÝnh kh¸c sÏ lµm ¶nh hëng ®Õn gi¸ trÞ hµng xuÊtkho, ph¶n ¸nh sai lÖch kÕt qu¶ kinh doanh. + Gi¶ sö nÕu Doanh nghiÖp cã sù thay ®æi ph¬ng ph¸p tÝnhgi¸ hµng xuÊt kho, th× KiÓm to¸n viªn xem xÐt sù c«ng khai viÖc thay®æi nµy trªn b¸o c¸o tµi chÝnh cña Doanh nghiÖp cã ®îc thùc hiÖnkh«ng (xem trªn ThuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh). + §Ó kiÓm tra kü thuËt tÝnh to¸n gi¸ hµng xuÊt kho cã ®óng haykh«ng, KiÓm to¸n viªn ph¶i xem xÐt vµ liÖt kª c¸c mÆt hµng tån kho®Þnh kiÓm tra kÕt qu¶ tÝnh to¸n, yªu cÇu Doanh nghiÖp cung cÊpnh÷ng ho¸ ®¬n, chøng tõ nhËp, xuÊt kho, sæ kÕ to¸n chi tiÕt hµngtån kho cña nh÷ng mÆt hµng ®ã. Sau ®ã xem xÐt tÝnh ®Çy ®ñ cñac¸c ho¸ ®¬n, chøng tõ nhËp, xuÊt kho ®Ó kh¶o s¸t tÝnh ®Çy ®ñ cñasè lîng hµng nhËp, xuÊt kho. TiÕp tôc thùc hiÖn tÝnh to¸n l¹i gi¸ cñahµng xuÊt kho cña nh÷ng mÆt hµng ®· chän ®Ó so s¸nh víi kÕt qu¶tÝnh to¸n cña Doanh nghiÖp vµ t×m ra nh÷ng sai lÖch (nÕu cã). NÕu trêng hîp KiÓm to¸n viªn ®· kiÓm tra tÝnh thêng xuyªn, kÞpthêi cña viÖc ghi sæ kÕ to¸n chi tiÕt hµng tån kho theo tõng mÆt
  • 42. hµng, khi ®ã KiÓm to¸n viªn, cã thÓ kh«ng cÇn ph¶i tÝnh to¸n l¹i trÞgi¸ hµng xuÊt kho mµ chØ cÇn ®èi chiÕu sè liÖu vÒ ®¬n gi¸ sè lînghµng xuÊt kho trªn sæ kÕ to¸n hµng tån kho víi chi phÝ trªn sæ kÕto¸n chi phÝ. HoÆc cã thÓ lµm l¹i mét vµi phÐp tÝnh ë mét vµi mÆthµng cô thÓ ®Ó xem xÐt vµ ®èi chiÕu t¨ng thªm tÝnh thuyÕt phôccña c¸c kÕt qu¶ kiÓm tra. Trªn ®©y lµ nh÷ng néi dung cã thÓ ¸p dông cho cuéc KiÓm to¸nhµng tån kho, tïy ®Æc ®iÓm ngµnh nghÒ kinh doanh cña DoanhnghiÖp, h×nh thøc tæ chøc kÕ to¸n hµng tån kho, thùc tr¹ng thiÕt kÕvµ ¸p dông c¸c thñ tôc kiÓm so¸t néi bé ®Ó KiÓm to¸n viªn ¸p dôngc¸c tr¾c nghiÖm KiÓm to¸n mét c¸ch linh ®éng nh»m ®em l¹i c¸cb»ng chøng ®ñ ®Ó KiÓm to¸n viªn ®a ra ý kiÕn nhËn xÐt cña m×nhvÒ chu tr×nh hµng tån kho cña Doanh nghiÖp. Nh÷ng néi dung trªnchØ lµ c¸c néi dung c¬ b¶n mang tÝnh chÊt lý thuyÕt, trong thùc tÕKiÓm to¸n viªn cã thÓ thªm hoÆc bít nh÷ng c«ng viÖc kh«ng cÇnthiÕt hoÆc kh«ng thiÕt thùc ®èi víi tõng cuéc KiÓm to¸n cô thÓ.2.3. KÕt thóc c«ng viÖc KiÓm to¸n §©y lµ kh©u cuèi cïng cña qu¸ tr×nh KiÓm to¸n b¸o c¸o tµichÝnh. Sau khi hoµn thµnh c«ng viÖc KiÓm to¸n t¹i tõng chu tr×nhriªng lÎ ®Ó b¶o ®¶m tÝnh thËn träng nghÒ nghiÖp, th«ng thêngKiÓm to¸n viªn kh«ng lËp ngay b¸o c¸o KiÓm to¸n mµ thùc hiÖn c¸cc«ng viªc sau: - KiÓm tra, so¸t xÐt Theo chuÈn mùc KiÓm to¸n viÖt nam sè 560 th× KiÓm to¸n viªnph¶i xem xÐt ¶nh hëng cña nhøng sù kiÖn ph¸t sinh sau ngµy kho¸sæ kÕ to¸n, lËp b¸o c¸o tµi chÝnh vµ b¸o c¸o KiÓm to¸n. KiÓm to¸n viªn thêng trao ®æi víi ban gi¸m ®èc kh¸ch hµng vÒkh¶ n¨ng mét sè viªc cha ®îc tr×nh bµy trªn b¸o c¸o tµi chÝnh, xem lai
  • 43. biªn b¶n häp héi ®ång qu¶n trÞ, c¸c hîp ®ång, th gi¶i tr×nh cña bangi¸m ®èc. - §¸nh gi¸ kÕt qu¶ ViÖc h¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô lµ phï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ vµtu©n thñ c¸c quy ®Þnh chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh hoÆc ®îc chÊpnhËn. C¸c ho¹t ®éng cña Doanh nghiÖp cã liªn quan ®Õn chu tr×nhhµng tån kho ph¶i phï hîp víi c¸c ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng kinh doanhcña Doanh nghiÖp. C¸c chøng tõ sæ s¸ch cã liªn quan ®Õn chu tr×nh ph¶i thÓ hiÖnsù vËn ®éng cña nghiÖp vô vµ ph¶i hîp lý. C¸c th«ng tin vÒ nghiÖp vô ph¶i ®¶m b¶o trung thùc hîp lý. Trªn c¬ së kÕt qu¶ cña tÊt c¶ c¸c c«ng viªc ®· thùc hiÖn KiÓmto¸n viªn ®a ra kÕt luËn cuèi cïng vµ lËp b¸o c¸o KiÓm to¸n. - LËp vµ ph¸t hµnh b¸o c¸o KiÓm to¸n: KiÓm to¸n viªn ®a ra tÊtc¶ ý kiÕn cña m×nh vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh ®· ®îc KiÓm to¸n. KiÓmto¸n viªn ph¶i ®a ra mét trong bèn lo¹i ý kiÕn sau. + ý kiÕn chÊp nhËn tõng phÇn + ý kiÕn chÊp nhËn toµn phÇn + ý kiÕn tõ chèi + ý kiÕn kh«ng chÊp nhËn - Cïng víi viÖc ph¸t hµnh b¸o c¸o KiÓm to¸n C«ng ty KiÓm to¸ncßn göi th cho kh¸ch hµng trong ®ã ®a ra ý kiÕn t vÊn cña KiÓm to¸nviªn vÒ viÖc kh¾c phôc nh÷ng yÕu ®IÓm cßn tån t¹i trong hÖ thèngcòng nh c«ng t¸c kÕ to¸n t¹i d¬n vÞ k h¸ch hµng. PHÇN 2: THùC TR¹NG KIÓM TO¸N CHU TR×NH hµng tån kho TRONG KIÓM TO¸N B¸O C¸O TµI CHÝNH
  • 44. DO ATC THùC HIÖN.I: giíi thiÖu vÒ C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - t vÊn thuÕ1. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕ lµ c¬ quan KiÓm to¸nchuyªn nghiÖp hîp ph¸p ho¹t ®éng trong lÜnh vùc KiÓm to¸n, t vÊnthuÕ. C«ng ty ®îc thµnh lËp ngµy: 05/ 08/ 2003 vµ chÝnh thøc ®ivµo ho¹t ®éng th¸ng 09/ 2003 theo giÊy phÐp kinh doanh sè:010002678 do Së KÕ ho¹ch vµ §Çu t Hµ Néi cÊp. C«ng ty thµnh lËp víi sè vèn ®iÒu lÖ ban ®Çu lµ 1,5 tû ®ångtrong ®ã vèn cña c¸c s¸ng lËp viªn lµ 1 tû ®ång. C«ng ty Cæ phÇn vµ T vÊn thuÕ lµ C«ng ty cã t c¸ch ph¸p nh©nvíi tªn giao dÞch lµ: Auditing - Tax Consultancy Joint Stock Company(ATC) thuéc lo¹i h×nh KiÓm to¸n ®éc lËp víi trô së chÝnh t¹i: 65D - T«HiÕn Thµnh-Hai Bµ Trng - Hµ Néi. Môc tiªu: C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕ thµnh lËp víimôc tiªu lµ: kiÓm tra, ®a ra ý kiÕn x¸c nhËn tÝnh kh¸ch quan, ®óng®¾n, trung thùc vµ hîp lý cña c¸c sè liÖu, tµi liÖu kÕ to¸n vµ b¸o c¸oquyÕt to¸n cña ®¬n vÞ ®îc KiÓm to¸n. Ngoµi ra C«ng ty cßn t vÊn, h-íng dÉn cho kh¸ch hµng thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh cña nhµ níc vÒ tµichÝnh, kÕ to¸n, thuÕ.. ®Ó gióp ®¬n vÞ ®îc KiÓm to¸n vµ gióp t vÊn®iÒu hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶, ®óng ph¸pluËt ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý cña c¸c c¬ quan nhµ níc, cña c¸c tæchøc, c¸c c¸ nh©n cã quan hÖ vµ quan t©m ®Õn t×nh h×nh tµi chÝnhcña ®¬n vÞ.2. §Æc ®iÓm tæ chøc qu¶n lý cña C«ng ty.
  • 45. 2.1. §Æc ®iÓm§Ó thùc hiÖn tèt môc tiªu, chiÕn lîc kinh doanh tríc m¾t còng nh l©udµi th× Tæ chøc bé m¸y quyÕt ®Þnh sù thµnh b¹i trong ho¹t ®éngs¶n xuÊt kinh doanh cña C«ng ty. Mét c¬ cÊu tæ chøc hîp lý sÏkhuyÕn khÝch ngêi lao ®éng trong C«ng ty lµm viÖc cã chÊt lîng vµn¨ng suÊt cao. M« h×nh tæ chøc bé m¸y qu¶n lý cña C«ng ty. Héi §ång Qu¶n TrÞ Gi¸m §èc Phã Gi¸m §èc Phã Gi¸m §èc Phô tr¸ch m¶ng t­ vÊn Phô tr¸ch m¶ng KiÓm thuÕ to¸n Phßng t­ NghiÖp Phßng NghiÖp Phßng XDCB Phßng Phßng To¸n KiÓm To¸n KiÓm To¸n KiÓm To¸n VÊn Vô I Vô II KÕ2.2. QuyÒn h¹n. C¸c phßng trong bé m¸y C«ng ty cã quyÒn h¹n ®îc chñ ®éngtriÓn khai c«ng t¸c theo chøc n¨ng nhiÖm vô quy ®Þnh, ®îc toµnquyÒn huy ®éng c¸c nguån nh©n lùc trong phßng m×nh ®Ó thùchiÖn nhiÖm vô ®îc giao, ®îc ®Ò xuÊt gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò liªnquan theo chøc n¨ng vµ tr×nh tù theo quy ®Þnh cña C«ng ty.
  • 46. 2.3. C¸c mèi quan hÖ. - Quan hÖ néi bé trong phßng: tu©n thñ chØ ®¹o trùc tiÕp cñatrëng phßng, phèi hîp chÆt chÏ gi÷a c¸c bé phËn, c¸c nh©n viªn trongphßng ®Ó ph¸t huy cao nhÊt mäi nguån lùc néi bé ®Ó hoµn thµnhc«ng viÖc ®¶m b¶o tiÕn ®é, khèi lîng vµ chÊt lîng. - Quan hÖ gi÷a c¸c phßng: tu©n thñ quy ®Þnh sña quy chÕnµy vµ c¸c quy ®Þnh liªn quan. Khi gi¶i quyÕt nhiÖm vô c¸c phßngph¶i chñ ®éng vµ trùc tiÕp tiÕp xóc, quan hÖ, ®Ò xuÊt víi c¸c phßngliªn quan tham gia gi¶i quyÕt. Khi ®îc hái ý kiÕn, ®îc yªu cÇu thamgia hç trî, c¸c phßng cã tr¸ch nhiÖm tham gia ®¸p øng yªu cÇu vµ tiÕn®é c«ng viÖc theo chøc n¨ng nhiÖm vô cña phßng m×nh. - Khi cÇn thiÕt Gi¸m ®èc C«ng ty sÏ thµnh lËp c¸c tæ banchuyªn ®Ò ®Ó thùc thi nhiÖm vô cã thêi h¹n. C¸c phßng ®îc giao chñtr× cã tr¸ch nhiÖm qu¶n lý tæ chøc triÓn khai, c¸c phßng tham gia cãtr¸ch nhiÖm cö ngêi tham gia vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ phÇn néi dungtham gia cña m×nh.2.4. Chøc n¨ng cña c¸c phßng ban trong C«ng ty. - Héi ®ång qu¶n trÞ: lµ c¬ quan l·nh ®¹o cao nhÊt cña C«ng tygi÷a hai kú häp §¹i Héi Cæ §«ng. Héi §ång Qu¶n TrÞ gåm: Mét ChñtÞch, mét phã Chñ tÞch chØ ®¹o, gi¸m s¸t ho¹t ®éng cña gi¸m ®èc.Héi ®ång qu¶n trÞ chÞu tr¸ch nhiÖm tríc §¹i héi ®¹i biÓu cæ ®«ngvÒ nh÷ng sai ph¹m trong qu¶n lý, vi ph¹m ®iÒu lÖ, vi ph¹m ph¸p luËtg©y thiÖt h¹i cho C«ng ty. - §¹i héi ®¹i biÓu cæ ®«ng: lµ c¬ quan quyÕt ®Þnh cao nhÊtcña C«ng ty, quyÕt ®Þnh vÒ tæ chøc nh©n sù, th«ng qua b¸o c¸otæng hîp vÒ t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh, xem xÐt phª chuÈnquyÕt ®Þnh cña Héi §ång Qu¶n TrÞ.
