• Save
Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου.

on

  • 962 views

•Αξιολόγηση της εφαρμογής που ανέπτυξε το Εργαστήριο Γεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών, στα πλαίσια της ...

•Αξιολόγηση της εφαρμογής που ανέπτυξε το Εργαστήριο Γεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών, στα πλαίσια της υπολογιστικής πλατφόρμας νέφους του Venus-C και περιλαμβάνει σύστημα πρόβλεψης και συμπεριφοράς δασικών πυρκαγιών. •Σύγκριση των δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς της εφαρμογής του Εργ. Γεωγρ. Φυσ. Καταστροφών και της Γ.Γ.Π.Π. •Προσομοίωση συγκεκριμένων συμβάντων δασικών πυρκαγιών που έλαβαν χώρα στη Λέσβο, ώστε τελικά η χρήση αυτής της εφαρμογής να αποτελέσει ένα επιπλέον εξειδικευμένο εργαλείο στη προσπάθεια της προστασίας του δασικού μας πλούτου.

Statistics

Views

Total Views
962
Views on SlideShare
961
Embed Views
1

Actions

Likes
0
Downloads
2
Comments
0

1 Embed 1

https://twitter.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Επιχειρησιακή αξιολόγηση πρόβλεψης κινδύνου και συμπεριφοράς πυρκαγιών για τη νήσο Λέσβου. Document Transcript

  • 1. ΠεριεχόμεναΕυρετήριο Σχημάτων ........................................................................................................................... 5Ευρετήριο Πινάκων ............................................................................................................................. 61. Εισαγωγή ...................................................................................................................................... 8 1.1 Δασικές πυρκαγιές και Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών ..................................................... 8 1.2 Το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών ...........................................................................................10 1.3 Σκοπός της εργασίας ........................................................................................................................142. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας....................................................................................................... 15 2.1 Παράγοντες που επιδρούν στις δασικές πυρκαγιές ........................................................................15 2.2 Επιπτώσεις και επικινδυνότητα των δασικών πυρκαγιών ..............................................................20 2.3 Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (ΣΓΠ)και Δασικές Πυρκαγιές ..........................................23 2.4 Εφαρμογές των Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών Δικτύου στις Δασικές Πυρκαγιές .......24 2.5 Υπολογιστικό νέφος (Cloud computing) ..........................................................................................31 2.6 Υπολογιστική πλατφόρμα του Venus-C ...........................................................................................34 2.7 Virtual Fire: Πλατφόρμα διαδικτυακού Συστήματος Γεωγραφικών Πληροφοριών για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. ...........................................................................................................37 2.8 Δείκτες και συστήματα εκτίμησης κινδύνου πυρκαγιών.................................................................383. Μεθοδολογία .............................................................................................................................. 55 3.1. Περιοχή Μελέτης .............................................................................................................................55 3.2. Συνισταμένες του βαθμού επικινδυνότητας ...................................................................................57 3.3. Μοντέλα πρόβλεψης πυρκαγιάς .....................................................................................................594. Αποτελέσματα – Συζήτηση ........................................................................................................ 62 4.1. Συλλογή δεδομένων και σύγκριση των υπό εξέταση δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς ......................62 4.2. Μέση τιμή και κατώφλια τιμών του δείκτη κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς. ....................................78 4.3. Σύγκριση πραγματικών και προσομοιωμένων πυρκαγιών .............................................................87 4.3.1 Περίπτωση πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα την 4η Ιουλίου του 2011 ...............................87 4.3.2 Αποτελέσματα της προσομοίωσης της πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα ...........................92 4.3.3 Περίπτωση πυρκαγιάς στην περιοχή της Νυφίδας την 4η Αυγούστου του 2011 ........................95 4.3.4 Αποτελέσματα της προσομοίωσης της πυρκαγιάς στην περιοχή της Νυφίδας ..........................995. Συμπεράσματα .......................................................................................................................... 102 5.1 Περαιτέρω έρευνα .........................................................................................................................104ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ .............................................................................................................................. 106
  • 2. Ευρετήριο ΣχημάτωνΣχήμα 1 Ποσοστό της καμένης έκτασης ανά είδος επιφάνειας κατά την τελευταία δεκαετία στηνΕλληνική Επικράτεια.. ....................................................................................................................... 11Σχήμα 2 Αριθμός αγροτοδασικών πυρκαγιών ανά Νομό για το έτος 2011. ...................................... 12Σχήμα 3 Μήκος φλόγας (Andrews, 1986) ......................................................................................... 17Σχήμα 4 Μια προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικών κινδύνων με χρήση ΣΓΠ. ....................... 19Σχήμα 5 Βασικά συστατικά μέρη ενός Web Gis (Πηγή Πηγή: Alesheikh et al, 2002) ..................... 24Σχήμα 6 Γραφική απεικόνιση του GFIMS ........................................................................................ 26Σχήμα 7 Λογικό διάγραμμα Cloud computing .................................................................................. 32Σχήμα 8 Σχηματική απεικόνιση της πλατφόρμας του Venus-C ( Πηγή: Daniele Lezzi et al 2011) .. 35Σχήμα 9 Συνιστώσες της πλατφόρμας Windows Azure (Πηγή: Roger Jenning 2009). .................... 36Σχήμα 10 Μετεωρολογικός Δείκτης Πυρκαγιών του Καναδά (FWI). ............................................... 44Σχήμα 11 Καναδικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιών. ..................................................... 44Σχήμα 12 Η δομή και οι εισροές του Mc Arthur δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς (Πηγή: Willis C, et al.,2001) .................................................................................................................................................. 46Σχήμα 13 Αμερικανικό Εθνικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιάς( Πηγή: Bradshaw et al1983) .................................................................................................................................................. 47Σχήμα 14 Συνιστώσες του βαθμού επικινδυνότητας των δασικών πυρκαγιών. ................................ 57Σχήμα 15 Διάγραμμα ροής μεθοδολογίας. (Πηγή: Vasilakos et al 2007) .......................................... 58Σχήμα 16 Σύγκριση δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς. ............................................................................ 70Σχήμα 17 Παρουσίαση του μοντέλου εύρεσης της μέσης τιμής του ΔΚΠ (Graphic mondel for MeanFire Risk) ........................................................................................................................................... 78Σχήμα 18 Παρουσίαση του μοντέλου εύρεσης κατωφλιών για το ΔΚΠ (Graphic mondel forThresold Greater60) ........................................................................................................................... 79Σχήμα 19 Απεικόνιση της αρχής του Huygens. ................................................................................. 61Σχήμα 20 Καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στη νήσο Λέσβου την 4η Ιουλίου του 2011. ........ 90Σχήμα 21 Καιρικές συνθήκες που επικρατούσαν στη νήσο Λέσβου την 4η Αυγούστου του 2011. .. 97ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 5
  • 3. Ευρετήριο ΠινάκωνΠίνακας 1 Αγροτικές & Δασικές πυρκαγιές για το έτος 2011, καθώς και το σύνολο της καμένηςέκτασης. ............................................................................................................................................. 11Πίνακας 2 Καμένες εκτάσεις σε στρέμματα για τα έτη 2001-2011. .................................................. 12Πίνακας 3 Αριθμός μέσων που χρησιμοποιήθηκαν στη Νομό Λέσβου κατά την αντιπυρική περίοδοτου 2011. ............................................................................................................................................ 12Πίνακας 4 Ανθρώπινο δυναμικό που χρησιμοποιήθηκε κατά την αντιπυρική περίοδο του 2011 στοΝομό Λέσβου. .................................................................................................................................... 13Πίνακας 5 Αιτίες πρόκλησης πυρκαγιών στην Ελλάδα το έτος 2011. ............................................... 13Πίνακας 6 Τα μοντέλα καύσιμης ύλης που αναπτύχθηκαν για το σύστημα πρόβλεψης συμπεριφοράςπυρκαγιάς BEHAVΕ. ......................................................................................................................... 16Πίνακας 7 Τα πρότυπα Μ.Κ.Υ. που αναπτύχθηκαν χρησιμοποιώντας το μοντέλο διάδοσηςπυρκαγιάς του Rothermel (Scott and Burgan,2005. .......................................................................... 16Πίνακας 8 Αντιστοίχιση των τιμών του μήκους της φλόγας και της θερμικής έντασης του μετώπουμε ενέργειες καταστολής μίας πυρκαγιάς .......................................................................................... 18Πίνακας 9 Κατηγορίες επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών( Morton et al,. 2003 )........................ 20Πίνακας 10 Κατηγορίες δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς (FDI) μπορούν να αποδοθούν σε έναπεριγραφικό δείκτη αξιολόγησης κινδύνου πυρκαγιάς (FDR) .......................................................... 46Πίνακας 11Καμένη έκταση γης σε στρέμματα στη νήσο Λέσβου κατά τα έτη 1970 – 2011 ............ 56Πίνακας 12 Καταγραφή του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ. για τηνχρονική περίοδο από 01 Ιουνίου 2011 έως 30 Σεπτεμβρίου 2011..................................................... 69Πίνακας 13 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ. από 01Ιουνίου έως 30 Σεπτεμβρίου. ............................................................................................................. 70Πίνακας 14 Καταγραφή των πυρκαγιών για την χρονική περίοδο από 01 Ιουνίου 2011 έως 30Σεπτεμβρίου 2011. ............................................................................................................................. 74Πίνακας 15 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ. τιςημέρες που εκδηλώθηκαν πυρκαγιές. ................................................................................................ 75Πίνακας 16 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και της τιμής που εμφανίζειο δείκτης κινδύνου του Εργ.Γ.Φ.Κ στο σημείο έναρξης της πυρκαγιάς. ........................................... 75Πίνακας 17 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργαστηρίου Γ.Φ.Κγια το μήνα Ιούνιο.............................................................................................................................. 76Πίνακας 18 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργαστηρίου Γ.Φ.Κγια το μήνα Ιούλιο.............................................................................................................................. 76Πίνακας 19 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργαστηρίου Γ.Φ.Κγια το μήνα Αύγουστο. ....................................................................................................................... 76Πίνακας 20 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργαστηρίου Γ.Φ.ΚΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 6
  • 4. για το μήνα Σεπτέμβριο. .................................................................................................................... 76Πίνακας 21 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ γιακαμένη έκταση πάνω από πέντε στρέμματα. ..................................................................................... 77Πίνακας 22 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ γιακαμένη έκταση πάνω από πεντακόσια στρέμματα. ........................................................................... 77Πίνακας 23 Τα ποσά της έκτασης της πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα για όλες τις κατηγορίεςταξινόμησης. ...................................................................................................................................... 93Πίνακας 24 Εκτίμηση σφάλματος της καμένης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς τουΡαχώνα. .............................................................................................................................................. 93Πίνακας 25 Εκτίμηση σφάλματος της άκαυτη έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς τουΡαχώνα.. ............................................................................................................................................. 93Πίνακας 26 Η εκτίμηση σφάλματος της προσομοίωσης της πυρκαγιάς της Νυφίδας. ................... 100Πίνακας 27 Εκτίμηση σφάλματος της καμένης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς τηςΝυφίδας. ........................................................................................................................................... 100Πίνακας 28 Εκτίμηση σφάλματος της άκαυτης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς τηςΝυφίδας. ........................................................................................................................................... 100ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 7
  • 5. Εισαγωγή 1. Εισαγωγή 1.1 Δασικές πυρκαγιές και Συστήματα Γεωγραφικών ΠληροφοριώνΟι δασικές πυρκαγιές αποτελούν μια σημαντική συνιστώσα διαφόρων τύπων οικοσυστημάτων πουεκτείνονται σε διάφορα γεωγραφικά πλάτη και μήκη, όπως τα βόρεια οικοσυστήματα, εύκραταδάση, μεσογειακά οικοσυστήματα, λιβάδια και σαβάνες, οικοσυστήματα σε ξηρά και ημίξηρακλίματα, τροπικές και εξωτικές φυτείες και άλλα. Οι δασικές πυρκαγιές δρουν με μοναδικό τρόποσε κάθε τύπο οικοσυστήματος και αποτελούν την κύρια αιτία υποβάθμιση του από την καταστροφήτης φυτοκάλυψης, την αύξηση των θρεπτικών στοιχείων, αλλά και την απώλεια εδάφους από τηδιάβρωση και την απόπλυση (Chandler et al. 1983). Συχνά αποτελούν ένα ισχυρό διαχειριστικόεργαλείο, το οποίο χρησιμοποιείται βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα για την τροποποίηση τουτοπίου, την αλλαγή των χρήσεων γης και τη διαχείριση των οικοσυστημάτων (Salvador and Pons1995, Pereira et al. 1997).Σε περιοχές, οι οποίες ανήκουν στο μεσογειακό τύπο κλίματος με θερμά και ξηρά καλοκαίρια, όπωςείναι η Ελλάδα, οι δασικές πυρκαγιές, τείνουν να αποτελέσουν μία από τις μεγαλύτερες αιτίεςυποβάθμισης του φυσικού περιβάλλοντος Η μεσογειακή λεκάνη καλύπτεται από παραγωγικά καιμη παραγωγικά δάση, θαμνότοπους, βοσκότοπους και χαμηλής βλάστησης οικοσυστήματα. Ταδάση και οι θαμνότοποι, ειδικότερα αυτά τα οποία αναπτύσσονται σε χαμηλές υψομετρικές ζώνες,στις οποίες το κλίμα χαρακτηρίζεται ως τυπικό μεσογειακό, είναι πολύ καλά προσαρμοσμένα σεακραίες κλιματικές συνθήκες, όπως είναι η ξηρασία. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του μεσογειακούτύπου βλάστησης, τα οποία έχουν σχηματιστεί ως αποτέλεσμα μακρών μηχανισμών προσαρμογήςσε τέτοιες συνθήκες (π.χ. πυρόφιλα οικοσυστήματα, εύφλεκτοι τύποι βλάστησης) σε συνδυασμό μεκάποια από τα χαρακτηριστικά του μεσογειακού κλίματος, δηλαδή ισχυρούς άνεμους καιπαρατεταμένα ξηρά καλοκαίρια, ευνοούν την έναρξη και διάδοση των δασικών πυρκαγιών.Επομένως οι δασικές πυρκαγιές στο μεσογειακό χώρο αποτελούν μια κύρια οικολογική διεργασία,η οποία συμβάλλει στη διαμόρφωση της οικολογίας, αφού επηρεάζουν το φυσικοχημικόπεριβάλλον, ενεργούν ως ρυθμιστής της συσσώρευσης της βιομάζας, προσδιορίζουν τη δομή καιδιάταξη των βιοτόπων, ρυθμίζουν τη βιοποικιλότητα και τις διαδικασίες των οικοσυστημάτων, τοβαθμό διάβρωσης και τέλος επηρεάζουν την αισθητική του τοπίου, (Κούτσιας και Καρτέρης 1999,Κούτσιας κ.α. 2001).Η επίδραση των δασικών πυρκαγιών στη δυναμική των φυσικών οικοσυστημάτων μπορεί να είναιθετική ή αρνητική ανάλογα των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της πυρκαγιάς όπως για παράδειγμα ηένταση, ο τύπος, η συχνότητα εμφάνισης της. Όμως, ο υψηλός αριθμός των δασικών πυρκαγιώνπου εκδηλώνονται κάθε χρόνο και συχνά στις ίδιες περιοχές με εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματακαμένων εκτάσεων αποτελεί μια πραγματική απειλή για τα φυσικά οικοσυστήματα.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 8
  • 6. ΕισαγωγήΟι οικολογικές, οικονομικές, κοινωνικές, ατμοσφαιρικές και κλιματικές συνέπειες που σχετίζονταιμε τις δασικές πυρκαγιές δεν αναδεικνύουν μόνο τη σημαντικότητα του προβλήματος, αλλάεπιβάλλουν το σχεδιασμό και την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος μεστόχο την πρόληψη, την έγκαιρη επέμβαση και καταστολή. Το σύστημα αυτό θα πρέπει ναβασίζεται στην εκ των προτέρων γνώση των πιθανών περιοχών εκδήλωσης πυρκαγιών, καθώς καιστη γνώση της συμπεριφοράς της φωτιάς. Η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει την σε βάθοςγνώση των παραμέτρων που επηρεάζουν την έναρξη και διάδοση των πυρκαγιών και συνεπώςδιαμορφώνουν το βαθμό επικινδυνότητάς τους. Η εκδήλωση και διάδοση των πυρκαγιών συνιστάένα πολυσύνθετο χωρικό φαινόμενο, το οποίο επηρεάζεται από ένα πλήθος περιβαλλοντικών,ανθρωπογενών και χωρικών παραγόντων. Επομένως η αποτελεσματική διαχείριση τους απαιτεί τηνκατανόηση των λειτουργιών του κάθε παράγοντα ξεχωριστά, καθώς και των αλληλεπιδράσεων καιαλληλοσυσχετισμών τους.Τα Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (ΣΓΠ), ως ένα σύγχρονο εργαλείο διαχείρισης καιεπεξεργασίας χωρικών γεωγραφικών δεδομένων, βοηθούν αποτελεσματικά στη σωστήαντιμετώπιση του φαινομένου. Για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών απαιτείται ένακαλοσχεδιασμένο σύστημα υποστήριξης αποφάσεων με γνώση των περιβαλλοντικών καικοινωνικοοικονομικών παραγόντων του χώρου, καθώς επίσης και των αλληλεπιδράσεων τους. Ημοντελοποίηση αυτών με τη χρήση γεωγραφικών πολυμεταβλητών χωρικών αναλύσεων, η οποίαβασίζεται σε ιστορικά στατιστικά δεδομένα εμφάνισης των πυρκαγιών, έχει αποδειχθεί ότι μπορείνα συνεισφέρει στη δημιουργία ζωνών υψηλού κινδύνου εμφάνισης πυρκαγιών (Chou et al. 1990).Η γνώση των περιοχών υψηλού κινδύνου θα προσανατολίσει τους αρμόδιους φορείς προς τη σωστήκατεύθυνση εφαρμογής προγραμμάτων πυροπροστασίας. Τέτοια προγράμματα πρέπει ναεφαρμόζονται τόσο στο χώρο, όσο και στο σωστό χρόνο κυρίως στις ζώνες υψηλού κινδύνου μεστόχο την ελαχιστοποίηση του κόστους και τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητά τους.Η μεθοδολογία, επεξεργασία και τα αποτελέσματα που προκύπτουν παρουσιάζουν ιδιαίτεροερευνητικό και επιχειρησιακό ενδιαφέρον και στοχεύουν στην ορθολογική αντιμετώπιση τωνδασικών πυρκαγιών. Επομένως τα ΣΓΠ αποτελούν το σύγχρονο εργαλείο για την πρόβλεψη,παρακολούθηση, χαρτογράφηση, ανάλυση των εναλλακτικών στρατηγικών αντιμετώπισής τωνδασικών πυρκαγιών με τελικό σκοπό την αποδοτικότερη διαχείρισή τους.Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας και οι αρμόδιοι φορείς (Δασική ΥπηρεσίαΠυροσβεστική, Αστυνομία, Λιμενικό, Στρατός, Πολεμική Αεροπορία, Εθελοντικές Οργανώσεις)καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες και αναπτύσσουν προγράμματα για την ελαχιστοποίηση τουπροβλήματος των δασικών πυρκαγιών. Τέτοια όμως προγράμματα για να έχουν επιτυχία πρέπει ναυποστηρίζουν τη διαχείριση, επεξεργασία, χωρική ανάλυση, χαρτογραφική μοντελοποίηση καιαπεικόνιση των πολύπλοκων περιβαλλοντικών δεδομένων.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 9
  • 7. ΕισαγωγήΟ αντιπυρικός λοιπόν σχεδιασμός απαιτεί τη διαχείριση ενός μεγάλου όγκου δεδομένων καιπληροφοριών τα οποία μεταβάλλονται συνεχώς στο χώρο και το χρόνο. Θα πρέπει να καθίσταταιγρήγορη και ρεαλιστική η παροχή βοήθειας, τόσο σε προληπτικό αντιπυρικό σχεδιασμό, όσο και σεπραγματικές επιχειρήσεις καταστολής.Επομένως ο αντιπυρικός σχεδιασμός θα πρέπει να βασίζεται αφενός μεν στην πληρότητα καιακρίβεια συλλογής των αναγκαίων δεδομένων, αφετέρου δε στην ορθή υλοποίηση των απαραίτη-των ενεργειών κατά τις τρεις κύριες φάσεις που χαρακτηρίζουν τη διαχείριση των πυρκαγιών,δηλαδή πριν από την έναρξη της πυρκαγιάς, κατά τη διάρκεια αυτής και μετά την κατάσβεση. Ησωστή αντιμετώπιση του προβλήματος κινείται σε δύο βασικούς άξονες: τη λήψη μέτρωνπρόληψης και τη λήψη μέτρων έγκαιρης επέμβασης και καταστολής (Καλαμποκίδης 2004)Κατά την πρόληψη, τα ΣΓΠ μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον εντοπισμό των επικίνδυνωνπεριοχών και στη δημιουργία χαρτών επικινδυνότητας, έτσι ώστε τα μέτρα προφύλαξης ναεντατικοποιηθούν σε συγκεκριμένες περιοχές. Επίσης, με τη βοήθεια των ΣΓΠ είναι δυνατή ηχωροθέτηση πυροφυλακίων, τόσο επανδρωμένων, όσο και αυτόματων. Κατά την καταστολή, ταΣΓΠ βοηθούν στο συντονισμό των δυνάμεων πυρόσβεσης, παρέχουν στοιχεία (π.χ. μετεωρολογικά)σε πραγματικό χρόνο και χρησιμοποιώντας βάσεις δεδομένων, που έχουν πληροφορίες για τηνκαύσιμη ύλη, τις κλιματικές συνθήκες και την τοπογραφία, μπορούν να υπολογίσουν την εξέλιξητης πυρκαγιάς με διάφορα μοντέλα διάδοσής της. 1.2 Το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιώνΟι δασικές πυρκαγιές αποτελούν μέρος της οικολογίας των δασικών οικοσυστημάτων της χώραςμας και είναι φαινόμενο σύνθετο που ακολουθεί τους νόμους της φύσης. Η πλήρης εξάλειψη τωνδασικών πυρκαγιών είναι αδύνατη, έστω και αν υπήρχε ο πιο τέλειος αντιπυρικός σχεδιασμός. Οιδασικές πυρκαγιές, με τη δημιουργία τοπίων καταστροφής επηρεάζουν αρνητικά την ανθρώπινηψυχολογία και έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στις ανθρώπινες δραστηριότητες, γιατί συμβάλλουν στησταδιακή ερημοποίηση των πληγέντων περιοχών. Έχει διαπιστωθεί ότι οι δασικές πυρκαγιές μπορείνα συμβάλλουν θετικά στη φυσική ανανέωση και αύξηση της βιοποικιλότητας των δασικώνοικοσυστημάτων και αρνητικά, προκαλώντας την πλήρη υποβάθμισή τους, όταν είναιεπαναλαμβανόμενες σε μικρά σχετικά χρονικά διαστήματα οδηγώντας σύντομα στην υποβάθμισητης παραγωγικής ικανότητας του τόπου, με τελική κατάληξη την ερημοποίηση.Την τελευταία δεκαετία (2001-2011) σύμφωνα με τα στοιχεία του Πυροσβεστικού Σώματος ηκαμένη έκταση ήταν 4.935.588,6 στρέμματα με το 49% να είναι δάσος ή δασική έκταση,(Πίνακας 2& Σχήμα 1), ενώ μόνο για το 2011 είχαμε 11.354 εκδηλωθείσες δασικές – αγροτικές πυρκαγιές (31πυρκαγιές ημερησίως) με 3.49621,5 καμένα στρέμματα. (Πίνακας 1) και με νομούς όπως γιαπαράδειγμα η Ηλεία που πληγήκαν στις καταστρεπτικές δασικές πυρκαγιές του 2007 να συνεχίζουννα εμφανίζουν υψηλό αριθμό πυρκαγιών (Σχήμα 2).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 10
