Ellermans artsenijmiddelleer

347 views

Published on

Published in: Health & Medicine
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
347
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • In de indeling maakte hij eigenlijk een onderscheid in drie groepen geneesmiddelen. Ten eerste waren de middelen gerangschikt die een zelfde of een gelijkende stof als gemeenschappelijk kenmerk bezaten, welke ervoor zorgde dat deze middelen ook een gelijksoortige werking uitoefenden. In Ellerman’s indeling vind je deze stoffen terug onder de 1 e , 2 e , 3 e ,4 e ,6 e , 8 e en 9 e klasse. Ten tweede werden de geneesmiddelen die niet een gemeenschappelijke stof bezaten maar wel een gelijksoortige werking op het levende organisme uitoefenden, bij elkaar gegroepeerd. Deze stoffen vinden we terug in zijn 5 e , 7 e en 10 e klasse. Ten laatste vinden we in de 11 e , 12 e , 13 e en 14 e klasse die middelen die niet onder de eerst genoemde categorieën vallen, gerangschikt volgens hun scheikundige eigenschappen waarbij zoveel mogelijk de overeenkomst in werking op het lichaam in aanmerking genomen is. Ellerman realiseerde zich dat deze scheikundig-fysiologische verdeling dus een gemengde en juist om die reden zeer onvolkomen verdeling was, maar voelde zich genoodzaakt wegens de veelvuldige voordelen die de indeling bood, aan deze de voorkeur te geven boven alle andere.
  • Over de verdeling en rangschikking van artsenijmiddelen zegt Ellerman het volgende. Om de beoefening van de artsenijmiddelleer gemakkelijker te maken heeft men getracht de artsenijmiddelen volgens bepaalde beginselen in klassen te rangschikken. Men heeft verschillende grondslagen van wetenschappelijke verdeling aangenomen om dit doel te bereiken. Deze grondslagen konden hoofdzakelijk onder twee afdelingen worden ondergebracht: 1° Grondslagen die berustten op de werking die door de artsenijmiddelen op het menselijke lichaam wordt uitgeoefend; en 2° Grondslagen die steunden op de natuur- en scheikundige eigenschappen van artsenijmiddelen. Omdat de leer der artsenijmiddelen voornamelijk de kennis van de werking van artsenijmiddelen ten doel had, zou een daarop gegronde verdeling zeker de meest wenselijke en ook doelmatigste geweest zijn, als deze werking niet nog onvoldoende bekend en van zoveel omstandigheden afhankelijk was. Bovendien zouden artsenijmiddelen met verschillende werkingen onder verschillende omstandigheden onder meerdere klassen moeten worden gerangschikt, en daardoor herhaald in de rangschikking voorkomen. Deze grondslag was dus te wankel om tot een goede wetenschappelijke verdeling te komen. De tweede wijze van verdeling, op basis van de natuur- en scheikundige eigenschappen van de artsenijmiddelen, was een meer natuurlijke en meer zuiver wetenschappelijke. Zij beschouwde de artsenijmiddelen als voortbrengselen uit de drie rijken van de natuur en rangschikte de middelen volgens hun overeenkomstige kenmerken in groepen. Deze wijze van rangschikking was weliswaar voor de arts van het grootste belang, maar in haar toepassing minder doeltreffend. Daarnaast werd ook de invloed van de artsenijmiddelen op het menselijke lichaam helemaal uit het oog verloren. Het voorgaande overziende, kwam Ellerman tot de conclusie, dat bij de toenmalige stand der wetenschap een in alle opzichten voldoende verdeling van artsenijmiddelen onmogelijk te maken was. Voor sommige schrijvers betekende dit dat ze uit ‘wanhoop’ naar een goede verdeling besloten tot het maken van een alfabetische indeling; echter, een dergelijke indeling mocht uiteraard nimmer als wetenschappelijke grondslag aangenomen worden. Ellerman besloot uiteindelijk dan ook om een verdeling van artsenijmiddelen te maken die zoveel mogelijk op beide eerder genoemde grondslagen (fysiologische werking enerzijds en natuur- en scheikundige eigenschappen anderzijds) was gestoeld; deze was in zijn ogen de minst ondoelmatige verdeling.
  • Ellermans artsenijmiddelleer