  • 47. - Gi¸m ®èc: lµ ngêi phô tr¸ch cao nhÊt vÒ mÆt s¶n xuÊt kinhdoanh, chØ ®¹o ho¹t ®éng cña C«ng ty vµ ®¹i diÖn cho quyÒn lîi cñaC«ng ty tríc ph¸p luËt vµ c¸c bªn h÷u quan. - Phã gi¸m ®èc: ChÞu tr¸ch nhiÖm tríc gi¸m ®èc vÒ ho¹t ®éngcña phßng ban m×nh qu¶n lý. - Phßng t vÊn: chuyªn lµm nhiÖm vô t vÊn trong lÜnh vùc kÕto¸n, tµi chÝnh, thuÕ… - Phßng KiÓm to¸n NghiÖp vô I, II: Ho¹t ®éng trong lÜnh KiÓmto¸n, ®øng ®Çu lµ Trëng phßng, díi quyÒn trëng phßng lµ c¸c KiÓmto¸n viªn vµ trî lý KiÓm to¸n. - Phßng KiÓm to¸n XDCB: Phßng nµy do mét KiÓm to¸n viªnkiªm Kü s x©y dùng lµm trëng phßng. Chøc n¨ng cña phßng KiÓmto¸n XDCB lµ thùc hiÖn KiÓm to¸n c¸c c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n ®·hoµn thµnh vµ bµn giao. - Phßng kÕ to¸n: qu¶n lý vµ cung cÊp c¸c th«ng tin, kÕt qu¶ tµichÝnh cña C«ng ty vÒ kú s¶n xuÊt kinh doanh, tham mu cho Héi®ång qu¶n trÞ vµ Gi¸m ®èc vÒ lÜnh vùc tµi chÝnh.3. C¸c lo¹i h×nh dÞch vô cña C«ng ty. §Ó ®¸p øng nhu cÇu cña thÞ trêng, ATC thùc hiÖn cung cÊp®Çy ®ñ nh÷ng dÞch vô chuyªn ngµnh bao gåm: - DÞch vô KiÓm to¸n: Bao gåm: KiÓm to¸n B¸o c¸o tµi chÝnh th-êng niªn, KiÓm to¸n ho¹t ®éng cña c¸c dù ¸n, KiÓm to¸n B¸o c¸oquyÕt to¸n vèn ®Çu t c¸c c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n, KiÓm to¸n x¸c®Þnh vèn, gi¸ trÞ Doanh nghiÖp, KiÓm to¸n tu©n thñ luËt ®Þnh,KiÓm to¸n c¸c Doanh nghiÖp tham gia niªm yÕt trªn thÞ trêng chøngkho¸n, KiÓm to¸n tû lÖ néi ®Þa ho¸, KiÓm to¸n c¸c Doanh nghiÖp nhµ
  • 48. níc phôc vô c«ng t¸c cæ phÇn ho¸ vµ gi¸m ®Þnh c¸c tµi liÖu tµi chÝnhkÕ to¸n. - DÞch vô KÕ to¸n: C«ng ty cung cÊp dÞch vô kÕ to¸n gåm: Mëvµ ghi sæ kÕ to¸n, lËp c¸c B¸o c¸o tµi chÝnh ®Þnh kú, X©y dùng c¸cm« h×nh tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n, trî gióp viÖc chuyÓn ®æi hÖ thèngkÕ to¸n vµ B¸o c¸o tµi chÝnh, phï hîp víi c¸c yªu cÇu cña kh¸ch hµngvµ ®ång thêi ®¶m b¶o tÝnh tu©n thñ c¸c yªu cÇu cña kh¸ch hµng vµ®ång thêi ®¶m b¶o tÝnh tu©n thñ c¸c quy ®Þnh cña nhµ níc ViÖtNam hoÆc c¸c nguyªn t¾c kÕ to¸n Quèc tÕ ®îc chÊp nhËn. - DÞch vô t vÊn tµi chÝnh: C¸c dÞch vô t vÊn do C«ng ty cungcÊp sÏ ®em ®Õn cho kh¸ch hµng nh÷ng gi¶i ph¸p tèt nhÊt, gióp kh¸chhµng c¶i tiÕn hÖ thèng KiÓm so¸t néi bé, n©ng cao hiÖu qu¶ kinhdoanh vµ chÊt lîng s¶n phÈm dÞch vô, gi¶m chi phÝ ho¹t ®éng,kh«ng ngõng t¨ng doanh thu. C¸c dÞch vô nµy rÊt ®a d¹ng, bao gåm:t vÊn so¹n th¶o ph¬ng ¸n ®Çu t, ®¨ng ký kinh doanh vµ thµnh lËpDoanh nghiÖp míi, t vÊn kiÓm kª thÈm ®Þnh gi¸ trÞ tµi s¶n, t vÊnquyÕt to¸n vèn ®Çu t, t vÊn tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸, niªm yÕt chøngkho¸n, s¸t nhËp hoÆc gi¶i thÓ, t vÊn tu©n thñ c¸c quy ®Þnh cña ph¸pluËt, chÝnh s¸ch tµi chÝnh… - DÞch vô t vÊn thuÕ bao gåm: LËp kÕ ho¹ch thuÕ, ®¨ng ký,tÝnh to¸n vµ kª khai thuÕ ph¶i nép víi c¬ quan thuÕ, rµ so¸t ®¸nh gi¸viÖc vËn dông c¸c s¾c lÖnh, chÝnh s¸ch thuÕ hiÖn hµnh cña ViÖtNam. - DÞch vô ®µo t¹o: §µo t¹o nh©n viªn nh»m n©ng cao kü n¨ngvµ chuyªn m«n cho nguån nh©n lùc C«ng ty kh¸ch hµng ngoµi ra sÏhç trî cho kh¸ch hµng trong viÖc t×m kiÕm vµ tuyÓn dông c¸c øng cöviªn cã n¨ng lùc vµ thÝch hîp nhÊt dùa trªn nh÷ng hiÓu biÕt cô thÓ
  • 49. vÒ vÞ trÝ cÇn tuyÓn dông, còng nh c¸c yªu cÇu vÒ ho¹t ®éng qu¶nlý chung cña kh¸ch hµng. - C¸c lo¹i dÞch vô kh¸c. - ATC lµ C«ng ty míi thµnh lËp nhng gãp mét tiÕng nãi quanträng trong thÞ trêng KiÓm to¸n viÖt nam ®ang trong giai ®o¹n më.Doanh thu trong ho¹t ®éng KiÓm to¸n chiÕm phÇn lín, hai lÜnh vùcchñ chèt cña C«ng ty lµ KiÓm to¸n vµ t vÊn thuÕ, dÞch vô KiÓm to¸nrÊt tiÒm n¨ng trong nhiÒu lÜnh vùc trë thµnh mòi nhän ®îc C«ng tychó trong ®Çu t vµ tiÕp thÞ ra thÞ trêng. Trong nh÷ng ngµy ®Çuthµnh lËp kh¸ch hµng cña C«ng ty chñ yÕu lµ kh¸ch hµng quen biÕtdanh tÝnh C«ng ty qua ®éi ngò l·nh ®¹o uy tÝn, vµ hiÖn nay C«ng ty®ang h×nh thµnh ®îc mét thÞ tríng kh¸ch hµng ®«ng ®¶o nhß vµochÊt lîng vµ dÞch vô cña m×nh, ®Æc biÖt lµ lu«n ®¶m b¶o vÒ thêigian tèt. ATC lu«n theo dâi nh÷ng biÕn ®éng vÒ tµi chÝnh c¸c kh¸chhµng cña m×nh mét c¸ch thíng xuyªn, hµng n¨m ®Õn mïa KiÓm to¸nATC ®Òu göi th chµo hµng ®Õn cho kh¸ch hµng coa nhu cÇu KiÓmto¸n kÓ c¨ kh¸ch hµng quen biÕt vµ kh¸ch hµng míi. Víi kh¸ch hµngmíi th× th chµo mêi KiÓm to¸n lµ bøc th«ng ®iÖp ®Ó ATC giíi thiÖuvÒ uy tÝn vµ chÊt lîng dÞch vô cña C«ng ty, víi kh¸ch hµng quen biÕtC«ng ty thÓ hiÖn mèi quan tam thêng xuyªn tíi nhu cÇu cÇn thiÕt vµsù v÷ng bÒn tµi chÝnh còng nh chÊt läng vµ ®é hiªu qu¶ cña hÖthèng qu¶n lý trong C«ng ty kh¸ch hµng. Th chµo hµng cung cÊp chokh¸ch hµng nh÷ng th«ng tin nh th«ng tin ph¸p lý, th«ng tin vÒ t×nhh×nh ho¹t ®éng cung cÊp c¸c lo¹i dÞch vô, nh÷ng kh¸ch hµng ®· mêiKiÓm to¸n ®éi ngò nh©n viªn thùc hiÖn vµ cam kÕt chÊt lîng cungcÊp.
  • 50. NÕu nhËn ®îc lêi mêi KiÓm to¸n ATC sÏ cö ®¹i diÖn cña C«ngty ®Ó tiÕp xóc víi kh¸ch hµng . §èi víi kh¸ch hµng cò th× viÖc gÆp gìnµy mh»m môc ®Ých xem xÐt thay ®æi ®¸ng kÓ so víi n¨m tríc vµbiÕt yªu cÇu cña kh¸ch hµng vµ xem xÐt sù ¶nh hëng cña kh¸ch hµngvÒ cuécKiÓm to¸n n¨m tríc do C«ng ty ®· cung cÊp ®Ó cã c¸c biÖnph¸p kh¾c phôc vµ nh÷ng thay ®æi cÇn thiÕt nh÷ng tån tai.Víi kh¸chhµng míi thÝ cuéc gÆp nh»m xem xÐt nh÷ng th«ng tin nh nh÷ng khãkh¨n C«ng ty kh¸ch hµng ®ang gÆp ph¶i, t×nh h×nh chung vÒ s¶nxuÊt kinh doanh, t×nh hh×nh qu¶n lý tµi chÝnh cña C«ng ty kh¸chhµng. KiÓm to¸n viªn xem xÐt kh¶ n¨ng chÊp nhËn KiÓm to¸n. NÕuchÊp nhËn KiÓm to¸n th× ban gi¸m ®èc bæ nhiÖm chñ nhiªm KiÓmto¸n tÝch hîp vµ bè trÝ nguån nh©n lùc tham gia KiÓm to¸n.4. Kh¸ch hµng cña C«ng ty. Tuy míi ®îc thµnh lËp bÒ dµy kinh nghiÖm cha nhiÒu songC«ng ty cã ®éi ngò kh¸ch hµng ®«ng ®¶o, ho¹t ®éng trong nhiÒulÜnh vùc vµ thuéc nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ nh: Ng©n hµng, b¶ohiÓm, dÞch vô tµi chÝnh, n¨ng lîng dÇu khÝ, viÔn th«ng, ®iÖn lùc,c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, giao th«ng, thuû lîi, than, thÐp, xi m¨ng,kh¸ch s¹n, du lÞch, thong m¹i, x©y dùng… ChØ trong 17 th¸ng ®i vµo ho¹t ®éng C«ng ty ®· cã kh¸ch hµngchia theo nhãm: - C¸c Doanh nghiÖp nhµ níc. - C¸c doanh ngiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi. - C¸c Doanh nghiÖp cæ phÇn, tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, C«ng ty tnh©n. - Dù ¸n ®îc tµi trî bëi c¸c tæ chøc tµi chÝnh tiÒn tÖ.
  • 51. - C¸c c¬ quan nhµ níc, c¸c ®¬n vÞ hµnh chÝnh sù nghiÖp vµ c¸ctæ chøc kinh tÕ x· héi. - C¸c c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh bµn giao.5. Ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n cña C«ng ty. Hµng n¨m C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕ göi thchµo hµng tíi c¸c kh¸ch hµng bao gåm c¶ kh¸ch hµng cò vµ kh¸chhµng míi. Qua th chµo hµng ATC th«ng b¸o cho kh¸ch hµng c¸c lo¹idÞch vô mµ C«ng ty cã kh¶ n¨ng cung cÊp. §Æc biÖt trong thêi®iÓm hiÖn nay, gi÷a c¸c h·ng KiÓm to¸n cña ViÖt Nam vµ KiÓm to¸nNíc ngoµi cã sù c¹nh tranh gay g¾t, viÖc göi th chµo hµng lµ hÕt søccÇn thiÕt. B»ng viÖc göi th chµo hµng, C«ng ty chñ ®éng thiÕt lËp vµ duytr× mèi quan hÖ víi kh¸ch hµng ®ång thêi thu hót sù quan t©m thßngxuyªn cña kh¸ch hµng ®èi víi c¸c dÞch vô mµ C«ng ty cung cÊp. Kh¸cvíi C«ng ty KiÓm to¸n kh¸c, ATC thêng tiÕn hµnh gÆp gì trùc tiÕp,tho¶ thuËn vµ ký kÕt hîp ®ång. ViÖc ký kÕt trùc tiÕp nµy sÏ tr¸nh ®îcnh÷ng bÊt ®ång trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn KiÓm to¸n vµ c«ng bè b¸oc¸o KiÓm to¸n, ®Æc biÖt lµ kh¸ch hµng míi KiÓm to¸n lÇn ®Çu. Saukhi ký kÕt hîp ®ång KiÓm to¸n C«ng ty sÏ x©y dùng kÕ ho¹ch KiÓmto¸n tæng qu¸t vµ tr¬ng tr×nh KiÓm to¸n cô thÓ. Thùc hiÖn kÕ ho¹chKiÓm to¸n do ATC tiÕn hµnh thùc chÊt lµ viÖc thùc hiÖn c¸c tr¾cnghiÖm kiÓm so¸t vµ tr¾c nghiÖm c¬ b¶n. Giai ®o¹n cuèi cïng cñamét cuéc KiÓm to¸n do ATC thùc hiÖn lµ tæng hîp kÕt qu¶ KiÓm to¸nvµ lËp b¸o c¸o KiÓm to¸n. Thùc tr¹ng KiÓm to¸n do C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊnthuÕ thùc hiÖn: §Ó t¹o nªn uy tÝn vµ thu hót ®îc nhiÒu kh¸ch hµngth× mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng nhÊt lµ C«ng ty ph¶i ®a ra ®-
  • 52. îc ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n phï hîp víi ®èi tîng KiÓm to¸n, qu¸ tr×nhKiÓm to¸n thùc hiÖn qua bèn giai ®o¹n lµ: Giai ®o¹n 1: LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n. Giai ®o¹n 2: Thùc hiÖn KiÓm to¸n. Giai ®o¹n 3: KÕt thóc KiÓm to¸n. Giai ®o¹n 4: C«ng viÖc sau KiÓm to¸n. LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n Thùc hiÖn KiÓm to¸n KÕt thóc KiÓm to¸n C«ng viÖc sau KiÓm to¸n Thùc hiÖn kÕ hoach KiÓm to¸n lµ qu¸ tr×nh sö dông c¸c ph-¬ng ph¸p kü thuËt KiÓm to¸n thÝch øng víi ®èi tîng KiÓm to¸n côthÓ ®Ó thu thËp b»ng chøng KiÓm to¸n. §ã lµ qu¸ tr×nh triÓn khaimét c¸ch chñ ®éng vµ tÝch cùc c¸c kÕ ho¹ch, ch¬ng tr×nh KiÓmto¸n nh»m ®a ra nh÷ng ý kiÕn x¸c thùc vÒ møc ®é trung thùc vµhîp lý cña b¸o c¸o tµi chÝnh trªn c¬ së nh÷ng b»ng chøng KiÓmto¸n ®Çy ®ñ vµ tin cËy. Nh vËy, thùc hiÖn kÕ ho¹ch KiÓm to¸nkh«ng chØ lµ qu¸ tr×nh triÓn khai mét c¸ch m¸y mãc kÕ ho¹ch ®·v¹ch ra, còng kh«ng ph¶i lµ qu¸ tr×nh thu thËp mét c¸ch thô ®éngc¸c b»ng chøng KiÓm to¸n theo ®Þnh híng trong kÕ ho¹ch KiÓmto¸n hoÆc trµn lan theo diÔn biÕn cña thùc tiÔn. C¸c tr¾c nhiÖm
  • 53. KiÓm to¸n sÏ ®îc sö dông ®Ó ®¸nh gi¸ ®é tin cËy cña hÖ thèngkiÓm so¸t néi bé: + Thö nghiÖm kiÓm so¸t (kiÓm tra hÖ thèng kiÓm so¸t): LµviÖc kiÓm tra ®Ó thu thËp b»ng chøng KiÓm to¸n vÒ sù thiÕt kÕphï hîp vµ sù vËn hµnh h÷u hiÖu cña hÖ thèng kÕ to¸n vµ hÖthèng kiÓm so¸t néi bé. + Thö nghiÖm c¬ b¶n (kiÓm tra c¬ b¶n): Lµ viÖc kiÓm tra®Ó thu thËp b»ng chøng KiÓm to¸n liªn quan ®Õn b¸o c¸o tµichÝnh nh»m ph¸t hiÖn ra nh÷ng sai sãt träng yÕu lµm ¶nh hëng®Õn b¸o c¸o tµi chÝnh. Thö nghiÖm c¬ b¶n gåm: . KiÓm tra chi tiÕt c¸c nghiÖp vô vµ sè d. . Quy tr×nh ph©n tÝch. Dùa trªn 2 cÊp ®é. CÊp ®é1: KiÓm to¸n viªn kh¼ng ®Þnh cãdùa vµo hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé hay kh«ng. NÕu c©u tr¶ lêi lµkh«ng, c«ng viÖc KiÓm to¸n ®îc triÓn khai theo híng sö dông ngayc¸c tr¾c nghiÖm vÒ ®é v÷ng ch·i víi sè lîng lín. Trêng hîp ngîc l¹icã thÓ sö dông kÕt hîp tr¾c nghiÖm ®¹t yªu cÇu víi tr¾c nghiÖm®é v÷ng ch·i trªn mét sè lîng Ýt h¬n c¸c nghiÖp vô. Trong sè cñamçi lo¹i tr¾c nghiÖm trong sù kÕt hîp nµy tuú thuéc vµo møc ®étin cËy cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé vµ ®îc xem xÐt ë cÊp ®é 2. CÊp ®é 2: NÕu ®é tin cËy cña hÖ thèngkiÓm so¸t néi bé ®îc ®¸nh gi¸ ë møc ®é cao th× b»ng chøng KiÓmto¸n ®îc thu thËp vµ tÝch luü chñ yÕu qua tr¾c nghiÖm ®¹t yªucÇu víi mét sè Ýt tr¾c nghiÖm ®é v÷ng ch·i. Ngîc l¹i nÕu ®é tincËy cña hÖ thèng nµy ®îc ®¸nh gi¸ ë møc dé thÊp th× tr¾cnghiÖm ®é tin cËy ®îc thùc hiÖn víi sè lîng lín h¬n.