  • 8. ΕισαγωγήΗ ανάλυση των αιτιών που προκαλούν τις πυρκαγιές αποτελεί το βασικό βήμα στην καταπολέμησητους, επειδή με την ανάλυση επισημαίνονται οι πρωτογενείς παράγοντες και έτσι είναι δυνατό ναληφθούν τα κατάλληλα μέτρα άρσης των αιτιών των πυρκαγιών. Από τα στοιχεία για το έτος 2011φαίνεται ότι η πλειοψηφία των πυρκαγιών προκαλείται κυρίως από ανθρώπινες δραστηριότητες μεμόλις το 0,22% των πυρκαγιών να οφείλεται σε φυσικά αίτια (Πινάκας 5).Σημαντικό είναι και το οικονομικό κομμάτι της πυρόσβεσης, αφού πρόκειται για σημαντικέςδημόσιες επενδύσεις, με μεγάλα κόστη, τόσο σε προσωπικό,( εργατοώρες, εκτός έδρας μετακίνησηκτλ) όσο και σε μέσα (κόστος αγοράς, ενοικίασης, συντήρησης, επισκευής κτλ). Ενδεικτικάαναφέρουμε ότι για το Νομό Λέσβου την αντιπυρική περίοδο του 2011 ενεπλάκησαν στηνπυρόσβεση 1.214 άτομα και 35 εναέρια μέσα1 (Πίνακας 3&4), ενώ σε πανελλαδική κλίμακα μόνογια τη μίσθωση πέντε ελικοπτέρων μεσαίου τύπου (MI-8MTV-1) διατέθηκαν 3.970.000 ευρώ2.Ένα εξελιγμένο λοιπόν σύστημα, που θα βασίζεται στην εκ των προτέρων γνώση των πιθανώνπεριοχών εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών, καθώς και στη γνώση της συμπεριφοράς της φωτιάς,θεωρείται μεγάλο διαχειριστικό πλεονέκτημα στην καταπολέμηση των πυρκαγιών. Αγροτικές - Δασικές Πυρκαγιές για το έτος 2011 11.354 Κατά μέσο όρο ημερησίως 31 Σύνολο Ζημιών (σε στρέμματα) 349.621,50 Πίνακας 1 Αγροτικές & Δασικές πυρκαγιές για το έτος 2011, καθώς και το σύνολο της καμένης έκτασης. Καμένες εκτάσεις κατά τα έτη 2001-2011 Δάση Δασικές Εκτάσεις Άλση 12,44% 0,44% 19,51% Χορτολιβαδικές 20,31% Εκτάσεις Καλάμια - Βάλτοι 1,93% Γεωργικές 29,85% Εκτάσεις 0,03% 15,48% Υπολείμματα Καλλιεργιών Σκουπιδότοποι Σχήμα 1 Ποσοστό της καμένης έκτασης ανά είδος επιφάνειας κατά την τελευταία δεκαετία στην Ελληνική Επικράτεια..1 Στη νήσο Λέσβου εδρεύει σε μόνιμη βάση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες Κλιμάκιο της 359 Μ.Α.Δ.Ε.Υ με δύο αεροσκάφη τύπου PZL. Το σύνολο των ατόμων και των μέσων νοείται ως το πόσες φορές κλήθηκαν να εμπλακούν στη δασοπυρόσβεση.2 http://et.diavgeia.gov.gr/f/yptp/ada/4ΑΜΦΙ-4ΤΗ τελευταία επίσκεψη 10 Απρ 2012ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 11
  • 9. Εισαγωγή Σχήμα 2 Αριθμός αγροτοδασικών πυρκαγιών ανά Νομό για το έτος 2011. ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ ΚΑΜΕΝΗ ΕΚΤΑΣΗ (σε στρέμματα) Αριθμός Δασικές Χορτολιβαδικές Υπολείμματα ΣΥΝΟΛΟ σε Δάση Άλση Καλάμια - Βάλτοι Γεωργικές Εκτάσεις Σκουπιδότοποι Πυρκαγιών Εκτάσεις Εκτάσεις Καλλιεργιών στρέμματα 2011 11.354,0 62.883,9 96.870,0 28,7 83.523,9 8.145,4 50.461,1 47.216,9 491,6 349.621,5 2010 8.389,0 16.775,6 44.470,1 43,0 39.604,8 5.846,8 29.680,3 15.301,0 581,8 152.303,4 2009 8.314,0 61.703,8 149.198,4 87,5 119.657,6 14.806,1 59.864,4 40.010,8 5.418,7 450.747,3 2008 12.044,0 105.044,1 119.281,4 137,8 48.019,8 8.405,5 49.382,4 55.262,4 1.461,5 386.994,9 2007 11.895,0 651.131,2 833.045,4 644,3 280.354,7 29.785,3 660.339,2 167.500,0 1.133,4 2.623.933,5 2006 9.012,0 7.937,2 49.388,9 59,4 20.516,3 3.550,1 56.350,0 14.984,3 1.043,4 153.829,6 2005 9.828,0 12.640,2 26.632,3 37,5 15.753,0 3.237,3 14.810,9 14.405,3 1.217,8 88.734,3 2004 10.819,0 11.729,0 32.664,4 75,3 33.885,6 4.332,3 13.319,8 36.564,0 2.010,4 134.580,8 2003 9.547,0 4.906,2 22.105,2 164,8 25.428,3 1.993,3 14.537,9 14.669,6 961,6 84.766,9 2002 8.854,0 2.952,0 16.766,2 55,2 13.993,9 5.416,5 14.021,9 26.538,1 2.078,4 81.822,2 2001 15.303,0 25.215,5 83.046,2 384,4 83.127,0 9.863,7 39.745,3 181.598,1 5.274,0 428.254,2 Γενικό Σύνολο 115.359,0 962.918,7 1.473.468,5 1.717,9 763.864,9 95.382,3 1.002.513,2 614.050,5 21.672,6 4.935.588,6 Πίνακας 2 Καμένες εκτάσεις σε στρέμματα για τα έτη 2001-2011. Κατάσταση Μέσων Ετους 2011 Σύνολο Πυρ/κα Οχήματα Βυτιο- Μηχανή- Ελικό- Α/Φ (πόσες φορές Α/Φ CL415 Α/Φ CL215 Α/Φ PZL οχήματα ΟΤΑ φόρα ματα πτερα GRUMAN χρησιμοποιήθηκε το μέσο) Λέσβος 343 11 10 6 2 4 1 22 0 399 Πίνακας 3 Αριθμός μέσων που χρησιμοποιήθηκαν στη Νομό Λέσβου κατά την αντιπυρική περίοδο του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 12
  • 10. Εισαγωγή Κατάσταση Προσωπικού Έτους 2011 Σύνολο (πόσες φορές Πυρ/κοί Πεζοπόρα Εθελο- Άλλες Στρατός χρησιμοποιήθηκε Υπάλληλοι Τμήματα ντές Δυνάμεις το ανθρώπινο δυναμικό) Λέσβος 798 199 104 36 77 1214 Πίνακας 4 Ανθρώπινο δυναμικό που χρησιμοποιήθηκε κατά την αντιπυρική περίοδο του 2011 στο Νομό Λέσβου. Αιτίες πρόκλησης πυρκαγιών κατά το έτος 2011 Αιτίες πυρκαγιάς Αριθμός Συμβάντων Ποσοστό ΑΓΝΩΣΤΗ 17545 72,72% ΑΜ ΕΛΕΙΑ 418 1,73% ΑΠΟΚΡΥΨΗ ΕΓΚΛΗΜ ΑΤΟΣ 2 0,01% ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ 4 0,02% ΑΥΤΑΝΑΦΛΕΞΗ - ΑΙΘΑΛΗ 630 2,61% ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜ ΕΝΩΝ 21 0,09% ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΕΙΣ ΒΕΓΓΑΛΙΚΑ - ΠΥΡΟΤΕΧΝΗΜ ΑΤΑ 16 0,07% ΒΛΑΒΕΣ - ΓΕΝΙΚΑ 31 0,13% ΒΟΛΗ ΣΤΡΑΤΟΥ 10 0,04% ΒΡΑΧΥΚΥΚΛΩΜ Α 665 2,76% ΓΥΜ ΝΕΣ ΦΛΟΓΕΣ 1089 4,51% ΔΙΑΚΟΠΗ ΡΕΥΜ ΑΤΟΣ 3 0,01% ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΑ ΔΙΑΦΥΓΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 23 0,10% ΕΓΚΛΩΒΙΣΜ ΟΣ ΑΝΘΡΩΠΩΝ 5 0,02% ΕΓΚΛΩΒΙΣΜ ΟΣ ΑΠΟ ΚΑΙΡΙΚΑ 1 0,00% ΦΑΙΝΟΜ ΕΝΑ ΕΓΚΛΩΒΙΣΜ ΟΙ ΖΩΩΝ 7 0,03% ΕΚΔΡΟΜ ΕΙΣ-KYNHΓΟΙ 1 0,00% EKPHΞΗ-ΑΝΑΦΛΕΞΗ ΑΕΡΙΩΝ 68 0,28% ΑΤΜ ΩΝ,ΥΓΡΩΝ ΚΑΥΣ. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΙΔΙΟΤΕΛΗΣ 10 0,04% ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΚΟΒΟΥΛΟΣ 238 0,99% ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΥΡΟΜ ΑΝΟΥΣ 2 0,01% ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΨΥΧΟΠΑΘΟΥΣ 2 0,01% ΕΡΓΑΖΟΜ ΕΝΟΙ ΣΤΟ ΥΠΑΙΘΡΟ 10 0,04% ΗΛΕΚΤΡΙΣΜ ΟΣ 105 0,44% ΚΑΥΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜ Μ ΑΤΩΝ 479 1,99% ΚΑΥΣΗ ΥΠΟΛΕΙΜ Μ ΑΤΩΝ 310 1,28% ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΟΛΕΜ ΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 10 0,04% ΤΡΟΜ ΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΥΡΑΚΤΩΜ ΕΝΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ 607 2,52% ΣΠΙΝΘΙΡΕΣ 163 0,68% ΤΡΟΧΑΙΑ ΑΤΥΧΗΜ ΑΤΑ 97 0,40% ΥΓΡΑ ΚΑΥΣΙΜ Α 20 0,08% ΥΠΕΡΦΟΡΤΩΣΗ -ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΑ 1 0,00% ΥΠΕΡΧΕΙΛΙΣΗ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 4 0,02% ΥΠΟΛΕΙΜ Μ ΑΤΑ ΚΑΙΙΝΙΣΜ ΑΤΟΣ 1478 6,13% ΦΥΣΙΚΑ & ΧΗΜ ΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜ ΕΝΑ 53 0,22% ΣΥΝΟΛΑ 24128 Πίνακας 5 Αιτίες πρόκλησης πυρκαγιών στην Ελλάδα το έτος 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 13
  • 11. Εισαγωγή 1.3 Σκοπός της εργασίαςΤο πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα, είναι πολύ σημαντικό και συνεχώςεπιδεινούμενο (European Commission 2002). Οι πυρκαγιές είναι ο βασικότερος παράγονταςυποβάθμισης και καταστροφής των Ελληνικών δασών και αποτελούν ιδιαίτερη πρόκληση για τηνπροστασία των δασικών οικοσυστημάτων, ακόμη και στις πλέον ανεπτυγμένες τεχνολογικά χώρες,αφενός λόγω της πολυπλοκότητας των διαφόρων παραμέτρων που επιδρούν στην εξάπλωσή τους,και αφετέρου λόγω του μεγέθους και της έντασής τους (Alexander 2000).Ένα κρίσιμο ζήτημα που συνδέεται με τον επιτυχή σχεδιασμό και διαχείριση των πυρκαγιών είναι ηδιαθεσιμότητα κατάλληλων χωρικών δεδομένων. Η έλλειψη αυτών, επηρεάζει σημαντικά τιςδράσεις για την προστασία και την αποκατάσταση των πυρόπληκτων φυσικών οικοσυστημάτων.Από την άλλη πλευρά, τα κατάλληλα περιγραφικά και χωρικά δεδομένα παρελθόντων πυρκαγιώνμπορεί να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση και επεξήγηση των αιτιών έναρξης καιεξάπλωσης της πυρκαγιάς. Ένα σύστημα λήψης αποφάσεων ικανό να υποστηρίζει τη διαχείρισητων δασικών πυρκαγιών προϋποθέτει μια πλήρη, λεπτομερή και ακριβή βάση δεδομένων τωνκαμένων επιφανειών.Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η αξιολόγηση της εφαρμογής που ανέπτυξε το ΕργαστήριοΓεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών, στα πλαίσια της υπολογιστικής πλατφόρμας νέφους τουVenus-C και περιλαμβάνει σύστημα πρόβλεψης δασικών πυρκαγιών. Προκειμένου λοιπόν αυτό νακαταστεί και επιχειρησιακά αξιόπιστο, επιχειρείται η αξιολόγησή του, τόσο για τη λήψη πρόσθετωνμέτρων και μέσων πρόληψης και ετοιμότητας από τους φορείς που εμπλέκονται στην αντιμετώπισητων δασικών πυρκαγιών, όσο και για την αντιμετώπιση των δασικών συμβάντων. Επίσηςεπιχειρείται η προσομοίωση συγκεκριμένων συμβάντων δασικών πυρκαγιών που έλαβαν χώρα στηΛέσβο με γνώμονα την πληρέστερη εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων, ώστε τελικά η χρήσηαυτής της εφαρμογής να αποτελέσει ένα επιπλέον εξειδικευμένο εργαλείο στη προσπάθεια τηςπροστασίας του δασικού μας πλούτου.Επομένως όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό με την επεξεργασία και την ανάλυση των απαραίτητωνδεδομένων, μπορεί να σχεδιαστεί, να οργανωθεί και να συντονιστεί η διαδικασία επέμβασης σεπερίπτωση εκδήλωσης μίας δασικής πυρκαγιάς, με στόχο την προστασία των ανθρώπινων ζωών,την ελαχιστοποίηση των συνεπειών της πυρκαγιάς, τη γρήγορη κατάσβεσή της, τη διευκόλυνση τηςπρόσβασης σε οχήματα άμεσης επέμβασης και τη διαφύλαξη προστατευόμενων περιοχών. Σήμεραπλέον η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας και των δικτύων σε συνδυασμό με τις ολοένααυξανόμενες ανάγκες διάχυσης και επεξεργασίας της πληροφορίας στην καθημερινή ζωή,καθιστούν επιτακτική την αυξημένη χρήση συστημάτων που λειτουργούν σε πραγματικό χρόνομέσω διαδικτύου.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 14
  • 12. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας 2. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας 2.1 Παράγοντες που επιδρούν στις δασικές πυρκαγιέςΗ πυρκαγιά ως δυναμικό φαινόμενο (δηλαδή η έναρξη και εξάπλωση της ) εξαρτάται απόπολύπλοκους και αλληλένδετους παράγοντες, όπως είναι το κλίμα, η τοπογραφική διαμόρφωση, οιχρήσεις γης, οι ανθρώπινες επιπτώσεις, το ιστορικό των πυρκαγιών της περιοχής, η εδαφοκάλυψη,η δομή των δασών, τα χαρακτηριστικά της καύσιμης ύλης και τα συστήματα διαχείρισηςπυρκαγιών (Kalabokidis et al. 2002)Είναι γεγονός ότι σε περιβάλλον με παρόμοιο ανάγλυφο και καιρικές συνθήκες, ο καθοριστικόςπαράγοντας που καθορίζει την έναρξη και εξάπλωση, το μέγεθος, τη διάρκεια, μιας δασικήςπυρκαγιάς, είναι το είδος, η πυκνότητα, η κατανομή και η ευφλεκτικότητα της βλάστησης.Ορισμένα από τα χαρακτηριστικά της καύσιμης ύλης είναι το φορτίο της καύσιμης ύλης, το βάθος,ο λόγος επιφάνεια προς όγκο, η περιεχόμενη υγρασία. Ο μέσος όρος των συνθηκών της καύσιμηςύλης, που ονομάζεται και ως πρότυπο καύσιμο, χρησιμοποιείται συνήθως για να περιγράψει ταφυσικά χαρακτηριστικά “των καυσίμων” σε μια περιοχή. Τα πιο διαδεδομένα είναι τα δεκατρίαμοντέλα καύσιμης ύλης (ΜΚΥ) που αναπτύχθηκαν στην Αμερική για το Σύστημα ΠρόβλεψηςΣυμπεριφοράς Πυρκαγιάς BEHAVE (Anderson 1982, Burgan and Rothermel 1984, Andrews 1986),όπου η ταξινόμηση της βλάστησης βασίστηκε σε επιτόπια μέτρηση της καύσιμης ύλης. Στησυνέχεια αναπτύχθηκαν άλλα σαράντα (40) ΜΚΥ, με επιπλέον παραμέτρους από τα αρχικάμοντέλα, για χρήση τους στο Εθνικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιών της Αμερικής(Scott and Burgan 2005).(Πίνακας 6, Πίνακας 7)Η μοντελοποίηση της καύσιμης ύλης είναι μια πολύπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία που απαιτείλεπτομερή ταξινόμηση της καύσιμης ύλης και μέτρηση των διαφόρων φυσικοχημικών ιδιοτήτωνπου τη χαρακτηρίζουν στο πεδίο, ποσοτική εκτίμηση και μεθοδικότητα προκειμένου να μελετηθείσε βάθος (Keane et al. 2001).Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στις περιοχές της λεκάνης της Μεσογείου, όπου ηκαύσιμη ύλη εκπροσωπείται κυρίως από θαμνώδες βλάστηση (maquis μακκία), αλλά και απόέντονη ετερογένεια, τόσο ως προς τα άλλα είδη βλάστησης, όσο και προς το ανάγλυφο.Τα είδη της μεσογειακής βλάστησης χαρακτηρίζονται ως πυρόφυτα λόγω των μηχανισμών αντοχήςπου διαθέτουν απέναντι στη φωτιά, αλλά και της ταχύτητας φυσικής αναγέννησης τους μετά απόαυτή. Παρόλα αυτά είναι και τα πιο εύφλεκτα από κάθε άλλο τύπο βλάστησης, λόγω της χαμηλήςπεριεκτικότητας τους σε υγρασία και της παρουσίας πτητικών ελαίων στα περισσότερα είδη.Κάποιες από τις παραμέτρους της πυρκαγιάς, που συχνά υπολογίζονται αξιοποιώντας τα μοντέλακαύσιμης ύλης σε λογισμικά προσομοίωσης συμπεριφοράς πυρκαγιών είναι η ταχύτητα διάδοσης, ηθερμική ένταση του μετώπου, το μήκος της φλόγας, η έκταση, η περίμετρος της πυρκαγιάς μετάαπό 30 λεπτά από την εκδήλωση της, καθώς και η μέγιστη δυνατή απόσταση μεταφοράς καυτρώναπό το μέτωπο της πιθανολογούμενης πυρκαγιάς.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 15
  • 13. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΗ γνώση λοιπόν των παραμέτρων πριν και κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς συμβάλλει, τόσο στηναντιμετώπιση των δυσκολιών ελέγχου της πυρκαγιάς (κατασκευή αντιπυρικής γραμμής, αποστολήή όχι συνεργείων στο μέτωπο, απαιτήσεις σε προσωπικό και εξοπλισμό, νέες εστίες, ασφάλεια),όσο και στην εκτίμηση των μετέπειτα συνεπειών στο οικοσύστημα (Καλαμποκίδης 2004). Μ.Κ.Υ Περιγραφή 1 Short grasses Ποολίβαδα 2 Timber (grass and understory) ∆ασολίβαδα 3 Tall grass Λιβάδια (υψηλή βλάστηση) 4 Chaparral Θαµνώνες (αείφυλλα - σκληρόφυλλα) 5 Brush Θαµνολίβαδα (φυλλοβόλα) 6 Dormant brush, hardwood slash Θαµνότοποι (ξηροφυτικοί) 7 Southern rough Θαµνότοποι (µερικώς δασοσκεπείς) 8 Closed timber litter Κλειστά δάση (ξηροτάπητας) 9 Hardwood litter Φυλλοβόλα δάση (ξηροτάπητας) 10 Timber (litter and understory) Σύµπυκνα δάση (ξηροτάπητας και υπόροφος) 11 Light logging slash Υπολείµµατα υλοτοµιών (µικρή ποσότητα) 12 Medium logging slash Υπολείµµατα υλοτοµιών (µέτρια ποσότητα) 13 Heavy logging slash Υπολείµµατα υλοτοµιών (µεγάλη ποσότητα Πίνακας 6 Τα μοντέλα καύσιμης ύλης που αναπτύχθηκαν για το σύστημα πρόβλεψης συμπεριφοράς πυρκαγιάς BEHAVΕ. Αριθμός μοντέλου Μ.Κ.Υ. καύσιμης ύλης Περιγραφή NB1,NB2,NB3, Υλικά που δεν NB8,NB9 90-99 Non-burnable επιδέχονται καύση GR1,GR2,GR3,G R4,GR5,GR6,GR 7,GR8,GR9 101-109 Grass Ποολίβαδα Θαµνολίβαδα GS1,GS2,GS3, (τουλάχιστον 50% GS4 120-139 Grass-Shrub κάλυψη θάµνων) SH1,SH2,SH3,S H4,SH5,SH6,SH 7,SH8,SH9 140-159 Shrub Θαµνότοποι Σύµπυκνα δάση TU1,TU2,TU3,T (ξηροτάπητας και U4,TU5 160-179 Timber-understory υπόροφος) TL1,TL2,TL3, TL4,TL5,TL6, Κλειστά δάση TL7,TL8,TL9 180-199 Timber-Litter (ξηροτάπητας) SB1,SB2,SB3, SB4 200-219 Slash – Blowdown Υπολείµµατα υλοτοµιών Πίνακας 7 Τα πρότυπα Μ.Κ.Υ. που αναπτύχθηκαν χρησιμοποιώντας το μοντέλο διάδοσης πυρκαγιάς του Rothermel (Scott and Burgan,2005.Ως ταχύτητα διάδοσης (rale of spread) ορίζεται η ταχύτητα με την οποία η πυρκαγιά διαδίδεταιμέσω της επιφανειακής καύσιμης ύλης και υπολογίζεται σε μέτρα ανά λεπτό (m/min). Μεγαλύτερηταχύτητα διάδοσης (ROSmax) έχουμε μπροστά, στο μέτωπο της πυρκαγιάς, ενώ πλάγια ή προς ταπίσω η ταχύτητα είναι μειωμένη (Pyne et al. 1996). Το μήκος της φλόγας (flame length) μίαςεπιφανειακής πυρκαγιάς υπολογίζεται κατά μήκος του άξονα της φλόγας στο μέτωπο της πυρκαγιάςκαι αποτελεί δείκτη της έντασης της φωτιάς (Σχήμα 3).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 16
  • 14. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Σχήμα 3 Μήκος φλόγας (Andrews 1986)Η ένταση της φωτιάς (fire intensity) αφορά το ρυθμό με τον οποίο εκλύεται θερμική ενέργεια καιυπολογίζεται σε μονάδες θερμότητας (calories) ή ισχύος (watts). Η θερμική ένταση του μετώπου(fireline intensity) είναι το πιο κοινό και πιο χρήσιμο μέγεθος μέτρησης της έντασης μίας πυρκαγιάςκαι μετριέται σε kw/m. Εξαρτάται από την εκλυόμενη θερμότητα ανά μονάδα επιφάνειας και τηνταχύτητα διάδοσης της φωτιάς και είναι ισοδύναμη με την θερμότητα που εκλύεται από μία μονάδαμήκους του μετώπου στη μονάδα του χρόνου (Chandler et al. 1983). Η θερμική ένταση όπως και τομήκος της φλόγας συνδέονται με τη θερμότητα που νοιώθει κάποιος, ο οποίος στέκεται δίπλα στιςφλόγες. Έτσι, έχει προκύψει ένας πίνακας (Pyne et al. 1996) που αντιστοιχεί τις τιμές του μήκουςτης φλόγας και της θερμικής έντασης του μετώπου, με ενέργειες καταστολής μιας πυρκαγιάς(Πίνακας 8). Θερμική Μήκος ένταση Φλόγας Τρόποι Καταστολής μετώπου (m) (kW/m) Η πυρκαγιά μπορεί να αντιμετωπιστεί με άμεση επέμβαση, κατά μέτωπο ή <1 <350 πλευρικά, χρησιμοποιώντας ανθρώπινο δυναμικό με εργαλεία Η πυρκαγιά είναι αρκετά έντονη για άμεση επέμβαση από ανθρώπινο 350- 1-2 συνεργείο. Εξοπλισμός όπως μηχανήματα και οχήματα μπορεί να είναι 1750 αποτελεσματικά Ισχυρής έντασης πυρκαγιά με πιθανά προβλήματα κατά την προσπάθεια ελέγχου, όπως μεταφορά στην κόμη των δένδρων, αναζωπυρώσεις κλπ. Οι 1750- 2-3 άμεσες μέθοδοι θεωρούνται εδώ αναποτελεσματικές και πρέπει να 3500 ληφθούν έμμεσα μέτρα καταστολής και χρήση εναέριων μέσων, όπως αεροσκάφηΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 17
  • 15. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Πρόκειται για πιθανές πυρκαγιές κόμης μεγάλης έντασης που δύσκολα >3 >3500 τίθενται υπό έλεγχο Πίνακας 8 Αντιστοίχιση των τιμών του μήκους της φλόγας και της θερμικής έντασης του μετώπου με ενέργειες καταστολής μίας πυρκαγιάς.Ο κίνδυνος πυρκαγιάς είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αξιολόγηση,τόσο των στατικών και όσο και των δυναμικών παραγόντων του περιβάλλοντος της φωτιάς πουκαθορίζουν την ευκολία ανάφλεξης, τη ταχύτητα διάδοσης, τη δυσκολία ελέγχου και τις επιπτώσειςτης πυρκαγιάς. Γενικά, διακρίνονται δύο κατηγορίες κινδύνου πυρκαγιάς ο στατικός κίνδυνος(static risk) και ο δυναμικός κίνδυνος (dynamic risk) (Wotton 2009). Στον υπολογισμό του στατικούκινδύνου λαμβάνονται υπόψιν παράγοντες που δεν μεταβάλλονται ή μεταβάλλονται με «αργό»ρυθμό (πχ. βλάστηση, τοπογραφία, κοινωνικοοικονομικά δεδομένα). Το επίπεδο του κινδύνου γιακάθε σημείο του χώρου δε μεταβάλλεται, καθώς δε μεταβάλλονται οι παράγοντες από τους οποίουςαυτός υπολογίζεται.Για τον υπολογισμό του δυναμικού κινδύνου λαμβάνονται υπόψη παράγοντες που μεταβάλλονταισυχνά (πχ. μετεωρολογικά δεδομένα, υγρασία της βλάστησης). Ο δυναμικός κίνδυνος φανερώνειπόσο πιθανή είναι η εκδήλωση πυρκαγιάς σε ένα δεδομένο σημείο του χώρου για μία συγκεκριμένηημέρα ή ώρα λόγω των καιρικών συνθηκών και της επίδρασής τους στην περιεχόμενη υγρασία τηςβλάστησης.Η χαρτογράφηση των περιοχών όπου συνυπάρχουν η δασική βλάστηση με τους οικισμούς(περιοχές μίξης δασών – οικισμών) είναι πολύ σημαντική για ένα αξιόπιστο σύστημα πρόληψης καικαταστολής δασικών πυρκαγιών διότι πολύ μεγάλο ποσοστό δασικών πυρκαγιών προκαλούνταιαπό ανθρώπινες δραστηριότητες και γιατί οι επιπτώσεις, από ένα περιστατικό δασικής πυρκαγιάςκοντά σε οικισμούς, είναι πιθανότατα περισσότερο καταστρεπτικές σε ζωές και περιουσίες.Γενικά ο κίνδυνος προκύπτει από την αλληλεπίδραση μεταξύ ενός επικίνδυνου φυσικού παράγοντακαι μιας τρωτής κοινότητας. Η εξίσωση κίνδυνος (Risk) = επικινδυνότητα (Hazard) x τρωτότητα(Vulnerability), μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διαμορφώσει τη σχέση μεταξύ αυτών τωνεννοιών. Αυτή η προσέγγιση εμπεριέχει θεμελιωδώς μια σημαντική σχέση μεταξύ φυσικούπεριβάλλοντος και ανθρώπων, και προσφέρει μια ολιστική αντίληψη στην εκτίμηση του κινδύνου(Hardy 2005, Λέκκας 2000) Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικώνκινδύνων με τη χρήση ΣΓΠ περιλαμβάνει τρεις συνιστώσες: την ενσωμάτωση δεδομένων, τηναξιολόγηση των κινδύνων, και τη λήψη αποφάσεων (Σχήμα 4). Το εννοιολογικό πλαίσιο αποτελείμια διεπιστημονική προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικών κινδύνων, καθώς και τα τρίασυστατικά του αποτελούν μια συνεχή ροή διεργασιών στη διαδικασία της εκτίμησης του κινδύνου.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 18
  • 16. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Σχήμα 4 Μια προσέγγιση της αξιολόγησης των φυσικών κινδύνων με χρήση ΣΓΠ.Οι τρεις βασικές συνιστώσες είναι:  η ενσωμάτωση των δεδομένων, όπου μεγάλος όγκος δεδομένων και πληροφοριών σχετικά με την επικινδυνότητα και τους κινδύνους συλλέγονται και συνδυάζονται,  η αξιολόγηση της επικινδυνότητας και της τρωτότητας. Για παράδειγμα, ο κίνδυνος της εξάπλωσης μιας δασικής πυρκαγιά μπορεί να γίνει κατανοητός μόνο μέσα από τη μελέτη της συμπεριφοράς της,  ο πληθυσμός και οι ευαίσθητες δομές που πρέπει να εκκενωθούν, όταν πλησιάζει μια δασική πυρκαγιά, προσδιορίζονται κατά την ανάλυση της τρωτότητας,  η λήψη αποφάσεων μέσα από τη διαδικασία αξιολόγησης οδηγεί στη διαχείριση του κινδύνου στην πράξη.Μια τεκμηριωμένη απόφαση μπορεί να υλοποιηθεί μόνο από την κατανόηση των πολλαπλώνπτυχών του κινδύνου (Chen et al. 2003).Τέλος αναφορικά με τη διάκριση του βαθμού επικινδυνότητας των δασικών πυρκαγιών (FireDanger) θα πρέπει να τονιστεί ότι αυτό συνίσταται από τον κίνδυνο έναρξης (Fire Risk) και απότον κίνδυνο διάδοσης (Fire Hazard). Ο κίνδυνος έναρξης σχετίζεται κύρια με ανθρώπινεςδραστηριότητες και γενικά με μεγέθη που επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από αυτές, καθώς και απόΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 19
  • 17. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςπαράγοντες που δηλώνουν τη γενικότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Από την άλλη μεριά οκίνδυνος διάδοσης σχετίζεται άμεσα με τρεις ομάδες μεταβλητών, την καύσιμη ύλη, τη τοπογραφίακαι τα μετεωρολογικά δεδομένα (Κούτσιας και Καρτέρης 1999). 2.2 Επιπτώσεις και επικινδυνότητα των δασικών πυρκαγιώνΟι δασικές πυρκαγιές έχουν επιπτώσεις που κυμαίνονται χρονικά από την περίοδο εμφάνισης τουςμέχρι μερικές δεκαετίες μετέπειτα. Επηρεάζουν όχι μόνο το δάσος και τα δασικά οικοσυστήματα,αλλά και τα παρακείμενα συστήματα (γεωργικά, αστικά, δίκτυα μεταφορών και ηλεκτροφόρωνκαλωδίων κλπ.) και την κοινωνία των πολιτών (κάτοικοι ή μη) πολύπλευρα: ανθρώπινη ζωή καιυγεία, ευημερία, απασχόληση, οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες κλπ. Η φύση και ηδιαθεσιμότητα των πληροφοριών των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών παρέχουν μία βάση γιατην κατανόηση και ενσωμάτωση αυτών των πληροφοριών στις πολιτικές, τις αξιολογήσεις τουκινδύνου και τις πρακτικές διαχείρισης. Επομένως, θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση μίαλεπτομερής αξιολόγηση των επιπτώσεων, η οποία θα εξετάζει το σύνολο των σχετικών κατηγοριώντων επιπτώσεων, όπως απαριθμούνται στον Πίνακα 9.Οι ατμοσφαιρικοί ρύποι και τα μικροσωματίδια που απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα κατά τηδιαδικασία της καύσης (και αργότερα για ορισμένους απ αυτούς τους ρύπους), επηρεάζουν τηνποιότητα του αέρα και την ανθρώπινη υγεία, ιδιαίτερα των πληθυσμών των προσήνεμων περιοχών.Κατηγορίες επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών οικονομικές κοινωνικές περιβαλλοντικέςΖημία σε σπίτια και υποδομές x xΑτμοσφαιρική ρύπανση & επιπτώσεις στη δημόσια υγεία x x xΕκκένωση όμορων κοινοτήτων x xΚαταστροφή πολιτισμικών και αρχαιολογικών θέσεων x xΕπιπτώσεις στη ροή των μεταφορών και των μεταφορικών x xδικτύωνΖημίες στο έδαφος, τις λεκάνες απορροής και τα x x xαποθέματα νερούΖημιά στα όμορα γεωργικά συστήματα x xΚόστος καταστολής των πυρκαγιών xΖημία στην ξυλεία & σε άλλα δασικά προϊόντα και σε x xμελλοντικές απώλειες παραγωγήςΚόστος ασφάλειας και φόροι xΖημία στις υποδομές αναψυχής x xΑλλαγή της βιοποικιλότητας και των ενδιαιτημάτων x xάγριας ζωήςΕκπομπές άνθρακα x xΚόστος ανάπλασης και αποκατάστασης x Πίνακας 9 Κατηγορίες επιπτώσεων δασικών πυρκαγιών (Morton et al.. 2003).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 20