    1. 1. Ellerman’s artsenijmiddelleer een kwestie van kiezen Drs P.P.A.M. Verhoeven Universiteit Leiden Roermond, 3 april 2005
    2. 2. Positie Ellerman 3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux A. Ypey School van Nagasaki Ontwikkeling van de Kweekschool J.L.C. Pompe van Meerdervoort J. van de Water F. Oesterlen Achtergrond geneeskunde in de 19e eeuw G.L.H. Ellerman Ontwikkeling van de geneesmiddelleer in de 19e eeuw: Nieuwe classificaties
    3. 3. ‘ s-Rijkskweekschool voor Militaire Geneeskundigen 3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    4. 4. George Lievin Henri Ellerman <ul><li>1817: Geboren op 15 april </li></ul><ul><li>1835: Toelating Kweekschool en </li></ul><ul><li> Hogeschool Utrecht </li></ul><ul><li>1839: Officier Gnk 3e Klasse </li></ul><ul><li>1841: Promotie Medicinae Doctor </li></ul><ul><li>1843: Docent Materia Medica en </li></ul><ul><li> verbandleer Kweekschool </li></ul><ul><li>1845: Redacteur ‘Nederlandsch Lancet’ </li></ul><ul><li>1846: Vertaling Oesterlen’s ‘Handbuch </li></ul><ul><li> der Arzneimittellehre’ </li></ul><ul><li>1849: Overleden aan tbc op 29 mei </li></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    5. 5. Artsenijmiddelleer aan de Kweekschool 3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux Quarin Willemier Ellerman Van Raalte Quarin Willemier 1834-42 1843-49 1850-52 1853-68 Van de Water Vriese Oesterlen Pereira Oesterlen Docent Boek Jaar
    6. 6. Oesterlen als basis voor het onderwijs van Ellerman? <ul><li>In 1846 verschijnt de vertaling van Oesterlen’s ‘Handbuch der Artzneimittellehre’ door Ellerman </li></ul><ul><li>Vraag: Hoe gebruikt Ellerman het Handboek van Oesterlen in zijn artsenijmiddelleer? </li></ul><ul><li>Dictaat van M.J. Zubli (1845-46) in transcriptie </li></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    7. 7. Ellerman’s Verdeeling van Artsenijmiddelen 3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    8. 8. 3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux Zelfde stof & zelfde werking Alleen zelfde werking Overig: rangschikking naar scheikundige eigenschappen
    9. 9. Ellerman’s artsenijmiddelleer <ul><li>Werking van artsenijmiddelen op het menselijke lichaam </li></ul><ul><li>Natuur- en scheikundige eigenschappen van artsenijmiddelen </li></ul><ul><li>“… een scheikundig-fysiologische gemengde indeling, onvolkomen, maar in mijn ogen het minst ondoelmatig” </li></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    10. 10. Oesterlen’s geneesmiddelleer <ul><li>Alterantia </li></ul><ul><li>Tonica-roborantia </li></ul><ul><li>Acria </li></ul><ul><li>Cerebro-spinantia </li></ul><ul><li>Excitantia </li></ul><ul><li>Vergiftigde stoffen, die niet in de </li></ul><ul><li>geneeskunde worden aangewend </li></ul><ul><li>Nutrientia en diaetetica </li></ul><ul><li>Natuurkundige invloeden </li></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    11. 11. Klasse II: Tonica-roborantia <ul><li>Amara pura (Zuiver-bittere tonica) </li></ul><ul><li>Amara excitantia (Bittere aetherisch-olieachtige tonica) </li></ul><ul><li>Amara resolventia (Bittere oplossende tonica) </li></ul><ul><li>Amara mucilaginosa (Bittere gom-en zetmeelhoudende tonica) </li></ul><ul><li>Tonica adstringentia (Alcaloïden en looistof-bevattende tonica) </li></ul><ul><li>Tonica metallica (Metallische tonica) </li></ul><ul><li>Zuiver zamentrekkende plantaardige stoffen (Aanhangsel) </li></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    12. 12. Amara resolventia (Oesterlen) <ul><li>Acria: </li></ul><ul><ul><li>Acria werken veel heviger dan de zacht prikkelende amara </li></ul></ul><ul><ul><li>Verschillen in scheikundige samenstelling </li></ul></ul><ul><ul><li>Indicatie overeenkomstig, maar uitgebreider voor acria </li></ul></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    13. 13. Amara mucilaginosa (Oesterlen) <ul><li>Herba polygalae amarae ondergebracht onder Amara Pura: </li></ul><ul><ul><li>Bittere stof (polygamarinum) overheerst (niet gom, slijm of zetmeel) </li></ul></ul><ul><ul><li>Prikkelende en samentrekkende werking op de slijmvliezen </li></ul></ul><ul><ul><li>Specifiek toegepast bij overmatige slijmafscheiding in de luchtwegen </li></ul></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    14. 14. Vervallen stoffen Oesterlen  Ellerman 3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    15. 15. Verplaatste stoffen Oesterlen  Ellerman 3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    16. 16. Conclusies <ul><li>Ellerman maakte een bijzonder nauwkeurige en consistente verfijning van Oesterlen in zijn artsenijmiddelleer </li></ul><ul><ul><li>Indeling in klassen op grond van fysiologische eigenschappen van artsenijmiddelen </li></ul></ul><ul><ul><li>Bij onvoldoende kennis der fysiologie indeling naar overeenkomstige scheikundige eigenschappen </li></ul></ul><ul><ul><li>Onderverdelingen in verschillende groepen op basis van overeenkomst in scheikundige eigenschappen </li></ul></ul><ul><ul><li>In onbruik geraakte middelen werden eruit gefilterd </li></ul></ul><ul><ul><li>Stoffen werden verplaatst op grond van fysiologische werking en/of scheikundige eigenschappen </li></ul></ul><ul><li>Ellerman’s artsenijmiddelleer was z éé r vooruitstrevend in de 19e eeuw in Nederland </li></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    17. 17. Back-up
    18. 18. Tonica adstringentia (Oesterlen) <ul><li>Cortex salicis ondergebracht bij de adstringentia amara: </li></ul><ul><ul><li>Bevat bittere contractiestoffen </li></ul></ul><ul><ul><li>Bevat géén vlugtig aetherische beginselen </li></ul></ul><ul><ul><li>Heeft naast samentrekkende, bittere tonische eigenschappen </li></ul></ul>3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux
    19. 19. Vervallen stoffen Oesterlen  Ellerman 3 april 2005 Kring voor de Geschiedenis van de Farmacie in de Benelux

    ×