  • 54. Nh vËy, tr¾c nghiÖm ®¹t yªu cÇu ®îc triÓn khai chØ víi môc®Ých thu thËp b»ng chøng ®¶m b¶o vÒ sù tin cËy cña hÖ thèngkiÓm so¸t néi bé. Còng do ®ã, tr¾c nghiÖm d¹t yªu cÇu cßn gäi lµtr¾c nghiÖm kiÓm so¸t hay thö nghiÖm kiÓm so¸t. C«ng viÖc sau KiÓm to¸n. §¸nh gi¸ l¹i chÊt lîng toµn bé c«ng viÖc, ®¸nh gi¸ chÊt lîng lµmviÖc cña c¸c KiÓm to¸n viªn, ®¸nh gi¸ l¹i rñi ro cña cuéc KiÓm to¸n,tõ ®ã rót ra bµi häc kinh nghiÖm. Sù ®¸nh gi¸ ®îc thùc hiÖn tõ 2phÝa. - §¸nh gi¸ tõ kh¸ch hµng: ATC tiÕp nhËn c¸c ý kiÕn ®¸nh gi¸,nhËn xÐt cña kh¸ch hµng ®èi víi dÞch vô mµ C«ng ty cung cÊp ®·tho¶ m·n c¸c yªu cÇu cña kh¸ch hµng hay cha. - §¸nh gi¸ trong néi bé cña C«ng ty: C«ng ty KiÓm to¸n ph¶ithùc hiÖn chÝnh s¸ch vµ thñ tôc kiÓm tra chÊt lîng ®Ó ®¶m b¶or»ng KiÓm to¸n ®îc tiÕn hµnh phï hîp víi c¸c chuÈn mùc. §¸nh gi¸l¹i toµn bé cuéc KiÓm to¸n trªn c¸c mÆt. + §¸nh gi¸ l¹i rñi ro c¸c cuéc KiÓm to¸n. + So¸t xÐt trong néi bé vÒ hiÖu qu¶ cña viÖc thùc hiÖndÞch vô cho kh¸ch hµng. + §¸nh gi¸ chÊt lîng lµm viÖc cña nh©n viªn KiÓm to¸n. Mét c«ng viÖc n÷a ®îc ATC tiÕn hµnh thêng xuyªn vµ cãhiÖu qu¶ lµ gi÷ mèi liªn hÖ thêng xuyªn víi kh¸ch hµng b»ng c¸chthêng xuyªn thu thËp th«ng tin vÒ kh¸ch hµng vµ nh÷ng thay ®æitrong C«ng ty kh¸ch hµng cã thÓ ¶nh hëng ®Õn cuéc KiÓm to¸nn¨m sau.Ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n hµng tån kho ( bảng phụ lục )
  • 55. II. thùc tr¹ng KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho trong KiÓm to¸n b¸o c¸o tµichÝnh do C«ng ty cæ phÇn kiÓm to¸n - T vÊn thuÕ thùc hiÖn1. LËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho1.1. ChuÈn bÞ kÕ ho¹ch KiÓm to¸n Ban gi¸m ®èc nhËn diÖn lý do kiÓm to¸n cña C«ng ty kh¸chhµng ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng chÊp nhËn kiªm to¸n. Lùa chän ®éi ngò c¸nbé kiªm to¸n viªn phï hîp hay bæ nhiÖm chñ nhiÖm KiÓm to¸n vµ c¸cnhãm tham gia KiÓm to¸n . Ban gi¸m ®èc ký kÕt hîp ®ång KiÓm to¸nvíi kh¸ch hµng.1.2. Thu thËp thån tin c¬ së vÒ kh¸ch hµng C«ng ty K lµ C«ng ty liªn doanh ho¹t ®éng trong lÜnh vùc s¶nxuÊt Tói cÆp vµ QuÇn bß tu©n thñ c¸c quy ®Þnh cña bé tµi chÝnhvíi Doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t níc ngoµi ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam,hµngn¨m C«ng ty buéc ph¶i tiÕn hµnh KiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnhkh¼ng ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. Trong®ã kho¶n môc hµng tån kho lµ mét kho¶n môc quan träng trªn b¸oc¸o tµi chÝnh ®îc KiÓm to¸n viªn chó träng khi thùc hiÖn KiÓm to¸nb¸o c¸o tµi chÝnh. C«ng ty K lµ C«ng ty 100% vèn ®Çu t níc ngoµi, ®îc thµnh lËptheo gi¸y phÐp ®©ut t sè 132/GP-HN ngµy 26/6/2002 cña uû bannh©n dan thµnh phè Hµ Néi. Thêi gian ho¹t ®éng lµ 20 n¨m kÓ tõngµy ®îc cÊp giÊy phÐp ho¹t ®éng. N¨m 2005 lµ n¨m ho¹t ®éng thø tcña C«ng ty. Trô së chÝnh cña C«ng ty ®Æt t¹i Km 6 ®êng Pi¶iPhãng, Phêng Ph¬ng liÖt QuËn Thanh xu©n, thµnh phè Hµ Néi. C«ng ty K cã tæng sè vèn ®Çu t thùc tÕ lµ 300 000 USD trong®ã sè vèn ph¸p ®Þnh lµ 300 000 USD.
  • 56. LÜnh vùc ho¹t ®éng cña C«ng ty lµ chuyªn gia c«ng, c¶n xuÊtc¸c hµng may mÆc tói s¸ch ®Ó xuÊt khÈu. ThÞ trêng tiªu thô chñ yÕu lµ ë nuíc ngoµi Ban gi¸m ®èc gåm Tæng gi¸m ®èc Sung Baek Cho vµ KÕ to¸ntrëng NguyÔn thÞ v©n Hµ. Mét sè th«ng tin c¬ së vÒ hµng tån kho, ®Æc ®iÓm hµng tånkho vµ c«ng t¸c b¶o qu¶n hµng tån kho t¹i C«ng ty Th«ng tin vÒ hµng tån kho: Nguyªn vËt liÖu: b¨ng gai nhËp khÈu, b¨ng chun nhËp khÈu, v¶ilíi, v¶i ph¶n quang, v¶i tri cèt… C«ng cô dông cô : Cóc bÊm, kim s¶n xuÊt, ®¹n nhùa, m¸y ÐpdËp cóc, ch©n vÞt mÝ…. Thµnh phÈm: Tói cÆp xuÊt khÈu, quÇn bß DENIM S¶n phÈm dë dang: Hµng ho¸: §Æc ®iÓm c«ng t¸c b¶o qu¶n hµng tån kho: Mçi lo¹i hµng ®îcs¾p xÕp ë mét vÞ trÝ nhÊt ®Þnh theo tõng lo¹i tõng kÝch cì trongkho. Nguyªn vËt liÖu sau khi ®îc chuyÓn vÒ C«ng ty lµm c¸c thñ tôccÇn thiÕt cho viÖc nhËp ®Òu ®îc ®a vµo kho b·i quy ®Þnh. ChØnh÷ng ngêi liªn quan míi ®îc vµo kho nh thñ kho, b¶o vÖ kho, qu¶n lýph©n xëng gi¸m ®èc tµi chÝnh. Hµng ngµy cöa kho ®îc kho¸ vµ cãb¶o vÖ tr«ng coi.1.3. Thu thËp th«ng tin vÒ nghÜa vô ph¸p lý cña C«ng ty kh¸ch hµng V× ®©y lµ kh¸ch hµng quen thuéc nªn sÏ ®îc lÊy tõ hå s¬ KiÓmto¸n n¨m tríc.1.4. Thñ tôc ph©n tÝch s¬ bé
  • 57. Qua ph©n tÝch sè liÖu cho thÊy Tæng tµi s¶n lu ®éng vµ ®Çut ng¾n h¹n t¨nglªn hay gi¶m xuèng vµ chñ yÕu lµ do sù t¨ng lªn cñakho¶n môc gi. Sù biÕn ®éng hµng tån kho lµ lín hay nhá , hµng mua®ang ®i ®êng, thµnh phÈm tån kho cuèi kú biÕn ®éng nh thÕ nµo.Do vËy cÇn lµm râ nguyªn nh©n cña sù biÕn ®éng.1.5. §¸nh gi¸ tÝnh träng yÕu vµ rñi ro B¶ng Ph¬ng ph¸p KiÓm to¸n mét sè tµi kho¶n chñ yÕu. Tµi kho¶n Rñi ro cã thÓ x¶y Ph¬ng ph¸p KiÓm to¸n raHµng tån kho. C,E,A,V,O KiÓm kª, chän mÉu c¸c kho¶n môc chñ yÕu, tÝnh gi¸. C-TÝnh ®Çy ®ñ V-TÝnh ®Þnh gi¸ E-TÝnh hiÖn h÷u O-TÝnh së h÷u A-TÝnh chÝnh x¸c X¸c ®Þnh møc ®é träng yÕu: KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh ®¸nh gi¸tÝnh träng yÕu qua ba bíc lµ: ¦íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu Ph©n bæ íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu cho c¸c bé phËnvµ íc tÝnh sai sè kÕt hîp Ph©n bæ íc lîng ban ®Çu vÒ tÝnh träng yÕu cho c¸c bé phËntheo tû lÖ1.6. T×m hiÓu vÒ hÖ thèng kÕ to¸n vµ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé M«i trêng hÖ thèng kiÓm so¸t
  • 58. C«ng ty K ®îc ®¸nh gi¸ lµ cã bé m¸y tæ chøc t¬ng ®èi gän nhÑ.Gi¸m ®èc C«ng ty cã tr¸ch nhiÖm bè trÝ s¾p xÕp c¬ cÊu bé m¸ychuyªn m«n, tæ chøc s¶n xuÊt hîp lý, x©y dùng quy chÕ néi bé ®Óthèng nhÊt phèi hîp ho¹t ®éng qu¶n lý ®iÒu hµnh vµ t¸c nghiÖp tètc¸c nghiÖp vô ®îc giao. KÕ to¸n trëng lµ ngêi cã chuyªn m«n nghiÖpvô vµ cã tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao vµ rÊt liªm khiÕt. Ban gi¸m ®èc ®-îc ®¸nh gi¸ lµ cã n¨ng lùc trong lÜnh vùc s¶n xuÊt tói cÆp vµ quÇn bßchÊt lîng cao . M«i trêng kiÓm so¸t cña C«ng ty ®îc ®¸nh gi¸ lµ tèt. HÖ thèng kÕ to¸n Phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña xÝ nghiÖp cã 8 nh©n viªn,trong ®ã cã 5 ngêi ®· cã b»ng ®¹i häc chuyªn ngµnh kÕ to¸n, tµichÝnh hÖ chÝnh quy vµ cã 3 ngêi cã b»ng trung cÊp kÕ to¸n baogåm: 01 Trëng phßng, 01 kÕ to¸n tæng hîp vµ hµng tån kho, 01 kÕto¸n ng©n hµng, 01 kÕ to¸n tiÒn mÆt vµ thanh to¸n, 01 kÕ to¸n tµis¶n cè ®Þnh, 01 kÕ to¸n lao ®éng tiÒn l¬ng, 01 kÕ to¸n chi phÝ vµ01 thñ qòy. Trong ®ã: Trëng phßng: phô tr¸ch c«ng viÖc chung. KÕ to¸n tµi s¶n cè ®Þnh: cã tr¸ch nhiÖm theo dâi t×nh h×nht¨ng, gi¶m hiÖn cã còng nh nguyªn gi¸, gi¸ trÞ hao mßn vµ gi¸ trÞ cßnl¹i cña tµi s¶n cè ®Þnh vµ c«ng cô dông cô. KÕ to¸n lao ®éng tiÒn l¬ng: Cã tr¸ch nhiÖm theo dâi c¸c nghiÖpvô liªn quan ®Õn viÖc chi tr¶ l¬ng, thëng vµ c¸c kho¶n phô cÊp choc¸n bé c«ng nh©n viªn. KÕ to¸n ng©n hµng: Lµm nhiÖm vô theo dâi c¸c nghiÖp vô giaodÞch cña xÝ nghiÖp víi ng©n hµng qua giÊy b¸o nî, cã. KÕ to¸n chi phÝ: Cã nhiÖm vô tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cña tÊtc¶ c¸c ph©n xëng s¶n xuÊt.