  • 18. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΈχουν αναφερθεί σημαντικοί συσχετισμοί μεταξύ των δασικών πυρκαγιών και των συγκεντρώσεωντων αερίων ρύπων (όζον. μονοξείδιο του άνθρακα, μονοξείδιο του αζώτου, σωματιδιακή ύλη) στηνατμόσφαιρα. Οι νέες διαπιστώσεις στη Μεσόγειο και τις ΗΠΑ επεσήμαναν το ρόλο των δασικώνπυρκαγιών στην απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων ενώσεων υδραργύρου (περίπου 40% τωνσυνολικών εκπομπών). Οι πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι μεγάλες δασικές πυρκαγιές, όπωςεκείνες στην Πορτογαλία (2003) μπορεί να αποτελούν ένα μεγάλο ποσοστό των εκπομπών τωναερίων του θερμοκηπίου (Miranda et al. 2007). Βέβαια, κατά μέσο όρο. οι δασικές πυρκαγιές στηνΕυρωπαϊκή Ένωση συμβάλλουν ελάχιστα στις εκπομπές αερίων συγκρινόμενες με τις εκπομπέςπου προέρχονται από τη βιομηχανία.Στις λοφώδεις και ορεινές λεκάνες απορροής, οι μεγάλες βροχοπτώσεις μετά την πυρκαγιά (συχνήπερίπτωση για τη Μεσόγειο) οδηγούν σε χαρακτηριστικές τροποποιήσεις του κύκλου του νερού μεαυξημένες τιμές μέγιστης παροχής και ετήσιας απορροής και συμβάλλουν στην έναρξη τωνδιαδικασιών διάβρωσης του εδάφους που οδηγεί σε σοβαρές απώλειες του. Βραχυπρόθεσμα (2-3έτη), τα παραπάνω μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημίες όπως πλημμύρες και ροή λάσπης,επηρεάζοντας το ανθρωπογενές περιβάλλον και τα συστήματα που σχετίζονται με αυτό (δρόμοι,γεωργία, υδάτινοι πόροι κλπ.), αλλά ακόμα και τα δασικά οικοσυστήματα με αποτέλεσμα τηνυποβάθμιση της κατάστασης των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων του εδάφους, η αποκατάστασητων οποίων είναι εξαιρετικά αργή. Σε σοβαρές περιπτώσεις, πρέπει να γίνουν ταχείες επεμβάσειςμετά την πυρκαγιά για τον έλεγχο αυτών των κινδύνων. Εντούτοις, τα φαινόμενα αυτά έχουνσυνήθως προσωρινό χαρακτήρα και μειώνονται με την επαναφορά της επίγειας κάλυψης υπό τηνπροϋπόθεση ότι οι πυρκαγιές δεν είναι πάρα πολύ συχνές (Daniel et al. 2005).Οι εξελικτικές και παλαιοντολογικές μελέτες αποδεικνύουν ότι οι πυρκαγιές είναι φυσικέςδιαδικασίες στη λεκάνη της Μεσογείου. Η μεσογειακή βλάστηση παρουσιάζεται σχεδόνανεξάρτητη από τη συχνότητα και την έκταση των πυρκαγιών, αποδεικνύοντας ότι τα είδη της είναιπλήρως προσαρμοσμένα στις κατά τόπους πυρικές συνθήκες, καθώς το φαινόμενο της πυρκαγιάςεπαναλαμβάνεται επί αιώνες (Καλαμποκίδης 2007). Σήμερα, βέβαια η συχνότητα, το μέγεθος και ηένταση των δασικών πυρκαγιών έχουν αυξηθεί δραματικά, με αποτέλεσμα να επιδρούν στηνανθεκτικότητα ορισμένων οικοσυστημάτων (π.χ. δάση πεύκης) και να οδηγούν στην πλήρηυποβάθμισή τους.Γενικά, ένας μεγάλος αριθμός οικοσυστημάτων που βρίσκονται σήμερα στη λεκάνη της Μεσογείουυπόκειται σε έντονες αλλαγές και μπορεί να υποστεί καταστροφές. Οι καταστροφές μετά τηνπυρκαγιά δεν είναι ο κανόνας, αλλά μπορεί να είναι σημαντικές εφόσον έχουν προηγηθείανθρώπινες διαταραχές (Pausas et al. 2008).Οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις που προκαλούνται από τις πυρκαγιές είναι μεγάληςσημασίας. Παραδείγματος χάριν, οι πυρκαγιές το 2005 που κατέστρεψαν τις μεγάλες δασικέςεκτάσεις στην Πορτογαλία αφαίρεσαν 13 ζωές και προκάλεσαν σημαντικές οικονομικέςκαταστροφές.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 21
  • 19. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΑκόμη χειρότερες ήταν οι καταστρεπτικές πυρκαγιές που συνέβησαν στην Ελλάδα το καλοκαίριτου 2007, οι οποίες προκάλεσαν 64 θύματα και οδήγησαν σε ζημίες εκατομμυρίων ευρώ. Ακόμα κιαν αυτές οι δύο περιπτώσεις αντιπροσωπεύουν ακραία γεγονότα πυρκαγιών, μπορούν ναχρησιμεύσουν ως παραδείγματα του μεγέθους των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων τωνπυρκαγιών.3Ωστόσο, ακόμα κι αν αυτές οι τιμές εμφανίζονται πολύ υψηλές, πρέπει να αναφερθεί, ότι στιςπερισσότερες περιπτώσεις απλά αντιπροσωπεύουν ένα μέρος της συνολικής αξίας των απωλειών.Οι τιμές των ζημιών που αναφέρονται από τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, στις περισσότερεςπεριπτώσεις, περιλαμβάνουν μόνο την αξία των χαμένων εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών,ενώ η αξία των χαμένων μη εμπορεύσιμων αγαθών (π.χ. βιοποικιλότητα, θέσεις δασικής αναψυχής,φυσική ομορφιά, πολιτισμική και ιστορική αξία των φυσικών περιοχών) δεν υπολογίζεται.Επιπρόσθετα με τις ζημίες που προκαλούνται λόγω των πυρκαγιών, μια σημαντική ποσότηταχρημάτων επενδύεται σε μέτρα πρόληψης και καταστολής. Για παράδειγμα, οι πέντε μεσογειακέςχώρες που ανήκουν στην EE (Ελλάδα. Γαλλία, Ιταλία. Πορτογαλία και Ισπανία) επενδύουνπερισσότερα από 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε έτος στην πρόληψη και καταστολή, εκ των οποίωντο 60% επενδύεται σε εξοπλισμό, προσωπικό και άλλα επιχειρησιακά έξοδα για την καταστολή τηςπυρκαγιάς, ενώ το υπόλοιπο χρησιμοποιείται στην πρόληψη.Οι απώλειες ως συνέπεια των πυρκαγιών υφίστανται από την άμεση ή έμμεση έκθεση των αγαθώνσε αυτές. Κάτω από αυτήν την κατηγορία μπορούμε να απαριθμήσουμε τις απώλειες αγαθών καιυπηρεσιών του δάσους (ξυλεία, προστασία λεκανών απορροής, βιοποικιλότητα, θέσεις αναψυχήςκαι τουριστικές δραστηριότητες, αισθητική αξία τοπίων), ιδιοκτησίας, υποδομής (ηλεκτροφόρακαλώδια, δρόμοι, σιδηροδρομικές γραμμές) και ανθρώπινης υγείας (νοσηρότητα και θνησιμότητα).Επιπλέον, για την καταστολή (ανθρώπινο δυναμικό και εξοπλισμός) και για τις ενέργειεςαποκατάστασης δαπανούνται μεγάλα ποσά που στο μεγαλύτερο μέρος τους επιβαρύνουν τηνκοινωνία. Γι αυτούς τους λόγους η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει, συντονίζει και συμπληρώνει τιςδράσεις που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη, προκειμένου να προσδιοριστούν κατευθυντήριεςγραμμές βέλτιστων πρακτικών και να διασφαλισθεί έτσι η αντοχή των δασών στις επιπτώσεις τόσοτων καταστροφικών πυρκαγιών, όσο και των κλιματικών αλλαγών, καθώς και ότι οι συγκεκριμένεςκατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες των ιδιοκτητών και τωντοπικών κοινοτήτων και να βασίζονται στις αρχές της αειφόρου διαχείρισης.43 http://effis.jrc.ec.europa.eu/effis-news/97-forest-fires-in-europe-2006 τελευταία επίσκεψη 10 Απρ 20124 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΥΠΑΙΘΡΟΥ (8.12.2010) προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας. Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων σχετικά με την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για την προστασία των δασών και την ενημέρωση στο δασικό τομέα στην ΕΕ (2010/2106(INI))ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 22
  • 20. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας 2.3 Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (ΣΓΠ)και Δασικές ΠυρκαγιέςΤα Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (ΣΓΠ) είναι υπολογιστικά συστήματα σχεδιασμένα γιανα υποστηρίξουν τη συλλογή, διαχείριση, επεξεργασία, ανάλυση, μοντελοποίηση, και απεικόνισηδεδομένων που αναφέρονται στο χώρο και μεταβάλλονται στο χρόνο. Ο ρόλος των ΣΓΠ στις είναινα προσφέρουν στους χρήστες και υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων ισχυρά εργαλεία για τηνεπίλυση σύνθετων και όχι πάντα πλήρως δομημένων χωρικών προβλημάτων.Ο Burrough (1996) ορίζει τα Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών ως ένα σύνολο εργαλείων γιατη συλλογή, την αποθήκευση, την ανάκτηση, το μετασχηματισμό και την παρουσίαση χωρικώνδεδομένων που προέρχονται από τον πραγματικό κόσμο. O Aronoff (1989) από την άλλη πλευράαντιμετωπίζει τα ΣΓΠ ως μία βάση χωρικών δεδομένων, η οποία περιέχει όλες εκείνες τιςδιαδικασίες που απαιτούνται για την αποθήκευση και διαχείριση γεωαναφερμένων δεδομένων. Μίαάλλη πτυχή των ΣΓΠ είναι η λειτουργία τους σε ένα περιβάλλον ενός οργανισμού δηλαδή σε ένασύστημα λήψης αποφάσεων που περιλαμβάνει την ενσωμάτωση δεδομένων με σαφή τοποθεσίαστο χώρο για την επίλυση ενός συγκεκριμένου προβλήματος (Cowen 1988).Χωρικά δεδομένα, όσον αφορά την κατανομή τους στο χώρο και στο χρόνο της κάλυψης δασών καιδασικών εκτάσεων, μετεωρολογικά δεδομένα, τοπογραφία και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντεςμπορούν με ευκολία και ταχύτητα πλέον να συνδυασθούν και να επεξεργασθούν στα πλαίσια μιαςκαλά δομημένης βάσης δεδομένων μέσω των εργαλείων και πλεονεκτημάτων που προσφέρουν τασυστήματα γεωγραφικών πληροφοριών, η επιστήμη της πληροφορικής και η ψηφιακή αυτόματηεπεξεργασία (Κούτσιας και Καρτέρης 2001).Τα ΣΓΠ αποτελούν απαραίτητο εργαλείο στη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. Διαδραματίζουνκαθοριστικό ρόλο στην ανίχνευση, εποπτεία και πρόβλεψη της εξέλιξης των δασικών πυρκαγιών,καθώς και την υποστήριξη της επιχειρησιακής διαχείρισης με την ανάλυση των τακτικών καιστρατηγικών αντιμετώπισής τους.Κατά την πρόληψη - πυροπροστασία, τα ΣΓΠ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό τωνεπικίνδυνων περιοχών και τη δημιουργία χαρτών επικινδυνότητας, έτσι ώστε τα μέτρα προφύλαξης(π.χ. χωροθέτηση σταθμών πυρανίχνευσης, δασικών περιπολικών, πυροφυλακίων κτλ). ναεντατικοποιηθούν σε συγκεκριμένες περιοχέςΣτη φάση της καταστολής συστήματα λήψης αποφάσεων συμβάλλουν στο συντονισμό τωνδυνάμεων πυρόσβεσης παρέχοντας στοιχεία (π.χ. μετεωρολογικά) σε πραγματικό χρόνο καιχρησιμοποιώντας βάσεις δεδομένων που έχουν πληροφορίες για την καύσιμη ύλη, τις κλιματικέςσυνθήκες και την τοπογραφία, ενώ λογισμικά πρόβλεψης πυρκαγιάς μπορούν να υπολογίσουν τηνπιθανή εξάπλωσης της (τα μοντέλα εξάπλωσης υποστηρίζουν στρατηγικές διαχείρισης των δασικώνπυρκαγιών με τη χρήση προτύπων και χρονικών πλαισίων για την προβλεπόμενη συμπεριφορά τηςπυρκαγιάς). Ακόμη μπορούν να καθορίσουν τις πιθανές γραμμές ελέγχου βασιζόμενα σετοπογραφικά χαρακτηριστικά και να απεικονίσουν αξίες που απαιτούν προτεραιότητα στηνπροστασία. Επίσης δίνουν τη δυνατότητα προσομοίωσης νέων πιθανών πυρκαγιών.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 23
  • 21. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΤέλος κατά το στάδιο της αποκατάστασης μπορεί να υπολογιστεί η δασική έκταση που έχει καείκαι να εκπονηθεί σχέδιο ολοκληρωμένης προστασίας και διαχείρισής της (Καλαμποκίδης 2004). 2.4 Εφαρμογές των Συστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών Δικτύου στις Δασικές ΠυρκαγιέςΗ εξέλιξη του διαδικτύου δε θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστα τα Συστήματα ΓεωγραφικώνΠληροφοριών, αφού οι διαδικτυακές εφαρμογές αυτών των συστημάτων (Web-GIS), κάνουν όλοκαι πιο συχνή την εμφάνισή τους στο διαδίκτυο. Οι Web-GIS εφαρμογές βασίζονται στην mashup5λογική, αφού είναι δυνατή η χρήση δεδομένων από διαφορετικούς εξυπηρετητές, διαδικτυακώνυπηρεσιών (π.χ. εκτύπωση χαρτών) αναπτυγμένων σε διαφορετικές γλώσσες, ο συνδυασμόςγενικότερα πολλών τεχνολογιών παρέχοντας στο χρήστη υψηλού επιπέδου Web mappingδιαδικτυακές εφαρμογές.Μια εφαρμογή διαδικτύου στηρίζεται στη σχέση πελάτη-εξυπηρετητή (client-server). Κάθε φοράπου ο χρήστης (client) θέτει ένα ερώτημα, αρχικά ο εξυπηρετητής δικτύου (Web Server) λαμβάνειτο αίτημα και στη συνέχεια θέτει σε λειτουργία τους εξυπηρετητές εφαρμογών (Web Application).Εν συνεχεία, πραγματοποιείται η επεξεργασία του ερωτήματος από τον εξυπηρετητή χαρτών (MapServer) και παράγονται οι απαιτούμενοι χάρτες. Τέλος, ο εξυπηρετητής δεδομένων (Data Server)διανέμει την πληροφορία (χωρική και μη) στο χρήστη, ο οποίος λαμβάνει την απάντηση στοερώτημα που έθεσε συνήθως με τη μορφή εικόνας. Στο Σχήμα 5 που ακολουθεί φαίνονται ταβασικά μέρη από τα οποία αποτελείται ένα Διαδικτυακό Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών. Σχήμα 5 Βασικά συστατικά μέρη ενός Web GIS (Πηγή Πηγή: Alesheikh et al 2002)5 Ο συνδυασμός μίας σειράς από υπηρεσίες, γραμμένες σε διαφορετική γλώσσα η κάθε μία, έτσι ώστε να γίνεται η καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση των δυνατοτήτων των ήδη παραγόμενων υπηρεσιών, κάνοντας ακόμη ταχύτερη την ανάπτυξη του Ιστού. Η μέθοδος αυτή ονομάζεται mash-up (η απόδοση στην ελληνική γλώσσα είναι ανάμιξη).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 24
  • 22. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΓια να παρθούν αποφάσεις για το περιβάλλον και τις ανθρώπινες δραστηριότητες που συνδέονταιμε αυτό, είναι απαραίτητη η ύπαρξη σχετικών γεωγραφικών πληροφοριών. Οι γεωγραφικέςπληροφορίες παράγουν γεωχωρικά δεδομένα, δηλαδή δεδομένα που περιγράφουν πραγματικάφαινόμενα άμεσα ή έμμεσα, τα οποία συνδέονται με θέσεις σχετικές ως προς την επιφάνεια τηςΓης.Μία Υποδομή Γεωχωρικών Δεδομένων (Geospatial Data Infrastructure -GDI) είναι ένα σύνολοθεσμικών, τεχνικών και οικονομικών διακανονισμών για την ενίσχυση της διαθεσιμότητας σωστών,ενημερωμένων, σχετικών και ολοκληρωμένων γεωχωρικών δεδομένων, έγκαιρα και σε προσιτόκόστος για την υποστήριξη διαδικασιών λήψης αποφάσεων.Οι τεχνικοί διακανονισμοί ενός GDI περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων συστήματα γεωγραφικώνπληροφοριών, δίκτυα και υπηρεσίες: υπολογιστές, εφαρμογές λογισμικού, και υπηρεσίεςηλεκτρονικής επικοινωνίας (δίκτυα). Το διαδίκτυο παρέχει νέες προκλήσεις και ευκαιρίες για τηνολοκλήρωση, αναπαράσταση, διάδοση και μετάδοση γεωγραφικών πληροφοριών. Οι υπηρεσίεςπου παρέχονται μέσω του διαδικτύου απαιτούν συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών πουμπορούν να χειριστούν υπολογιστές σε ένα δικτυωμένο περιβάλλον, δηλαδή τεχνολογίακατανεμημένων γεωγραφικών πληροφοριών (distributed geographic information technology DGI).Αυτός είναι ένας γενικός όρος για κάθε είδος τεχνολογίας που μπορεί να μεταφέρει γεωγραφικέςπληροφορίες μέσω ενός δικτύου, όπως για παράδειγμα είναι το Πρωτόκολλο Μεταφοράς Αρχείων(File Transfer Protocol - FTP). Ένα συγκεκριμένος τύπος DGI είναι και το Web-GIS:Για την εκτέλεση των εργασιών ανάλυσης ενός ΣΓΠ, αυτή η υπηρεσία είναι παρόμοια με τηναρχιτεκτονική πελάτη/εξυπηρετητή του Ιστού. Η επεξεργασία χωρίζεται σε εργασίες στην πλευράτου εξυπηρετητή και του πελάτη.Ένας πελάτης τυπικά είναι ένας φυλλομετρητής. Ο εξυπηρετητής αποτελείται από ένα εξυπηρετητήΙστού και λογισμικό WebGIS. Ο πελάτης κάνει αίτηση για έναν χάρτη ή για κάποια επεξεργασίαγεωγραφικών δεδομένων μέσω του Ιστού στον απομακρυσμένο εξυπηρετητή. Ο εξυπηρετητήςμεταφράζει την αίτηση σε κάποια εσωτερική κωδικοποίηση και καλεί τις λειτουργίες ΣΓΠπερνώντας την αίτηση στο λογισμικό WebGIS. Το λογισμικό αυτό επιστρέφει το αποτέλεσμα πουμορφοποιείται, ώστε να ερμηνευθεί από τον ίδιο τον φυλλομετρητή ή με τη βοήθεια επιπλέονλειτουργικότητας από μία συνδεόμενη υπομονάδα (plug-in) ή ένα Java applet. Ο εξυπηρετητήςεπιστρέφει το αποτέλεσμα στον πελάτη για παρουσίαση ή στέλνει δεδομένα και εργαλεία ανάλυσηςστον πελάτη για χρήση στην πλευρά του (Gillavry 2000).Η χρήση των δικτυακών ΣΓΠ στο χώρο της επιστήμης των πυρκαγιών είναι πλέον πολύδιαδεδομένη, τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο, όσο και σε πιο τοπικό. Οι πιο γνωστές δικτυακέςεφαρμογές που σχετίζονται με τις δασικές πυρκαγιές είναι οι εξής:ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 25
  • 23. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας  Global Fire Information Management System (GFIMS)Το Παγκόσμιο Σύστημα Διαχείρισης Πληροφοριών Πυρκαγιάς (GFIMS) ενσωματώνει τεχνολογίεςτηλεπισκόπησης και ΣΓΠ με στόχο να προσφέρει πληροφορίες για τις πυρκαγιές στουςενδιαφερόμενους φορείς σε όλο τον κόσμο. Το GFIMS είναι ένα σύστημα παρακολούθησηςδασικών πυρκαγιών που φιλοξενείται στο Τμήμα Φυσικών Πόρων (NRD) του ΟργανισμούΤροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO).και δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τοΠανεπιστήμιο του Maryland, τη ΝASA και τον οργανισμό Conservation International. Με τοGFIMS οι χρήστες οπουδήποτε στον κόσμο μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες πουαφορούν τις πυρκαγιές σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Η δυνατότητα πολλαπλών λειτουργιών είναιένα βασικό χαρακτηριστικό του συγκεκριμένου συστήματος. Το Σχήμα 6 παρέχει μια επισκόπησητου GFIMS και περιγράφει τα κύρια στοιχεία με τα οποία παρέχονται στους χρήστες τα δεδομένατων πυρκαγιών. Σχήμα 6 Γραφική απεικόνιση του GFIMSΤο Fire Mapper Web (WFM) περιβάλλον (Εικ.1) σχεδιάστηκε χρησιμοποιώντας το Google WebToolkit (GWT) και ένα Java- πλαίσιο ανάπτυξης λογισμικού που χρησιμοποιείται για την ανάπτυξηπροηγμένων web εφαρμογών. Η λειτουργία WebGIS για το WFM παρέχεται μέσω μιας ανοικτούκώδικα πλατφόρμας σχεδίασης και δημοσίευσης χωρικών δεδομένων του MapServer.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 26
  • 24. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΕικόνα 1 Διαδικτυακή εφαρμογή Web Fire Mapper (Πηγή http://geonetwork4.fao.org/firemap/ τελευταία επίσκεψη 08 Απρ 2012)  Regional South East Asia Fire Danger Rating System (SEA FDRS)Ακραία καιρικά φαινόμενα όπως ξηρασίες και πλημμύρες συνήθως καταλήγουν σεπεριβαλλοντικές καταστροφές αξίας δισεκατομμυρίων δολάρια κάθε χρόνο. Το φαινόμενο El Ninoσχετίζεται με την ξηρασία που συμβαίνει συχνά στη Νοτιοανατολική Ασία με ποικίλη ένταση. Οιπαρατεταμένες ξηρασίες οδηγούν σε εκδήλωση δασικών πυρκαγιών σε μεγάλες περιοχές τηςΙνδονησίας, της Μαλαισίας, της Ταϊλάνδης και των Φιλιππίνων. Το FDRS της ΝοτιοανατολικήςΑσίας είναι ένα σύστημα που παρακολουθεί τον κίνδυνο πυρκαγιών και παρέχει πληροφορίες πουβοηθούν στη διαχείριση τους. Τα προϊόντα του FDRS μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τηνπρόβλεψη της συμπεριφοράς της φωτιάς καθώς και στην ανάπτυξη δράσεων για την προστασία τηςζωής, της περιουσίας και του περιβάλλοντος. Οι μετεωρολογικές μεταβλητές που χρησιμοποιούνται(θερμοκρασία, σχετική υγρασία, βροχόπτωση, ταχύτητα ανέμου) είναι εκείνες που μετρώνται σεμετεωρολογικούς σταθμούς σε όλη την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας (Εικ.2) Η χωρικήανάλυση των δεδομένων γίνεται με τη χρήση του λογισμικού ArcViewΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 27
  • 25. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΕικόνα 2 Οι τιμές που εμφανίζονται στο χάρτη παρουσιάζουν την περιεκτικότητα σε υγρασία της καύσιμης ύλης. Ο δείκτης FFMCχρησιμοποιείται ως εισροή για το δείκτη της πιθανής έναρξης και εξάπλωσης πυρκαγιών στην περιοχή.(http://www.met.gov.my/index.php?option=com_content&task=view&id=216&Itemid=1122 τελευταία επίσκεψη 10Απρ 2012)  Eurasian Experimental Fire Weather Information SystemΚαναδοί, Ρώσοι και Γερμανοί ερευνητές που ασχολούνται με τις δασικές πυρκαγιές έχουναναπτύξει μεθοδολογίες για τη καθημερινή συλλογή δεδομένων που αφορούν τον κίνδυνοεμφάνισης πυρκαγιάς για μεγάλα τμήματα της βόρειας Ευρώπης και της Ευρασίας. Δεδομένακαιρού από περισσότερες από 400 μετεωρολογικούς σταθμούς επεξεργάζονται καθημερινά, ώστενα παράγουν χάρτες κινδύνου εκδήλωσης πυρκαγιάς σύμφωνα με το καναδικό σύστημααξιολόγησης κινδύνου πυρκαγιάς (CFFDRS) (Εικ.3). Το Καναδικό σύστημα αποτελείται από δύοκύρια υποσυστήματα: το Μετεωρολογικό Δείκτη Πυρκαγιών (Fire Weather Index - FWI) και τοΣύστημα Πρόγνωσης Συμπεριφοράς της πυρκαγιάς (Fire Behavior Prediction System FBP)Αποτελείται από έξι μεταβλητές οι οποίες, ερμηνεύουν τις επιδράσεις της περιεχόμενης υγρασίαςτης καύσιμης ύλης και του ανέμου στην ενδεχόμενη ανάφλεξη και στην πιθανή συμπεριφορά μιαςπυρκαγιάς µε τη μορφή σχετικής αριθμητικής κλίμακας.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 28
  • 26. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Εικόνα 3 Ο μετεωρολογικός δείκτης πυρκαγιών για την Ευρασία. (Πηγή: http://www.fire.uni-freiburg.de/fwf/eurasia1.htm τελευταια επίσκεψη 08 Απρ 2012)  European Forest Fire Information System (EFFIS)Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS) είναι ένα σύστημα πουέχει αναπτυχθεί από το Κοινό Κέντρο Ερευνών (Joint Research Centre, JRC) και τη ΓενικήΔιεύθυνση Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο παρακολουθεί συνεχώς τηνκατάσταση στην Ευρώπη όσον αφορά τις δασικές πυρκαγιές. Το EFFIS παρέχει καθημερινάενημερωμένες και αξιόπιστες πληροφορίες, βοηθώντας τις πυροσβεστικές υπηρεσίες στα κράτημέλη της ΕΕ, το Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφόρησης (ΚΠΠ) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,καθώς και άλλες υπηρεσίες που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα. Παρέχονται χάρτεςκαι καθοριστικής σημασίας δεδομένα σχετικά με το μέγεθος των επιμέρους πυρκαγιών, τηντοποθεσία και το μέγεθος του κινδύνου στις διάφορες περιοχές (Εικ.4).Επιπλέον το JRC πρόσφατα έθεσε σε εφαρμογή ένα νέο σύστημα του EFFIS, το οποίο παρέχειλεπτομερείς πληροφορίες στο ΚΠΠ για την κατάσταση των επικίνδυνων πυρκαγιών στην Ευρώπηχρησιμοποιώντας τοπικές πληροφορίες για τις πληττόμενες περιοχές, όπως οι πληθυσμοί πουαντιμετωπίζουν κινδύνους, τα πλησιέστερα χωριά, οι κωμοπόλεις, τα οδικά δίκτυα και τανοσοκομεία. Το σύστημα επιτρέπει τη σύγκριση της κατάστασης πολλών ταυτόχρονων πυρκαγιώνστην Ευρώπη και βοηθάει το ΚΠΠ στη λήψη των αποφάσεών του, όταν πρόκειται για τηναποστολή πρόσθετων πυροσβεστικών αεροσκαφών.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 29
  • 27. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΑξίζει να σημειωθεί, τέλος, πως χρήσιμα δεδομένα για τις δασικές πυρκαγιές, για τον εντοπισμόσημείων φωτιάς από το διάστημα, καθώς και για μια γρήγορη εκτίμηση της έκτασης των καμένωνπεριοχών παρέχονται και από δορυφόρους όπως είναι ο Envisat του Ευρωπαϊκού ΟργανισμούΔιαστήματος.Εικόνα 4 Χάρτης επικινδυνότητας πυρκαγιάς για την Ευρώπη.(Πηγή: http://effis.jrc.ec.europa.eu/current-situation τελευταία επίσκεψη 06 Απρ 2012)  Alpine Forest Fire Warning System (ALPF FIRS) project Τον Ιούλιο του 2008, η UNISDR τις Συμβουλευτική Ομάδα για τις δασικές πυρκαγιές (WFAG) ακολούθησε τις προτάσεις των χωρών της περιοχή των Άλπεων για την αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων των δασικών πυρκαγιών και έτσι δημιουργήθηκε ένα δικτύου ανίχνευσης, εντοπισμού, έγκαιρης προειδοποίησης και συλλογής δεδομένων για τις δασικές πυρκαγιές (Εικ.5). Το έργο ALPF FIRS στοχεύει στη βελτίωση της πρόληψης των δασικών πυρκαγιών του χώρου των Άλπεων, με τη δημιουργία ενός κοινού συστήματος προειδοποίησης με βάση τις καιρικές συνθήκες. Ο κύριος στόχος είναι η ανάπτυξη ενός εργαλείου υποστήριξης αποφάσεων για τους φορείς που εμπλέκονται στην πρόληψη και καταστολής δασικών πυρκαγιών, που συνίστανται σε καθημερινή εκτίμηση του επίπεδο κινδύνου πυρκαγιάς Βασικός στόχος είναι ο ορισμός μιας κλίμακας για την κοινή ερμηνεία του βαθμού κινδύνου με αποτέλεσμα την εκπόνηση επιχειρησιακών σχεδίων ετοιμότητας.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 30