  • 59. KÕ to¸n tiÒn mÆt vµ thanh tãan: Cã nhiÖm vô ghi chÐp c¸cnghiÖp vô thu chi tiÒn mÆt c¨n cø vµo PhiÕu thu, PhiÕu chi vµ mësæ theo dâi thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu, ph¶i tr¶ cña ®¬n vÞ. Thñ qòy lµm nhiÖm vô thu chi tiÒn mÆt vµ qu¶n lý tiÒn mÆtcña toµn xÝ nghiÖp. KÕ to¸n tæng hîp vµ hµng tån kho: Theo dâi hµng tån kho cña®¬n vÞ vµ nhËn sè liÖu tõ c¸c kÕ to¸n phÇn hµnh chuyÓn tíi ®Ótæng hîp, ph©n bæ chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ lµm c¸cc«ng viÖc ghi chÐp tæng hîp sè liÖu kÕ to¸n. H×nh thøc sæ kÕ to¸n mµ ®¬n vÞ ¸p dông lµ h×nh thøc NhËtký chung. T¹i kho ph¶n ¸nh nhËp xuÊt cña tõng lo¹i hµng tån kho theo chØtiªu sè lîng. Mçi lo¹i hµng tån kho ®îc ghi trªn mét thÎ kho. Thñ khos¾p xÕp thÎ kho theo m·, chñng lo¹i vµ nhãm. Khi ®îc nhËn c¸cchøng tõ kÕ to¸n, thñ kho kiÓm tra tÝnh hîp lý, hîp ph¸p vµ ®èi chiÕusè vËt liÖu thùc tÕ trªn chøng tõ phiÕu nhËp, phiÕu xuÊt ®Ó ghi thÎkho. Cuèi cïng tÝnh ra sè tån trªn thÎ vµ chuyÓn chøng tõ cho phßngkÕ to¸n (®· ®îc s¾p xÕp theo tõng kho¶n vËt t, hµng hãa). T¹i phßngkÕ to¸n tïy theo tÝnh chÊt cña tõng kho, tõng lo¹i mÆt hµng, ®Þnh kútõ 3 ®Õn 5 ngµy, kÕ to¸n hµng tån kho nhËn chøng tõ do thñ khochuyÓn giao, kiÓm tra l¹i viÖc ph©n lo¹i chøng tõ, tÝnh hîp lý, hîp lÖcña chøng tõ. Sau ®ã kÕ to¸n x¸c nhËn ngay vµo thÎ kho chø kh«nglËp phiÕu giao nhËn chøng tõ. KÕ to¸n tiÕn hµnh ®Þnh kho¶n chøngtõ nhËp, xuÊt, ph©n lo¹i riªng råi tÝnh gi¸ trÞ vµo c¸c phiÕu. Cuèith¸ng, kÕ to¸n kiÓm tra lÇn n÷a thÎ kho vµ c¸c chøng tõ kÕ to¸n sau®ã trùc tiÕp ghi vµo sæ sè d c¶ cét khèi lîng vµ thµnh tiÒn. §Ó phôcvô cho c«ng t¸c kÕ to¸n cã hiÖu qu¶, t¹i xÝ nghiÖp ®· x©y dùng mét
  • 60. hÖ thèng danh ®iÓm hµng tån kho kh¸ ®Çy ®ñ theo tõng lo¹i, nhãm,kho vµ cã sæ tæng hîp nhËp, xuÊt vËt t, hµng hãa. * H¹ch to¸n tæng hîp. Song song víi c«ng t¸c h¹ch to¸n chi tiÕt hµng tån kho, kÕ to¸ntæng hîp ghi chÐp, ph¶n ¸nh c¸c chØ tiªu gi¸ trÞ trªn c¸c tµi kho¶n, sækÕ to¸n tæng hîp. C¸c tµi kho¶n sö dông t¹i c«ngty theo quyÕt ®Þnhcña Bé Tµi chÝnh vµ xÝ nghiÖp kh«ng më thªm tµi kho¶n nµo kh¸c C¸c thñ tôc kiÓm so¸t KiÓm to¸n viªn quan s¸t viÖc t¸ch ly tr¸ch nhiÖm trong viÖc thùchiÖn c¸c chøc n¨ng cña chu tr×nh vµ ai lµ ngêi thùc hiÖn c¸c chøcn¨ng ®ã trong n¨m tµi chÝnh. KiÓm tra sù tån t¹i cña phßng thu mua ®éc lËp chuyªn thùchiÖn tr¸ch nhiÖm mua tÊt c¶ nguyªn vËt liÖu c«ng cô dông cô. KiÓm tra sù tèn t¹i cña phßng nhËn hµng chuyªn thùc hiÖn tr¸chnhiÖm nhËn hµng. KiÓm tra xem c¸c vËt t hµng ho¸ cã ®îc kiÓm so¸t vµ cÊt tr÷ bëimét bé phËn kho ®éc lËp kh«ng. KiÓm tra sù kiÓm so¸t trong viÖc xuÊt dïng vËt t hµng ho¸.2. thùc hiÖn KiÓm to¸n2.1. Thùc hiÖn c¸c thö nghiÖm kiÓm so¸t KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh kiÓm tra c¸c chøng tõ gèc nh c¸cphiÕu yªu cÇu mua hµng, phiÕu nhËp kho, phiÕu xuÊt kho, phiÕuyªu cÇu sö dông vËt t… xem c¸c chøng tõ nµy cã liªn tôc, cã ®Çy ®ñch÷ ký phª duyÖt vµ c¸c yÕu tè cÇn thiÕt hay kh«ng. TiÕn hµnh pháng vÊn c¸c nh©n viªn trong C«ng ty vÒ viÖcqu¶n lý vËt liÖu vÒ quy tr×nh tiÕp nhËn hµng vµ ®îc tr¶ lêi r»ng khi
  • 61. tiÕp nhËn hµng ph¶i cã biªn b¶n kiÓm nghiÖm nhng trªn thùc tÕ khi KiÓm to¸n viªn kiÓm tra mét sè chøng tõ gèc th× ph¸t hiÖn mét sè chøng tõ kh«ng cã biªn b¶n kiÓm nghiÖm ®i kÌm. Qua ®iÒu tra pháng vÊn KiÓm to¸n viªn thÊy t»ng bé phËn kiÓm kª hµng tån kho do ®¬n vÞ lËp ®¶m b¶o tÝnh ®éc lËp, cã sù tån t¹i cña biªn b¶n kiÓn kª vµ cã sù ®èi chiÕu víi kÕ to¸n ®¬n vÞ. Nghiªn cøu hÖ thèng kÕ to¸n cña ®¬n vÞ KiÓm to¸n viªn thÊy cã sù ph©n ly tr¸ch nhiÖm cao gi÷a thñ kho nh©n viªn kÕ to¸n vµ ngêi chÞu tr¸ch nhiÖm ký duyÖt. 2.2. Thùc hiÖn c¸c thñ tôc ph©n tÝch ViÖc ph©n tÝch nµy nh»m ph¸t hiÖn ra sù biÕn ®éng cña c¸c kho¶n môc trªn b¸o c¸o tµi chÝnh cña n¨m nay so víi n¨m tríc. Gióp KiÓm to¸n viªn ph¸t hiÖn ra nh÷ng nghi vÊn vÒ kh¶ n¨ng ho¹t ®éng liªn tôc cña kh¸ch hµng vµ kh¶ n¨ng sai sãt trªn b¸o c¸o tµi chÝnh. B¶ng sè 1: B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n Chªnh lÖch Chªnh Néi dung 31/12/2003 31/12/2004 VN§ lÖch (% )I/ Tµi s¶n 796.527.846 1. 571. 540. 936 775. 013. 090 97,3A/ TSL§ vµ 167. 119. 626 907. 416. 202 740. 296. 576 442,97§TNH1/ TiÒn 138.238.948 209.868.802 71.539.854 51,752/ C¸c kho¶n 20.538.778 370.844.002 350.305.224 1705,58ph¶i thu3/ Hµng tån kho 8.521.900 309. 202. 398 300. 680. 498 3528,33Nguyªn vËt liÖu 7. 294. 300 82. 573. 516 75. 279. 216 1032,03chÝnh
  • 62. C«ng cô dông cô - 3. 441. 282 3. 441. 282Chi phÝ s¶n - 221. 960. 000 221. 960. 000xuÊt kinh doanhdë dangHµng ho¸ tån 1. 240. 000 1. 240. 000 0khoDù phßng ( 12. 400 ) ( 12. 400 ) 04/ Tµi s¶n lu 700.000 700.000®éng kh¸cB/ TSC§ vµ 629.138.220 680.925.734 51.787.514 8,23§TDHII/ NV 796.527.846 1. 571. 540. 936 775. 013. 090 97,31/ Nî ng¾n h¹n 145.726.062 363.116.047 217.389.985 149,182/ VCSH 650.801.784 1.208.424.889 557.623.105 85,68 B¶ng sè2: B¶ng kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ChØ tiªu 2003 2004 Doanh thu 951. 366.624 1.443.997.068 Gi¸ vèn hµng b¸n 129.756.243 356.425.875 Lîi nhuËn gép 821.610.381 1.087.571.193 Chi phÝ b¸n hµng 356.812.354 384.635.112 Chi phÝ qu¶n lý Doanh 300.214.658 324.125.834 nghiÖp
  • 63. B¶ng 3: B¶ng ph©n tÝch mét sè chØ tiªu ChØ tiªu N¨m 2003 N¨m 2004 Chªnh lÖch (%) (%) (%)1. (Σ HTK/Σ TS). 100 1,07 34,07 332. (Σ HTK/Σ DT). 100 1,44 21,41 19,973. (Σ HTK/Σ GVHB). 6,58 86,75 80,17 100 Tû lÖ vßng quay hµng tån kho = Tæng gi¸ vèn HTK/TrÞ gi¸b×nh qu©n HTK TrÞ gi¸ b×nh qu©n HTK = SDHTK §Çu kú + SDHTK Cuèi kú/ 2 NX: HÖ sè vßng quay HTK cña kú nµy 1/86,75 qu¸ chªnh lÖch,nhá h¬n nhiÒu víi kú tríc 1/6,58. §iÒu nµy cã thÓ cã thÓ cã sù bÊt th-êng, KiÓm to¸n viªn ph¶i t×m hiÓu lµm râ. Trong trêng hîp hÖ sèvßng quay HTK kú nµy sÊp xØ kú tríc còng cha ch¾c ®· tèt, mµ cÇnso s¸nh víi hÖ sè vßng quay HTK BQ ngµnh ®Ó cã kÕt luËn ®óng®¾n.Qua so s¸nh hÖ sè b×nh qu©n ngµnh thÊy kh«ng cã sù chªnhlÖch qu¸ lín, KiÓm to¸n viªn thÊy r»ng nguyªn nh©n lµ do sù thay ®æivÒ kiÓu d¸ng hµng tói cÆp vµ nhu cÇu thÞ hiÕu cña giíi trÎ t¨ng m¹nhtrong n¨m v× ®ang cã mèt tói cÆp ë c¸c thÞ trêng lín. KiÓm to¸n viªn cã thÓ sö dông sù kÕt hîp tû lÖ vßng quay hµngtån kho víi tû lÖ l·i gép khi ph©n tÝch. Khi kÕt hîp nh vËy cho phÐpKTV ®¸nh gi¸ tÝnh hîp lý cña gi¸ vèn hµng b¸n. Tû lÖ l·i gép = Tæng l·i gép/ Doanh thu NÕu tû lÖ lîi nhuËn qu¸ thÊp hoÆc tû lÖ vång quay HTK qu¸cao so víi dù kiÕn cña KTV th× cã thÓ do ®¬n vÞ kh¸ch hµng ®· khait¨ng gi¸ vèn hµng b¸n hoÆc khai gi¶m hµng tån kho.
  • 64. KiÓm to¸n viªn cã thÓ so s¸nh gi÷a sè lîng HTK dù tr÷ trong khovíi diÖn tÝch cã thÓ chøa kho ®ã. Sè liÖu HTK vÒ mÆt gi¸ trÞ cãthÓ ®em so s¸nh víi chØ tiªu sè lîng vµ so s¸nh víi c¸c con sè thèng kªtrong nghµnh. Tõ sù ph©n tÝch trªn KiÓm to¸n viªn thu ®îc nh÷ng b»ng chøngcÇn thiÕt vµ gióp KiÓm to¸n viªn ®Þnh híng ®îc c¸c thñ tôc kiÓm trachi tiÕt ®èi víi HTK cÇn thùc hiÖn.2.3. KiÓm tra chi tiÕt Sau khi kÕ ho¹ch KiÓm to¸n ®îc hoµn thµnh, trëng ®oµn KiÓmto¸n sÏ triÖu tËp nhãm KiÓm to¸n ®Ó c«ng bè KÕ ho¹ch triÓn khai,ph©n c«ng c«ng viÖc cho tõng thµnh viªn, thêi gian tiÕn hµnh vµ kÕtthóc c«ng viÖc. Tïy thuéc vµo møc ®é rñi ro cña tõng kho¶n môc mµtõ ®ã tiÕn hµnh kiÓm tra chi tiÕt ë c¸c møc ®é kh¸c nhau. Do møc®é ph¸t sinh lín vµ tÝnh phøc t¹p vÒ nghiÖp vô ¶nh hëng nhiÒu ®Õnc¸c chØ tiªu quan träng trong B¸o c¸o tµi chÝnh vµ c¸c tiªu thøc ®¸nhgi¸ t×nh h×nh tµi chÝnh cña Doanh nghiÖp nh c¬ cÊu tµi s¶n, tèc ®équay vßng cña hµng tån kho, t×nh h×nh sö dông vèn… nªn KiÓmto¸n chu tr×nh Hµng tån kho lµ mét kh©u b¾t buéc trong mäi cuécKiÓm to¸n. B¸o c¸o tµi chÝnh cña mäi kh¸ch thÓ KiÓm to¸n. §Ó hiÓurâ c«ng viÖc KiÓm to¸n t¹i C«ng ty cæ phÇn kiÓm to¸n - T vÊn thuÕdíi ®©y lµ minh häa thùc tÕ cuéc kiÓm tra chi tiÕt chu tr×nh hµng tånkho t¹i C«ng ty K.
  • 65. 2.3.1. KiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô Sæ c¸i B¶ng tæng Sæ chi tiÕt Chøng tõ TK152 hîp NXT vËt liÖu gèc Sæ c¸i B¶ng ph©n Chøng tõB¶ng TK153 bæ CCDC gècc©n Sæ c¸I TK Chøng tõ ®èi 621,622,62 gèc kÕ Sæ c¸i 7to¸n TK154 B¶ng THCP vµ tÝnh Sæ c¸i GTSP TK155 Sæ c¸iTK632 Sæ c¸i B¶ng tæng Sæ chi tiÕt Chøng tõ TK156 hîp NXT hµng ho¸ gèc Sæ c¸i TK Sæ nhËt ký kh¸c chung Trong ®ã: : §èi chiÕu, kiÓm tra tÝnh hîp lý vµ ®é chÝnh x¸c cña phÐp tÝnh vµ chuyÓn sæ Trong KiÓm to¸n chi tiÕt nghiÖp vô hµng tån kho, KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh chän mÉu ®Ó kiÓm tra. Sè lîng nghiÖp vô ®îc kiÓm tra tïy thuéc vµo møc ®é rñi ro cña c¸c tµi kho¶n ®îc ®¸nh gi¸ trong b¶n KÕ ho¹ch KiÓm to¸n tæng qu¸t. KiÓm to¸n Hµng tån kho t¹i C«ng ty K, KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh kiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô víi s« lîng lín theo KÕ ho¹ch ®Ò ra. C¸c nghiÖp vô ®îc chän sÏ tiÕn hµnh ®èi
  • 66. chiÕu víi c¸c sæ s¸ch chøng tõ liªn quan, pháng vÊn ngêi thùc hiÖnc«ng viÖc kÕ to¸n ®ã vµ kÕ to¸n trëng. Quy tr×nh ®èi chiÕu, kiÓmtra ®îc m« t¶ qua s¬ ®å trªn. Nh÷ng néi dung cô thÓ thùc hiÖn kiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô ®-îc thÓ hiÖn qua c¸c giÊy tê lµm viÖc qua c¸c bíc sau:2.3.1.1. KiÓm tra sè d trªn c¸c tµi kho¶n hµng tån kho Trong c«ng viÖc nµy KiÓm to¸n viªn lÊy sè liÖu sæ C¸i lµmträng t©m ®Ó ®èi chiÕu víi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n, b¶ng tæng hîp vËtliÖu, sæ chi tiÕt vËt liÖu, NhËt ký chung. Hay nãi mét c¸ch kh¸c, môctiªu cña c«ng viÖc nµy lµ kiÓm tra sù khíp ®óng gi÷a c¸c sæ s¸ch:sæ tæng hîp, sæ chi tiÕt. B¶ng4: C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕ Kh¸ch hµng: K ThamchiÕu: Niªn ®é kÕ to¸n: 31/12/2004 Ngêi thùchiÖn: Kho¶n môc thùc hiÖn: Hµng tån kho Ngµy thùc hiÖn: C«ng viÖc: KiÓm tra sè dKho¶n môc 01/01/200 PS Nî PS Cã 31/12/200 4 41/ NVL 7.294.300 889.326.444 814.083.228 82.537.512/ CC-DC - 34.412.817 30.971.535 63/CPSXKDD - 2.040.673.3 1.818.713.3 3.441.282D 1.240.000 35 35 221.960.04/ HH 12.400 - - 005/ DP - - 1.240.000GGHTK 12.400
  • 67. Tæng 8.521.900 2.964.412.5 2.663.768.0 309.202.3  95 98 98   Ghi chó:  §èi chiÕu khíp víi sè d ®Çu kú  §èi chiÕu khíp víi b¶ng c©n ®èi sè ph¸t sinh  §· kiÓm tra céng dån ®óng KL: Sè liÖu trªn c¸c tµi kho¶n ®Çu kú vµ cuèi kú khíp víi c¸c sæs¸ch b¸o c¸o liªn quan t¬ng øng. B¶ng 5: C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕ Tªn kh¸ch hµng: C«ng ty K Tham chiÕu: Kho¶n môc kiÓm tra Ngêi thùc hiÖn Sæ c¸i TK 152 Ghi chó Thang Nî Cã 1 1.868.453  2 260.000  3 9.097.680 49.462.000  4 22.780.816  5 92.997.549 508.747.506  6 75.010.054  7 113.000.000  8 95.892.661  9 49.669.700 
  • 68. 10 64.286.000  11 70.152.250  12 294.000.000 255.873.722  Tæng 889.362.444 814.083.228   §· tÝnh céng dån,kiÓm tra vµ ®èi chiÕu víi sè liÖu ph¸t sinhcña Tk621, Tk627, Tk641, Tk642 khíp ®óng. KÕt luËn: ViÖc tÝnh to¸n trªn c¸c sæ c¸i TK 152, TK 621, TK627 (6272), TK 641 (6412), TK 642 (6422) vµ sæ tæng hîp chi tiÕtvËt liÖu ®îc tÝnh céng dån chÝnh x¸c. Sè liÖu trªn TK 152 khíp®óng víi c¸c sæ s¸ch liªn quan. T¬ng tù nh vËy KiÓm to¸n viªn còng thùc hiÖn ®èi víi TK154.Tæng sè ph¸t sinh Nî vµ ph¸t sinh Cã cña TK154 ®îc ®èi chiÕu víitæng qu¸t ph¸t sinh cña TK 621, 627, 622. §èi víi TK155, ®îc ®¸nhdÊu ®· kiÓm tra vµ ph¬ng ph¸p kiÓm tra ®îc tiÕn hµnh nh trªn, songKiÓm to¸n viªn kh«ng ghi chÐp trªn giÊy tê lµm viÖc. KÕt qu¶ thu ®îctõ viÖc kiÓm tra sæ C¸i TK154, TK155 cuèi kú khíp ®óng víi c¸c sæs¸ch liªn quan. Lu ý cña KiÓm to¸n viªn, qua KiÓm to¸n viªn ë trªn cho thÊytæng ph¸t sinh Nî vµ tæng ph¸t sinh Cã trªn TK 152, TK621, TK627trong th¸ng 7, 8, 12 ®· t¨ng ®ét biÕn so víi c¸c th¸ng kh¸c trong n¨m.vÊn ®Ò nµy ®îc KÕ to¸n trëng vµ Gi¸m ®èc gi¶i thÝch cô thÓ lµ dotrong c¸c th¸ng nµy ®· cã nhiÒu hîp ®ång ®Æt hµng v× ®©y lµ thêigian ®iÓm nãng vÒ hµng trong n¨m. Tuy vËy ®Ó cã ®îc c¸c b»ngchøng x¸c ®¸ng KiÓm to¸n viªn quyÕt ®Þnh t¨ng sè nghiÖp vô ®îckiÓm tra ph¸t sinh trong th¸ng 7 vµ th¸ng 12.2.3.1.2. KiÓm tra tÝnh cã thùc cña nghiÖp vô ph¸t sinh trªn sæ s¸ch
  • 69. Thùc chÊt lµ kiÓm tra c¸c chøng tõ gèc liªn quan ®Õn nghiÖpvô ®ã. Tríc tiªn KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh chän mÊu, sè nghiÖp ®îcchän dùa vµo sè hiÖu chøng tõ hoÆc néi dung kinh tÕ ph¸t sinhhoÆc dùa vµo quy m« cña nghiÖp vô ®îc ghi trªn sæ C¸i. C«ng viÖcnµy ®îc thùc hiÖn ®èi chiÕu ngîc tõ sæ C¸i xuèng NhËt ký chung vµxuèng Chøng tõ gèc. KiÓm to¸n chu tr×nh Hµng tån kho t¹i C«ng ty KKiÓm to¸n viªn chän mÉu theo sè hiÖu chøng tõ trªn sæ C¸i, víinh÷ng ph¸t hiÖn ë trªn KiÓm to¸n viªn quyÕt ®Þnh t¨ng sè nghiÖp vô®îc kiÓm tra th¸ng 7, 8, 12. §Ó kiÓm tra sè ph¸t sinh trªn TK154 ®Òu cã thËt, KiÓm to¸nviªn dùa trªn viÖc kiÓm tra sè ph¸t sinh TK621, TK 622 vµ TK 627.KiÓm tra ph¸t sinh Cã trªn tµi kho¶n 152 ®· ®ång thêi tháa m·n phÇnlín môc tiªu cho ph¸t sinh Nî trªn tµi kho¶n 621 vµ tµi kho¶n 627(6272). Trªn tµi kho¶n 627 bao gåm nhiÒu lo¹i chi phÝ kh¸c nhau nhchi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng ph©n xëng, chi phÝkh©u hao tµi s¶n cè ®Þnh, chi phÝ mua ngoµi vµ chi phÝ kh¸c. ChiphÝ nh©n c«ng trùc tiÕp TK 622 vµ chi phÝ nh©n c«ng ph©n xëng TK627 (6271) ®îc kÕ thõa kÕt qu¶ tõ KiÓm to¸n chu tr×nh TiÒn l¬ng vµNh©n viªn. §èi víi chi phÝ khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh kÕt qu¶ ®îc lÊytõ KiÓm to¸n chu tr×nh Tµi s¶n cè ®Þnh cßn chi phÝ mua ngoµi vµchi phÝ kh¸c ®îc KiÓm to¸n thùc hiÖn t¬ng tù nh trªn. B¶ng6: C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕTªn kh¸ch hµng: C«ng ty K Tham chiÕu:Kho¶n môc kiÓm tra: Chi phÝ s¶n xuÊt chung Ngêi thùchiÖn Tµi kho¶nChøng tõ Ghi Néi dung kinh tÕ ®èi øng Sè tiÒn chóSH NT Nî Cã
  • 70. 05 5/7 Chi phÝ ®iÖn mua ngoµi 6277 112 10. 566.  32006 7/7 Chi phÝ tiÒn níc cho SX 6277 112 207. 500 41 20/12 Chi phÝ söa ch÷a m¸y 6278 111 1. 450. 000 x42 28/12 Chi phÝ thuª m¸y 6277 112 3. 200. 000 67 30/12 Chi phÝ tiÒn ®iÖn mua 6277 331 18. 345.  ngoµi 200 §· ®èi chiÕu trªn sæ c¸i TK 627 víi chøng tõ gèc vµ TK thanh to¸nnh: TK 112, 111, 331x: kh«ng cã chøng tõ gèc.KÕt luËn: Ngoµi nghiÖp vô söa ch÷a m¸y lµ kh«ng cã chøng tõ gèc,cßn l¹i ®Òu hîp lý. NghiÖp vô nµy ®îc gi¶i thÝch do thuª thî c¬ khÝ bªn ngoµikh«ng ph¶n ¸nh ho¸ ®¬n.Tuy nhiªn qua t×m hiÓu th× cho thÊynghiÖp vô nµy vÉn tån t¹i vµ sè liÖu ph¸t sinh lµ chÝnh x¸c.
  • 71. 2.3.1.3. C«ng viÖc tiÕp theo ®îc KiÓm to¸n viªn thùc hiÖn ®ÓkiÓm tra tÝnh ®Çy ®ñ, tÝnh chÝnh x¸c, tÝnh ph©n lo¹i vµ tÝnhtr×nh bµy. B»ng c¸ch chän mÉu nghiÖp vô dùa trªn sè liÖu chøng tõ( nhËp vµ xuÊt) hoÆc dùa trªn quy m« nghiÖp vô ®Ó ®èi chiÕu víic¸c chøng tõ, sæ s¸ch liªn quan nh»m t×m ra c¸c sai ph¹m trong qu¸tr×nh h¹ch to¸n nh chi phÝ s¶n xuÊt l¹i ®îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ b¸nhµng hay chi phÝ qu¶n lý Doanh nghiÖp. §èi víi nghiÖp vô nhËp muavËt t ®èi chiÕu víi phiÕu ®Ò nghÞ mua vËt t ®îc phª chuÈn, sæ chitiÕt vËt liÖu, sæ NhËt ký chung, sè C¸i TK 152 vµ ®èi chiÕu víi c¸ctµi kho¶n thanh to¸n ( sæ chi tiÕt TK111, TK112… ). NghiÖp vô xuÊt vËt t ®îc kiÓm tra, ®èi chiÕu chøng tõ víi phiÕuyªu cÇu lÜnh vËt t cña c¸c bé phËn, sæ chi tiÕt vËt liÖu, sæ NhËt kýchung, sæ C¸i TK152 vµ c¸c sæ chi tiÕt tµi kho¶n chÞu phÝ ( sæ c¸iTK 621, TK 627, TK 641, TK 642 ). §èi víi nghiÖp vô xuÊt b¸n thµnhphÈm b¸n ®îc kiÓm tra, ®èi chiÕu víi vËn ®¬n, hîp ®ång ®Æt hµngvµ c¸c sæ s¸ch liªn quan ( NhËt ký chung, sæ c¸i TK 155 ). Trong c«ng viÖc nµy KiÓm to¸n viªn rÊt chó träng chän nh÷ngnghiÖp s¸t ngµy kÕt thóc niªn ®é vµ mét sè nghiÖp vô x¶y ra ë ®Çuniªn ®é sau ®Ó kiÓm tra víi viÖc ghi chÐp trªn sæ nh»m t×m hiÓutÝnh ®óng kú cña c¸c nghiÖp vô ®ã. KÕt qu¶ cña viÖc kiÓm tra, ®èichiÕu trong kiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô t¹i C«ng ty K ®îc thÓ hiÖn díi®©y. - §Ó kiÓm tra c«ng t¸c h¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô nhËp muanguyªn vËt liÖu ®· ph¸t sinh cã ®îc ghi chÐp ®Çy ®ñ vµo c¸c sæ liªnquan, ®óng ®¾n vÒ sè liÖu kh«ng vµ ®óng kú kh«ng.
  • 72. B¶ng7: C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕ Tªn kh¸ch hµng: C«ng ty K Tham chiÕu: Kho¶n môc kiÓm tra: NghiÖp vô xuÊt nguyªn phô liÖu Ngêi thùc hiÖn TK ®èi Chøng tõ Sè tiÒn Ghi Néi dung kinh tÕ øng chó SH NT SS TT Sæ s¸ch Thùc tÕNT 01 8/3/2003 XuÊt nguyªn phô 62 62 36.031.00 36.031.00 liÖu ®Ó s¶n xuÊt 1 1 0 0 ®¬nNT 02 04/04/200 XuÊt kho nguyªn 62 62 13.431.00 13.431.00 3 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 0 0 xuÊt hµngNT 03 30/5/2003 XuÊt kho nguyªn 62 62 60.425.00 60.425.00 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 0 0 xuÊt hµngNT 04 01/06/200 XuÊt kho nguyªn 62 62 125.342.1 125.342.1 3 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 12 12 xuÊt hµngNT 05 12/06/200 XuÊt kho nguyªn 62 62 134.258.0 134.258.0 3 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 00 00 xuÊt hµngNT 06 15/06200 XuÊt kho nguyªn 62 62 56.538.19 56.538.19 3 phô liÖu ®Ó s¶n 7 7 1 1 xuÊt hµngNT 07 04/07/200 XuÊt kho nguyªn 62 62 44.161.90 44.161.90 3 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 8 8 xuÊt hµngNT 08 12/08/200 XuÊt kho nguyªn 62 62 41.835.38 41.835.38 3 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 1 1 xuÊt hµngNT 09 24/08/200 XuÊt kho nguyªn 62 62 46.186.91 46.186.91 3 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 4 4 xuÊt hµngNT 31/12/200 XuÊt kho nguyªn 62 62 175.236.5 175.236.5 &011 3 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 41 41 xuÊt hµngNT 31/12/200 XuÊt kho nguyªn 62 62 80.637.18 80.637.18012 3 phô liÖu ®Ó s¶n 1 1 1 1 xuÊt hµng
  • 73. DÊu &: NghiÖp vô nµy x¶y ra trong n¨m 2004 nhng l¹i ph¶n ¸nh vµo31/12/2003. Qua ®iÒu tra cho th¸y nguyªn nh©n lµ do sù nhÇm lÉntrong chÐp vµ chÊp nhËn ®iÒu chØnh l¹i cho phï hîp víi kú kÕ to¸ncña ®¬n vÞ. Bót to¸n ®iÒu chØnh: Nî TK152:175.236.541 Cã TK 621: 175.236.541 KÕt luËn: C«ng viÖc ghi chÐp nghiÖp vô xuÊt dïng nguyªn vËtliÖu lµ chÝnh x¸c vÒ sè ph¸t sinh - §Ó ®¶m b¶o r»ng c¸c nghiÖp vô xuÊt kho nguyªn vËt liÖu ®·ph¸t sinh ®Òu ®îc ghi sæ vµ ®óng theo tµi kho¶n chÞu phÝ trªn céttµi kho¶n ®èi øng cña NhËt ký chung vµ ®óng theo sæ c¸i tµi kho¶n®ã. §èi nghiÖp vô xuÊt kho thµnh phÈm ®Ó b¸n ®îc h¹ch to¸n vµosæ NhËt ký chung, sæ C¸i TK 155 (hay ®¶m b¶o r»ng tæng sè ph¸tsinh cã cña TK 155 ®· bao gåm tÊt c¶ c¸c nghiÖp vô xuÊt thµnhphÈm trong kú). Vµ tÝnh ®óng kú ®îc tu©n thñ. GiÊy tê lµm viÖc saulµ thÓ hiÖn kÕt qu¶ ®¹t ®îc sau khi thùc hiÖn kiÓm tra chi tiÕtnghiÖp vô xuÊt nguyªn vËt liÖu, thµnh phÈm. -T¬ng tù nh viÖc kiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô xuÊt nguyªn vËtliÖu ë phÇn trªn kiÓm tra chi tiÕt nghiÖp vô xuÊt b¸n thµnh phÈmcòng ®îc kiÓm tra t¬ng tù. Chän mét sè nghiÖp vô (chó ý c¸c nghiÖpvô x¶y ra s¸t ngµy kÕt thóc niªn ®é vµ chän mét sè nghiÖp vô ph¸tsinh ë niªn ®é sau) ®Ó kiÓm tra ®èi chiÕu víi hîp ®ång kinh tÕ, vËn®¬n vµ c¸c sæ s¸ch liªn quan. KÕt qu¶ ®îc thùc hiÖn qua b¶ng díi®©y.