  • 28. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΕικόνα 5 Η περιοχή των Άλπεων στην οποία εφαρμόζεται το ALPF FIRS. ( Πηγή: http://www.alpffirs.eu/index.php τελευταία επίσκεψη 06 Απρ 2012) 2.5 Υπολογιστικό νέφος (Cloud computing)Το Cloud computing ή αλλιώς Υπολογιστικό νέφος (Σχήμα 7) αποτελεί τη μεταφορική έννοια γιατο διαδίκτυο. Συνήθως το διαδίκτυο παρουσιάζεται στα διαγράμματα δικτύου σαν σύννεφο με τοοποίο γίνεται η προσπάθεια να περιγραφεί ένα απομακρυσμένο σύνολο αξιόπιστων υπηρεσιών στοοποίο στηριζόμαστε, χωρίς όμως να ενδιαφέρει το πώς αυτό πραγματικά λειτουργεί. Η εικόνα τουσύννεφου αντιπροσωπεύει όλα τα υπόλοιπα που χρειάζονται για να δουλέψει το δίκτυο. Όπωςακριβώς συμβαίνει και με το ηλεκτρικό ρεύμα όπου ο καταναλωτής ασχολείται μόνο με το πουβρίσκεται μια πρίζα και όχι με το πώς παράγεται ή μεταφέρεται η ηλεκτρική ενέργεια.(Velt et al.2010)ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 31
  • 29. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Σχήμα 7 Λογικό διάγραμμα Cloud computing (Πηγή:http://en.wikipedia.org/wiki/File:Cloud_computing.svg τελευταία επίσκεψη 06 Απρ 2012)Το Cloud Computing είναι ένα σύστημα που επιτρέπει την εύκολη, on-demand (τη στιγμή πουζητείται) πρόσβαση μέσω δικτύου σε μια “κοινή δεξαμενή” από παραμετροποιήσιμουςυπολογιστικούς πόρους (π.χ. δίκτυα, servers, αποθηκευτικό χώρο, εφαρμογές και υπηρεσίες), οιοποίοι μπορούν πολύ εύκολα να παρακολουθηθούν και να αποδοθούν με πολύ μικρή παρέμβασητης διαχείρισης, ή αλληλεπίδρασης από τον πάροχο των υπηρεσιών. Αυτό το μοντέλο του Cloudπροάγει τη διαθεσιμότητα και απαρτίζεται από πέντε βασικά χαρακτηριστικά (on-demand self-service, ubiquitous network access, location independent resource pooling, Rapid elasticity,Measured Service), τρία μοντέλα παροχής-παράδοσης της υπηρεσίας (Software as a Service,Platform as a Service, Infrastructure as a Service) και τέσσερα μοντέλα υλοποίησης του (Privatecloud, Community cloud, Public cloud, Hybrid cloud).( Mell and Grance 2011)Το Cloud computing περιγράφει ένα νέο σύστημα παροχής υπηρεσιών πληροφορικής, με βάση ταπρωτόκολλα του διαδικτύου και αυτό συνεπάγεται με την τροφοδότηση των δυναμικών,κλιμακωτών και συχνά εικονικών πόρων. Είναι ένα υποπροϊόν εύκολης πρόσβασης (ease-of-access)σε απομακρυσμένες τοποθεσίες υπολογιστών από το διαδίκτυο. Αυτό μπορεί να γίνει με τη μορφήweb-based εργαλείων ή εφαρμογών που οι χρήστες μπορούν να έχουν πρόσβαση και μέσω ενόςπρογράμματος περιήγησης (web browser), σαν να είχαν τα προγράμματα εγκατασταθεί τοπικάστους δικούς τους υπολογιστές. Στην ουσία το υπολογιστικό νέφος επιτρέπει στους χρήστες νααποκτούν πρόσβαση σε εφαρμογές που στη πραγματικότητα είναι εγκατεστημένες σε διαφορετικήτοποθεσία από τους υπολογιστές τους ή οποιαδήποτε άλλη συσκευή σύνδεσης στο διαδίκτυο, ηοποία είναι συνήθως κάποιο μακρινό κέντρο δεδομένων.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 32
  • 30. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΟι πάροχοι του Cloud computing προσφέρουν εφαρμογές μέσω του διαδικτύου, οι οποίες είναιπροσβάσιμες από προγράμματα περιήγησης σταθερών υπολογιστών και εφαρμογές κινητών, ενώτο λογισμικό και τα δεδομένα θα είναι αποθηκευμένα σε διακομιστές σε μια απομακρυσμένητοποθεσία.Στα θεμέλια του Cloud computing είναι η ευρύτερη έννοια της σύγκλισης των υποδομών(Converged Infrastructure) και οι κοινές υπηρεσίες. Αυτό το είδος του περιβάλλοντος του κέντρουδεδομένων επιτρέπει στις επιχειρήσεις οργανώσουν τις εφαρμογές, ώστε να λειτουργήσουν αυτέςγρηγορότερα, με δυνατότητα ευκολότερης διαχείρισης και λιγότερης συντήρηση και παρέχονταςτην δυνατότητα να προσαρμόσει τους πληροφοριακούς πόρους (όπως servers και χωρητικότητα)για την κάλυψη κυμαινόμενης και απρόβλεπτης ζήτησης. Oι περισσότερες υποδομές του Cloudcomputing αποτελούνται από τις υπηρεσίες που παρέχονται μέσω κοινών κέντρων δεδομένων καιεμφανίζονται ως ένα ενιαίο σημείο πρόσβασης για τις ανάγκες των καταναλωτών.Το Cloud Computing προσφέρει τα ακόλουθα πλεονεκτήματα:Φροντίδα από τον ίδιο το χρήστη (Self-service provisioning). Επιτρέπεται στους χρήστες ναεφαρμόσουν τα δικά τους σύνολα από υπολογιστικούς πόρους σύμφωνα με τις ανάγκες τους, χωρίςτις καθυστερήσεις και τις επιπλοκές που έχει συνήθως η αγορά νέων υποδομών. Η ανάπτυξη καιτροποποίησή νέων τεχνολογιών επιτρέπουν τη βελτίωση της εμπειρίας του τελικού χρήστη τουCloud, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να γίνεται επίβλεψη, διαχείριση ή και επέκταση του υποκείμενουhardware.Επεκτασιμότητα (Scalability) Διακόπτεται πλέον η σχέση που υπήρχε ανάμεσα στις κυμαινόμενεςανάγκες μεμονωμένων χρηστών και στους τυπικούς περιορισμούς των υποδομών, και αυτόεπιτυγχάνεται, επειδή μπορεί να καλυφθεί άμεσα η αύξηση της ανάγκης για υπολογιστικούςπόρους, αλλά και να απελευθερωθούν, όταν αυτοί δεν είναι αναγκαίοι.Αξιοπιστία και ανοχή σε σφάλματα (Reliability and fault-tolerance) Δίνεται κυρίως έμφαση σεσυγκεκριμένα κομμάτια της υποδομής του δικτύου, ώστε αυτά να βελτιωθούν έως ότου νακαταστούν αξιόπιστα και να καλύψουν πλήρως τις ανάγκες των χρηστών. Επίσης αυτά τα επίπεδααξιοπιστίας μπορούν να τροποποιηθούν, χωρίς καμία μεσολάβηση του τελικού χρήστη.Βελτιστοποίηση και Σταθεροποίηση (Optimization & Consolidation). Μεγιστοποιεί τη χρήση καιαυξάνει την αποτελεσματικότητα της υπάρχουσας υποδομής και των πόρων της. Επεκτείνει τονκύκλο ζωής της και μειώνει τα έξοδα κεφαλαίου για την ανανέωση της.Ποιότητα υπηρεσίας (Quality of Service). Δίνεται η δυνατότητα στους διαχειριστές ναεπανεκτιμούν δυναμικά την ποιότητα των υπηρεσιών που σχετίζεται με τους χρήστες και τις ομάδεςαυτών για τους υπάρχοντες πόρους. Επιτρέπεται στον εκάστοτε οργανισμό να προσαρμόζεταιγρήγορα στις κυμαινόμενες συνθήκες χωρίς να παρέχει στους χρήστες περιττές πληροφορίες.Σαφώς προσδιορισμένη διασύνδεση προγραμματισμού εφαρμογών (Well defined API). Η χρήσηενός καλώς προσδιορισμένου και σταθερού API “απαγκιστρώνει” τους χρήστες από συγκεκριμένεςεμπορικές εταιρίες λειτουργικών πακέτων και βελτιώνει τη διαλειτουργικότητα (interoperability) μεΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 33
  • 31. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςέναν ολοένα και αναπτυσσόμενο αριθμό εργαλείων, αλλά και Cloud υπηρεσιών.Διαθεσιμότητα ανάλογα με την ανάγκη (As-needed availability). Ευθυγραμμίζει τη σπατάλη πόρωνμε την πραγματική χρήση τους επιτρέποντας έτσι στους εκάστοτε οργανισμούς να πληρώνουν μόνογια τους πόρους τους οποίους πραγματικά χρησιμοποιούν, και όταν τους χρειάζονται (Velte et al.2010). 2.6 Υπολογιστική πλατφόρμα του Venus-CΟι τεχνολογίες Cloud βασίζονται κυρίως στην εικονικοποίηση (virtualisation) και στον συνδυασμότεχνολογιών με στόχο, τόσο την ελαστική παροχή υπηρεσιών πληροφορικής, όσο και τηναποθήκευση δεδομένων καταβάλλοντας το κόστος μόνο για τους πόρους, οι οποίοι πραγματικά θαχρησιμοποιηθούν.Το VENUS-C (Virtual multidisciplinary EnviroNments USing Cloud infrastructures), αναπτύσσεικαι εγκαθιστά μια ποιότητα υπηρεσιών με γνώμονα την πλατφόρμα του Cloud computing με στόχοτην εξυπηρέτηση της έρευνας αξιοποιώντας τις προηγούμενες εμπειρίες και γνώσεις σε θέματαGrid και Super computing. Ο απώτερος στόχος είναι να εξαλειφθούν τα εμπόδια για την ευρύτερηυιοθέτηση των Cloud computing τεχνολογιών με το σχεδιασμό και την ανάπτυξη μιας κοινής βάσηςδεδομένων, αλλά και υπολογιστικής υποδομής πόρων που θα έχει λιγότερα προβλήματα κατά τηνεφαρμογή και θα είναι λιγότερο δαπανηρή στη λειτουργίας της.Τα μοντέλα προγραμματισμού είναι η σημαντική συμβολή του VENUS-C στην επιστημονικήκοινότητα. Σε συνδυασμό με τους μηχανισμούς πρόσβασης στα δεδομένα, τα μοντέλαπρογραμματισμού προσφέρονται στους ερευνητές με τη πλατφόρμα as-a-Service, δηλαδή ταμοντέλα λειτουργούν σε ένα κεντρικοποιημένο δίκτυο servers προκειμένου να διατίθενται ωςυπηρεσία.Μία από τις απαιτήσεις της VENUS-C αρχιτεκτονικής είναι να καθοριστεί ο τρόπος υποστήριξηςπολλαπλών μοντέλων προγραμματισμού ταυτόχρονα. Προκειμένου να απεμπλακεί ο ερευνητήςαπό τις ιδιαιτερότητες των διαφορετικών μοντέλων προγραμματισμού έχει οριστεί για τον καθέναμια υπηρεσία υποβολής εργασίας, όπου μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη δική τους μορφήδεδομένων και τα δικά του εργαλεία ανάλυσης και τη διαχειριστούν δικούς τους πόρους. Για τοσκοπό αυτό, το VENUS-C υποστηρίζει την Open Grid Forums Basic Execution Service (OGFBES) και την Job Submission Description Language (OGF JSDL). Το Σχήμα 8 απεικονίζει τηναρχιτεκτονική της VENUS-C πλατφόρμας διαχείρισης (Lezzi et al. 2011) .ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 34
  • 32. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Σχήμα 8 Σχηματική απεικόνιση της πλατφόρμας του Venus-C (Πηγή: Lezzi et al 2011)To VENUS-C στηρίζεται στην Azure cloud computing πλατφόρμα υπηρεσιών της Microsoft. Οβασικότερος ανταγωνιστής του Windows Azure Platform είναι το Elastic Compute Cloud (EC2). ανκαι πρόκειται για IAAS υπηρεσία. To EC2 διαχειρίζεται το cloud της Amazon, η οποία αυτή τηστιγμή κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς στις υπηρεσίες cloud computing. Ωστόσο τοWindows Azure Platform αποτελεί πλέον αξιόπιστη λύση. και αποκτά ολοένα μεγαλύτερο μερίδιοτης αγοράς Τα Windows Azure είναι μια εύχρηστη, αξιόπιστη και ισχυρή πλατφόρμα για εφαρμογέςκαι υπηρεσίες δικτύου και αποτελείται από τα εξής:  Windows Azure: ένα λειτουργικό σύστημα ως υπηρεσία  SQL Azure: μια πλήρης σχεσιακή βάση δεδομένων στο υπολογιστικό νέφος  AppFabric: αναλώσιμες υπηρεσίες δικτύου (web) που παρέχουν ασφαλή σύνδεση και εξωτερικό έλεγχο πρόσβασης στις εφαρμογές.  Πύλη Διαχείρισης (Management Portal): διαδικτυακή εφαρμογή για τη δημιουργία, διαχείριση και παρακολούθηση των υπηρεσιών του Windows Azure.  Εργαλεία ανάπτυξης λογισμού: προσφέρονται εργαλεία ανάπτυξης λογισμικού (SDKs) για προγραμματιστές, καθώς και υπηρεσίες οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν μεμονωμένα ή σε συνεργασία.Τα Windows Azure είναι μια as a Service (PaaS) πλατφόρμα που εκτελείται στους servers και τιςυποδομές δικτύου των κέντρων δεδομένων της Microsoft που είναι συνδεδεμένα με το διαδίκτυο. Ηπλατφόρμα περιλαμβάνει ένα εξαιρετικά επεκτάσιμο λειτουργικό σύστημα νέφους, έναν ιστόαποθήκευσης δεδομένων και υπηρεσίες που παρέχουν ασφαλή σύνδεση στις εφαρμογές πουαναπτύχθηκαν μέσα από τη χρήση των Windows Server 2008 &2010. Το Σχήμα 9 απεικονίζει ταΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 35
  • 33. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςκύρια συστατικά της Azure πλατφόρμας. Σχήμα 9 Συνιστώσες της πλατφόρμας Windows Azure (Πηγή: Jenning 2009).Σύμφωνα με τη Microsoft οι κύριες χρήσης της Azure πλατφόρμας είναι οι εξής:  προσθήκη δυνατότητας εξυπηρέτησης στο διαδίκτυο των υφιστάμενων πακέτων εφαρμογών  δημιουργία, τροποποίηση και διανομή εφαρμογών στο διαδίκτυο με την ελάχιστη δυνατή χρήση σε πόρους  εκτέλεση υπηρεσιών, όπως μεγάλου όγκου επεξεργασίας και αποθήκευσης δεδομένων, έντονοι ή υψηλού όγκου υπολογισμοί  δημιουργία, δοκιμή, εντοπισμός σφαλμάτων και διανομή των υπηρεσιών στο διαδίκτυο γρήγορα και ανέξοδα  μείωση του κόστους και των κινδύνων για την κατασκευή και την επέκταση σε πόρους  μείωση της προσπάθειας και του κόστους της πληροφορικής διαχείρισης.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 36
  • 34. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας 2.7 Virtual Fire: Πλατφόρμα διαδικτυακού Συστήματος Γεωγραφικών Πληροφοριών για τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών.Στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας και των Έκτακτων Αναγκών η ερευνητική ομάδα τουΕργαστηρίου Γεωγραφίας και Φυσικών Καταστροφών του Τμήματος Γεωγραφίας τουΠανεπιστημίου Αιγαίου, ανέπτυξε ένα διαδικτυακό γεωγραφικό σύστημα υποστήριξης αποφάσεωνκαι δράσεων σχετικά με την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών . Το πιλοτικό αυτό σύστημαεξασφαλίζει υπηρεσίες γεωπληροφορικών συστημάτων Web-GIS με χρήση δορυφορικών εικόνωνκαι αεροφωτογραφιών μεγάλης διακριτικής λεπτομέρειας, για το νησί της Λέσβου.Το Virtual Fire παρέχει υπηρεσίες όπως γεωγραφική απεικόνιση σε πραγματικό χρόνο τωνπυροσβεστικών οχημάτων, υδροφόρων, αεροπλάνων, αλλά και χρήσιμες γεωγραφικές πληροφορίεςσχετικά με δεξαμενές νερού και δρόμους, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα συντονισμού από τοΚέντρο Επιχειρήσεων αλλά και η άντληση πληροφοριών (εντοπισμού-απεικόνισης σημείων) γιατους πυροσβέστες.Επίσης καταδεικνύει τις περιοχές υψηλού κινδύνου για την εμφάνιση πυρκαγιάς και παρουσιάζειμια πρώτη εκτίμηση και αποτίμηση της εξέλιξης της πυρκαγιάς σε σχέση με τον τόπο και τον χρόνοεκδήλωσής της με τη χρήση ειδικών λογισμικών (FARSITE & Flammap). Η βασική διαφορά απόάλλα συστήματα είναι η χρήση πολλαπλών παραμέτρων στον αλγόριθμο ποσοτικού υπολογισμούτου κινδύνου, η παροχή υψηλής γεωγραφικής ανάλυσης, καθώς και η δυνατότητα ανανέωσης τηςπρόβλεψης του κινδύνου πυρκαγιάς εντός της ημέρας. Στην εκτίμηση του κινδύνου έναρξηςπυρκαγιάς καθώς και της εξάπλωσης της καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν οι μετεωρολογικέςπαράμετροι (ταχύτητα ανέμου, υγρασία καύσιμης ύλης, βροχόπτωση κ.α.), οι πληροφορίες τωνοποίων αντλούνται από πέντε αυτόματους τηλεμετρικούς μετεωρολογικούς σταθμούς και από ένασύστημα πρόβλεψης καιρού, στηριγμένο στο μοντέλο SKIRON της Ομάδας ΑτμοσφαιρικώνΜοντέλων και Πρόγνωσης Καιρού του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Φυσικά γιατην εκτίμηση του κινδύνου πυρκαγιάς δεν αρκούν μόνο οι μετεωρολογικοί παράγοντες γι’ αυτό καιλαμβάνονται υπόψη και οι κοινωνικοοικονομικές (οδικό δίκτυο, αποστάσεις από οικισμούς,ηλεκτροφόρα καλώδια, χωματερές κ.α.) και βιοφυσικές (τοπογραφία, βλάστηση, τύποιεδαφοκάλυψης, μοντέλα καύσιμης ύλης, κ.α.) παράμετροι. Οι φορείς-χρήστες έχουν τηδυνατότητα, χωρίς την ανάγκη γνώσης χειρισμού πολύπλοκων και εμπορικών λογισμικώνγεωπληροφορικής (GIS), να εφαρμόζουν και να αξιοποιούν εύκολα εφαρμογές, όπως πλοήγηση,υποβολή ερωτημάτων σε βάσεις δεδομένων, εντοπισμός σημείων ενδιαφέροντος, σύνδεσηφορητών Η/Υ και συσκευών GPS με το σύστημα, καθώς και να λαμβάνουν πληροφορίες, πουδιανέμονται από τους διαχειριστές του συστήματος6.6 http://blogs.msdn.com/b/msr_er/archive/2010/12/21/virtual-fire-system-aids-firefighters-in-wildfire-combat-and-prevention.aspx τελευταία επίσκεψη 06 Απρ 2012ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 37
  • 35. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας 2.8 Δείκτες και συστήματα εκτίμησης κινδύνου πυρκαγιώνΗ ορθολογική, ολοκληρωμένη διαχείριση και προστασία των δασών αποτελεί μονόδρομο για τιςσύγχρονες κοινωνίες, γι’ αυτό όλο και περισσότερα κράτη υιοθετούν συστήματα που επιτρέπουντην άμεση λήψη αποφάσεων σχετικά με την προστασία και διαχείριση των δασών. Ένα σύστημαπρόληψης και διαχείρισης κινδύνου δασικών πυρκαγιών, αποτελούμενο από το κατάλληλολογισμικό, τις εξειδικευμένες υπηρεσίες και τα αναγκαία χαρτογραφικά δεδομένα, μπορεί ναπαρέχει την πληροφοριακή υποστήριξη που χρειάζεται για την αντιμετώπιση και διαχείριση τουκινδύνου των δασικών πυρκαγιών σε όλα τα στάδια του φαινομένου, δίνοντας έτσι ένα σημαντικόεφόδιο στους αρμόδιους φορείς για ολοκληρωμένη διαχείριση και προστασία του δασικού πλούτουτους.Η παραγωγικότητα, η ασφάλεια, καθώς και η ποιότητα ζωής των πολιτών μπορούν να βελτιωθούνμε την ανάπτυξη ενός τέτοιου συστήματος, το οποίο προειδοποιεί άμεσα, προβλέπει τον κίνδυνοεκδήλωσης πυρκαγιάς, την εξάπλωσή της και παρέχει κρίσιμες πληροφορίες για τη διαχείριση κατάτην κρίση, για την αποτίμηση της ζημιάς και την υποστήριξη της διαδικασίας αποκατάστασης.Η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος δίνει τη δυνατότητα στους αρμόδιους φορείς να έχουνκαλύτερο σχεδιασμό κατά το στάδιο της προετοιμασίας και της ετοιμότητάς, αποτελεσματικότερηδιαχείριση του προσωπικού και των πόρων τους κατά την πρόληψη και αντιμετώπιση κινδύνων,άμεση ανταπόκριση σε περιπτώσεις καταστροφικών πυρκαγιών, αποδοτικότερη λήψη αποφάσεων,βελτιωμένο συντονισμό, ευέλικτη διαχείριση ενεργειών αποκατάστασης και καλύτερηπληροφόρηση των πολιτών.Οι τεχνολογίες συστημάτων γεωγραφικών πληροφοριών και τηλεπισκόπησης είναι τα βασικάσυστατικά από τα οποία αποτελούνται τα συστήματα αυτά. Η βασική τους λειτουργικότηταξεκινάει από την αξιοποίηση χαρτογραφικών δεδομένων που εισάγονται σε αυτά, σε συνδυασμό μεέξυπνες τεχνικές και αλγορίθμους, τους οποίους επεξεργάζονται. Τέλος παρέχουν στους χρήστεςένα σύνολο πληροφοριών, συμβάλλοντας, τόσο στην καλύτερη εκτίμηση κινδύνου δασικώνπυρκαγιών, όσο και στο συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων πριν και μετά την εκδήλωση τηςδασικής πυρκαγιάς.  Ο Σουηδικός Δείκτης Αξιολόγησης Κίνδυνου Πυρκαγιάς Angstrom (Swedish Angstrom Index)Το απλούστερο μοντέλο αξιολόγησης του κινδύνου πυρκαγιάς είναι ο σουηδικός δείκτης πουονομάζεται δείκτης Angstrom (Skvarenina et al. 2004). Ο δείκτης Angstrom χρησιμοποιεί μόνο τηθερμοκρασία και τη σχετική υγρασία κατά τον υπολογισμό του κινδύνου πυρκαγιάς και παρέχει μιαένδειξη του πιθανού αριθμού των πυρκαγιών για κάθε ημέρα. Ο Δείκτης Angstrom υπολογίζεταισύμφωνα με τον τύπο:ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 38
  • 36. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςόπου Ι = ο δείκτης Angstrom, R = η σχετική υγρασία (%), Τ = η θερμοκρασία αέρα (οC). Ο δείκτηςπαίρνει τιμές7: απίθανη η εμφάνιση πυρκαγιάς > 4,0 δυσμενείς συνθήκες εμφάνισης 4,0-2,5 πυρκαγιάς ευνοϊκές συνθήκες εμφάνισης 2,5-2,0 πυρκαγιάς πολύ πιθανή η εμφάνιση < 2,0 πυρκαγιάςΟ δείκτης Angstrom είναι χρήσιμος μόνο ως ένδειξη της ξηρότητας του αέρα. Δεν μπορεί ναπροβλέψει την κατάσταση της καύσιμης ύλης ή το σημαντικό ρόλο που παίζει ο άνεμος, καθώςαγνοεί τόσο τη βροχόπτωση, όσο τον άνεμο (Skvarenina et al. 2004, Willis et al. 2001).  Ο Ρωσικός Δείκτης Έναρξης Πυρκαγιάς ( Nesterov Ignition Index )Ο δείκτης Nesterov, που αναπτύχθηκε στη Ρωσία, έχει μια παρόμοια βάση με το δείκτη Angstrom.Ο δείκτης αυτός χρησιμοποιεί επίσης τη θερμοκρασία και σχετική υγρασία, αλλά επιπρόσθετα καιτην επίδραση των πρόσφατων βροχοπτώσεων για τον καθορισμό της αναφλεξιμότητας τηςκαύσιμης ύλης. Για τον υπολογισμό του δείκτη απαιτούνται ημερήσιες μετρήσεις θερμοκρασίας,θερμοκρασίας δρόσου και υγρασίας. Ο δείκτης αυξάνεται καθημερινά μέχρι να υπάρξειβροχόπτωση μεγαλύτερη από 3 mm οπότε και επιστρέφει στο μηδέν.Η ξηρότητα του καυσίμου υπολογίζεται με την παραδοχή ότι ο ρυθμός ξήρανσης σχετίζεται με τονκορεσμό των υδρατμών και ως εκ τούτου χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψη η θερμοκρασία τηςδρόσου.Ο υπολογισμός του δείκτη γίνεται σύμφωνα με τον τύπο:Όπου P είναι ο δείκτης Nesterov, W ο αριθμός ημερών από την τελευταία βροχόπτωση μεγαλύτερηαπό 3mm, t η θερμοκρασία ( οC ) και D η θερμοκρασία δρόσου ( οC ). Ο δείκτης παίρνει τιμές από< 300 έως > 10000 και έτσι έχουμε τις εξής πιθανότητες εμφάνισης πυρκαγιάς (Skvarenina et al.2004, Willis et al. 2001):7 Μικρότερες τιμές υψηλότερη πρόβλεψη πιθανότητας εμφάνισης πυρκαγιάς (Willis C, et al., 2001)ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 39
  • 37. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας < 300 1: Πολύ μικρή 301 < 1000 2: Μικρή 1000< 4000 3: Μέτρια 4001 < 10000 4: Υψηλή > 10000 5: Ακραία  Ο Γαλλικός Δείκτης Κινδύνου ΠυρκαγιάςΠρόκειται για ένα δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς που συνδυάζει τις εκροές από ένα δείκτη ξηρασίας,σε συνδυασμό με την ταχύτητα του ανέμου που θεωρείται ως το μέτρο του κινδύνου έναρξηςπυρκαγιάς. Το απόθεμα του εδαφικού νερού που τροφοδοτείται από το ημερήσιο ύψος βροχής αλλάμειώνεται από την πραγματική εξατμισοδιαπνοή των φυτών (real evapotranspiration of plantsRET), υπολογίζεται με έναν εμπειρικό τύπο με βάση τη μέση θερμοκρασία του αέρα. Έτσι έχουμετον τύπο:όπου:D = δείκτης ξηρασίαςC = διαθέσιμη χωρητικότητα νερού στο έδαφος (mm)E = η δυνητική εξατμισοδιαπνοή (Thornthwaite 1948) Fire Danger = Drought Index * WindspeedΕπομένως ο δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς βασίζεται στις ημερήσιες τιμές θερμοκρασίας αέρα,σχετικής υγρασίας, νεφοκάλυψης, ταχύτητας ανέμου και της αρχικής ποσότητας νερού στο έδαφος.  Ο Γερμανικός Δείκτης Κινδύνου Πυρκαγιάς (WBKZ-M68)Ο δείκτης αυτός χρησιμοποιήθηκε στη βορειοανατολική λεκάνη της Γερμανίας. Αναπτύχθηκε γιανα βελτιώσει την πρόβλεψη κινδύνου πυρκαγιάς σε αμιγείς συστάδες πεύκων. Βασίζεται στo δείκτηNesterov και λαμβάνει υπόψη τη θερμοκρασία και υδρατμούς της διαπνοής των φυτών καιυπολογίζει τον κίνδυνο πυρκαγιάς σε καθημερινή βάση. Ο αρχική φόρμα ήταν απαραίτητο ναεμπλουτιστεί, ώστε να λαμβάνονται υπόψη η βλάστηση και τα δεδομένα βροχόπτωσης (Käse 1969,Arpaci et al. 2010)ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 40
  • 38. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΌπου V = υδρατμοί της διαπνοής των φυτών και Τ= η θερμοκρασίαΣτον αρχικό υπολογισμό χρησιμοποιούνται δύο διορθώσεις μία για τη βροχόπτωση και μια για τηβλάστηση με αποτέλεσμα να τροποποιείται ο αρχικός δείκτης.Οι συντελεστές διόρθωσης είναι οι εξής:Διόρθωση ΒροχόπτωσηςΔιόρθωση ΒλάστησηςΒέβαια σήμερα η γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Deutscher Wetterdienst - DWD)8 παρέχειτην πρόβλεψη του κινδύνου των δασικών πυρκαγιών χρησιμοποιώντας το δείκτη ΔασικήςΠυρκαγιάς (Woodland Burning Index WBI). Ο δείκτης αυτός χρησιμοποιεί τα ωριαία δεδομένα τηςθερμοκρασίας του αέρα, της σχετική υγρασίας, της ταχύτητας του ανέμου, της βροχόπτωσης, τηςεισερχόμενη ακτινοβολίας, καθώς και, κατά την έναρξη της καλοκαιρινής περιόδου, τηνκαθημερινή μέτρηση του βάθους του χιονιού. Τα δεδομένα αυτά χρησιμοποιούνται για τηνεκτίμηση της υγρασίας του εδάφους και της περιεκτικότητας σε υγρασία της ανόργανης ύλης,προκειμένου να επιτευχθεί μια ένδειξη του ποσοστού των εύφλεκτων καυσίμων. Επιπλέον, ορυθμός εξάπλωσης της πυρκαγιάς υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τον FWI από το καναδικόσύστημα δασικών πυρκαγιών σε συνδυασμό με τον προγενέστερο M68 και έτσι προκύπτει η εξήςκλίμακα κινδύνου πυρκαγιών και δημιουργείται ένας τελικός χάρτης (Εικ 6):8 http://www.fire.uni-freiburg.de/fwf/de_fwf.htm τελευταία επίσκεψη 10Απρ 2012ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 41
  • 39. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας Βαθμός κινδύνου WBI επίπεδο Πολύ χαμηλός 1 Χαμηλός 2 Μέτριος 3 Υψηλός 4 Πολύ υψηλός 5 Εικόνα 6 Χάρτης Κινδύνου Πυρκαγιάς για τη Γερμανία (Πηγή: www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop τελευταία επίσκεψη 10 Απρ 2012)  Ο Καναδικός Δείκτης Αξιολόγησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών (CFWI)Η διαχείριση των δασών στον Καναδά αναλαμβάνεται κατά κύριο λόγο από τις 13 αυτόνομεςεπαρχίες (provinces και territories), καθώς σε αυτές ανήκει το μεγαλύτερο ποσοστό της γης. ΗΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 42