  • 74. C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕTªn kh¸ch hµng: C«ng ty K Tham chiÕu:Kho¶n môc kiÓm tra: NghiÖp vô xuÊt b¸n thµnh phÈm Ngêi thùc hiÖn Chøng tõ TK ®èi øng Sè tiÒn Ghi Néi dung kinh tÕ Sæ s¸ch Thùc tÕ SH NT SS TT chóBP 001 05/01/2003 XuÊt kho b¸n quÇn bß 632 632 100. 235. 640 100. 235.  640BP 002 09/01/2003 XuÊt b¸n quÇn bß 632 632 78. 562. 000 78. 562. 000 BP 003 10/06/2003 XuÊt kho b¸n quÇn bß 632 632 120. 783. 000 120. 783.  000BP 004 27/08/2003 XuÊt kho b¸n tói cÆp 632 632 112. 679. 500 112. 679.  B¶ng 8 500BP 005 30/12/2003 XuÊt b¸n B¸nh tói cÆp 632 632 111. 165. 800 111. 165.  800BP 006 14/02/2004 XuÊt b¸n B¸nh tói cÆp 632 632 97. 532. 000 97. 532. 000 BP 007 31/3/2004 XuÊt b¸n B¸nh tói cÆp 632 632 45. 621. 700 45. 621. 700 DÊu : ®· kiÓm tra víi c¸c chøng tõ gèc, sæ s¸ch vµ khíp ®óngKÕt luËn: Sau khi kiÓm tra 10 nghiÖp vô xuÊt b¸n B¸nh g¹o vµ 14 nghiÖp vô xuÊt b¸n B¸nh bét múth× c¸c nghiÖp vô ®· ®îc hoµn toµn ®óng ®¾n, chÝnh x¸c vÒ sè ph¸t sinh, tµi kho¶n ®èi øng vµ®óng kú. (Sù t¨ng ®ét biÕn cña gi¸ vèn hµng b¸n lµ hîp lý víi sù t¨ng lªn cña chi phÝ nguyªn vËt liÖu) Ho¸ ®¬n BP 009 ph¸t sinh ngµy 31/12/2003 nhng trªn sæ s¸ch kÕ to¸n l¹i ghi vµongµy 14/02/2004, nh vËy vi ph¹m tÝnh ®óng kú cña kÕ to¸n Bót to¸n ®iÒu chØnh: Nî TK155: 97. 532. 000 Cã TK632: 97. 532. 000  §· ®èi chiÕu khíp ®óng gi÷a ho¸ ®¬n b¸n hµng, hîp ®ång mua hµng,phiÕu xuÊt kho vµ sæ s¸ch kÕ to¸n cã liªn quan.
  • 75. 2.3.2. KiÓm tra chi tiÕt sè d KiÓm tra chi tiÕt sè d lµ c«ng viÖc chiÕm rÊt nhiÒu thêi giantrong KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho. §ång thêi ®©y lµ giai ®o¹nquan träng nhÊt, ®em l¹i nh÷ng b»ng chøng cã ®é tin cËy cao.Nh÷ng c«ng viÖc KiÓm to¸n viªn thùc hiÖn trong giai ®o¹n nµy thêngbao gåm: KiÓm kª hµng tån kho, kiÓm tra tÝnh hîp lý cña chøng tõ,kiÓm tra quy tr×nh tÝnh gi¸ hµng tån kho vµ cuèi cïng kiÓm tra c¸cnghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh cã ®îc ghi sæ kh«ng. Môc tiªu cña giai ®o¹n nµy lµ nh»m ®¶m b¶o tÝnh cã thËt, tÝnhträn vÑn, tÝnh chÝnh x¸c, tÝnh ®¸nh gi¸, quyÒn vµ nghÜa vô vµ tÝnhtr×nh bµy, cô thÓ: - Sè d hµng tån kho ®îc ph¶n ¸nh trªn sæ s¸ch lµ ®îc biÓu hiÖnb»ng hµng tån kho thùc tÕ trong kho (Qua kiÓm kª ®Ó x¸c ®Þnh) - C¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh ®Òu ®îc ph¶n ¸nh trªn sæs¸ch - ViÖc tÝnh to¸n sè d nãi chung vµ quy m« cña c¸c nghiÖp vôph¸t sinh nãi riªng ®îc tÝnh to¸n ®óng ®¾n. - S« d hµng tån kho trong kho lµ thuéc quyÒn së h÷u cñaDoanh nghiÖp, nã ®îc ph¶n ¸nh trªn sæ s¸ch vµ ®îc chøng minh b»ngc¸c chøng tõ gèc hîp lÖ. - C¸c kho¶n môc hµng tån kho ®îc tr×nh bµy trung thùc hîp lýtheo quy ®Þnh cña chÕ ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh. §Ó cã ®îc nh÷ng b»ng chøng ®ñ tin cËy ®¶m b¶o cho viÖc ®ara ý kiÕn cña m×nh dùa trªn c¸c môc tiªu nµy, trong cuéc KiÓm to¸nhµng tån kho C«ng ty K KiÓm to¸n viªn thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc sau: 2.3.2.1. KiÓm kª hµng tån kho cña C«ng ty K
  • 76. C«ng viÖc nµy thêng ®îc tiÕn hµnh vµo lóc kh¸ch hµng thùchiÖn kiÓm kª thùc tÕ hµng tån kho vµo cuèi n¨m hoÆc cuèi kú kÕto¸n. Trong cuéc KiÓm to¸n Hµng tån kho, th«ng thêng KiÓm to¸n viªnthu nhËp b»ng chøng vÒ tÝnh hiÖn h÷u vµ t×nh tr¹ng cña hµng tånb»ng c¸ch tham dù vµo cuéc kiÓm kª kho t¹i Doanh nghiÖp. Trõ khic«ng viÖc tham dù vµo cuéc kiÓm kª lµ kh«ng thÓ. Trêng hîp nµy,C«ng ty C«ng ty cæ phÇn kiÓm to¸n - T vÊn thuÕ tiÕn hµnh kiÓm kªmÉu mét sè mÆt hµng nÕu ®îc sù ®ång ý cña kh¸ch hµng, ®Ó tháam·n tÝnh hiÖn h÷u cña hµng tån kho. Ngîc l¹i nÕu kh¸ch hµng kh«ngcho phÐp kiÓm kª chän mÉu th× KiÓm to¸n viªn sÏ tiÕn hµnh 1 sè thñtôc kh¸c hoÆc quyÕt ®Þnh ®a ra ý kiÕn chÊp nhËn toµn phÇn vÒtÝnh hiÖn h÷u cña hµng tån kho. Tham dù vµo cuéc kiÓm kª kh«ng chØ cho phÐp KiÓm to¸n viªnkiÓm tra thùc tÕ hµng tån kho mµ cßn gióp KiÓm to¸n viªn quan s¸tho¹t ®éng cña nh÷ng thñ tôc kiÓm so¸t trong qu¸ tr×nh kiÓm kª. Tõ®ã KiÓm to¸n viªn thu nhËp ®îc nh÷ng b»ng chøng vÒ tÝnh hiÖu lùccña sù thiÕt kÕ vµ ho¹t ®éng cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. Södông ph¬ng ph¸p kiÓm kª th× KiÓm to¸n viªn sÏ thu nhËp ®îc nh÷ngb»ng chøng cã ®é tin cËy cao. §ång thêi kÕt hîp víi c¸c b»ng chøngkh¸c thu nhËp ®îc khi kiÓm tra chi tiÕt sæ s¸ch chøng tõ cho phÐpKiÓm to¸n viªn ®a ra kÕt luËn cña m×nh vÒ sè d c¸c kho¶n môchµng tån kho ®îc ph¶n ¸nh trªn B¸o c¸o tµi chÝnh. Cuéc kiÓm kª hµng tån kho ®îc th«ng b¸o tõ tríc. C«ng t¸c thamdù cuéc kiÓm kª ®îc ATC chuÈn bÞ vµ c¸c kh©u c«ng viÖc ®îc tiÕnhµnh theo c¸c bíc. 2.3.2.1.1. Tæng hîp sè liÖu vÒ hµng tån kho cña C«ng ty A
  • 77. C«ng viÖc nµy ®îc tiÕn hµnh tríc khi kiÓm kª, c¸c sè liÖu ®îcKiÓm to¸n viªn thu thËp tõ c¸c sæ s¸ch cña C«ng ty K . §©y lµ c¬ së®Ó kiÕm to¸n viªn ®èi chiÕu víi sè hµng tån trong kho.
  • 78. B¶ng9: B¶ng tæng hîp NPL tån kho ngµy 31/12/2001 cña C«ng ty A KÝch thíc §¬n vÞ GhiSè TT Tªn NPL Sè lîng Thµnh tiÒn ( cm tÝnh chó ) 1 B¨ng nh¸m ghi 2.5 Cuén 116 3.306.000 2 B¨ng nh¸m ghi 5 Cuén 86 5.504.000 3 B¨ng nh¸m vµng 2 Cuén 157 5.495.000 4 B¨ng nh¸m vµng 2.5 Cuén 117 3.334.500 5 B¨ng nh¸m cam 2 Cuén 123 5.535.000 6 B¨ng nh¸m cam 2.5 Cuén 110 5.500.000 7 B¨ng nh¸m xanh 2 Cuén 126 5.512.500 8 B¨ng nh¸m xanh 2.5 Cuén 137 6.504.516 9 B¨ng nh¸m ®en 2 Cuén 101 3.535.000 10 B¨ng nh¸m ®en 2.5 Cuén 123 3.444.000 11 ChØ ghi Cuén 650 7.150.000 12 ChØ cam Cuén 1003 11.033.000 13 ChØ vµng Cuén 1148 12.628.000 14 ChØ n©u Cuén 127 1.397.000 15 ChØ navy Cuén 245 2.695.000Tæng céng sè tån kho cuèi 82.573.516 kú 2.3.2.1.2. Tham gia quan s¸t kiÓm kª:
  • 79. Tríc khi tham kiÓm kª KiÓm to¸n viªn lËp kÕ ho¹ch kiÓm kªnh»m x¸c ®Þnh c¸c c«ng viÖc sÏ ph¶i lµm vµ ®a ra nh÷ng lu ý cho qu¸tr×nh quan s¸t cuéc kiÓm kª t¹i C«ng ty K. Mét KiÓm to¸n viªn cïng haitrî lý KiÓm to¸n viªn cña C«ng ty C«ng ty cæ phÇn kiÓm to¸n - T vÊnthuÕ ®îc cö ®Õn ®Ó cïng tham dù kiÓm kª vµo ngµy 31/12/2004cïng víi §¹i diªn cña ban gi¸m ®èc, thñ kho, kÕ to¸n hµng tån kho,nh©n viªn kiÓm kª. C¸c KiÓm to¸n viªn cã tr¸ch nhiÖm quan s¸t, ®¸nhgi¸ thñ tôc kiÓm kª, vµ ph¶n ¸nh c¸c nhËn ®Þnh cña kiÓm to¸n viªntrªn c¸c giÊy tê lµm viÖc. 2.3.2.1.3. §èi chiÕu kÕt qu¶ kiÓm kª víi B¶ng tæng hîp hµng tånkho. Sau khi cã kÕt qu¶ kiÓm kª KiÓm to¸n viªn ®èi chiÕu víi sè dhµng tån kho ®îc tæng hîp tõ sæ s¸ch cña C«ng ty vÒ khèi lîng,phÈm chÊt vµ ®¬n gi¸ ®Ó thÊy ®îc sù chªnh lÖch gi÷a thùc tÕ vµ sæs¸ch. KiÓm to¸n viªn ®a ra nhËn ®Þnh vÒ viÖc kiÓm kª t¹i C«ng ty Knh sau: " C«ng ty K tiÕn hµnh kiÓm kª mét c¸ch nghiªm tóc, cÈnthËn, cã ®¹i diÖn cña Ban gi¸m ®èc tham gia, b¶o ®¶m môc tiªu lµhµng tån kho cña C«ng ty ®Òu ®îc kiÓm kª t¹i chç, ®Òu ®îc c©n, ®o,®Õm vµ ghi chÐp l¹i trong biªn b¶n kiÓm kª" KÕt qu¶ ®èi chiÕu ®îc ghi nhËn nh sau - Sè lîng b¨ng nh¸m ghi kÝch thíc 5 thùc tÕ kiÓm kª lµ 66 nhngtrªn sæ s¸ch l¹i ghi lµ 76 - Sè lîng chØ cam thùc tÕ lµ 988 nhng trªn sæ s¸ch l¹i ghi lµ1003 - Sè lîng chØ n©u thùc tÕ lµ 100 nhng sæ s¸ch ghi lµ 127 Bót to¸n ®iÒu chØnh Nî TK 138:1.102.000
  • 80. B¨ng nh¸m ghi:640.000 ChØ cam :165.000 ChØ n©u :297.000 Cã TK152:1.102.000 2.3.2.2. KiÓm tra chi tiÕt viÖc tÝnh gi¸ xuÊt nguyªn vËt liÖu Trong khu©n nµy KiÓm to¸n viÖc ph¶i thùc hiÖn kiÓm tra küthuËt tÝnh gi¸ nguyªn vËt liÖu xuÊt dïng th«ng qua pháng vÊn vµkiÓm tra trªn sæ chi tiÕt vËt liÖu. Sau khi pháng vÊn kÕ to¸n viªn vÒviÖc tÝnh gi¸ xuÊt cña c¸c nghiÖp vô xÈy ra trong kú, KiÓm to¸n viªnquan s¸t thùc hiÖn ghi chÐp nghiÖp vô xuÊt dïng nguyªn vËt liÖu vµchän mét sè trang sæ trong sæ chi tiÕt vËt liÖu ®Ó kiÓm tra. KÕt qu¶ ®¹t ®îc sau pháng vÊn vµ quan s¸t kÕ to¸n viªn thùchiÖn lµ c¸ch thøc tÝnh gi¸ cña kÕ to¸n viªn lµ tu©n theo nguyªn t¾cquy ®Þnh cña C«ng ty vµ cña chÕ ®é ViÖt Nam. §èi víi viÖc kiÓmtra trªn sæ chi tiÕt vËt liÖu ®îc thÓ hiÖn trong b¶ng díi ®©y. V×C«ng ty K sö dông ph¬ng ph¸p nhËp tríc xuÊt tríc nªn KiÓm to¸n viªn®èi chiÕu xuÊt cña tõng nghiÖp vô trªn cét ®¬n gi¸ trªn cét tån vËt tcuèi ngµy tríc ®ã. MÉu sæ chi tiÕt vËt liÖu: B¶ng10: Sæ chi tiÕt vËt liÖu M N¨m 2004Chøng tõ Néi NhËp XuÊt TånSH NT dung KL §G TT KL §G TT KL §G TT… … … … … … … … KiÓm to¸n viªn tiÕn hµnh thñ tôc tÝnh to¸n l¹i gi¸ víi mét sè lo¹ihµng tån kho ®îc chän ®èi chiÕu víi kÕt qu¶ tÝnh to¸n cña DoanhnghiÖp trªn b¶ng tæng hîp X-N-T cho thÊy viÖc tÝnh gi¸ cña C«ng ty