  • 40. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςομοσπονδιακή κυβέρνηση παραδίδοντας την αρμοδιότητα το 1930 στις επαρχίες έχει την ευθύνημόνο για τις ομοσπονδιακές εκτάσεις (National Parks, First Nations Reserves). Συγκεκριμένα ηδιαχείριση των ομοσπονδιακών εκτάσεων γίνεται από το Department of National Defense. Σταεθνικά πάρκα (National Parks) η διαχείριση περιλαμβάνει προγραμματισμένες φωτιές για τημείωση της καύσιμης ύλης και δράσεις πρόληψης όπως η παρακολούθηση και η έγκαιρηπροειδοποίηση πυρκαγιών. Η διαχείριση των δασικών πυρκαγιών γίνεται από τις κυβερνήσεις τωνεπαρχιών (provinces). Παρόλα αυτά η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει την ευθύνη για την ασφάλειατων πολιτών από φυσικές καταστροφές και προσφέρει υπηρεσίες πολιτικής προστασίας καιυποστήριξη στην διαχείριση πυρκαγιών μέσα από μια σειρά από ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Ηαποκεντρωμένη διαχείριση των πυρκαγιών από τις επαρχίες λειτουργεί αποτελεσματικά σεαντιπυρικές περιόδους με μέση ή χαμηλή επικινδυνότητα. Σε περιπτώσεις μεγάλης επικινδυνότηταςοι επαρχίες εξαρτώνται από τα μέσα πυρόσβεσης των γειτονικών τους επαρχιών. Μετά από μιασειρά σημαντικών πυρκαγιών ιδρύθηκε το 1981 το Canadian Interagency Forest Fire Centre(CIFFC). Το CIFFC έχει την ευθύνη διαχείρισης πληροφοριών και πόρων σχετικών με τηδιαχείριση πυρκαγιών μεταξύ των υπηρεσιών διαφόρων βαθμίδων (ομοσπονδιακών, επαρχιακών).Ο Καναδικός δείκτης αξιολόγησης κινδύνου πυρκαγιάς (CFWI, Van Wagner 1985). πουχρησιμοποιείται, δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1960 από την Καναδική Δασική Υπηρεσία. ΟCFWI δημιουργήθηκε κυρίως για τα κωνοφόρα δάση λαμβάνοντας υπόψη τις τιμές υγρασίας τριώνστρωμάτων καύσιμης ύλης: Περιεχόμενη υγρασία στρώματος νεκρής οργανικής ύλης (Fine FuelMoisture: FFMC), περιεχόμενη υγρασία ενός µη συμπαγούς οργανικού στρώματος (Duff moisture:DMC) και την περιεχόμενη υγρασία συμπαγούς οργανικού στρώματος (DC). Η FFMC συνδυάζεταιμε την ταχύτητα του ανέμου (Wind) για τον υπολογισμό του αρχικού ποσοστού εξάπλωσης μιαςδασικής πυρκαγιάς, ενώ η DMC και DC συνδυάζονται με τη συσσώρευση της βιομάζα; (δείκτηςBUI, ο οποίος υπολογίζει το ποσό της ξηρής καύσιμης ύλης για τη διατηρήσει μιας πυρκαγιάς). Οσυνδυασμός όλων των παραπάνω παραμέτρων οδηγεί στη δημιουργία του Μετεωρολογικού ΔείκτηΠυρκαγιών (FWI) που παρέχει την ένδειξη της ευκολίας έναρξης μιας πυρκαγιάς, της ποσοτικήεκτίμησης του ρυθμού εξάπλωσης του μετώπου της και τη σχετικής έντασης της (Σχήμα 10). Τατελευταία χρόνια το Καναδικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών9 (CFFDRS) έχειαναπτυχθεί περαιτέρω, ώστε να ενσωματωθούν οι πιθανές αιτίες έναρξης και η συμπεριφορά τηςφωτιάς σε διαφορετικούς τύπους καύσιμης ύλης, προσφέροντας ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημααξιολόγησης του κινδύνου πυρκαγιάς για τους διαφορετικούς τομείς του Καναδά (Σχήμα 11)(Lawson and Armitage 2008, Stocks et al 1989). Ο δείκτης παίρνει τιμές από <5 έως >30 οπότεέχουμε τις εξής κατηγορίες κινδύνου πυρκαγιάς:9 Το Καναδικό σύστημα αποτελείται από 2 κύρια υποσυστήματα: το μετεωρολογικό δείκτη πυρκαγιών (Fire Weather Index - FWI) και το σύστημα πρόγνωσης συμπεριφοράς πυρκαγιάς (Fire Behavior Prediction System -FBP) (Stocks et al 1989)ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 43
  • 41. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας <5 Πολύ χαμηλή 5-10 Χαμηλή 10-20 Μέτρια 20-30 Yψηλή >30 Πολύ υψηλή Σχήμα 10 Μετεωρολογικός Δείκτης Πυρκαγιών του Καναδά (FWI). Σχήμα 11 Καναδικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιών.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 44
  • 42. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΤο σύστημα είναι συνδεδεμένο με περισσότερους από 1000 σταθμούς στους οποίουςπραγματοποιούνται οι μετρήσεις και η χωρική εκτίμηση του κινδύνου υπολογίζεται με παρεμβολήκαι έτσι δημιουργείται ένας τελικός χάρτης (Εικ 7) Εικόνα 7 Χάρτης Κινδύνου Πυρκαγιάς για τον Καναδά ( Πηγή: http://www.ciffc.ca/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=30 τελευταία επίσκεψη 09 Απρ 2012)  Ο McArthur Δείκτης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών (FFDI)Η αξιολόγηση του κινδύνου πυρκαγιάς χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Αυστραλία το 1936.Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές στη νοτιοανατολική Αυστραλία το 1939, δόθηκε μεγαλύτερηβαρύτητα στη βελτίωση της διαχείρισης των πυρκαγιών. Ο δείκτης κινδύνου δασικών πυρκαγιώνMcArthur (FFDI)10 εισήχθη το 1958. Αυτό το μοντέλο συνεχίζει να αναπτύσσεται μέχρι καισήμερα. Η δομή του FFDI φαίνεται στο Σχήμα 12. Τα στοιχεία που απαιτούνται ως εισροές για νατρέξει το μοντέλο είναι η θερμοκρασία αέρα, η σχετική υγρασία, η ταχύτητα του ανέμουβροχόπτωση, ο χρόνος από την τελευταία βροχόπτωση, και ο Keetch και Byram Δείκτης Ξηρασίας(KBDI) (Keetch and Byram 1968). Το μέγεθος του δείκτη είναι ανάλογη προς την ταχύτηταδιάδοσης της φωτιάς, όταν αυτή καίει σε ανοικτό δάσος ευκαλύπτων, σε επίπεδο έδαφος και μεμέση επιφάνεια φορτίου καύσιμης ύλης 12 τόνους ανά εκτάριο. Στους τύπους βλάστησης, εκτόςτων ανοικτών δασών των ευκαλύπτων το ποσοστό της διασποράς μπορεί να ποικίλλει (Tian et al.2005). Ο δείκτης υποδιαιρείται σε κλάσεις κινδύνου πυρκαγιάς με βάση τη δυσκολία καταστολής10 http://en.wikipedia.org/wiki/McArthur_Forest_Fire_Danger_Index τελευταία επίσκεψη 09 Απρ 2012ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 45
  • 43. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςτης (Πινάκας 10) και εκτείνεται από το χαμηλό (Low), όταν υπάρχει μικρή δυσκολία καταστολήςέως το ακραίο (Catastrophic), όταν η κατάσβεση είναι εξαιρετικά δύσκολη έως αδύνατη, λόγω τουρυθμού εξάπλωσης και του ποσού των κηλίδων μπροστά από το μέτωπο της φωτιάς (Willis et al.2001). Σχήμα 12 Η δομή και οι εισροές του Mc Arthur δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς(Πηγή: Willis et al. 2001)Ο υπολογισμός του δείκτη FFDI γίνεται από τον τύπο:όπου DF είναι ο παράγοντας της ξηρασίας, Τ η θερμοκρασία του αέρα σε Κελσίου, V η ταχύτητατου ανέμου σε km/h και RH η σχετική υγρασία που εκφράζεται ως ποσοστό (Lucas 2010) και έτσιπροκύπτει η εξής κλίμακα κινδύνου πυρκαγιών: FDI FDR 0-11 Low Moderate 12-24 High 25-49 Very High 50-74 Severe 75-99 Extreme 100+ Catastrophic Πίνακας 10 Κατηγορίες δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς (FDI) μπορούν να αποδοθούν σε ένα περιγραφικό δείκτη αξιολόγησης κινδύνου πυρκαγιάς (FDR) (Πηγή: http://reg.bom.gov.au/weather-services/bushfire/ τελευταία επίσκεψη 10 Απρ 2012)ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 46
  • 44. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας  Το Αμερικανικό Σύστημα Αξιολόγησης Κινδύνου Πυρκαγιάς (US National Fire Danger Rating System)Στις Ηνωμένες. Πολιτείες οι υπηρεσίες έχουν την ευθύνη της πρόληψης και προστασίας από τιςδασικές πυρκαγιές κατατάσσονται σε 3 επίπεδα: Ομοσπονδιακές (Federal), Πολιτειακές (State) καιΤοπικές αρχές (Local). Οι ευθύνες προστασίας κατανέμονται με βάση, είτε το καθεστώςιδιοκτησίας των δασών (π.χ. ομοσπονδιακή ή πολιτειακή) είτε με βάση συγκεκριμένες εξαιρέσειςπου προκύπτουν από συμφωνίες (agreements) μεταξύ των υπηρεσιών. Με τον όρο Ομοσπονδιακέςεννοούνται οι τέσσερις υπηρεσίες που έχουν μέρος της ευθύνης της διαχείρισης της γης καιυπάγονται στο Department of Interior και το Department of Agriculture και είναι: Bureau of IndianAffairs, Bureau of Land Management, Fish and Wildlife Service, National Park Service, ForestService. Όλες μαζί οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες προστατεύουν περίπου 1,4 εκατομμύριατετραγωνικά χιλιόμετρα δασικών εκτάσεων, και δουλεύουν σε συνεργασία με τις πολιτειακέςδασικές υπηρεσίες (State Forestry Departments).Το Εθνικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιών (NFDRS) λειτουργεί από το 1978. Οκίνδυνος πυρκαγιάς εκφράζεται μέσω τριών επιμέρους δεικτών (Σχήμα 13). Σχήμα 13 Αμερικανικό Εθνικό Σύστημα Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιάς( Πηγή: Bradshaw et al. 1983)Η διάδοσης της πυρκαγιάς υπολογίζεται από το μαθηματικό μοντέλο του Rothermel (Rothermel1972), το οποίο λαμβάνει υπόψη του την επίδραση του ανέμου, την κλίση του εδάφους και τηνκαύσιμη ύλη.Ο δείκτης εμφάνισης συμβάντων (Occurrence Index ΟΙ) διαχωρίζεται σε δύο επιμέρους δείκτες: τοΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 47
  • 45. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςδείκτη εμφάνισης πυρκαγιών που οφείλονται σε ανθρωπογενής αίτια (MCOI) και το δείκτηεμφάνισης πυρκαγιών που οφείλονται σε κεραυνούς (LCOI).Ο δείκτης καύσης (Burning Index BI) εκφράζει τη συνολική προσπάθεια που απαιτείται για ναπεριοριστεί µια πυρκαγιά σε συγκεκριμένο τύπο καύσιμης ύλης. Ο δείκτης καύσης (ΒΙ) είναιαριθμητικά ισοδύναμος με 10 φορές το μήκος της φλόγας που έχει προβλεφθεί και με μονάδαμέτρησης τα πόδια (ft). Η εξίσωση που αναπτύχθηκε από Byram (1959) και δίνει τη δυνατότητα ναχρησιμοποιηθούν οι παράμετροι που είναι εκροές από το μοντέλο εξάπλωσης της πυρκαγιάς τουRothermel.Ο δείκτης φορτίου πυρκαγιών (Fire Load Index FLI) σχετίζεται με την συνολική προσπάθεια πουπρέπει να καταβληθεί για να αντιμετωπιστούν όλες οι πιθανές πυρκαγιές σε μια ορισμένη περιοχήκαι σε ορισμένο χρόνο και αποτελεί τον τελικό δείκτη επικινδυνότητας του συστήματος βάση τουοποίου προσδιορίζονται οι ενέργειες πρόληψης και η ετοιμότητα των εμπλεκομένων υπηρεσιών. Τοσύστημα είναι συνδεδεμένο με μετεωρολογικούς σταθμούς όπου μετρούνται και καταγράφονταιμετεωρολογικά δεδομένα, καθώς και στοιχεία για τη φυσική κατάσταση της καύσιμης ύλης.Ο τελικός δείκτης υπολογίζεται για τα σημεία αυτά, ενώ για την χωρική κατανομή τηςεπικινδυνότητας εφαρμόζεται παρεμβολή με τη μέθοδο της αντιστρόφου βαρύνουσας απόστασης(IDW) και έτσι δημιουργείται ένας τελικός χάρτης (Εικ 8). Εικόνα 8 Χάρτης Κινδύνου Πυρκαγιάς για τις Η.Π.Α. (Πηγή: http://www.wfas.net/images/firedanger/fd_class.png τελευταία επίσκεψη 06 Απρ2012)ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 48
  • 46. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίας  Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ενημέρωσης Δασικών Πυρκαγιών (European Forest Fire Information System EFFIS)Εξαιτίας του έντονου προβλήματος των δασικών πυρκαγιών, ιδιαίτερα στη νότια Ευρώπη, ηΕυρωπαϊκή Ένωση ίδρυσε το 1997 στο Κοινό Ερευνητικό Κέντρο (Joint Research Centre) με κύριοσκοπό την ανάπτυξη και την εφαρμογή μεθόδων εκτίμησης του κινδύνου πυρκαγιάς σε Ευρωπαϊκόεπίπεδο. Οι δείκτες που αναπτύχθηκαν, στατικοί και δυναμικοί, εκτιμούν την πιθανότητα έναρξηςπυρκαγιάς και τη δυνατότητα διάδοσής της. Οι μακροπρόθεσμοι δείκτες κινδύνου περιλαμβάνουνστατικές παραμέτρους όπως την τοπογραφία ή παραμέτρους που μεταβάλλονται με μικρό ρυθμό,τέτοιο ώστε να θεωρούνται σταθερές. Οι δυναμικοί δείκτες βασίζονται κυρίως στην κατάσταση τηςβλάστησης, η οποία περιγράφεται άμεσα μέσω μετεωρολογικών παραμέτρων ή έμμεσα μέσω τηςανάλυσης δεικτών βλάστησης που υπολογίζονται από τηλεπισκοπικά δεδομένα. Τέλος,χρησιμοποιώντας μετεωρολογικές παρατηρήσεις και τηλεπισκοπικά δεδομένα υπολογίζεται σεευρωπαϊκό επίπεδο ο δείκτης δυνητικών πυρκαγιών. Το μοντέλο πρόβλεψης κίνδυνου πυρκαγιάςτου EFFIS παράγει καθημερινά χάρτες (από μια έως 6 ημέρες) που παρουσιάζουν το αναμενόμενοεπίπεδο κινδύνου πυρκαγιάς στην ΕΕ, χρησιμοποιώντας μετεωρολογικά δεδομένα που λαμβάνονταικαθημερινά από τη γαλλική και γερμανική μετεωρολογική υπηρεσία (Meteo-France and DWD).Στο δίκτυο EFFIS έχει εγκριθεί και χρησιμοποιείται ο Μετεωρολογικός Δείκτης Πυρκαγιάς (FWI)που αναπτύχθηκε στον Καναδά με στόχο να υπολογιστεί το επίπεδο κινδύνου πυρκαγιάς σεολόκληρη την Ευρώπη. (Εικ. 9) Εικόνα 9 Χάρτης Κινδύνου Πυρκαγιάς για την Ευρώπη (Πηγή: http://effis-viewer.jrc.ec.europa.eu/wmi/viewer.html τελευταία επίσκεψη10 Απρ 2012)Ο κίνδυνος πυρκαγιάς χαρτογραφείται σε 5 κατηγορίες (πολύ χαμηλή, χαμηλή, μέση, υψηλή καιπολύ υψηλή) με χωρική ανάλυση περίπου 45 km. (MF δεδομένα) και 36 km (DWD δεδομένα). Οιτάξεις κινδύνου πυρκαγιάς είναι οι ίδιες για όλες τις χώρες και οι χάρτες που παράγονταιΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 49
  • 47. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςπαρουσιάζουν τη χωρική κατανομή του κινδύνου πυρκαγιάς για όλη την ΕΕ.Εκτός από τις τυποποιημένες κατηγορίες κινδύνου πυρκαγιάς, το EFFIS προσφέρει χάρτες, οιοποίοι βασίζονται στη σύγκριση των ημερήσιων επιπέδων κινδύνου πυρκαγιάς για τα τελευταία 50χρόνια χρησιμοποιώντας τις καθημερινές τιμές του δείκτη FWI που έχουν υπολογιστεί εκ νέουχρησιμοποιώντας το ECMWF ERA40 σύνολο δεδομένων. Επίσης μπορούν να δημιουργηθούνχάρτες με τους μέσους όρους του κινδύνου πυρκαγιάς για μια συγκεκριμένη περίοδο ή για έναχρονικό διάστημα ενδιαφέροντος.  Το Ελληνικό πλαίσιο εκτίμησης κινδύνου πυρκαγιάςΗ Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη σταπλαίσια των προσπαθειών για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών καισε εφαρμογή του Γενικού Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας με τη συνθηματική λέξη "Ξενοκράτης",καθώς και του εγκεκριμένου "Γενικού Σχεδίου Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών εξαιτίαςΔασικών Πυρκαγιών" εκδίδει κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου ημερήσιο δελτίοπρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιών υπό μορφή θεματικού χάρτη. Ο χάρτης αυτός αποτελείαναπόσπαστο μέρος του σχεδιασμού αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών, που συμβάλειαποτελεσματικά στην προληπτική οργάνωση και τον κρατικό συντονισμό, καθώς και στηνευαισθητοποίηση των πολιτών για την αποτροπή έναρξης δασικών πυρκαγιών από αμέλεια. ΟΗμερήσιος Χάρτης Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς, έχει κύριο στόχο να ενημερώσει, τους φορείςπου εμπλέκονται στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, για τις περιοχές που το επόμενο24ωρο είναι μεγάλη η επικινδυνότητα εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών, ως αποτέλεσμα τηςπαρουσίας και δράσης φυσικών αιτίων που δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για την εμφάνισητους συνδυαζόμενα με καταγραφές παλαιοτέρων ετών (ιστορικό αρχείο πυρκαγιών).Τα πέντε βασικά στοιχεία της πρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιάς είναι:  μοντέλα τα οποία αντιπροσωπεύουν τη σχέση ανάμεσα στην καύσιμη ύλη, τον καιρό, την τοπογραφία και την επίδραση τους στην πυρκαγιά  ένα σύστημα, το οποίο να συγκεντρώνει στοιχεία τα οποία δημιουργούν μετρήσεις πρόβλεψης.  μία διαδικασία, η οποία να μεταβάλλει τα εισερχόμενα και τα εξερχόμενα στοιχεία και να παρουσιάζει τα δεδομένα.  ένα σύστημα επικοινωνίας, το οποίο να μοιράζεται τις πληροφορίες για την πρόβλεψη κινδύνου πυρκαγιάς ανάμεσα στις περιοχές.  ένα σύστημα διατήρησης στοιχείων που να διατηρεί τα δεδομένα για ιστορική αναφορά.Λόγω της πολυπλοκότητας του φαινομένου των πυρκαγιών και της συμμετοχής πολλώνπαραγόντων σε αυτό που ορίζεται ως κίνδυνος πυρκαγιάς, μεθοδολογικά έχει υιοθετηθεί ηανάπτυξη ενός συστήματος δεικτών και όχι ενός μόνο δείκτη, με επικρατούσα προσέγγιση τηνΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 50
  • 48. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςακολουθούμενη από τα αμερικανικά και καναδικά συστήματα πυρκαγιάς (Ηνωμένων ΠολιτειώνNFDRS και Καναδά CFDRS) προσαρμοσμένα στην ιδιαιτερότητα της κάθε χώρας.Βασική επιδίωξη των συστημάτων προσδιορισμού κινδύνου πυρκαγιάς είναι η δυνατότηταπαρουσίασης των προβλέψεων με τη μορφή θεματικού χάρτη, που απεικονίζει τον κίνδυνο, όπωςαυτός εκτιμάται στα διάφορα γεωγραφικά διαμερίσματα της κάθε χώρας (Nunez et al 2000).Η παρουσίαση των στοιχείων σε μορφή χάρτη, έχει ως σκοπό τη συγκριτική αντιμετώπιση τωνδιαφόρων περιοχών που απεικονίζονται. Ο χάρτης κινδύνου πυρκαγιάς συντάσσεται συνήθως σεψηφιακή μορφή και μπορεί να αναβαθμίζεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα (καθημερινά). Για τησύνταξη του χάρτη λαμβάνονται υπόψη οι προβλέψεις της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίαςγια το επόμενο 24ωρο, καθώς και μετρήσεις της προηγηθείσης βροχόπτωσης, της υφισταμένηςθερμοκρασίας και σχετικής υγρασίας από τους μετεωρολογικούς της σταθμούς. Για το σκοπό αυτό,η ΕΜΥ παρέχει εικόνες των μετεωρολογικών της ραντάρ συμβάλλοντας έτσι στον προσδιορισμότης επικινδυνότητας μιας περιοχής σε δεδομένη χρονική στιγμή. Επειδή η ακρίβεια του χάρτηεξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την ακρίβεια των μετεωρολογικών προβλέψεων.αξιοποιούνται πληροφορίες που παρέχονται καθημερινά από τα δίκτυα των αυτόματωνμετεωρολογικών σταθμών που έχουν εγκατασταθεί σε διάφορα σημεία σε όλη την χώρα και απόάλλους οργανισμούς.11 Επισημαίνεται ότι η κατάσταση της βλάστησης, ως στοιχείο, συμβάλλει στησυνολικότερη εκτίμηση όσον αφορά τον κίνδυνο πυρκαγιάς και χαρακτηρίζεται από μη συνεχήμεταβολή, αντίθετα με τις μετεωρολογικές συνθήκες που μεταβάλλονται συνεχώς σε ημερήσιαβάση.Από το έτος 2003 η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας προκειμένου να εκτιμήσει τηνκατάσταση της βλάστησης στην έκδοση του ημερήσιου δελτίου πρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιάςπου εκδίδει κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, χρησιμοποιεί μεταξύ των άλλων καιδορυφορικές εικόνες MODIS του δορυφόρου TERRA, οι οποίες μετά από ειδική επεξεργασία,παρουσιάζουν με κατάλληλο χρωματικό κώδικα την κατάσταση της βλάστησης (ξηρότητα) για όλητη χώρα υπό μορφή θεματικού χάρτη. Συνεκτιμάται η κατάσταση της βλάστησης, ως προς τονετήσιο κύκλο ανάπτυξης και παραγωγής βιομάζας και ως προς την φυσιολογία των φυτικών ειδώνπου εμπλέκονται ως καύσιμη ύλη σε μια πυρκαγιά. Στα πλαίσια αυτά υπάρχει συνεργασία με τοΕργαστήριο Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης της Σχολής Δασολογίας και ΦυσικούΠεριβάλλοντος του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης για την παροχή επεξεργασμένων11 Μετεωρολογικούς σταθμούς έχουν εγκαταστήσει τα έξι Περιφερειακά Κέντρα Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου (Καβάλας, Θεσσαλονίκης, Βόλου, Ναυπλίου, Πατρών και Κρήτης) του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η ΔΕΗ, το Τμήμα Υδροοικονομίας της Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου, η Διεύθυνση Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, η Διεύθυνσης Πληροφορικής και Επικοινωνιών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, η Διεύθυνση Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας - Θράκης σε συνεργασία με το Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος και το Τμήμα Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Λέσβο.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 51
  • 49. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςδορυφορικών εικόνων πανελλαδικής κάλυψης σε μορφή κανονικοποιημενού δείκτη βλάστησης(NDVI), καθώς και με δασολόγους υπαλλήλους των κατά τόπους Δασικών Υπηρεσιών ή άλλωνφορέων για την συλλογή πρόσθετων στοιχείων υπαίθρου. Επιπλέον λαμβάνονται υπόψη στοιχείααπό μετρήσεις σχετικά με την περιεχόμενη υγρασία και το υδατικό δυναμικό στο φύλλωμαεπιλεγμένων ειδών της δασικής βλάστησης, που διενεργούνται για την περιοχή της Αττικής από τονΤομέα Δασικών Οικοσυστημάτων και Πυρκαγιών του Ινστιτούτου Μεσογειακών ΔασικώνΟικοσυστημάτων και Τεχνολογίας Δασικών Προϊόντων του ΕΛΓΟ "ΔΗΜΗΤΡΑ"(Εικ. 10).Οι χάρτες αυτοί κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου αναβαθμίζονται ανά δεκαήμερο,βασιζόμενοι στην επεξεργασία νεότερων (πιο επίκαιρης λήψης) δορυφορικών εικόνων. Ηαξιοπιστία των χαρτών ελέγχεται με επιτόπιες παρατηρήσεις.Η κατάταξη μιας περιοχής σε κατηγορία υψηλού κινδύνου, μια δεδομένη χρονική στιγμή, δενσημαίνει ότι θα έχουμε απαραίτητα πυρκαγιά στην περιοχή αυτή. Αυτός είναι και ο βασικός λόγοςπου δίδεται ιδιαίτερη σημασία στη συνεχή καταγραφή του ημερήσιου αριθμού πυρκαγιών, όπωςαυτές εμφανίσθηκαν σε διάφορες περιοχές της χώρας, του εμβαδού της καμένης έκτασης ανάπυρκαγιά και των αιτιών που τις προκάλεσαν, με σκοπό την επαλήθευση των προβλέψεων. Εικόνα 10 Θεματικός χάρτης στον οποίο απεικονίζεται η κατάσταση της βλάστησης στην Ελλάδα από 15 έως 21 Ιουλίου 2003. Ο χάρτης αυτός έχει προκύψει μετά από επεξεργασία δορυφορικών εικόνων MODIS TERRA Data. Η κατάσταση της βλάστησης είναι ανάλογη των τιμών του δείκτη βλάστησης NDVI (Πηγή: http://www.gscp.gr/ggpp/site/home/ws/promote/fisikes/pirkagies/deltio.csp τελευταία επίσκεψη 10 Απρ 2012)Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας στα πλαίσια των προσπαθειών για τηναποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, κατά τη διάρκεια της αντιπυρικήςπεριόδου, εκδίδει ημερήσιο δελτίο πρόληψης κινδύνου πυρκαγιάς, υπό μορφή θεματικού χάρτη,ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 52
  • 50. Ανασκόπηση Βιβλιογραφίαςστον οποίο απεικονίζονται πέντε (5) επίπεδα κινδύνου πυρκαγιάς, όπως αυτά εκτιμώνται σταδιάφορα γεωγραφικά συστήματα της χώρας μας.Το μέτρο αυτό οδηγεί στην άμεση λήψη πρόσθετων μέσων πρόληψης και ετοιμότητας από τουςφορείς που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, καθώς και στην αποφυγήάσκοπων επιφυλακών.Στον ημερήσιο χάρτη πρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιάς εμφανίζονται τα διοικητικά όρια τωνΔασαρχείων της χώρας, τα οποία και θεωρούνται ως το ελάχιστο γεωγραφικό διαμέρισμα στο οποίοεκτιμάται ο κίνδυνος. Η εκπόνηση του χάρτη ολοκληρώνεται στις 12:30 της προηγούμενης μέραςαπό την ημέρα για την οποία ισχύει. Αμέσως μετά τη σύνταξη του ο χάρτης γίνεται άμεσαδιαθέσιμος από την ιστοσελίδα της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (www.gscp.gr)από όπου μπορούν να ενημερώνονται όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς, οι εθελοντικές ομάδεςπυροπροστασίας, καθώς και όλοι οι ενδιαφερόμενοι πολίτες (Εικ.11).Στο χάρτη διακρίνονται τέσσερις (4) κανονικές κατηγορίες κινδύνου, χαμηλή, μέση, υψηλή καιπολύ υψηλή, βαθμολογούμενες αντίστοιχα με αριθμούς από το 1 ως το 4. Η κατηγορία με αριθμόπέντε (5), κατά κανόνα, εμφανίζεται σπάνια στο χάρτη. Η κατηγορία αυτή αντιστοιχεί σεκατάσταση συναγερμού. Τα κριτήρια για τον καθορισμό των κατηγοριών αυτών είναι οιπροβλέψεις των καιρικών φαινομένων (θερμοκρασία, σχετική υγρασία, άνεμοι κτλ) και ηκατάσταση της βλάστησης. Όσο επιβαρυντικός είναι καθένας από αυτούς τους παράγοντες, τόσοανεβαίνει η κατηγορία κινδύνου. Εικόνα 11 Χάρτης πρόβλεψης κίνδυνου πυρκαγιάς που εκδόθηκε από την Γ. Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας για την 31-07-2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 53
  • 51. Ανασκόπηση ΒιβλιογραφίαςΗ έννοια των κατηγοριών κινδύνου έχει ως εξής:  κατηγορία κινδύνου 1 (χαμηλή)Η πιθανότητα για εκδήλωση πυρκαγιάς δεν είναι ιδιαίτερα υψηλή. Εάν εκδηλωθεί πυρκαγιά, οισυνθήκες (κατάσταση καύσιμης ύλης, μετεωρολογικές συνθήκες) δε θα ευνοήσουν τη γρήγορηεξέλιξη της.  κατηγορία κινδύνου 2 (μέση)Ο κίνδυνος είναι συνήθης για τη θερινή περίοδο. Εφόσον υπάρξει αποτελεσματική αντίδραση σεκάθε εκδηλωμένη πυρκαγιά δεν πρέπει να εμφανιστούν προβλήματα ελέγχου. Οδασοπυροσβεστικός μηχανισμός θα πρέπει να είναι στην κανονική του, για την αντιπυρική περίοδο,στελέχωση και ετοιμότητα.  κατηγορία κινδύνου 3 (υψηλή)Ο κίνδυνος είναι υψηλός. Αναμένεται αυξημένος αριθμός πυρκαγιών, μέσης δυσκολίας ή αρκετέςπυρκαγιές που είναι δύσκολο να αντιμετωπισθούν, όταν οι τοπικές συνθήκες είναι ευνοϊκές(μορφολογία εδάφους, τοπικοί άνεμοι, κλπ). Και στις δύο περιπτώσεις είναι απαραίτητο νακαταβληθεί κάθε προσπάθεια για την άμεση κινητοποίηση του μηχανισμού, την αποφυγήοποιασδήποτε χρονοτριβής και την αποστολή επαρκών δυνάμεων, για να ολοκληρωθεί γρήγορα τοέργο της κατάσβεσης.  κατηγορία κινδύνου 4 (πολύ υψηλή)Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα υψηλός. Ο αριθμός των πυρκαγιών πιθανόν να είναι αρκετά μεγάλος,αλλά το κυριότερο η πυρκαγιές μπορεί να πάρουν μεγάλες διαστάσεις, εφόσον ξεφύγουν από τηναρχική προσβολή. Απαιτείται απόλυτη ετοιμότητα και πλήρης στελέχωση των δυνάμεωνκαταστολής. Όλες οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες (Περιφέρειες, OTA, Δασικές Υπηρεσίες. Αστυνομία,Στρατός, Εθελοντικές Οργανώσεις κλπ,) τίθενται σε επιφυλακή και δρουν σε αρωγή του έργου τουΠυροσβεστικού Σώματος σύμφωνα με τα προβλεπόμενα σχέδια για την κατάσταση κινδύνουκατηγορίας 4 (π.χ. οι περιπολίες πρόληψης και η αστυνόμευση των κρίσιμων δασικών εκτάσεων).  κατηγορία κινδύνου 5 (κατάσταση συναγερμού)Ο κίνδυνος είναι ακραίος. Οι συνθήκες (ισχυρός άνεμος, χαμηλή σχετική υγρασία, υψηλή σχετικήθερμοκρασία κλπ.) είναι πιθανό να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις με μεγάλο αριθμόπυρκαγιών ακραίας συμπεριφοράς. Επειδή αυτές οι δυσκολίες είναι δυνατόν να ξεπεράσουν τιςδυνατότητες του δασοπυροσβεστικού μηχανισμού, απαιτείται να μεγιστοποιηθούν οι προσπάθειεςπρόληψης και η ετοιμότητα του. Για την περίπτωση αυτή πρέπει να υπάρχει στο αντιπυρικό σχέδιο,αλλά και για κάθε εμπλεκόμενο σχέδια ετοιμότητας (αύξηση προσωπικού, έλεγχοι ετοιμότητας μεεπίγειες και εναέριες περιπολίες, μηνύματα ενημέρωσης των πολιτών, πλήρης κινητοποίησηΠεριφερειών, συνεργασία με την ΕΜΥ. κλπ) και συντονισμού με τους άλλους φορείς12.12 http://www.gscp.gr/ τελευταία επίσκεψη 10 Απρ 2012ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 54
  • 52. Μεθοδολογία 3. Μεθοδολογία 3.1. Περιοχή ΜελέτηςΤο νησί της Λέσβου βρίσκεται στο βορειοανατολικό Αιγαίο και καλύπτει μια έκταση 1.636 km 2 μεμια ποικιλία γεωλογικών σχηματισμών, τις κλιματικές συνθήκες, και της βλάστησης τύπους. Τοκλίμα είναι μεσογειακό, με ζεστά και ξηρά καλοκαίρια και ήπιους και συγκρατημένα βροχερούςχειμώνες. Έτσι για παράδειγμα η ετήσια μέση βροχόπτωση για το έτος 2011 ήταν 491 mm, με μέσηετήσια θερμοκρασία τους 17 οC με υψηλές όμως διακυμάνσεις μεταξύ μέγιστης και ελάχιστηςημερήσιας θερμοκρασίας (με την υψηλότερη θερμοκρασία 35.3 οC να καταγράφεται το μήναΙούλιο και 0,2 οC το μήνα Μάρτιο).13Το έδαφος της νήσου είναι λοφώδες και τραχύ, με ψηλότερη κορυφή των 960 m, ενώ κλίσειςμεγαλύτερες του 20% καλύπτουν σχεδόν τα δύο τρίτα του νησιού. Κυρίαρχη είναι η καλλιέργειατης ελιάς, αλλά καλλιεργούνται και άλλα είδη όπως σιτηρά και αμπέλια. Οι κύριοι τύποι βλάστησηςτης Λέσβου είναι θαμνώνες (φρύγανα και αείφυλλα σκληρόφυλλα), τα δάση θερμόφιλωνκωνοφόρων (Pinus brutia Ten.), τα δάση ορεινών κωνοφόρων (Pinus nigra Arnold), τα δάσηφυλλοβόλων (Quercus spp. και Castanea sativa Miller) και διάφοροι τύποι αζωνικής βλάστησης.Τα φρύγανα εντοπίζονται κυρίως στη δυτική Λέσβο σε περιοχές που βοσκούνται έντονα.Συναντώνται ακόμη σε περιοχές που έχουν καεί πρόσφατα ως ενδιάμεσο στάδιο της φυσικήςαναγέννησης των δασών και σε περιοχές που καλλιεργούνταν παλαιότερα και τα τελευταία χρόνιαέχουν εγκαταλειφθεί.Οι θαμνώνες αείφυλλων σκληρόφυλλων είναι διάσπαρτοι σε όλο το νησί και χαρακτηρίζονται απότην επικράτηση του είδους Quercus coccifera L (πουρνάρι).Τα δάση Pinus brutia (τραχεία πεύκη) καλύπτουν τη μεγαλύτερη έκταση των δασών της Λέσβου. Ησύνθεση του θαμνώδους υπορόφου ποικίλει ανάλογα με το γεωλογικό υπόστρωμα και τιςανθρώπινες επιδράσεις.Τα δάση Pinus nigra (μαύρη πεύκη) καλύπτουν μικρή έκταση σε υψόμετρα μεγαλύτερα των 700 mΗ παρουσία των δασών της Pinus nigra έχει μεγάλη σημασία για τη βιοποικιλότητα στην περιοχήτου Αιγαίου, καθώς πρόκειται για τύπο βλάστησης που πολύ σπάνια συναντάται στα νησιά.Τα δάση Castanea sativa (καστανιά) εντοπίζονται κυρίως στην περιοχή του ορεινού συγκροτήματοςτου Ολύμπου. Μικρότερης έκτασης είναι τα δάση καστανιάς που σχηματίζονται στην περιοχή τουΛεπέτυμνου και στη Δ. Λέσβο.Τα δάση φυλλοβόλων δρυών (Quercus spp.) σχηματίζονται κυρίως στο δυτικό τμήμα της Λέσβουκαι μπορεί να είναι αραιά ή να έχουν τη μορφή μικρών και πυκνών δασικών συστάδων. Πρόκειταιγια δασικά οικοσυστήματα υποβαθμισμένα σε μεγάλο βαθμό από την επίδραση της υλοτομίας, τηςυπερβολικής βόσκησης και των δασικών πυρκαγιών. Έτσι σε αρκετές θέσεις έχουν τη μορφή πολύ13 http://penteli.meteo.gr/stations/lesvos-thermi/ τελευταία επίσκεψη 10Απρ 2012ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 55
  • 53. Μεθοδολογίααραιών συστάδων(Μπαζός 2006).Πάνω από 1100 πυρκαγιές σημειώθηκαν κατά την περίοδο 1970-2011 και 76 για την αντιπυρικήπερίοδο 2011(Εικ.12), ενώ από τα στοιχεία προκύπτουν 425 km2 περίπου καμένη έκταση γης για τηνήσο κατά την περίοδο 1970 έως 2011 (Πίνακας 11). Καμένη έκταση (σε στρέμματα) στη νήσο Λέσβου κατά τα έτη 1970 - 2011 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0 Πίνακας 11Καμένη έκταση γης σε στρέμματα στη νήσο Λέσβου κατά τα έτη 1970 – 2011 Εικόνα 12 Σημεία έναρξης πυρκαγιών κατά την αντιπυρική περίοδο 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 56
  • 54. Μεθοδολογία 3.2. Συνισταμένες του βαθμού επικινδυνότηταςΗ μοντελοποίηση και χαρτογράφηση του βαθμού επικινδυνότητας έναρξης και διάδοσης τωνδασικών πυρκαγιών μπορεί να εξεταστεί σε διάφορες χωρικές και χρονικές αναλύσεις. Χωρικάδιακρίνεται σε εθνικό-περιφερειακό και σε τοπικό επίπεδο, ενώ χρονικά διακρίνεται σεμακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο επίπεδο. Η μακροπρόθεσμη εκτίμηση του κινδύνου στοχεύειστη θέσπιση γενικών και περισσότερο μόνιμων διαχειριστικών πλάνων αναφορικά με την πρόληψη,έγκαιρη επέμβαση και καταστολή, ενώ από την άλλη η βραχυπρόθεσμη εκτίμηση του κινδύνουαπαιτείται για την έγκαιρη λήψη αποφάσεων σε δραστηριότητες άμεσης επέμβασης καικαταστολής. Οι ηπειρωτικές χωρικές κλίμακες βοηθούν τους διαχειριστές, ώστε να θέτουν σεεφαρμογή γενικά διαχειριστικά πλάνα, ενώ οι τοπικές χωρικές κλίμακες υιοθετούνται γιασυγκεκριμένες ενέργειες πρόληψης και καταστολής των πυρκαγιών σε μικρές περιοχές. Αναφορικάμε τη διάκριση του βαθμού επικινδυνότητας των δασικών πυρκαγιών (Fire Danger) θα πρέπει νατονιστεί ότι αυτό συνίσταται από τον κίνδυνο έναρξης (Fire Risk) και από τον κίνδυνο διάδοσης(Fire Hazard). Ο κίνδυνος έναρξης σχετίζεται κύρια με ανθρώπινες δραστηριότητες και γενικά μεμεγέθη που επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από αυτές καθώς και με παράγοντες που δηλώνουν τηγενικότερη κοινωνικοοικονομική κατάσταση. Στον αντίποδα ο κίνδυνος διάδοσης σχετίζεται άμεσαμε τρεις ομάδες μεταβλητών, την καύσιμη ύλη, τη τοπογραφία και τα μετεωρολογικά δεδομένα. Ησχηματική απεικόνιση των προαναφερομένων εννοιών παρουσιάζεται στο Σχήμα. 14 (Κούτσιας καιΚαρτέρης 1999). Σχήμα 14 Συνιστώσες του βαθμού επικινδυνότητας των δασικών πυρκαγιών.Ο Δείκτης Κινδύνου Έναρξης Πυρκαγιάς (Fire Ignition Index FII) που έχει δημιουργηθεί από τοΕργαστήριο Γεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών για τη νήσο Λέσβου αποτελεί σύνθεση των τριώνΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 57
  • 55. Μεθοδολογίαδεικτών: του Μετεωρολογικό Δείκτη Κινδύνου (Fire Weather Index FWI)14, του δείκτη κίνδυνουέναρξης λόγω της τοπογραφίας, του είδους βλάστησης και της κατάστασής της (Fire Hazard IndexFHI) και από τον δείκτη κίνδυνου διάδοσης λόγω ανθρωπογενών παραμέτρων (Fire Risk IndexFRI). Η σχέση μεταξύ εμφάνισης της πυρκαγιάς και των παραμέτρων-μεταβλητών πουενσωματώνονται στους παραπάνω δείκτες βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία και μοντελοποιήθηκε μετη χρήση τεχνητών νευρωνικών δικτύων (Neural Network NN) και με την υποστήριξη τωνΣυστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS), ενώ έχει σχεδιαστεί ειδικό λογισμικό, το οποίομπορεί να “εκπαιδεύσει” τα νευρωνικά δίκτυα βάση της εμφάνισης των περιστατικών πυρκαγιώνπου εκδηλώθηκαν στην περιοχή σε χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον δύο δεκαετιών. Η σύνθεση τουτελικού δείκτη από το συνδυασμό των τριών επιμέρους δεικτών έγινε με τις μεθόδους τηςπολυκριτηριακής ανάλυσης και συγκεκριμένα με τη διαδικασία της Αναλυτικής Ιεράρχησης(Analytic Hierarchy Process AHP) (Σχήμα 15) Σχήμα 15 Διάγραμμα ροής μεθοδολογίας. (Πηγή: Vasilakos et al. 2007)Εφόσον δεν λαμβάνεται υπόψη η κατηγοριοποίηση των πυρκαγιών ως προς τα αποτελέσματα τους(π.χ. καμένη έκταση), ο δείκτης υπολογίζει τον κίνδυνο έναρξης για οποιαδήποτε πυρκαγιάανεξαρτήτως μεγέθους. Για την καλύτερη κατανόηση του τελικού χάρτη από τους χρήστες ο14 Πέντε αυτόματοι τηλεμετρικοί μετεωρολογικοί σταθμοί και ένα σύστημα πρόβλεψης καιρού, στηριγμένο στο μοντέλο SKIRONτης Ομάδας Ατμοσφαιρικών Μοντέλων και Πρόγνωσης Καιρού του Τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, παρέχουν όλατα απαραίτητα δεδομένα για την έγκαιρη διάγνωση του κινδύνου πυρκαγιάς.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 58
  • 56. Μεθοδολογίαδείκτης κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς ταξινομήθηκε σε πέντε (5) κατηγορίες: Χαμηλός (0-40),Μεσαίος (41-60), Υψηλός (61-80), Πολύ υψηλός (81-90) και Ακραίος (91-100)15. Μέσα λοιπόν απόαυτό το σύστημα χωρικής και χρονικής πρόγνωσης του κινδύνου για την εκδήλωση πυρκαγιώνπαράγονται ημερήσιοι χάρτες κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, οι οποίοι θα δείχνουν τοποιες περιοχές είναι πιο ευάλωτες και χρήζουν άμεσης προστασίας, βάση των πέντε (5) κατηγοριώνκινδύνου που ορίσθηκαν παραπάνω. Σημαντικό τμήμα υπολογισμού του δείκτη, αλλά και ο λόγοςαπό τον οποίο δημιουργείται η ημερήσια διακύμανση του, είναι τα μετεωρολογικά δεδομένα, ενώ ηβλάστηση και η τοπογραφία αποτελούν τους σταθερούς καθοριστικούς παράγοντες του κινδύνουεμφάνισης και εξάπλωσης των πυρκαγιών (Vasilakos et al. 2007) (Εικ.13). Εικόνα 13 Δείκτης Κινδύνου Έναρξης Πυρκαγιάς την 04 Ιουλίου 2011. 3.3. Μοντέλα πρόβλεψης πυρκαγιάςΟι μετεωρολογικές συνθήκες επηρεάζουν σημαντικά τους παράγοντες που συνηγορούν τόσο στηνέναρξη, όσο και στην εξάπλωση μιας πυρκαγιάς. Ο άνεμος είναι ο καθοριστικός παράγοντας πουρυθμίζει την εξέλιξης και την κατεύθυνση μιας πυρκαγιάς. Η θερμοκρασία του αέρα επηρεάζει τηφωτιά, καθώς επιδρά στη σχετική υγρασία και την ατμοσφαιρική αστάθεια, ενώ η θερμοκρασία καιη υγρασία της καύσιμης ύλης επηρεάζουν το χρόνο της ανάφλεξης και καύσης της.Τα χαρακτηριστικά της τοπογραφίας που συμβάλλουν στην πρόβλεψη της συμπεριφοράς μιας15 Ο δείκτης κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς παίρνει τιμές 0-100 λόγω του ότι αποτελεί το σταθμισμένο άθροισμα των τριών παραπάνω δεικτών οι οποίοι έχουν τιμές από 0-100 (Vasilakos et al. 2007)ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 59
  • 57. Μεθοδολογίαπυρκαγιάς είναι η έκθεση, η κλίση, το υψόμετρο και η διαμόρφωση του εδάφους. Διαφορετικήσυγκέντρωση καύσιμης ύλης παρατηρείται ανάλογα με την έκθεση ως προς τον ορίζοντα.Συγκεκριμένα η καύσιμη ύλη ξεραίνεται ταχύτερα στις νότιες εκθέσεις, μια και οι νότιες εκθέσειςδέχονται την ηλιακή ακτινοβολία περισσότερο χρονικό διάστημα. Όσο αυξάνεται το υψόμετροαυξάνεται και η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μεταβάλλεται ηβλάστηση, άρα και διαμόρφωση του τοπίου. Τέλος, η έντονη διαμόρφωση του εδάφους μπορεί ναδημιουργήσει τοπικά επιτάχυνση της ταχύτητας του ανέμου με συνέπεια την πρόκληση άκρωςεπικίνδυνης συμπεριφοράς της φωτιάς.Τα μοντέλα και τα πρότυπα είτε είναι βασισμένα εξολοκλήρου στους φυσικοχημικούς νόμους, είτεείναι ημι-εμπειρικά. Ένα πολύ ευρέως χρησιμοποιημένο μαθηματικό πρότυπο είναι αυτό τουRothermel που ενσωματώνεται στα συστήματα πρόβλεψης πυρκαγιάς BehavePlus, Flammap καιFARSITE (Rothermel 1972, 1983, Andrews 1986, Finney 1998).Πρόκειται για υπολογιστικά προγράμματα που αποτελούνται από µία συλλογή μαθηματικώνμοντέλων (αλγορίθμων) που περιγράφουν τη φωτιά και το περιβάλλον της και χρησιμοποιούνταικυρίως για την πρόβλεψη της συμπεριφοράς μιας πυρκαγιάς µε σκοπό τη διαχείρισή της (Andrews1986, Rothermel 1972, Rothermel 1991).Το σύστημα πρόβλεψης συμπεριφοράς πυρκαγιάς BehavePlus επιτρέπει τόσο τη δημιουργίαμοντέλου καύσιμης ύλης για τον καλύτερο προσδιορισμό της συμπεριφοράς πυρκαγιάς σε µίασυγκεκριμένη θέση, όσο και την πρόβλεψη της συμπεριφοράς μιας πυρκαγιάς, λαμβάνοντας υπόψητην καύσιμη ύλη, την τοπογραφία και τις μετεωρολογικές συνθήκες (Andrews et al. 2005).Το λογισμικό Flammap σχεδιάστηκε για να επεκτείνει την εφαρμογή αυτών των μοντέλων σεεπίπεδο πεδίου (landscape) όπου οι απαραίτητες εισροές θα έχουν χαρτογραφηθεί με την χρήσηΣυστημάτων Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS). Όλοι οι υπολογισμοί συμπεριφοράς πυρκαγιώνθεωρούν ότι η υγρασία καύσιμης ύλης, η ταχύτητα και η διεύθυνση του ανέμου είναι σταθερές στοχρόνο. Το Flammap σχεδιάστηκε για να ερευνά τη χωρική διαφοροποίηση της συμπεριφοράς τηςφωτιάς, έτσι εφαρμόζει το ίδιο σετ χωρικών εισροών που χρησιμοποιεί και το FARSITE (Finney1998).Το FARSITE (Fire Area Simulator) από την άλλη πλευρά είναι ένα από τα κύρια συστήματαπροσομοίωσης της φωτιάς που αναπτύχθηκε την τελευταία δεκαετία για να περιγράψει τηεξάπλωση και τη συμπεριφορά των δασικών πυρκαγιών στο χώρο και το χρόνο. Το μοντέλοεξάπλωσης πυρκαγιάς FARSITE υπολογίζει ένταση πυρκαγιάς και ταχύτητα εξάπλωσης γιαπολυάριθμα σημεία κατά μήκος του τοπίου χρησιμοποιώντας το μοντέλο πυρικής συμπεριφοράςτου Rothermel (1972), ενώ η εξέλιξη της φωτιάς χωρικά προσομοιώνεται ως ελλειπτικό κύμαδιάδοσης σύμφωνα µε την Αρχή Huygens. Η Αρχή του Huygens ουσιαστικά δηλώνει ότι ένα κύμαμπορεί να μεταδοθεί από πολλά σημεία στην άκρη του, τα οποία συμπεριφέρονται ως ανεξάρτητεςπηγές μικρότερων κυμάτων (Σχήμα 16) (Finney 1998).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 60
  • 58. ΜεθοδολογίαΣχήμα 16 Απεικόνιση της αρχής του Huygens χρησιμοποιώντας μικρά ελλειπτικά κύματα (α) σε σταθερές συνθήκες χρησιμοποιούνται μικρά κύματα σταθερού σχήματος και μεγέθους για να διατηρηθεί το ελλειπτικό σχήμα της φωτιάς στο χρόνο, (β) σε μεταβαλλόμενεςσυνθήκες φαίνεται η εξάρτηση του μεγέθους του μικρού κύματος από το μοντέλο καύσιμης ύλης και την επιρροή που ασκεί το διάνυσμα άνεμος-κλίση στο σχήμα και τον προσανατολισμό του κύματος (Finney 1998).Στα πλαίσια του VENUS-C, η εφαρμογή που ανέπτυξε το Εργαστήριο Γεωγραφίας ΦυσικώνΚαταστροφών περιλαμβάνει σύστημα πρόβλεψης πυρκαγιάς που συντίθεται από μια βάσηδεδομένων για την αποτύπωση του πεδίου εφαρμογής της πρόβλεψης, πληροφορίες για τηνκαύσιμη υλη, τη μετεωρολογία, τη κλιματολογία και ένα λογισμικό που ενσωματώνει τα πρότυπακαι εξισώσεις για τον υπολογισμό της εξέλιξης του μετώπου πυρκαγιάς σε συνάρτηση με το χρόνο.Έτσι με τον εντοπισμό του σημείου έναρξης της πυρκαγιάς και με την ύπαρξη ήδη στο σύστηματων στοιχείων από την περιοχή (μοντέλα καύσιμης ύλης, ταχύτητα και διεύθυνση του ανέμου,ποσότητα και ποιότητα των καυσίμων, τοπογραφία, κ.λπ.), δημιουργούνται οι χάρτες πουαντιπροσωπεύουν γραφικά τη διάδοση και την ένταση της δασικής πυρκαγιάς για διαφορετικέςπεριοχές και χρόνους. Αυτό έχει ως στόχο οι επικεφαλείς των πυροσβεστικών δυνάμεων, νασχεδιάσουν ένα πλάνο λειτουργίας για την καταπολέμηση της δασικής πυρκαγιάς, επιλέγοντας τονκαλύτερο τρόπο και τα κατάλληλα μέσα για την κατάσβεση της. Το πλεονέκτημα αυτής τηςμεθόδου είναι ότι μπορεί να απεικονίσει τα αποτελέσματα σε πραγματικές γεωγραφικέςσυντεταγμένες, δίνοντας τη δυνατότητα να ενσωματωθούν και άλλες απαραίτητες πληροφορίεςχρήσιμες στην κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών όπως το οδικό δίκτυο, υδάτινοι πόροι, αστικέςπεριοχές, αξίες σε κίνδυνο, κ.λπ.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 61
  • 59. Μεθοδολογία 4. Αποτελέσματα – Συζήτηση 4.1. Συλλογή δεδομένων και σύγκριση των υπό εξέταση δεικτών κινδύνου πυρκαγιάςΤα πρωτογενή δεδομένα βρίσκονται στα αρχεία της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας(ΓΓΠΠ), της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και του Εργαστήριου Γεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών(ΕΓΦΚ) (ψηφιακά δεδομένα, δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης για τα νησιά της ΠεριφέρειαςΒορείου Αιγαίου, ορθοφωτοχάρτες 1998, θεματικοί και τοπογραφικοί χάρτες) ενώ η επιλογή τωνχαρτογραφικών υποβάθρων έγινε από τις βάσεις δεδομένων Bing MapsΧρησιμοποιήθηκε το Ψηφιακό Μοντέλο Εδάφους (DEM) µε ανάλυση 30 m, και µε ψηφιοποιημένααρχεία (shape file) την ακτογραμμή του νησιού, τους 14 τύπους κάλυψης γης, τους οικισμούς καιτο οδικό δίκτυο του νησιού, κατηγοριοποιημένο σε κύριο, δευτερεύον και αγροτικό.Το σύστημα αναφορά που επιλέχθηκε για την αναπαράσταση των γεωγραφικών δεδομένων είναι τοΕΓΣΑ87. Το σύστημα ΕΓΣΑ87 είναι συμβατό με τις απαιτήσεις της σύγχρονης τεχνολογίαςδεδομένου ότι εφαρμόζεται σε γεωκεντρικό ελλειψοειδές και αποτελεί πλέον σήμερα το επίσημογεωδαιτικό σύστημα αναφοράς της χώρας 16Για το χρονικό διάστημα από 01-06-2011 μέχρι 30-09-2011 πραγματοποιήθηκε καταγραφή τουδείκτη κινδύνου πυρκαγιάς τόσο της ΓΓΠΠ, όσο και του ΕΓΦΚ (Πίνακας 12) και επιχειρήθηκε ναγίνει μια σύγκριση, μία αντιπαραβολή ουσιαστικά αυτών των δύο δεικτών, για να ελεγχθεί ηαξιοπιστία του καθενός σε συνάρτηση με τη γένεση συμβάντων πυρκαγιάς και κατά πόσο υπάρχειαλληλεπίδραση και σχέση μεταξύ τους. Επειδή όμως ο δείκτης που εκδίδεται από την ΓΓΠΠ είναισημειακός17 και ο δείκτης επικινδυνότητας που εκδίδεται από το ΕΓΦΚ είναι χωρικός και παίρνειδιάφορες τιμές (0-100), διαβαθμίστηκε και αυτός στην κλίμακα από 1 έως 5. Βέβαια θα πρέπει νατονιστεί ότι η κατάταξη μιας περιοχής σε κατηγορία υψηλού κινδύνου, μια δεδομένη χρονικήστιγμή, δε σημαίνει ότι θα έχουμε κατ’ ανάγκη πυρκαγιά στην περιοχή αυτή. Αυτός είναι και οβασικός λόγος που δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στη συνεχή καταγραφή του ημερήσιου αριθμούπυρκαγιών, όπως αυτές εμφανίστηκαν σε διάφορες περιοχές της νήσου, του εμβαδού της καμένηςέκτασης ανά πυρκαγιά και των αιτιών που τις προκάλεσαν, με σκοπό την επαλήθευση τωνπροβλέψεων. Τέλος ο δείκτης του ΕΓΦΚ υπολογίζει τον κίνδυνο έναρξης για οποιαδήποτεπυρκαγιά ανεξαρτήτως μεγέθους.Μέσα από το πρόγραμμα υπολογιστικού νέφους, έγινε χρήση της υποδομής Windows Azure16 Το σύστημα ΕΓΣΑ87 εφαρμόζεται στην Εγκάρσια Μερκατορική Προβολή και στο ελλειψοειδές GRS80 (με μεγάλο ημιάξοναa=6378137m και επιπλάτυνση f=1/298,25722). Η απεικόνιση έχει την ιδιότητα της συμμορφίας. Με το σύστημα αυτό η χώραπεριέχεται σε μία μόνο ζώνη με κεντρικό μεσημβρινό λ0=24° από το μεσημβρινό του Greenwich (Χατζόπουλος 2009).17 βλέπε παραπάνω σ.σ 52-53ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 62
  • 60. Μεθοδολογία(Εικ.14) που υποστηρίζεται από τη Microsoft και δόθηκε η δυνατότητα επεξεργασίας, υπολογισμούτου δείκτη κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς για τη νήσο Λέσβου για την αντιπυρική περίοδο του έτους2011 και αποθήκευσης των (ASCII18) δεδομένων και σε μορφή εικόνας (png). Οι εικόνες αυτέςκατηγοριοποιήθηκαν για κάθε μήνα (Ιούνιος - Σεπτέμβριος) της περιόδου 2011 ξεχωριστά και στησυνέχεια ποσοστοποιήθηκε η τιμής της κλίμακας (1-5) κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς για κάθε ώρατης ημέρας. Για την σύγκριση των δυο δεικτών χρησιμοποιήθηκε το ημερήσιο δελτίο πρόληψηςκινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ και το ποσοστό του δείκτη κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς του ΕΓΦΚτης 12ης μεσημβρινής, το ποσοστό του δείκτη τη συγκεκριμένη μέρα που εκδηλώθηκε πυρκαγιά καιτο ποσοστό του δείκτη την ώρα έναρξης του συμβάντος (Πίνακας 12 & 14). Έτσι προέκυψαν μιασειρά από πίνακες: Εικόνα 14 Η Windows Azure πλατφόρμα που χρησιμοποιήθηκε για την επεξεργασία και αποθήκευση των δεδομένων.18 Αμερικανικός Πρότυπος Κώδικας για Ανταλλαγή Πληροφοριών (American Standard Code for Information Interchange)http://el.wikipedia.org/wiki/ASCII τελευταία επίσκεψη 20 Απρ 2012ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 63
  • 61. Μεθοδολογία Ποσοστό του Ποσοστό του Ποσοστό του Ποσοστό του Ποσοστό του Δείκτης Ημερήσιος δείκτη κινδύνου δείκτη κινδύνου δείκτη κινδύνου δείκτη κινδύνου δείκτη κινδύνου κινδύνου Χάρτης πυρκαγιάς 1ης πυρκαγιάς 2ης πυρκαγιάς 3ης πυρκαγιάς 4ης πυρκαγιάς 5ης πυρκαγιάς τουΑ/Α Ημερομηνία κινδύνου κατηγορίας του κατηγορίας του κατηγορίας του κατηγορίας του κατηγορίας του Εργαστηρίου πυρκαγιών Εργαστηρίου Εργαστηρίου Εργαστηρίου Εργαστηρίου Εργαστηρίου Γ.Φ.Κ την 12η Γ.Γ.Π.Π Γ.Φ.Κ την 12η Γ.Φ.Κ την 12η Γ.Φ.Κ την 12η Γ.Φ.Κ την 12η Γ.Φ.Κ την 12η μεσημβρινή μεσημβρινή μεσημβρινή μεσημβρινή μεσημβρινή μεσημβρινή 1 01/06/2011 1 2 19.95% 76.87% 3.18% 0% 0% 2 02/06/2011 1 2 18.12% 77.67% 4.21% 0% 0% 3 03/06/2011 1 2 16.19% 78.59% 5.22% 0% 0% 4 04/06/2011 1 2 10.03% 72.67% 17.30% 0% 0% 5 05/06/2011 1 2 6.70% 64.40% 28.90% 0% 0% 6 06/06/2011 1 2 10.43% 80.34% 9.23% 0% 0% 7 07/06/2011 1 2 10.58% 80.36% 9.06% 0% 0% 8 08/06/2011 1 2 7.89% 79.36% 12.75% 0% 0% 9 09/06/2011 1 2 7.66% 78.07% 14.27% 0% 0%10 10/06/2011 1 2 21.52% 73.99% 4.49% 0% 0%11 11/06/2011 2 2 8.57% 71.39% 20.05% 0% 0%12 12/06/2011 1 2 34.87% 63.97% 1.16% 0% 0%13 13/06/2011 1 2 19.21% 77.71% 3.08% 0% 0%14 14/06/2011 1 2 16.37% 79.02% 4.62% 0% 0%15 15/06/2011 1 2 15.06% 79.74% 5.20% 0% 0%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 64
  • 62. Μεθοδολογία16 16/06/2011 1 2 58.29% 41.19% 0.53% 0% 0%17 17/06/2011 1 2 13.88% 80.25% 5.86% 0% 0%18 18/06/2011 1 2 8.03% 70.01% 21.96% 0% 0%19 19/06/2011 2 2 6.56% 63.92% 29.52% 0% 0%20 20/06/2011 1 2 7.89% 78.95% 13.16% 0% 0%21 21/06/2011 3 2 10.27% 80.75% 8.98% 0% 0%22 22/06/2011 3 2 10.38% 80.48% 9.13% 0% 0%23 23/06/2011 3 2 9.55% 80.37% 10.08% 0% 0%24 24/06/2011 3 2 9.69% 79.56% 10.75% 0% 0%25 25/06/2011 2 2 4.43% 51.66% 43.91% 0% 0%26 26/06/2011 3 2 7.92% 69.48% 22.60% 0% 0%27 27/06/2011 2 2 11.16% 81.17% 7.67% 0% 0%28 28/06/2011 2 2 11.81% 80.33% 7.86% 0% 0%29 29/06/2011 2 2 15.49% 78.75% 5.76% 0% 0%30 30/06/2011 2 2 15.93% 79.08% 4.98% 0% 0%31 01/07/2011 2 2 11.88% 68.97% 19.15% 0.0000000000% 0%32 02/07/2011 2 2 4.53% 59.01% 36.44% 0.0140153300% 0%33 03/07/2011 2 3 3.28% 46.85% 49.82% 0.0500126100% 0%34 04/07/2011 2 2 4.64% 70.71% 24.65% 0.0000000000% 0%35 05/07/2011 2 2 2.11% 58.71% 39.18% 0.0022129470% 0%36 06/07/2011 2 2 2.20% 58.63% 39.17% 0.0032456560% 0%37 07/07/2011 2 2 3.06% 64.58% 32.36% 0.0020654180% 0%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 65