  • 81. K lµ chÝnh x¸c hoÆc KiÓm to¸n viªn cã thÓ lÊy kÕt qu¶ tõ c¸c phÇnhµnh kh¸c cã liªn quan tíi viÖc tÝnh gi¸. 3. Hoµn tÊt KiÓm to¸n vµ lËp b¸o c¸o KiÓm to¸n §©y lµ giai ®o¹n cuèi cña cuéc KiÓm to¸n tæng hîp kÕt qu¶mµ KiÓm to¸n viªn thu thËp ®îc.Chñ nhiÖm KiÓm to¸n so¸t xÐt l¹itoµn bé vÊn ®Ò nh sè lîng b»ng chøng KiÓm to¸n vµ chÊt lîng cñanh÷ng b»ng chøng thu thËp ®îc ®ã, quy tr×nh KiÓm to¸n cã tu©nthñ theo kÕ ho¹ch KiÓm to¸n®· lËp hay kh«ng, c¸c sù kiÖn ph¸tsinh sau KiÓm to¸n, thiÕt kÕ c¸c thñ tôc KiÓm to¸n bæ sung cÇnthiÕt tríc khi kÕt thóc KiÓm to¸n, th¶o luËn víi ban gi¸m ®èc C«ngty kh¸ch hµng ®Ó thèng nhÊt vÒ c¸c bót to¸n ®iÒu chØnh. Cuèicïng sau khi xem xÐt th¸y c¸c b»ng chøng thu ®îc b¶o ®¶m c¶ vÒtÝnh ®Çy ®ñ vµ hiÖu lùc ®ång thêi phï hîp víi nhËn ®Þnh ®a ravÒ b¸o c¸o tµi chÝnh vµ hµng tånkho th× chñ nhiÖm KiÓm to¸n ®ara kÕt luËn KiÓm to¸n. B¶ng 11: C«ng ty cæ phÇn kiÓm to¸n - T vÊn thuÕ Kh¸ch hµng: C«ng ty K Tham chiÕu Niªn ®é kÕ to¸n: 31/12/2004 Ngêi thùc hiÖn Bíc c«ng viÖc Ngµythùc hiÖn C¸c bót to¸n ®iÒu chØnh -Bót to¸n ®iÒu chØnh thiªó hôt trong kiÓm kª Nî TK 138:1.102.000 B¨ng nh¸m ghi:640.000 ChØ cam :165.000 ChØ n©u :297.000
  • 82. Cã TK152:1.102.000 - Bót to¸n ®iÒu chØnhh¹ch to¸n sai niªn ®é kÕ to¸n Nî TK155: 97. 532. 000 Cã TK632: 97. 532. 000 -Bót to¸n ®iÒuty cæ phÇn kiÓm to¸n - T vÊn thuÕ C«ng chØnh: Kh¸ch hµng: Nî TK152:175.236.541 Tham chiÕu: Niªn ®é kÕ to¸n: 175.236.541 Cã TK 621: Ngêi thùc hiÖn: Bíc c«ng viÖc: B¶ng12 Ngµy thùc hiÖn: KÕt luËn KiÓm to¸n C«ng viÖc ®· tiÕn hµnh C«ng viÖc thùc hiÖn ®èi víi hµng tån kho ®· tiÕn hµnh theo ®óng quy®Þnh C¸c vÊn ®Ò ph¸t sinh Sè d tµi kho¶n hµng tån kho chñ yÕu lµ nguyªn vËt liÖu vµ hµng ho¸.C¸c ph¸t hiÖn trong qu¸ tr×nh kiÓm to¸n ®· ®îc t×m hiÓu vµ trao ®æi víi c¸cbªn liªn quan. C¸c chøng tõ h¹ch to¸n nhÇm niªn ®é cßn tån t¹i vµ víi quy m«lín. C«ng t¸c qu¶n lý vÒ mÆt vËt chÊt hµng tån kho vµ vÒ mÆt sæ s¸ch cßncha chÆt chÏ nªn hµng tån kho bÞ thiÕu hôt trong kiÓm kª. KÕt luËn Dùa vµo kÕt qu¶ c«ng viÖc ®· thùc hiÖn, theo ý kiÕn chóng t«i: …………. ………….
  • 83. 4. C«ng viÖc sau KiÓm to¸n ATC ®¸nh gi¸ l¹i toµn bé c«ng viÖc KiÓm to¸n . Sù ®¸nh gi¸ ®îcnh×n nhËn tõ hai phÝa c¶ kh¸ch hµng vµ b¶n th©n C«ng ty KiÓmto¸n. §©y lµ bíc cuèi cïng cña cuéc KiÓm to¸n nh»m rót kinh nghiÖm,n©ng cao chÊt lîng KiÓm to¸n trong nh÷ng lÇn KiÓm to¸n sau.- §¸nh gi¸ tõ phÝa kh¸ch hµng: Sau khi ph¸t hµnh B¸o c¸o KiÓm to¸nvµ Th qu¶n lý, C«ng ty ®Òu chó ý tiÕp nhËn c¸c ý kiÕn, ®¸nh gi¸nhËn xÐt cña kh¸ch hµng ®èi víi dÞch vô mµ C«ng ty cung cÊp trªnc¶ hai mÆt u ®iÓm vµ nhîc ®iÓm. Kh¸ch hµng sÏ cho ý kiÕn xemdÞch vô KiÓm to¸n mµ C«ng ty cung cÊp cã hîp lý vÒ thêi gian, ph-¬ng ph¸p lµm viÖc, th¸i ®é lµm viÖc cña KiÓm to¸n viªn, cuéc KiÓmto¸n cã g©y trë ng¹i cho kh¸ch hµng hay kh«ng, c¸c dÞch vô mµ C«ngty t vÊn ®· tho¶ m·n nhu cÇu cña kh¸ch hµng hay cha...§èi víi C«ng tyK, sau khi hoµn thµnh cuéc KiÓm to¸n, ph¶n håi tõ phÝa Ban Gi¸m®èc C«ng ty cho thÊy, Ban Gi¸m ®èc C«ng ty ®¸nh gi¸ cao kÕt qu¶lµm viÖc vµ tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña c¸c KiÓm to¸n viªn vµ hoµntoµn t¸n thµnh víi c¸c nhËn xÐt, kiÕn nghÞ cña KiÓm to¸n viªn vµ®¸nh gi¸ cuéc KiÓm to¸n ®· mang l¹i hiÖu qu¶ thiÕt thùc cho C«ng tytrong c«ng t¸c qu¶n lý tµi chÝnh kÕ to¸n.
  • 84. - §¸nh gi¸ trong néi bé C«ng ty: Sau mçi cuéc KiÓm to¸n, C«ng ty tæchøc mét cuéc häp víi sù tham gia cña nhãm KiÓm to¸n vµ Ban gi¸m®èc C«ng ty nh»m ®¸nh gi¸ toµn bé cuéc KiÓm to¸n trªn c¸c mÆt:§¸nh gi¸ viÖc lËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n, ®¸nh gi¸ viÖc thùc hiÖn KiÓmto¸n, nh÷ng vÊn ®Ò cßn tån ®äng, nh÷ng vÊn ®Ò cÇn lu ý, ®¸nh gi¸sù hµi lßng cña kh¸ch hµng, ®¸nh gi¸ chÊt lîng lµm viÖc cña c¸c KiÓmto¸n viªn. Ngoµi ra, C«ng ty cßn ®¸nh gi¸ phÝ KiÓm to¸n vµ c¸c vÊn®Ò liªn quan kh¸c ®Ó kÕt luËn cã nªn tiÕp tôc KiÓm to¸n cho kh¸chhµng lÇn sau n÷a kh«ng. §èi víi C«ng ty K, trëng nhãm KiÓm to¸nnh¾c nhë c¸c KiÓm to¸n viªn cÇn kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ kh¸chquan vµ chñ quan cña kh¸ch hµng ®Ó hoµn thµnh cuéc KiÓm to¸n®óng thêi h¹n, tr¸nh t×nh tr¹ng vît qu¸ ngµy tho¶ thuËn trong Hîp ®ångKiÓm to¸n. Bíc nµy kh«ng ®îc thÓ hiÖn trªn giÊy tê lµm viÖc cñaKiÓm to¸n viªn.- Gi÷ mèi quan hÖ thêng xuyªn víi kh¸ch hµng: Sau KiÓm to¸n, c«ngviÖc gi÷ mèi quan hÖ thêng xuyªn víi kh¸ch hµng còng ®îc C«ngty tiÕn hµnh thêng xuyªn nh»m môc ®Ých duy tr× vµ gi÷ uy tÝn víinh÷ng kh¸ch hµng truyÒn thèng. C«ng viÖc nµy ®îc thùc hiÖn díinhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau nh ®iÖn tho¹i, th, fax...C«ng ty còngthêng xuyªn thu thËp nh÷ng th«ng tin vÒ kh¸ch hµng vµ cung cÊpmiÔn phÝ tíi c¸c kh¸ch hµng c¸c quy ®Þnh míi vÒ kÕ to¸n, KiÓmto¸n, thuÕ. ChÝnh nhê biÕt coi träng viÖc gi÷ quan hÖ th êngxuyªn víi kh¸ch hµng nªn ®· gióp C«ng ty cã ®îc mét sè lîng kh¸chhµng t¬ng ®èi lín chØ sau h¬n 2 n¨m ho¹t ®éng.
  • 85. PHÇN 3: PH¦¥NG H¦íNG Vµ GI¶I PH¸P HOµN THIÖN QUY TR×NH KIÓM TO¸N CHU TR×NH hµng tån kho 1. Nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm rót ra tõ c«ng viÖc thùc hiÖnKiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho do ATC thùc hiÖn Qua qu¸ tr×nh t×m hiÓu thùc hiÖn KiÓm to¸n t¹i ATC cho thÊysù l·nh ®¹o ®óng ®¾n vµ khoa häc cña l·nh ®¹o C«ng ty ®· rÊt n¨ng®éng trong khai th¸c më réng thÞ trêng chñ ®éng trùc tiÕp trong qu¸tr×nh KiÓm to¸n. L·nh ®¹o trong C«ng ty cã n¨ng lùc vµ tr×nh ®é vµ®Æc biÖt lµ kinh nghiÖm trong lÜng vùc thÞ trêng KiÓm to¸n viÖtnam. Ngoµi ra ®éi ngò c¸n bé c«ng nh©n viªn trÎ trung n¨ng ®éng cãtr×nh ®é kü n¨ng chuyªn m«n tèt, s¸ng t¹o trong c«ng viÖc ®¬c ®µot¹o 100% tõ c¸c trêng ®¹i häc chuyªn ngµnh kÕ to¸n vµ KiÓm to¸n vµc¸c trêng kinh tÕ ngo¹i ng÷ kh¸c.
  • 86. Ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n cña C«ng ty ®îc x©y dùng dùa trªn sùkÕt hîp lý luËn vµ thùc tiÔn tuyÖt ®èi tu©n thñ c¸c chuÈn mùc KiÓmto¸n, kÕ to¸n viÖt nam. HiÖn nay C«ng ty ATC gÆp ph¶i sù c¹nh tranh m¹nh tõ c¸cC«ng ty KiÓm to¸n cã bÕ dµy truyÕn thèng kh¸c, nhng ban l·nh ®¹okh«ng coi ®©y lµ mét khã kh¨n ®¬n thuÇn mµ cßn coi ®©y lµ ®énglùc ®Ó C«ng ty n©ng cao chÊt l¬ng cña m×nh ®Ó kh¼ng ®Þnh vÞthÕ trªn thÞ trêng KiÓm to¸n viÖt nam. Mét khã kh¨n chung ®ã lµ sùnon trÎ cña ngµnh KiÓm to¸n viÖt nam nªn cha cã tiÕng nãi cao nhÊttrong lÜnh vùc cña m×nh. Trong KiÓm to¸n do C«ng ty thùc hiªn díi gãc ®é mét bµi viÕt c¸nh©n, bµi viÕt xin ®a ra mét sè nhËn xÐt vµ ý kiÕn chñ quan ®Ó tõ®ã ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p mang tÝnh chñ quan. Trong giai ®o¹n tiÕp cËn vµ lËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n tæng qu¸t ATC thêng cö trëng phßng hay KiÓm to¸n viªn cao cÊp tiÕp cËnvíi kh¸ch hµng. C«ng viÖc nµy ®îc thùc hiÖn nhanh chãng kh«ng g©ykhã kh¨n cho kh¸ch hµng, ®a ra c¸c yªu cÇu phï hîp do ®ã viÖc kÝkÕt hîp ®ång ®ùoc thùc hiÖn mét c¸ch nhanh chãng. Thñ tôc ký kÕthîp ®ång ®îc thùc hiÖn ®Çy ®ñ nghiªm tóc phï hîp víi c¸c quy ®ÞnhhiÖn hµnh cña ph¸p luËt vÒ hîp ®ång kinh tÕ vµ chuÈn mùc KiÓmto¸n viÖt nam. Trong giai ®o¹n lËp kÕ ho¹ch KiÓm to¸n C¸c KiÓm to¸n viªn lu«n chó träng thu thËp t×m hiÓu c¸c th«ngtin chi tiÕt vÒ kh¸ch hµng tham gia viÖc quan s¸t, pháng vÊn, gÆp gìtrùc tiÕp víi ban gi¸m ®èc kh¸ch hµng. ViÖc ®¸nh gi¸ HTKSNB cña®¬n vÞ kh¸ch hµng trong giai ®o¹n nµy ®îc C«ng ty thùc hiÖn rÊt tèt.KiÓm to¸n viªn ®¸nh gi¸ ®îc ®iÓm yÕu ®iÓm m¹nh cña kh¸ch hµng
  • 87. ngay tõ giai ®o¹n nµy cho phÐp KiÓm to¸n viªn x¸c ®Þnh ®îc ph¬ngph¸p tiÕp cËn phï hîp. Trong giai ®o¹n thùc hiÖn KiÓm to¸n Trªn c¬ së lËp kÕ ho¹ch ®Çy ®ñ vÒ thêi gian, môc tiªu, ph¹m vitiÕn hµnh KiÓm to¸n vµ dùa trªn phÇntr×nh KiÓm to¸n chuÈn cñam×nh, C«ng ty cæ phÇn kiÓm to¸n - T vÊn thuÕ tiÕn hµnh KiÓm to¸nchi tiÕt mét c¸ch toµn diÖn. Trëng nhãm KiÓm to¸n lu«n b¸m s¸t c«ngviÖc cña trî lý vµ kiÓm tra c«ng viÖc cña trî lý. C¸c vÊn ®Ò ph¸t hiÖnlu«n ®îc th¶o luËn kü cïng víi thèng nhÊt c¸ch gi¶i quyÕt. C¸c tµi liÖuthu thËp ®îc ®¸nh sè tham chiÕu mét c¸ch hÖ thèng gióp cho KiÓmto¸n viªn vµ ngêi so¸t lu«n cã b»ng chøng khi tra cøu. KiÓm to¸n c¸c kho¶n môc träng yÕu nh hµng tån kho lu«n ®îcKiÓm to¸n viªn trùc tiÕp thùc hiÖn. Trong qu¸ tr×nh KiÓm to¸n,mÆcdï tiÕp cËn c¸c phÇn hµnh KiÓm to¸n theo kho¶n môc nhngKiÓm to¸n viªn ®· kÕt h¬p chÆt chÏ c¸c kho¶n môc cã liªn quan lµmgi¶m bít thêi gian KiÓm to¸n cho tõng kho¶n môc vµ g¾n kÕt c¸c mèiquan hÖ. Tuy nhiªn trong qu¸ tr×nh KiÓm to¸n hµng tæn kho vÉn cßnnh÷ng tån t¹i sau: - Do h¹n chÕ vÒ thêi gian nªn phÇn lín KiÓm to¸n viªn cñaC«ng ty ®· kh«ng thÓ trùc tiÕp tham dù c¸c cuéc kiÓm kÓ t¹i ®¬n vÞvµo ngµy kÕt thóc niªn ®é. V× vËy KiÓm to¸n viªn thêng dùa vµo kÕtqu¶ kiÓm kª cña ®¬n vÞ ®a cho ®Ó lµm kÕt qu¶ ®¸nh gi¸. - Trong nhiÒu cuéc KiÓm to¸n mµ hµng tån kho cã tiªu chuÈnkü thuËt phøc t¹p nªn cÇn cã c¸c chuyªn gia ®i cïng ®Ó ®¸nh gi¸ hµngtån kho hîp lý h¬n.
  • 88. - Trong qu¸ tr×nh chän mÉu, KiÓm to¸n viªn vÉn chñ yÕu dùa vµokinh nghiÖm b¶n th©n vµ thêng lùa chän nh÷ng mÉu cã quy m« lín.§iÒu nµy ®· lµm h¹n chÕ tÝnh ®¹i diÖn cña mÉu chän. Trong giai ®o¹n kÕt thóc KiÓm to¸n ATC lu«n thùc hiªn rµ so¸t lo¹i toµn bé c«ng viÖc KiÓm to¸n cñagiai ®o¹n tríc ®ã. ViÖc thùc hiÖn nµy ®îc thùc hiÖn bëi trëng nhãmKiÓm to¸n vµ sau ®ã lµ ban gi¸m ®èc C«ng ty tríc khi ph¸t hµnh b¸oc¸o KiÓm to¸n chÝnh thøc. KÕt luËn KiÓm to¸n trong b¸o c¸o kiÓmto¸n chÝnh thøc ®îc ®a ra mét c¸ch ®éc lËp kh¸ch quan, chÝnh x¸cvíi thùc tÕ t¹o ®îc sù tin cËy cña ngêi quan t©m. Trong qu¸ tr×nh KiÓm to¸n chu tr×nh hµng tån kho KiÓm to¸nviªn lu«n liªn hÖ víi kÕt qu¶ cña KiÓm to¸n chi tr×nh kh¸c ®Ó kh¼ng®Þnh tÝnh cã thËt cña c¸c nghiÖp vô vÒ hµng tån kho. C¸c thñ tôcKiÓm to¸n lu«n b¶m s¸t môc tiªu ®Ó tr¸nh thñ tôc kh«ng cã hiÖu qu¶tèt. KiÓm to¸n viªn lu«n thËn träng xem xÐt b»ng chøng ®èi víi métsai sãt ph¸t hiÖn ®Ó t×m ra nguyªn nh©n cña sai sãt ®ã. 2. Ph¬ng híng vµ gi¶i ph¸p nh»m hoµn thiÖn quy tr×nh KiÓmto¸n chu tr×nh hµng tån kho VÊn ®Ò vÒ t×m hiÓu hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé Khi t×m hiÓu hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña kh¸ch hµng ATChay dïng b¶ng têng thuËt vµ b¶ng ph©n tÝch so¸t xÐt hÖ thèng kiÓmso¸t néi bé C«ng ty kh¸ch hµng. §iÒu nµy ®«i khi g©y khã kh¨n chongêi ®äc h¬n lµ sù thuËn tiÖn trong khi h×nh dung c¸c c«ng ®o¹n vµc¸c thñ tôc kiÓm so¸t thùc hiÖn.Theo ý kiÕn c¸ nh©n ngêi viÕt ATCnªn dïng lu ®å trong viÖc m« t¶ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ®Ó cã thÓgióp ngêi ®äc nhanh chãng thÊy ®îc.ViÖc sö dông nµy gióp KTVnhanh chãng tiÕn hµnh c«ng viÖc mµ kh«ng bá sãt c¸c vÊn ®Ò quanträng. C«ng ty nªn vËn dông c¶ m« t¶ b¶ng têng thuËt, b¶ng ph©ntÝch so¸t xÐt, lu ®å vµ c¸c biÖn ph¸p kh¸c sÏ ®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt.
  • 89. VÊn ®Ò hå s¬ KiÓm to¸n Hå s¬ KiÓm to¸n lµ ph¬ng tiÖn lu gi÷ mäi th«ng tin vÒ kh¸chhµng còng nh giÊy tê lµm viÖc KiÓm to¸n viªn trong qu¸ tr×nh KiÓmto¸n. Hå s¬ KiÓm to¸n lu gi÷ tÊt c¶ b¾ng chøng thu thËp ®îc trongqu¸ tr×nh KiÓm to¸n, c¸c ý kiÕn KiÓm to¸n viªn, c¸c chøng minh vÒchuyªn m«n vµ ph¸p lý cho c«ng viÖc KiÓm to¸n ®Ó lµm c¬ së chocuéc KiÓm to¸n. Trªn c¬ së lý thuyÕt ®¬c trang bÞ khi xem xÐt hå s¬KiÓm to¸n cña ATC em xin ®a ra ý kiÕn ATC nªn chó träng h¬n trongphÇn nµy ®Ó hå s¬ KiÓm to¸n ®îc ®Çy ®ñ vµ khoa häc, c¸c thñ tôcKiÓm to¸n cÇn ®îc lu l¹i cô thÓ khi KiÓm to¸n víi mçi C«ng ty kh¸chhµng, c¸c th«ng tin vÒ sè liÖu vµ c¸c th«ng tin vÒ C«ng ty kh¸chhµng cÇn ®îc ®Çy ®ñ h¬n ®Ó lµm t liÖu cÇn thiÕt víi c«ng t¸c ®µot¹o cña ATC còng nh gióp kh¸ch hµng tho¶ m·n khi tiÕp cËn víi hå s¬KiÓm to¸n. 3. Nh÷ng kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn quy tr×nh KiÓm to¸n chutr×nh hµng tån kho. Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng hiÖn nay th× KiÓm to¸n®éc lËp trë thµnh mét c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ h÷u hiÖu ®ßi hái sù nçlùc cña nhµ níc vµ c¸c C«ng ty KiÓm to¸n. §Ó n©ng cao chÊt lîngKiÓm to¸n hµng tån kho cÇn sù hç trî tõ phÝa Nhµ níc, Quèc héi, Bétµi chÝnh...Do vËy ®Ó tiÕp tôc sù nghiÖp ®æi míi kinh tÕ, ®Èy m¹nhc«ng nghÖ hãa, hiÖn ®¹i hãa v× môc tiªu d©n giµu níc m¹nh, nhiÖmvô ph¸t triÓn kinh tÕ trong nh÷ng n¨m tríc m¾t lµ ph¶i ph¸t huy caonhÊt c¸c nguån lùc, c¸c tiÒm n¨ng, c¸c lîi thÕ, kh¾c phôc khã kh¨n vµnh÷ng vÊn ®Ò n¶y sinh, t¹o sù ph¸t triÓn nhanh, bÒn v÷ng. Víi t c¸chlµ bé phËn cÊu thµnh quan träng cña hÖ thèng c«ng cô qu¶n lý tµichÝnh trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng më cöa vµ héi nhËp, kÕ to¸n,KiÓm to¸n, c¸c chÝnh s¸ch vÒ thuÕ cÇn tiÕp tôc hoµn thiÖn, ph¸ttriÓn trªn c¬ së nh÷ng gi¶i ph¸p sau:
  • 90. §èi víi nhµ níc: t¹o lËp vµ hoµn thiÖn c¬ së ph¸p lý chung choho¹t ®éng KiÓm to¸n. HiÖn nay nghµnh KiÓm to¸n ®· ®îc t¸ch khái sùqu¶n lý cña Bé tµi chÝnh vµ chÝnh thøc trùc thuéc sù qu¶n lý chÝnhphñ, ®©y lµ mét thuËn lîi ngµnh KiÓm to¸n ph¸t huy ®îc lîi thÕ cñam×nh, n©ng cao chÊt lîng KiÓm to¸n còng nh kh¼ng ®Þnh vµi trßcña m×nh. CÊn ph¶i tiÕp tôc so¹n th¶o vµ ban hµnh nh÷ng chuÈnmùc KiÓm to¸n kh¸c trªn c¬ së vËn dông cã chän läc c¸c chuÈn mùcKiÓm to¸n quèc tÕ, ph¸t triÓn c¸c tiÒn lÖ ®îc phæ biÕn réng r·i phïhîp nÒn kinh tÕ ViÖt Nam. Ngoµi ra cÇn ph¶i cã luËt KiÓm to¸n côthÓ ®îc ban hµnh cã c¸c th«ng t híng dÉn thùc hiÖn. KÕt qña KiÓmto¸n ph¶i ®îc c¸c c¬ quan thuÕ c«ng nhËn. §èi víi c¸c C«ng ty KiÓm to¸n: Ph¶i thêng xuyªn båi dìng nghiÖpvô cho c¸c nh©n viªn, t¨ng cêng giao lu víi c¸c C«ng ty kh¸c ®Ó cïngnhau häc hái trao ®æi kinh nghiÖm nghÒ nghiÖp. T¹o ®iÒu kiÖn ®Óc¸c nh©n viªn trong C«ng ty ®îc tiÕp cËn nhanh víi cac chÝnh s¸ch,quyÕt ®Þnh míi cña nhµ níc vÒ lÜnh vùc tµi chÝnh. Më réng quanhÖ víi c¸c C«ng ty KiÓm to¸n níc ngoµi lµ ®iÒu cÇn thiÕt trong xuthÕ héi nhËp khi mµ cã sè Ýt c¸c C«ng ty KiÓm to¸n ViÖt nam ®îcquèc tÕ c«ng nhËn vÒ chÊt lîng KiÓm to¸n vµ c¸c C«ng ty KiÓm to¸nníc ngoµi chiÕm u thÕ h¬n lµ c¸c C«ng ty trong níc. §Ó qu¸ tr×nh KiÓm to¸n ®îc thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ tai chÝnhC«ng ty ATC, th× C«ng ty cÇn thùc hiÖn mét sè viÖc sau: Mét lµ: CÇn tuyÓn dông thªm ®éi ngò nh©n viªn ®Ó gi¶m nhÑc«ng viÖc cña c¸c KiÓm to¸n viªn, vµ cÇn cã chÕ ®é båi dìng tháa®¸ng cho c¸c KiÓm to¸n viªn ®Ó mét mÆt t¹o thuËn lîi cho hä cã cuécsèng æn ®Þnh mét mÆt khuyÕn khÝch hä lµm viÖc víi hiÖu qu¶cao.
  • 91. Hai lµ: ngoµi ph¬ng ph¸p chän mÉu theo xÐt ®o¸n, c¸c KiÓmto¸n viªn cÇn ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p chän mÉu kh¸c ®Ó ®¶m b¶omÉu ®îc chän cã tÝnh ®¹i diÖn cao. KÕt luËn Qua qu¸ tr×nh thùc tËp t¹i C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊnthuÕ víi môc ®Ých t×m hiÓu vÒ c«ng t¸c KiÓm to¸n B¸o c¸o tµi chÝnhnãi chung vµ KiÓm to¸n chu tr×nh Hµng tån kho nãi riªng ®· gióp emhiÓu râ h¬n nh÷ng kiÕn thøc ®· häc t¹i trêng, ®ång thêi ®îc tiÕp thukinh nghiÖm thùc tÕ trong viÖc triÓn khai mét cuéc KiÓm to¸n B¸oc¸o tµi chÝnh t¹i 1 ®¬n vÞ cung cÊp dÞch vô KiÓm to¸n.
  • 92. Danh môc c¸c tõ viÕt t¾t1. BCKT : B¸o c¸o KiÓm to¸n2. BCTC : B¸o c¸o tµi chÝnh3. CTKT : Ch¬ng tr×nh KiÓm to¸n4. SXC : S¶n xuÊt chung5. ATC : C«ng ty cæ phÇn KiÓm to¸n - T vÊn thuÕ6. VAT : ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng7. HTKSNB : HÖ thèng kiÓm so¸t néi bé8. HTKS : HÖ thèng kiÓm so¸t9. HTKT : HÖ thèng kÕ to¸n10. NCTT : Nh©n c«ng trùc tiÕp11. KHKTTT : KÕ ho¹ch KiÓm to¸n tæng thÓ12. KTV : KiÓm to¸n viªn13. THCP : TËp hîp chi phÝ14. TK : Tµi kho¶n15. HGB : Hµng göi b¸n16. KCCP : KÕt chuyÓn chi phÝ17. GTGT : Gi¸ trÞ gia t¨ng
  • 93. Môc lôcDanh môc c¸c tõ viÕt t¾t................................94
  • 94. danh môc tµi kiÖu tham kh¶o 1. " Auditing - KiÓm to¸n . Alvin A.Arens, James K. Loebbecke.Nhµ xuÊt b¶n thèng kª 1995. Biªn dÞch: §Æng Kim C¬ng, Ph¹m V¨n §îc 2. HÖ thèng chuÈn mùc KiÓm to¸n viÖt nam. Nhµ xuÊt b¶n tµichÝnh 3. KiÓm to¸n. PTS V¬ng §×nh HuÖ, PTS §oµn Xu©n Tiªn. NhµxuÊt b¶n Tµi ChÝnh, Hµ Néi 1996. 4. LÝ thuyÕt KiÓm to¸n. Gs.Ts NguyÔn Quang Quynh. NhµxuÊt b¶n Tµi chÝnh 2001. 6. T¹p chÝ kÕ to¸n, KiÓm to¸n. 7. KiÓm to¸n tµi chÝnh. Gs.Ts NguyÔn Quang Quynh. Nhµ xuÊtb¶n tµi chÝnh 2001. 8. C¸c tµi liÖu lµm viÖc cña KiÓm to¸n viªn. 9. Mét sè LuËn v¨n vµ B¸o c¸o thùc tËp tham kh¶o vÒ chu tr×nhHµng tån kho.