  • 63. Μεθοδολογία38 08/07/2011 3 2 2.02% 57.06% 40.92% 0.0039833050% 0%39 09/07/2011 3 3 3.07% 43.72% 53.10% 0.1146307000% 0%40 10/07/2011 3 3 2.86% 40.99% 56.03% 0.1243676000% 0%41 11/07/2011 3 2 1.81% 54.12% 44.06% 0.0061962530% 0%42 12/07/2011 3 2 2.83% 61.61% 35.55% 0.0029505970% 0%43 13/07/2011 3 2 2.39% 59.24% 38.37% 0.0033931860% 0%44 14/07/2011 3 2 3.72% 66.59% 29.69% 0.0014752980% 0%45 15/07/2011 3 2 3.14% 63.33% 33.53% 0.0029505970% 0%46 16/07/2011 3 3 2.44% 38.85% 58.54% 0.1712821000% 0%47 17/07/2011 2 3 2.24% 36.87% 60.68% 0.2153936000% 0%48 18/07/2011 2 2 1.74% 50.07% 48.18% 0.0100320300% 0%49 19/07/2011 2 2 1.71% 51.79% 46.49% 0.0104746200% 0%50 20/07/2011 2 3 1.33% 47.81% 50.84% 0.0153431000% 0%51 21/07/2011 2 2 2.08% 60.22% 37.69% 0.0036882460% 0%52 22/07/2011 2 2 2.19% 59.53% 38.28% 0.0045734250% 0%53 23/07/2011 2 3 2.72% 41.26% 55.88% 0.1438416000% 0%54 24/07/2011 2 3 2.31% 36.99% 60.47% 0.2310317000% 0%55 25/07/2011 2 2 3.02% 64.44% 32.53% 0.0019178880% 0%56 26/07/2011 2 2 4.41% 68.31% 27.27% 0.0028030670% 0%57 27/07/2011 2 2 3.18% 64.57% 32.24% 0.0045734250% 0%58 28/07/2011 3 2 2.07% 55.38% 42.54% 0.0079666110% 0%59 29/07/2011 3 2 3.59% 66.60% 29.80% 0.0047209550% 0%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 66
  • 64. Μεθοδολογία60 30/07/2011 2 3 2.66% 43.57% 53.64% 0.1304164000% 0%61 31/07/2011 2 3 3.14% 46.07% 50.66% 0.1324818000% 0%62 01/08/2011 2 3 1.16% 40.30% 58.52% 0.02227701% 0%63 02/08/2011 2 3 1.08% 40.13% 58.78% 0.01947394% 0%64 03/08/2011 3 3 1.09% 48.06% 50.83% 0.01431039% 0%65 04/08/2011 3 2 1.27% 49.97% 48.75% 0.01283510% 0%66 05/08/2011 3 3 1.13% 42.58% 56.28% 0.01445792% 0%67 06/08/2011 4 2 3.04% 48.49% 48.31% 0.15402110% 0%68 07/08/2011 4 2 3.32% 51.65% 44.90% 0.13971080% 0%69 08/08/2011 3 2 1.60% 52.75% 45.64% 0.01106474% 0%70 09/08/2011 3 3 1.29% 40.55% 58.15% 0.01475298% 0%71 10/08/2011 3 3 1.35% 41.62% 57.01% 0.01490051% 0%72 11/08/2011 4 2 6.69% 75.15% 18.16% 0.00000000% 0%73 12/08/2011 3 2 1.87% 59.06% 39.07% 0.00295060% 0%74 13/08/2011 3 3 2.58% 43.14% 54.12% 0.15638160% 0%75 14/08/2011 2 3 2.09% 36.59% 61.09% 0.24298160% 0%76 15/08/2011 2 3 1.28% 40.35% 58.36% 0.02198195% 0%77 16/08/2011 2 3 1.25% 37.34% 61.38% 0.02611278% 0%78 17/08/2011 3 3 1.20% 38.53% 60.24% 0.02508007% 0%79 18/08/2011 4 3 1.10% 38.85% 60.03% 0.01770358% 0%80 19/08/2011 4 3 1.06% 43.15% 55.78% 0.01313016% 0%81 20/08/2011 4 3 2.17% 39.36% 58.34% 0.13794040% 0%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 67
  • 65. Μεθοδολογία82 21/08/2011 4 3 2.27% 36.21% 61.33% 0.19709990% 0%83 22/08/2011 4 3 1.19% 44.52% 54.27% 0.01327769% 0%84 23/08/2011 3 3 1.30% 45.07% 53.62% 0.01150733% 0%85 24/08/2011 4 3 1.33% 44.81% 53.85% 0.01224498% 0%86 25/08/2011 4 3 0.99% 36.49% 62.49% 0.02257206% 0%87 26/08/2011 4 2 1.84% 56.05% 42.10% 0.00855673% 0%88 27/08/2011 3 2 3.11% 48.66% 48.06% 0.17615060% 0%89 28/08/2011 3 2 4.68% 63.76% 31.52% 0.03894788% 0%90 29/08/2011 3 2 4.97% 72.64% 22.39% 0.00177036% 0%91 30/08/2011 2 2 1.43% 50.86% 47.70% 0.00678637% 0%92 31/08/2011 2 3 1.34% 40.69% 57.96% 0.01431039% 0%93 01/09/2011 2 3 1.65% 47.01% 51.33% 0.008409200% 0%94 02/09/2011 2 3 1.54% 45.85% 52.60% 0.013867800% 0%95 03/09/2011 3 3 2.14% 35.85% 61.74% 0.271159800% 0%96 04/09/2011 3 2 3.53% 52.54% 43.90% 0.027293020% 0%97 05/09/2011 3 2 2.51% 60.23% 37.26% 0.001622828% 0%98 06/09/2011 3 2 2.05% 55.82% 42.13% 0.001917888% 0%99 07/09/2011 3 2 3.24% 64.20% 32.55% 0.000295060% 0%100 08/09/2011 2 2 3.24% 64.44% 32.32% 0.000000000% 0%101 09/09/2011 2 2 1.87% 55.08% 43.04% 0.005163544% 0%102 10/09/2011 2 3 2.55% 42.83% 54.50% 0.116696100% 0%103 11/09/2011 3 3 2.83% 42.18% 54.94% 0.046914490% 0%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 68
  • 66. Μεθοδολογία104 12/09/2011 3 2 1.94% 55.37% 42.70% 0.002212947% 0%105 13/09/2011 3 2 2.21% 56.06% 41.72% 0.003098127% 0%106 14/09/2011 2 2 1.85% 52.61% 45.54% 0.004278365% 0%107 15/09/2011 2 3 1.57% 48.27% 50.16% 0.005163544% 0%108 16/09/2011 2 2 2.61% 60.29% 37.10% 0.001475298% 0%109 17/09/2011 3 3 2.82% 40.88% 56.19% 0.109762200% 0%110 18/09/2011 2 3 3.37% 46.42% 50.14% 0.071256910% 0%111 19/09/2011 2 2 4.01% 67.94% 28.05% 0.000295060% 0%112 20/09/2011 2 2 2.32% 60.56% 37.12% 0.002212947% 0%113 21/09/2011 1 2 18.65% 65.74% 15.61% 0.003688246% 0%114 22/09/2011 1 2 13.46% 76.12% 10.42% 0.000000000% 0%115 23/09/2011 1 2 6.56% 75.96% 17.47% 0.000000000% 0%116 24/09/2011 1 2 3.78% 53.54% 42.67% 0.006048723% 0%117 25/09/2011 2 2 3.81% 53.33% 42.84% 0.011507330% 0%118 26/09/2011 3 2 5.05% 71.48% 23.47% 0.000000000% 0%119 27/09/2011 3 2 7.56% 75.87% 16.58% 0.000000000% 0%120 28/09/2011 3 2 8.56% 77.39% 14.05% 0.000000000% 0%121 29/09/2011 3 2 7.98% 76.75% 15.27% 0.000000000% 0%122 30/09/2011 3 2 5.77% 73.63% 20.60% 0.000000000% 0% Πίνακας 12 Καταγραφή του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ. για την χρονική περίοδο από 01 Ιουνίου 2011 έως 30 Σεπτεμβρίου 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 69
  • 67. Μεθοδολογία Σύγκριση των υπό εξέταση δεικτών επικινδυνότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Παρατηρήθηκε η εξής σχέση μεταξύ του δείκτη της ΓΓΠΠ και του ΕΓΦΚ (Πίνακας 13 Σχήμα 17) λαμβάνοντας βέβαια υπόψη την επικρατούσα τιμή του δείκτη του ΕΓΦΚ κατά τη 12η μεσημβρινή, καθώς ο δείκτης αυτός μεταβάλλεται χωρικά και χρονικά. Από τη σύγκριση φαίνεται ο δείκτης της ΓΓΠΠ να εμφανίζεται κατά 42% υψηλότερος καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου από το δείκτη του ΕΓΦΚ, ενώ αντίθετα ο δείκτης του ΕΓΦΚ βρέθηκε κατά 19% μεγαλύτερος από το δείκτη της ΓΓΠΠ Τέλος οι δύο δείκτες ήταν σύμφωνοι κατά 39%. Δείκτης ΕΓΦΚ μεγαλύτερος Δείκτης ΓΓΠΠ ίσος σεΔείκτης ΓΓΠΠ μεγαλύτερος σε σε σχέση με το δείκτη της σχέση με το δείκτη του Σύνολοσχέση με το δείκτη του ΕΓΦΚ ΓΓΠΠ ΕΓΦΚ 52 23 47 122 42% 19% 39% 100% Πίνακας 13 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ και του ΕΓΦΚ από 01 Ιουνίου έως 30 Σεπτεμβρίου. Σχήμα 17 Σύγκριση δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς. ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 70
  • 68. Μεθοδολογία Ποσοστό του Ποσοστό του Ποσοστό του Ποσοστό του Ποσοστό του Ημερήσιος Δείκτης Επικρατούσα δείκτη κινδύνου δείκτη κινδύνου δείκτη κινδύνου δείκτη κινδύνου δείκτη κινδύνου Ώρα Χάρτης κινδύνου τιμή τοΑ/ Τοποθεσία έναρξης πυρκαγιάς 1ης πυρκαγιάς 2ης πυρκαγιάς 3ης πυρκαγιάς 4ης πυρκαγιάς 5ης Ημερομηνία έναρξης κινδύνου πυρκαγιάς του συγκεκριμένο Α πυρκαγιάς κατηγορίας του κατηγορίας του κατηγορίας του κατηγορίας του κατηγορίας του πυρκαγιάς πυρκαγιών Εργαστηρίου χρονικό Εργαστηρίου Εργαστηρίου Εργαστηρίου Εργαστηρίου Εργαστηρίου Γ.Γ.Π.Π Γ.Φ.Κ διάστημα Γ.Φ.Κ Γ.Φ.Κ Γ.Φ.Κ Γ.Φ.Κ Γ.Φ.Κ 1 07/06/2011 Αποθήκα 15:45 1 3 2 9.39% 78.39% 12.21% 0% 0% 2 16/06/2011 Παγανή 14:05 1 2 1 54.22% 43.80% 1.98% 0% 0% 3 16/06/2011 Ακράσι 13:55 1 1 1 54.22% 43.80% 1.98% 0% 0% 4 16/06/2011 Αμπελικό Ρογκάδα 18:40 1 1 2 29.99% 68.19% 1.81% 0% 0% 5 16/06/2011 Αμπελικό Χαλκιά 19:35 1 1 2 21.43% 76.97% 1.60% 0% 0% 6 22/06/2011 Βαφειός 22:50 3 2 2 15.49% 80.18% 4.33% 0% 0% 7 24/06/2011 Λουτρόπολη Θερμής 15:00 3 3 2 7.52% 77.50% 14.98% 0% 0% 8 25/06/2011 Σταυρός 11:40 2 3 2 4.43% 51.66% 43.91% 0% 0% 9 26/06/2011 Μετόχι – Καλλονή 20:35 3 3 2 11.00% 73.77% 15.23% 0% 0%10 27/06/2011 Νέες Κυδωνίες 12:50 2 2 2 10.07% 81.17% 8.76% 0% 0%11 27/06/2011 Χωματερή Μολύβου 20:35 2 2 2 18.61% 76.88% 4.51% 0% 0%12 30/06/2011 Αγ. Φωκάς 14:00 2 2 2 13.39% 79.37% 7.24% 0% 0%13 04/07/2011 Αγιάσος 13:00 2 3 2 3.85% 67.72% 28.42% 0.000295% 0% Αγ. Λεμονή –14 04/07/2011 15:30 2 3 2 3.12% 64.29% 32.59% 0.000738% 0% Μήθυμνα(Ραχώνας)15 08/07/2011 Λουτρά 07:15 3 3 2 6.65% 77.49% 15.86% 0% 0% Αγ. Λεμονή –16 08/07/2011 15:20 3 3 2 1.79% 51.60% 46.60% 0.010032% 0% Μήθυμνα17 09/07/2011 Πέτρα 21:30 3 3 3 3.28% 47.82% 48.87% 0.0423% 0%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 71
  • 69. Μεθοδολογία18 09/07/2011 Μήθυμνα 23:05 3 2 2 4.44% 57.68% 37.86% 0.0127% 0% Κλοπέδη Αγ.19 11/07/2011 15:05 3 3 3 1.50% 48.34% 50.15% 0.012245% 0% Παρασκευή20 11/07/2011 Βαφειός 18:05 3 3 3 1.44% 47.20% 51.34% 0.017113% 0% Βαφειός –21 11/07/2011 19:30 3 3 2 1.71% 54.01% 44.27% 0.003836% 0% Λιμνοδεξαμενή Βουναράκι –22 11/07/2011 22:20 3 3 2 2.67% 63.57% 33.75% 0% 0% Μυτιλήνη23 11/07/2011 Ντίπι 23:45 3 3 2 3.69% 68.69% 27.62% 0% 0%24 16/07/2011 Κεραμειά 11:05 3 3 3 2.47% 39.46% 57.97% 0.108434% 0%25 24/07/2011 Μιστεγνά 22:50 2 3 2 5.48% 63.78% 30.74% 0% 0%26 27/07/2011 Κουντουρουδιά 23:50 2 3 2 9.05% 79.74% 11.21% 0% 0%27 29/07/2011 Λουτρά 00:10 3 3 2 6.21% 74.64% 19.14% 0.00029506% 0%28 29/07/2011 Κουντουρουδιά 23:50 3 3 2 8.42% 79.75% 11.83% 0% 0%29 31/07/2011 Άγρα – Πεδίο Βολής 14:05 2 3 3 2.82% 42.88% 54.13% 0.1636% 0%30 01/08/2011 Μιστεγνά 22:55 2 3 2 2.41% 65.38% 32.21% 0% 0%31 02/08/2011 Καλλονή 09:25 2 3 2 1.09% 50.80% 48.09% 0.0110647% 0%32 03/08/2011 Άργενος 10:30 3 3 3 0.97% 44.58% 54.44% 0.01401533% 0%34 03/08/2011 Λουτρά 01:00 3 3 2 4.18% 71.81% 24.01% 0.00309813% 0%33 03/08/2011 Κλειώ 10:55 3 3 2 1.19% 51.73% 47.06% 0.01283510% 0%35 04/08/2011 Νυφίδα 14:25 3 3 3 1.16% 42.77% 56.04% 0.019769% 0%36 04/08/2011 Βατερά - Γουρνέλι 17:45 3 2 3 1.09% 38.85% 60.02% 0.0351121% 0%37 06/08/2011 Μυτιλήνη 12:50 4 3 3 2.71% 44.08% 52.99% 0.20978740% 0%38 06/08/2011 Εφταλού 23:30 4 3 2 4.47% 62.34% 33.17% 0.01844123% 0%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 72
  • 70. Μεθοδολογία39 10/08/2011 Άργενος 21:20 3 3 3 1.34% 48.85% 49.81% 0.001180239% 0%40 10/08/2011 Εφταλού 23:20 4 3 2 1.53% 56.76% 41.71% 0.00029506% 0%41 11/08/2011 Ταβάρι 05:15 4 3 2 7.29% 77.46% 15.26% 0% 0%42 11/08/2011 Καλλονή - Χωματερή 12:15 4 3 2 6.69% 75.15% 18.16% 0% 0%43 11/08/2011 Πέτρα 21:20 4 2 2 8.27% 81.40% 10.33% 0% 0%44 11/08/2011 Εφταλού 22:40 4 2 2 9.17% 83.56% 72.66% 0% 0%45 13/08/2011 Αχλαδερή - Βούβαρη 20:05 3 3 2 3.36% 50.39% 46.11% 0.1369077% 0%46 14/08/2011 Μόρια 00:15 2 3 2 4.98% 64.16% 30.84% 0.01460545% 0%47 15/08/2011 Ξαμπέλια 21:50 2 3 2 2.31% 62.89% 34.79% 0.00767155% 0% Ανεμώτια - Άνω48 19/08/2011 13:25 4 3 3 1.09% 40.98% 57.91% 0.0168184% 0% Κάμπος49 21/08/2011 Βρίσα 02:30 4 3 2 3.74% 56.69% 39.57% 0.00457342% 0%50 21/08/2011 Νέες Κυδωνίες 21:30 4 3 3 2.20% 40.34% 57.33% 0.1321867% 0%51 21/08/2011 Εφταλού 23:30 4 3 2 2.96% 52.19% 44.83% 0.02729302% 0%52 22/08/2011 Μεσότοπος 18:25 4 3 3 1.04% 33.68% 65.25% 0.03525963% 0%53 23/08/2011 Παπάδος 15:20 3 3 3 1.27% 38.49% 60.22% 0.02729302% 0% Πολιχνίτος -54 24/08/2011 11:00 4 3 2 1.44% 50.14% 48.42% 0.00649131% 0% Σκαμνιούδι55 26/08/2011 Εφταλού 15:50 3 3 3 1.11% 41.34% 57.52% 0.02050665% 0%56 28/08/2011 Λισβόρι 00:20 3 2 2 5.62% 68.46% 25.91% 0.01254004% 0%57 31/08/2011 Αρίσβη 20:15 2 3 2 1.43% 52.70% 45.87% 0.00177035% 0% Στύψη - Κουρού58 02/09/2011 15:15 2 3 3 1.59% 44.71% 53.68% 0.01814617% 0% Τσεσμέ59 04/09/2011 Μεγαλοχώρι 10:10 3 3 2 4.42% 57.76% 37.82% 0.01047462% 0%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 73
  • 71. Μεθοδολογία60 09/09/2011 Άργενος 18:45 2 3 2 2.67% 63.59% 33.74% 0.00029506% 0%61 10/09/2011 Βατούσα 15:25 2 3 3 2.30% 38.78% 58.71% 0.2087547% 0%62 17/09/2011 Σκαλοχώρι 12:25 3 2 3 2.82% 40.88% 56.19% 0.1097622% 0%63 17/09/2011 Βαφειός 23:55 3 3 2 4.34% 59.94% 35.70% 0.01209745% 0%64 18/09/2011 Άγρα – Πεδίο Βολής 12:50 2 3 3 3.10% 43.46% 53.33% 0.1224498% 0%65 20/09/2011 Σκουτάρος 04:30 2 2 2 12.19% 83.44% 4.37% 0% 0% Αγ. Αλέξανδρος -66 21/09/2011 17:40 1 2 2 31.31% 67.99% 0.70% 0% 0% Λαφιώνα67 21/09/2011 Κάμπος Καρατζά 18:35 1 2 2 33.46% 65.90% 0.64% 0% 0%68 22/09/2011 Αύλωνας 05:20 1 2 2 34.77% 65.00% 0.24% 0% 0%69 25/09/2011 Χίδηρα 11:55 2 3 2 4.24% 56.71% 39.04% 0.01017956% 0%70 25/09/2011 Λάμπου Μύλοι 19:00 2 3 3 3.20% 48.09% 48.68% 0.03157138% 0%71 25/09/2011 Πολιχνίτος 16:30 2 3 2 4.02% 56.37% 39.60% 0.01313016% 0%72 27/09/2011 Ταβάρι - Χρούσος 13:20 3 2 2 5.81% 73.34% 20.84% 0% 0%73 27/09/2011 Καλλονή 14:15 3 3 2 4.78% 70.90% 24.33% 0% 0%74 27/09/2011 Πέτρα 22:10 3 2 2 11.37% 81.34% 7.28% 0% 0%75 30/09/2011 Σίγρι - Φανερωμένη 15:05 3 2 2 4.58% 69.56% 25.87% 0% 0%76 30/09/2011 Καλλονή - Δάφια 17:35 3 3 2 5.00% 72.01% 22.99% 0% 0% Πίνακας 14 Καταγραφή των πυρκαγιών για την χρονική περίοδο από 01 Ιουνίου 2011 έως 30 Σεπτεμβρίου 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 74
  • 72. Μεθοδολογία Η σχέση των υπό εξέταση δεικτών κατά τις ημέρες έναρξης δασικών πυρκαγιών. Την αντιπυρική περίοδο του 201119 στη νήσο Λέσβο σημειωθήκαν 76 δασικές πυρκαγιές (Πίνακας 14). Κατά την ανάλυση των δεδομένων παρατηρήθηκε ότι ο δείκτης της ΓΓΠΠ κατά τις ημέρες που υπήρξαν ενάρξεις δασικών πυρκαγιών εμφανίζεται 38 φορές να είναι μεγαλύτερος από τον δείκτη του ΕΓΦΚ, ενώ 34 φορές και οι δύο δείκτες παρουσίασαν τις ίδιες τιμές. (Πίνακας 15). Αυτό συμβαίνει γιατί ο δείκτης του ΕΓΦΚ εκφράζει τον συσσωρευμένο κίνδυνο έναρξης πυρκαγιάς βασισμένο στην πιθανότητα έναρξης πυρκαγιάς λόγω των καιρικών, βλαστητικών, τοπογραφικών και ανθρωπογενών παραμέτρων και δεν λαμβάνεται υπόψη η κατηγοριοποίηση τους με βάση τα πιθανά με τα αποτελέσματα τους (π.χ. καμένη έκταση). Δείκτης ΕΓΦΚ Δείκτης ΓΓΠΠ ίσος σε Δείκτης κινδύνου της ΓΓΠΠ μεγαλύτερος σε σχέση με σχέση με το δείκτη τουμεγαλύτερος σε σχέση με το δείκτη του το δείκτη της ΓΓΠΠ Σύνολο ΕΓΦΚ (Επικρατούσα τιμή το (Επικρατούσα τιμή το συγκεκριμένο ΕΓΦΚ συγκεκριμένο χρονικό διάστημα χρονικό διάστημα έναρξης της έναρξης της πυρκαγιάς.) πυρκαγιάς.) 38 4 34 76 50.00% 5.26% 44.74% 100% Πίνακας 15 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ και του ΕΓΦΚ τις ημέρες που εκδηλώθηκαν πυρκαγιές. Οι υπό εξέταση δείκτες σε σχέση με το σημείο έναρξης των δασικών πυρκαγιών. Παρατηρείται ο δείκτης κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς του ΕΓΦΚ να εμφανίζει κατά 30% περίπου μεγαλύτερες τιμές σε σχέση με το δείκτη της ΓΓΠΠ κατά την ώρα έναρξης των δασικών πυρκαγιών και επομένως φαίνεται να προβλέπει καλύτερα περιοχές υψηλού κινδύνου για την έναρξη πυρκαγιών, δίνοντας τη δυνατότητα να αναγνωριστούν οι περιοχές αυτές, έτσι ώστε να εφαρμοστούν συγκεκριμένα διαχειριστικά και προκατασταλτικά μέτρα που θα οδηγήσουν στη μείωση του αριθμού των πυρκαγιών.Δείκτης κινδύνου της ΓΓΠΠ Δείκτης ΕΓΦΚ μεγαλύτερος σε Δείκτης ΓΓΠΠ ίσος σε σχέσημεγαλύτερος σε σχέση με το Σύνολο σχέση με το δείκτη της ΓΓΠΠ με το δείκτη του ΕΓΦΚ δείκτη του ΕΓΦΚ 21 23 32 76 27.63% 30.26% 42.11% 100% Πίνακας 16 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ και της τιμής που εμφανίζει ο δείκτης κινδύνου του ΕΓΦΚ στο σημείο έναρξης της πυρκαγιάς. Η σχέση των υπό εξέταση δεικτών ανά μήνα για την περίοδο 2011 Ο δείκτης κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ παίρνει μεγαλύτερες τιμές κυρίως κατά το μήνα 19 από 01-Ιουνίου 2011 έως 30 Σεπτεμβρίου 2011. ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 75
  • 73. Μεθοδολογία Αύγουστο, ενώ ο δείκτης του ΕΓΦΚ εμφάνισε μεγαλύτερες τιμές κατά τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Σεπτέμβριο (25%, 29,41%, 52,63% αντίστοιχα). Επίσης για τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο οι δύο δείκτες φαίνεται να παρουσιάζουν ίδιες τιμές για πάνω από 60% σε αντίθεση με τους μήνες Αύγουστο και Σεπτέμβριο που οι ίδιες τιμές περιορίζονται στο 26% περίπου. Δείκτης κινδύνου της Δείκτης ΕΓΦΚ Δείκτης ΓΓΠΠ ίσος σε ΓΓΠΠ μεγαλύτερος σε μεγαλύτερος σε σχέση με σχέση με το δείκτη του Σύνολο Ιούνιος σχέση με το δείκτη του το δείκτη της ΓΓΠΠ ΕΓΦΚ ΕΓΦΚ 1 3 8 12 8.33% 25.00% 66.67% 100% Πίνακας 17 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ και του ΕΓΦΚ για το μήνα Ιούνιο. Δείκτης κινδύνου της Δείκτης ΕΓΦΚ Δείκτης ΓΓΠΠ ίσος σε ΓΓΠΠ μεγαλύτερος σε μεγαλύτερος σε σχέση με σχέση με το δείκτη του Σύνολο Ιούλιος σχέση με το δείκτη του το δείκτη της ΓΓΠΠ ΕΓΦΚ ΕΓΦΚ 1 5 11 17 5.88% 29.41% 64.71% 100% Πίνακας 18 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ και του ΕΓΦΚ για το μήνα Ιούλιο. Δείκτης κινδύνου της Δείκτης ΕΓΦΚ Δείκτης ΓΓΠΠ ίσος σε ΓΓΠΠ μεγαλύτερος σε μεγαλύτερος σε σχέση με σχέση με το δείκτη του ΣύνολοΑύγουστος σχέση με το δείκτη του το δείκτη της ΓΓΠΠ ΕΓΦΚ ΕΓΦΚ 15 5 8 28 53.57% 17.86% 28.57% 100% Πίνακας 19 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ και του ΕΓΦΚ για το μήνα Αύγουστο. Δείκτης κινδύνου της Δείκτης ΕΓΦΚ Δείκτης ΓΓΠΠ ίσος σε ΓΓΠΠ μεγαλύτερος σε μεγαλύτερος σε σχέση με σχέση με το δείκτη του ΣύνολοΣεπτέμβριος σχέση με το δείκτη του το δείκτη της ΓΓΠΠ ΕΓΦΚ ΕΓΦΚ 4 10 5 19 21.05% 52.63% 26.32% 100% Πίνακας 20 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ και του ΕΓΦΚ για το μήνα Σεπτέμβριο. ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 76
  • 74. Μεθοδολογία Σύγκριση των δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς για καμένες εκτάσεις πάνω από πέντε στρέμματα και πάνω από 500 στρέμματα Όσον αφορά τη σχέση των δεικτών με την έκταση των δασικών πυρκαγιών φαίνεται ο δείκτης του ΕΓΦΚ να προβλέπει καλύτερα τις πυρκαγιές που έχουν έκταση πάνω από πέντε στρέμματα και αυτό γιατί οι τιμές του παρουσιάστηκαν κατά 50% μεγαλύτερες σε σχέση με το δείκτη της ΓΓΠΠ κάτι αρκετά υπολογίσιμο μια και το 18,42% των πυρκαγιών που εκδηλώθηκαν στη νήσο Λέσβου ήταν πάνω από πέντε στρέμματα και είναι οι πυρκαγιές εκείνες που με τη βοήθεια των καιρικών φαινομένων και των τοπικών συνθηκών (μορφολογία εδάφους, βλάστηση, κλπ). μπορεί να πάρουν μεγάλες διαστάσεις, εφόσον ξεφύγουν από την αρχική προσβολή. Βέβαια εκείνο που είναι πολύ σημαντικό είναι το γεγονός ότι ο δείκτης του ΕΓΦΚ παρουσίασε μεγαλύτερες τιμές (ποσοστό 60%) στα πέντε μεγάλα συμβάντα (πάνω από 500 στρέμματα καμένη έκταση) που εκδηλώθηκαν στη νήσο κατά την αντιπυρική περίοδο του έτους 2011 γεγονός εξαιρετικά κρίσιμο μια και οι δύσκολες καιρικές συνθήκες (ισχυροί άνεμοι, χαμηλή σχετική υγρασία, υψηλή σχετική θερμοκρασία κλπ.) ήταν πιθανό να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Δείκτης κινδύνου της Δείκτης Εργαστηρίου Έκταση Δείκτης Γ.Γ.Π.Π ίσος σε Γ.Γ.Π.Π μεγαλύτερος σε Γ.Φ.Κ μεγαλύτερος σεπυρκαγιάς σχέση με το δείκτη του Σύνολο σχέση με το δείκτη του σχέση με το δείκτη τηςπάνω από Εργαστηρίου Γ.Φ.Κ Εργαστηρίου Γ.Φ.Κ Γ.Γ.Π.Π πέντε (5) 4 7 3 14στρέμματα. 28.57% 50.00% 21.43% 100% Πίνακας 21 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ για καμένη έκταση πάνω από πέντε στρέμματα. Δείκτης κινδύνου της Δείκτης Εργαστηρίου Έκταση Δείκτης Γ.Γ.Π.Π ίσος σε Γ.Γ.Π.Π μεγαλύτερος σε Γ.Φ.Κ μεγαλύτερος σεπυρκαγιάς σχέση με το δείκτη του Σύνολο σχέση με το δείκτη του σχέση με το δείκτη τηςπάνω από Εργαστηρίου Γ.Φ.Κ Εργαστηρίου Γ.Φ.Κ Γ.Γ.Π.Π 500στρέμματα. 1 3 1 5 20.00% 60.00% 20.00% 100% Πίνακας 22 Σχέση μεταξύ του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς της Γ.Γ.Π.Π και του Εργ.Γ.Φ.Κ για καμένη έκταση πάνω από πεντακόσια στρέμματα. ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 77
  • 75. Μεθοδολογία 4.2. Μέση τιμή και κατώφλια τιμών του δείκτη κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς.Οι ημερήσιοι χάρτες που παράχθηκαν κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου (Ιούνιος-Σεπτέμβριος) καταδεικνύουν το ποιες περιοχές είναι πιο ευάλωτες και χρήζουν άμεσης προστασίας,βάση των πέντε (5) κατηγοριών κινδύνου που ορίσθηκαν παραπάνω. Σημαντικό τμήμαυπολογισμού του δείκτη, αλλά και ο λόγος από τον οποίο εξαρτάται η ημερήσια διακύμανση του,είναι τα μετεωρολογικά δεδομένα, ενώ βλάστηση και τοπογραφία αποτελούν τους σταθερούςκαθοριστικούς παράγοντες του κινδύνου εμφάνισης και εξάπλωσης των πυρκαγιών. Επομένως είναιδυνατόν να παρατηρηθούν κάποιες περιοχές, οι οποίες σχεδόν πάντα να παρουσιάζουν αυξημένοκίνδυνο έναρξης πυρκαγιάς και επομένως πρέπει για αυτές να ληφθούν συγκεκριμέναπροκατασταλτικά μέτρα.Ο υπολογισμός των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια ενός ΣΓΠ του ArcGIS. Κάθε μιααπό τις κατηγορίες κωδικοποιήθηκε μέσα σε ένα μοντέλο (graphic model), το οποίο αποτελείτμήμα μιας εργαλειοθήκης (Toolbox). Κάθε μοντέλο αποτελείται από τις εισροές, τις εντολές για τηδιαχείριση των εισροών και τις εκροές (Σχήμα 18 & Σχήμα 19).Σε κάθε μοντέλο που δημιουργήθηκε εισήχθησαν δεδομένα, μεταβλητές, κανόνες καιαλληλεπιδράσεις. Επειδή η ανάλυση διεξάγεται σε κανονικοποιημένη μορφή (raster) όλες οιεισροές μετατράπηκαν σε raster. Για επιτευχθεί ο στόχος αυτός χρησιμοποιήθηκαν μια σειρά απόεντολές όπως η Ascii to Raster για την μετατροπή των αρχείων που σχετίζονται με τηνσυμπεριφορά της πυρκαγιάς σε κανονικοποιημένη μορφή (raster), η Cell Statistics για τονυπολογισμό της μέσης τιμής του δείκτη κινδύνου έναρξης πυρκαγιάς, η Greater Than για τονορισμό του κατωφλιού και η Cell Statistics για τον υπολογισμό και την εύρεση των περιοχών μεσυστηματικά μεγάλη επικινδυνότητα. Σχήμα 18 Παρουσίαση του μοντέλου εύρεσης της μέσης τιμής του ΔΚΠ (Graphic model for Mean Fire Risk)ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 78
  • 76. Μεθοδολογία Σχήμα 19 Παρουσίαση του μοντέλου εύρεσης κατωφλιών για το ΔΚΠ (Graphic model for Thresold Greater60)  Μέση τιμή του δείκτη κινδύνου έναρξης πυρκαγιάςΗ μέση τιμή λαμβάνει υπόψη τις ημερήσιες τιμές του δείκτη και προσφέρει μια χωρική εκτίμησητης πιθανότητας έναρξης πυρκαγιάς. Από τον υπολογισμό της μέσης τιμής προέκυψαν οι εξήςχάρτες: ένας για όλη την περίοδο από Ιούνιο έως Σεπτέμβριο και ένας για κάθε μήνα. Έτσιπαρέχεται η δυνατότητα μιας μεσο-μακροπρόθεσμης εκτίμησης της πιθανότητας εκδήλωσης ενόςδασικού συμβάντος με στόχο την ενίσχυση της ετοιμότητας αντιμετώπισης των δασικώνπυρκαγιών. Εικόνα 15 Μέση τιμή του ΔΚΠ για την περίοδο Ιούνιος - Σεπτέμβριος του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 79
  • 77. Μεθοδολογία Εικόνα 16 Μέση τιμή του ΔΚΠ για το μήνα Ιούνιο του 2011. Εικόνα 17 Μέση τιμή του ΔΚΠ για το μήνα Ιούλιο του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 80
  • 78. Μεθοδολογία Εικόνα 18 Μέση τιμή του ΔΚΠ για το μήνα Αύγουστο του 2011. Εικόνα 19 Μέση τιμή του ΔΚΠ για το μήνα Σεπτέμβριο του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 81
  • 79. Μεθοδολογία  Κατώφλια τιμών του δείκτη κινδύνου πυρκαγιάςΔημιουργήθηκαν δέκα, χάρτες, ώστε να παρουσιαστούν οι περιοχές (hot spots), οι οποίεςεμφανίζουν συστηματικά υψηλές τιμές καθ όλη την αντιπυρική περίοδο (Ιούνιος-Σεπτέμβριος). Οιυπολογισμοί έγιναν για όλη την περιοχή μελέτης ανά pixel. Τα κατώφλια τιμών πουχρησιμοποιήθηκαν είναι τα εξής:  ΔΚΠ > 60 (Υψηλός Κίνδυνος Κατηγορία 3)  ΔΚΠ > 80 (Πολύ Υψηλός Κίνδυνος Κατηγορία 4)Για κάθε pixel θα παρουσιάζεται ο μέγιστος αριθμός των ημερών για τιμή μεγαλύτερη από αυτήντου κατωφλίου. Ο δείκτης αυτός έχει ως σκοπό τη δημιουργία ενός χωρο-χρονικού προφίλεπικινδυνότητας της περιοχής μελέτης, με στόχο στον εντοπισμό των χωρικών και χρονικών“στιγμάτων” με έντονο κίνδυνο όπως για παράδειγμα. περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας(καλοκαιρινοί μήνες) και περιοχές (spots) επικίνδυνων καιρικών φαινομένων.Με το να προβλεφτούν τα σημεία αυτά (hot spots) παρέχεται η δυνατότητα της έγκαιρηπροειδοποίηση ώστε να είναι αποτελεσματικότερη η αντιμετώπιση του κινδύνου πυρκαγιάς μεάμεση εφαρμογή τόσο σε επιχειρησιακό επίπεδο (έγκαιρη προειδοποίηση – ενημέρωση τωνφορέων πυροπροστασίας) όσο και σε επίπεδο επικοινωνιακό (ενημέρωση κοινού, τουριστών κ.α.). Εικόνα 20 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >60 για όλη την περίοδο (Ιούνιος-Σεπτέμβριος 2011).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 82
  • 80. Μεθοδολογία Εικόνα 21 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >60 για το μήνα Ιούνιο 2011. Εικόνα 22 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >60 για το μήνα Ιούλιο 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 83
  • 81. Μεθοδολογία Εικόνα 23 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >60 για το μήνα Αύγουστο 2011. Εικόνα 24 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >60 για το μήνα Σεπτέμβριο 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 84
  • 82. Μεθοδολογία Εικόνα 25 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >80 για όλη την περίοδο (Ιούνιος-Σεπτέμβριος 2011) Εικόνα 26 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >80 για το μήνα Ιούνιο 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 85
  • 83. Μεθοδολογία Εικόνα 27 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >80 για το μήνα Ιούλιο 2011. Εικόνα 28 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >80 για το μήνα Αύγουστο 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 86
  • 84. Μεθοδολογία Εικόνα 29 Ο αριθμός των ημερών με κατώφλι ΔΚΠ >80 για το μήνα Σεπτέμβριο 2011. 4.3. Σύγκριση πραγματικών και προσομοιωμένων πυρκαγιών 4.3.1 Περίπτωση πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα την 4η Ιουλίου του 2011Στα πλαίσια του VENUS-C, η εφαρμογή που ανέπτυξε το ΕΓΦΚ χρησιμοποιήθηκε από τηνΠυροσβεστική Υπηρεσία Μυτιλήνης και συγκεκριμένα από το ΣΠΕΚ Βορείου Αιγαίου κατά τηναντιπυρική περίοδο του 2011 τόσο για την παρακολούθηση των δεικτών κινδύνου πυρκαγιάς όπωςαυτοί αποτυπώνονταν σε καθημερινή βάση για τις διάφορες περιοχές της Λέσβου, όσο και για τηνεξέλιξη των μετεωρολογικών δεδομένων και λιγότερο για την προσομοίωση δασικών πυρκαγιώνμια και δεν υπήρξαν σοβαρά περιστατικά δασικών πυρκαγιών.Εντούτοις μπορεί να αξιολογηθεί και να καταγράφει ως σοβαρό συμβάν, αυτό που εκδηλώθηκε την4η Ιουλίου του 2011 και ώρα 15:30 στην περιοχή της Μήθυμνας (Εικόνα 33 & 34) από τις πιοτουριστικές περιοχές του νησιού όπου λόγω της διέλευσης πολλών οχημάτων και ανθρώπων, τοτηλεφωνικό κέντρο της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, κατακλύστηκε από δεκάδες τηλεφωνήματασχετικά με έναρξη πυρκαγιάς σε κοντινή μάλιστα απόσταση από ξενοδοχειακή μονάδα που υπάρχειστην περιοχή (Εικόνα 34).Από την προηγούμενη ημέρα υπήρχε η πληροφόρηση για το δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς τόσο απότη ΓΓΠΠ, η οποία έδινε για το νησί της Λέσβου δείκτη επικινδυνότητας δύο (2) (Εικόνα 30) όσοκαι από το ΕΓΦΚ το οποίο παρουσίαζε υψηλή εκτίμηση κινδύνου για την συγκεκριμένη περιοχή(3) (Πίνακας 14 & Εικόνα 31).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 87
  • 85. Μεθοδολογία Εικόνα 30 Δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ για την 4η Ιουλίου του 2011. Εικόνα 31 Σημείο έναρξης πυρκαγιάς και τιμή του ΔΚΠ του Εργαστηρίου Γεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 88
  • 86. ΜεθοδολογίαΑπό τις πρώτες πληροφορίες που συλλέχθηκαν ήταν ότι οι άνεμοι δεν ήταν ιδιαίτερα δυνατοί(επικρατούσαν άνεμοι βορειοανατολικοί έντασης 4 με 5 Beaufort Εικόνα 32 & Σχήμα 20), αλλάυπήρχε πυκνός καπνός που δυσκόλευε τις πυροσβεστικές δυνάμεις να επιχειρήσουν σύμφωνα με τοσχέδιο. Κύριος στόχος ήταν η πυρκαγιά να περιοριστεί και να μην απειληθεί η ξενοδοχειακήμονάδα σε περίπτωση αλλαγής της διεύθυνσης των ανέμων. Υπήρξε σημαντική κινητοποίησηδυνάμεων (δεκατρία πυρ/κα οχήματα, τρία οχήματα Ο.Τ.Α, δυο πεζοπόρα τμήματα και από αέροςδυο αεροσκάφη τύπου PZL και δύο CL 215) για τις οποίες έπρεπε να εξασφαλιστεί η συντομότερηδιαδρομή, καθώς και ο άμεσος ανεφοδιασμός τους. Αυτό που έγινε αντιληπτό από την πρώτηστιγμή ήταν ότι οι καιρικές συνθήκες αν και δεν ήταν ακραίες από πλευράς ανέμων, όμως ηιδιομορφία του εδάφους (έλλειψη αρκετών αγροτικών δρόμων στην περιοχή) και κυρίως ηβλάστηση (θάμνοι κυρίως πουρνάρια) και η χαμηλή σχετική υγρασία (Σχήμα 20) κατέστησαν τοέργο της καταστολής της πυρκαγιάς ιδιαίτερα δύσκολο. Παρόλο αυτά, η πυρκαγιά τέθηκε υπόμερικό έλεγχο στις 20:35 της ίδιας ημερομηνίας καταστρέφοντας 600 στρέμματα χορτολιβαδικήςέκτασης. Εικόνα 32 Πρόγνωση της έντασης και της διεύθυνσης των ανέμων την 4η Ιουλίου του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 89
  • 87. Μεθοδολογία Σχήμα 20 Καιρικές συνθήκες που προγνώστηκαν για τη νήσο Λέσβου την 4η Ιουλίου του 2011.Κατά την εξέλιξη του συμβάντος και της διαχείρισης του από το Συντονιστικό Κέντρο με τη χρήση,της εφαρμογής που ανέπτυξε το ΕΓΦΚ στα πλαίσια του VENUS-C κατέστη δυνατόν σχεδόνάμεσα:  η διοχέτευση της πληροφορίας σχετικά με την ακριβή θέση του συμβάντος προς 199 ΣΕΚΥΠΣ και συνεπώς προς την φυσική ηγεσία του Πυροσβεστικού Σώματος.  η διαβίβαση των ακριβείς πληροφοριών για τις συντεταγμένες του συμβάντος προς τα πυροσβεστικά αεροσκάφη τύπου PZL που έλαβαν μέρος στη δασοπυρόσβεση για την ενίσχυση των επίγειων δυνάμεων, καθώς και στα αεροσκάφη τύπου CL 215 που κλήθηκαν στη συνέχεια να συμμετάσχουν στην αεροπυρόσβεση.  η λήψη από τα πυροσβεστικά οχήματα και πληρώματα οδηγιών αναφορικά με το δρομολόγιο που θα έπρεπε να ακολουθήσουν, ώστε να φτάσουν το συντομότερο δυνατόν στον τόπο του συμβάντος.  η ενημέρωση του Προϊστάμενου του Π.Κ. Καλλονής που είχε την ευθύνη διαχείρισης του συμβάντος μέχρι την άφιξη του Περιφερειάρχη για τα μετεωρολογικά δεδομένα, καθώς και την πρόβλεψη για το επόμενο τρίωρο, έτσι ώστε να μπορεί να διαχειριστεί την εξέλιξη της πυρκαγιάς και να υπολογίσει την επάρκεια και τη δυνατότητα ανεφοδιασμού των οχημάτων με νερό.  τέλος έγινε προσομοίωση της πυρκαγιάς με στόχο να ενημερωθεί το επιχειρησιακό επιτελείο για τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθεί η πυρκαγιά, ώστε να δοθούν οι κατάλληλες οδηγίες για τη διευκόλυνση του έργου της κατάσβεσης.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 90
  • 88. Μεθοδολογία Εικόνα 33 Καμένη έκταση από την πυρκαγιά στην περιοχή του Ραχώνα την 4η Ιουλίου του 2011. Εικόνα 34 Καμένη έκταση από την πυρκαγιά στην περιοχή του Ραχώνα την 4η Ιουλίου του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 91
  • 89. Μεθοδολογία 4.3.2 Αποτελέσματα της προσομοίωσης της πυρκαγιάς στην περιοχή του ΡαχώναΑπό τη εκτέλεση της προσομοίωσης από ώρα 15:30 έως 18:30 προέκυψαν μια σειρά δεδομένωνπου συγκρίθηκαν και αξιολογήθηκαν με βάση την πραγματική έκταση της πυρκαγιάς. Η εφαρμογήπου ανέπτυξε το ΕΓΦΚ, στα πλαίσια του VENUS-C, σε πολύ λίγο χρόνο υπολόγισε την εξέλιξη τηςπυρκαγιάς με βάση τα μετεωρολογικά δεδομένα που επικρατούσαν εκείνη τη στιγμή και τηςτοπογραφίας της περιοχής. Έτσι παρήχθησαν μια σειρά από περιμέτρους για κάθε ημίωρο από την15:30 έως και 18:30 (Εικόνα 35) Βέβαια η εφαρμογή δεν λαμβάνει υπόψη τις δυνάμεις πουσυμμετέχουν στην καταστολή της πυρκαγιάς. Για την αξιολόγηση της προσομοίωσης πουδημιούργησε η εφαρμογή έγινε σύγκριση των παραχθέντων περιμέτρων με την πραγματική έκτασητης πυρκαγιάς (Εικόνα 33 & 34)Η επεξεργασία των πολυγώνων προς αξιολόγηση έγινε στο περιβάλλον του ArcGIS με τοναλγόριθμο επεξεργασίας αρχείων Select By Location. Ο αλγόριθμος αυτός επιλέγει από ένα αρχείοτα πολύγωνα που συμπίπτουν με τα πολύγωνα ενός δεύτερου. Τα κοινά αυτά πολύγωναεμφανίζονται στον Πίνακα Χαρακτηριστικών (Attribute Table) του εκάστοτε επιπέδου. Τα στοιχείαπου προέκυψαν από αυτόν εισήχθησαν σε ένα αρχείο EXCEL για να υπολογιστούν τα σφάλματαπαράλειψης (omission error) και συμπερίληψης (commission error ).Χρησιμοποιούνται δύο εκφάνσεις για την αξιολόγηση και ποσοτικοποίηση της πληρότητας ενόςσυνόλου δεδομένων, οι οποίες αποδίδονται με τα επιμέρους στοιχεία ποιότητας “ συμπερίληψη ”και “παράλειψη”.  Παράλειψη (omission): Αφορά οντότητες, ιδιότητες ή και συσχετίσεις που υφίστανται στο στην εκάστοτε εφαρμογή και θα έπρεπε να αποδοθούν στα δεδομένα σύμφωνα με τις απαιτήσεις των προδιαγραφών και δεν αναπαριστώνται σε αυτά. Σφάλματα παράλειψης εμφανίζονται, όταν ένα αντικείμενο, ιδιότητα ή συσχέτιση στα δεδομένα αναφοράς που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο πληρότητας δεν έχει αντίστοιχο αντικείμενο, ιδιότητα ή συσχέτιση στα υπό έλεγχο χωρικά δεδομένα.  Συμπερίληψη (commission): Αφορά οντότητες, ιδιότητες ή και συσχετίσεις που παραμένουν στα δεδομένα και μετά την εξαφάνιση τους από την εκάστοτε εφαρμογή ή αναπαρίστανται στα δεδομένα ενώ δεν θα έπρεπε να υπάρχουν σύμφωνα με τις απαιτήσεις των προδιαγραφών. Σφάλματα υπέρβασης εμφανίζονται, όταν ένα αντικείμενο, ιδιότητα ή συσχέτιση στα υπό έλεγχο χωρικά δεδομένα δεν έχει αντίστοιχο αντικείμενο, ιδιότητα ή συσχέτιση στα δεδομένα αναφοράς που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο πληρότητας.Ένας από τους συχνούς τρόπους έκφρασης της ακρίβειας είναι η δημιουργία πινάκων σφαλμάτωνταξινόμησης. Οι πίνακες αυτοί συγκρίνουν τη σχέση μεταξύ γνωστών (επίγειων) δεδομένωναναφοράς (αληθινών δεδομένων) και των αντίστοιχων αποτελεσμάτων μίας αυτόματηςδιαδικασίας. Τέτοιοι πίνακες είναι τετραγωνικοί με αριθμό γραμμών και στηλών ίσο με τον αριθμότων κατηγοριών, των οποίων εκτιμάται η ακρίβεια. (Congalton 1991, Lunetta et al. 1991).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 92
  • 90. ΜεθοδολογίαΣτον Πίνακα 23 εμφανίζονται τα ποσά της έκτασης για όλες τις κατηγορίες. Πυρκαγιά στην περιοχή του Ραχώνα *Η έκταση είναι Προσομοιωμένη έκταση σε στρέμματα Πραγματική έκταση Καμένη Άκαυτη Σύνολο Καμένη Α 620,59 Β 0 620.59 (Α+Β) Άκαυτη Γ 3299,96 Δ 1613191,58 1616491,54 (Γ+Δ) Σύνολο (Α+Γ) 3920,55 (Β+Δ) 1613191,58 1617112,13 Πίνακας 23 Τα ποσά της έκτασης της πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα για όλες τις κατηγορίες ταξινόμησης.Όσο αφορά την άκαυτη έκταση (Δ) αυτή προκύπτει από την αφαίρεση από το σύνολο της έκτασηςτης Λέσβου (Ε_Λέσβου = 1617112.13 στρέμματα) της έκτασης που κάηκε και δεν προσομοιώθηκε(Β) μείον το σύνολο της προσομοιωμένης καμένης έκτασης (Α+Γ).Στους Πίνακες 24 και 25 παρουσιάζονται τα σφάλματα παράλειψης (omission error)20 καισυμπερίληψης (commission error)21 για την καμένη και άκαυτη έκταση αντίστοιχα. omission error καμένης έκτασης commission error καμένης έκτασης (3920.55- (620.59- Γ/(Α+Γ) 84.17% Β/(Α+Β) 0% 620.59)/3920.55 620.59)/620.59 Πίνακας 24 Εκτίμηση σφάλματος της καμένης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς του Ραχώνα. omission error άκαυτης έκτασης commission error άκαυτης έκτασης (1613191.58- (1616491.54- Β/(Β+Δ) 0% Γ/(Γ+Δ) 0,20% 1613191.58)/1613191.58 1613191.58)/1616491.54 Πίνακας 25 Εκτίμηση σφάλματος της άκαυτη έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς του Ραχώνα..Από τη σύγκριση μεταξύ της προσομοιωμένης και πραγματικής έκτασης της πυρκαγιάς στηνπεριοχή του Ραχώνα την 4η Ιουλίου του 2011 προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα:  ο δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς του ΕΓΦΚ για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα στο σημείο που ξέσπασε η πυρκαγιά ήταν τρία (3) (Εικόνα 31), ενώ ο δείκτης της ΓΓΠΠ ήταν δύο (2)(Εικόνα 30).  η προσομοίωση ακολούθησε την πραγματική διεύθυνση, κατεύθυνση και εξέλιξη της πυρκαγιάς.20 Tα μη-διαγώνια κελιά των στηλών είναι τα omission error. π.χ. το omission error για την καμένη έκταση είναι (3920.55-620.59)/3920.55 = 84,17%.21 Τα μη-διαγώνια κελιά σε σειρά είναι το commission error. Έτσι για παράδειγμα το commission error για την άκαυτη έκταση είναι (1616491.54-1613191.58)/1616491.54 = 0,20%ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 93
  • 91. Μεθοδολογία η περίμετρος που εμφανίζεται στην προσομοίωση είναι σαφώς μεγαλύτερη, γιατί δε λαμβάνονται υπόψη οι κατασβεστικές δυνάμεις.Εικόνα 35 Περίμετρο πυρκαγιάς για το πρώτο ημίωρο από την έναρξη της πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα την 4η Ιουλίου 2011.Τέλος με τη βοήθεια του ArcGIS, αφού πρώτα γεωαναφέρθηκαν οι εικόνες τόσο της πραγματικήςέκτασης, όσο και της προσομοιωμένης στο σύστημα ΕΓΣΑ87 δημιουργήθηκε ο εξής χάρτης: Εικόνα 36 Σύγκριση πραγματικής και προσομοιωμένης έκτασης της πυρκαγιάς στην περιοχή του Ραχώνα.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 94
  • 92. Μεθοδολογία 4.3.3 Περίπτωση πυρκαγιάς στην περιοχή της Νυφίδας την 4η Αυγούστου του 2011Έτερο συμβάν το όποιο καταγράφηκε, αναλύθηκε και αξιολογήθηκε ήταν αυτό που εκδηλώθηκετην 4η Αυγούστου 2011 και ώρα 14:25 στην περιοχή της Νυφίδας. Το σημείο έναρξης τηςπυρκαγιάς ήταν σε αγροτεμάχιο πλησίον οικίας, στο οποίο ο ιδιοκτήτης εκτελούσε εργασίεςυπαίθρου. Η πυρκαγιά λόγω των δυνατών ανέμων ξέφυγε, ο ιδιόκτητης δεν κατάφερε να τηνσβήσει με ίδια μέσα και γρήγορα έλαβε ανεξέλεγκτες διαστάσεις.Από την προηγούμενη ημέρα υπήρχε η πληροφόρηση για το δείκτη κινδύνου πυρκαγιάς τόσο απότη ΓΓΠΠ, η οποία έδινε για το νησί της Λέσβου υψηλό δείκτη επικινδυνότητας τρία (3) (Εικόνα37), όσο και από το ΕΓΦΚ το οποίο παρουσίαζε και αυτό υψηλή εκτίμηση κινδύνου για τηνσυγκεκριμένη περιοχή (3) (Εικόνα 38). Εικόνα 37 Δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς της ΓΓΠΠ για την 4η Αυγούστου του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 95
  • 93. Μεθοδολογία Εικόνα 38 Σημείο έναρξης πυρκαγιάς και τιμή του ΔΚΠ του Εργαστηρίου Γεωγραφίας Φυσικών Καταστροφών.Την ώρα εκδήλωσης της πυρκαγιάς στην περιοχή έπνεαν βόρειοι άνεμοι έντασης 4 με 5 Beaufort,οι οποίοι κατά την εξέλιξη του συμβάντος έγιναν βορειοανατολικοί με την ίδια ένταση (Εικόνα 39& Σχήμα 21). Αυτό που έγινε αντιληπτό από την πρώτη στιγμή ήταν ότι οι καιρικές συνθήκες ανκαι δεν ήταν ακραίες από πλευράς ανέμων, όμως η ιδιομορφία του εδάφους (έλλειψη αρκετώναγροτικών δρόμων στην περιοχή) και κυρίως η βλάστηση (θάμνοι κυρίως πουρνάρια) και η χαμηλήσχετική υγρασία (Σχήμα 21) κατέστησαν το έργο της καταστολής της πυρκαγιάς ιδιαίτεραδύσκολο. Η κινητοποίηση ήταν άμεση (δεκατρία πυρ/κα οχήματα, επτά οχήματα Ο.Τ.Α, δυοπεζοπόρα τμήματα, τριάντα εθελοντές και από αέρος δυο αεροσκάφη τύπου PZL και τέσσερα CL415) παρόλα αυτά η πυρκαγιά πήρε γρήγορα διαστάσεις καταστρέφοντας 7000 στρέμματα κυρίωςχορτολιβαδική έκταση. Η πυρκαγιά αναφέρθηκε τελικά υπό μερικό έλεγχο προς το 199 ΣΕΚΥΠΣ,την 5η Αυγούστου στις 08:30 αν και η περίμετρο της είχε εξασφαλιστεί αργά το βράδυ τηςπροηγούμενης ημέρας. Αυτό που προσπάθησαν να επιτύχουν οι πυροσβεστικές δυνάμεις ήταν ναμην περάσει η πυρκαγιά το επαρχιακό δρόμο νότια, νοτιοανατολικά, γιατί μετά θα λιγόστευαν κατάπολύ οι πιθανότητες κατάσβεσης, καθότι μεσολαβεί βλάστηση με αραιά πεύκα αλλά πλούσιουπόροφο, ενώ οι ελάχιστοι αγροτικοί δρόμοι που υπάρχουν είναι στενοί και δυσκολεύουν τηδιέλευση των μεγάλων πυροσβεστικών οχημάτων (Εικόνα 40).ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 96
  • 94. Μεθοδολογία Εικόνα 39 Πρόγνωση της έντασης και της διεύθυνσης των ανέμων την 4η Αυγούστου του 2011. Σχήμα 21 Καιρικές συνθήκες που προγνώστηκαν για τη νήσο Λέσβου την 4η Αυγούστου του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 97
  • 95. Μεθοδολογία Α Εικόνα 40 Η πυρκαγιά στην περιοχή της Νυφίδας την 4η Αυγούστου του 2011. Εικόνα 41 Η πυρκαγιά στην περιοχή της Νυφίδας την 4η Αυγούστου του 2011.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 98
  • 96. Μεθοδολογία 4.3.4 Αποτελέσματα της προσομοίωσης της πυρκαγιάς στην περιοχή της ΝυφίδαςΌπως και πυρκαγιά στην περιοχή του Ραχώνα έτσι και στην πυρκαγιά στην περιοχή της Νυφίδαςεκτελέστηκε προσομοίωση από ώρα 14:30 έως 19:00 από την οποία προέκυψαν μια σειράδεδομένων που συγκρίθηκαν και αξιολογήθηκαν με βάση την πραγματική έκταση της πυρκαγιάς.Στα πλαίσια του VENUS-C με τη βοήθεια της εφαρμογή που ανέπτυξε το ΕΓΦΚ υπολογίστηκε ηεξέλιξη της πυρκαγιάς με βάση τα μετεωρολογικά δεδομένα που επικρατούσαν εκείνη τη στιγμήκαι την τοπογραφία της περιοχής. Έτσι παρήχθησαν μια σειρά από περιμέτρους για κάθε ημίωρο(Εικόνα 42). Για την αξιολόγηση της προσομοίωσης που δημιούργησε η εφαρμογή έγινε σύγκρισητων παραχθέντων περιμέτρων με την πραγματική έκταση της πυρκαγιάς (Εικόνα 40 & 41) Εικόνα 42 Η εξέλιξη της πυρκαγιάς της Νυφίδας κατά την προσομοίωσή της.Η επεξεργασία των πολυγώνων της περιμέτρου της πυρκαγιάς πραγματοποιήθηκε με τη βοήθειατου ArcGIS χρησιμοποιώντας και σε αυτή την περίπτωση τον αλγόριθμο επεξεργασίας αρχείωνSelect By Location. Τα στοιχεία που προέκυψαν επεξεργάστηκαν με στόχο να υπολογιστούν και γιατην πυρκαγιά στην περιοχή της Νυφίδας τα σφάλματα παράλειψης (omission error) καισυμπερίληψης (commission error ). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να προκύψουν οι εξής πίνακες:ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 99
  • 97. Μεθοδολογία Πυρκαγιά στην περιοχή της Νυφίδας *Η έκταση είναι σε Προσομοιωμένη έκταση* στρέμματαΠραγματική Καμένη Άκαυτη Σύνολο έκταση* Καμένη Α 6743,17 Β 1671,54 8414,71 (Α+Β) Άκαυτη Γ 12391,44 Δ22 1596305,98 1608697,43 (Γ+Δ) Σύνολο (Α+Γ) 19134,61 (Β+Δ) 1597977,52 1617112,13 Πίνακας 26 Η εκτίμηση σφάλματος της προσομοίωσης της πυρκαγιάς της Νυφίδας. omission error καμένης έκτασης commission error καμένης έκτασης (19134,61- (8414,71- Γ/(Α+Γ) 64,76% Β/(Α+Β) 19,86% 6743,17)/19134.61 6743,17)/8414,71 Πίνακας 27 Εκτίμηση σφάλματος της καμένης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς της Νυφίδας. omission error άκαυτης έκτασης commission error άκαυτης έκτασης (1597977,52- (1608697,43- Β/(Β+Δ) 0,10% Γ/(Γ+Δ) 0,77% 1596305,98)/1597977,52 1596305,98)/1608697,43 Πίνακας 28 Εκτίμηση σφάλματος της άκαυτης έκτασης της προσομοιωμένης πυρκαγιάς της Νυφίδας. Συγκρίνοντας την προσομοιωμένη και πραγματική έκτασης της πυρκαγιάς στην περιοχή της Νυφίδας την 4η Αυγούστου του 2011 προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα:  Ο δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς του ΕΓΦΚ για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα στο σημείο που ξέσπασε η πυρκαγιά ήταν τρία (3) (Εικόνα 38) όπως και ο δείκτης της ΓΓΠΠ (Εικόνα 37).  Η προσομοίωση ακολούθησε τη πραγματική διεύθυνση, κατεύθυνση και εξέλιξη της πυρκαγιάς.  Η περίμετρος που εμφανίζεται στην προσομοίωση είναι σαφώς μεγαλύτερη, γιατί δε λαμβάνονται υπόψη οι κατασβεστικές δυνάμεις.  Η καμένη έκταση που δεν προσομοιώθηκε μπορεί να οφείλεται στη μη σωστή αποτύπωση του τύπου βλάστησης της περιοχής (Πιθανόν η έκταση αυτή να έχει χαρακτηριστεί ως άγονη) Τέλος οι περίμετροι τόσο της προσομοιωμένης, όσο και της πραγματικής πυρκαγιάς με τη βοήθεια του ArcGIS αποτυπώθηκαν στον παρακάτω χάρτη (Εικόνα 43): 22 Η άκαυτη έκταση (Δ) προκύπτει από την αφαίρεση από το σύνολο της έκτασης της Λέσβου (Ε = 1617112,13 στρέμματα) της έκτασης που κάηκε και δεν προσομοιώθηκε (Β) μείον το σύνολο της προσομοιωμένης καμένης έκτασης (Α+Γ). ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 100
  • 98. Μεθοδολογία Εικόνα 43 Σύγκριση πραγματικής και προσομοιωμένης έκτασης της πυρκαγιάς στην περιοχή της Νυφίδας.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 101
  • 99. Συμπεράσματα 5. ΣυμπεράσματαΟι υπηρεσίες αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών σχεδιάζουν και υλοποιούν επιχειρησιακάπρογράμματα σε επίπεδο πρόληψης, πρόβλεψης και καταστολής. Περιοριστικοί παράγοντες πουσχετίζονται με τη διάθεση των απαραίτητων κονδυλίων, το δυναμικό προσωπικό και τα μέσα δρουνπολλές φορές ανασταλτικά στην επίτευξη των στόχων που τίθενται από τα προγράμματα αυτά. Απότην άλλη, η γνώση περιοχών υψηλού κίνδυνου προσφέρει τη δυνατότητα στους εμπλεκόμενουςφορείς την εφαρμογή προγραμμάτων πολιτικής προστασίας. Αυτό μπορεί να αποτελέσει έναστρατηγικό επιχειρησιακό πλεονέκτημα για την ορθολογική λήψη αποφάσεων σε επίπεδοδιάγνωσης, πρόγνωσης και ευρύτερης αντιμετώπισης των πυρκαγιών, αφού τέτοια προγράμματαμπορούν να εφαρμόζονται σε ζώνες υψηλού κινδύνου, ελαχιστοποιώντας το κόστος υλοποίησης καιμεγιστοποιώντας ταυτόχρονα την αποτελεσματικότητά τους.Η δημιουργία επομένως ενός χωρο-χρονικού προφίλ επικινδυνότητας της περιοχής, όπως αυτόφάνηκε από τον υπολογισμό της μέσης τιμής του δείκτη κίνδυνου πυρκαγιάς, αλλά και από τακατώφλια τιμών του, έχει ως στόχο τον εντοπισμό των χωρικών και χρονικών “στιγμάτων” μεέντονο κίνδυνο, όπως για παράδειγμα. περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας (καλοκαιρινοί μήνες)και περιοχές (spots) επικίνδυνων καιρικών φαινομένων, ώστε τελικά να μεγιστοποιηθεί ηδυνατότητα της καταστολής των πυρκαγιών.Ο βασικός στόχος της παρούσας εργασίας ήταν η επιχειρησιακή αξιολόγηση της εφαρμογής πουανέπτυξε το ΕΓΦΚ στα πλαίσια του VENUS-C µε πεδίο εφαρμογής το νησί της Λέσβου. Ησυγκεκριμένη εφαρμογή βασίζεται στα δεδομένα των πυρκαγιών που εμφανίζονται στο νησί τηςΛέσβου, αλλά θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλες περιοχές όπου τα χωρικά πρότυπα και οιαιτίες πυρκαγιών είναι τελείως διαφορετικές. Ο δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς που παρουσιάστηκεεκφράζει το συσσωρευμένο κίνδυνο έναρξης πυρκαγιάς λόγω των μετεωρολογικών, τοπογραφικώνκαι ανθρωπογενών παραγόντων. Αποτελείται από τρεις (3) άλλους δείκτες: το μετεωρολογικόδείκτη κινδύνου, το βλαστητικό δείκτη κινδύνου και τον κοινωνικοοικονομικό δείκτη κινδύνου, οιοποίοι μεταβάλλονται στο χρόνο και το χώρο. (Vasilakos et al. 2007).Η επιχειρησιακή αξιολόγηση της εφαρμογής πραγματοποιήθηκε για συγκεκριμένες πυρκαγιές κατάτην αντιπυρική περίοδο 2011 καταδεικνύοντας ότι πράγματι ο δείκτης κινδύνου πυρκαγιάς τουΕΓΦΚ μπορεί να παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την πραγματική διεύθυνση, κατεύθυνση καιεξέλιξη της.Βέβαια στις προσομοιώσεις που πραγματοποιήθηκαν η περίμετρος των προσομοιωμένωνπυρκαγιών υπήρξε μεγαλύτερη μια και δεν λαμβάνονται υπόψη οι δυνάμεις που παίρνουν μέροςστην πυρόσβεση.Αυτό που θα πρέπει να γίνει σαφές είναι το γεγονός ότι η πρόβλεψη της συμπεριφοράς τωνδασικών πυρκαγιών αποτελεί ένα από τα πολυτιμότερα βοηθήματα σε πραγματικές επιχειρήσειςκαταστολής (άμεση εκτίμηση μεγέθους, ταχύτητας και έντασης πυρκαγιάς), στον προληπτικόΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 102
  • 100. Συμπεράσματασχεδιασμό (εκπαίδευση προσωπικού και σχεδιασμό αντιμετώπισής της) και στη γενικότερηδιαχείριση των δασικών πυρκαγιών (εκτίμηση κινδύνου, διαχείριση καύσιμη ύλης κ.α.). Μέχρισήμερα τα δύο ευρέως διαδεδομένα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, τόσο για τηστατική, όσο και για τη χωρική προσομοίωση της συμπεριφοράς και εξάπλωσης μιας πυρκαγιάςείναι το BehavePlus και το FARSITE αντίστοιχα. Αποτελούν πολύ σημαντικά εργαλεία για τιςυπηρεσίες που εμπλέκονται με τη διαχείριση των πυρκαγιών. Η συγκέντρωση όμως τωναπαραίτητων δεδομένων για τη σωστή λειτουργία των προγραμμάτων αυτών είναι μια επίπονη καιδύσκολη διαδικασία, απαιτείται εξειδικευμένη γνώση στα Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών,στη δασολογία και στη γεωγραφία. Η υποστήριξη τους είναι απαραίτητη, τόσο για τη δημιουργία,μετατροπή και διαχείριση των εισερχόμενων χωρικών δεδομένων, όσο και στην επεξεργασία -παρουσίαση των αποτελεσμάτων.Όμως η ανάπτυξη της εφαρμογής του ΕΓΦΚ, η οποία στηρίζεται στο υπολογιστικό νέφος έχει ωςαποτέλεσμα να επιλύει τα προβλήματα ταχύτητας, επεξεργασίας δεδομένων, κόστος αγοράςειδικών προγραμμάτων και κυρίως της ύπαρξης εξειδικευμένου προσωπικού.Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη στα πλαίσιατης αποτελεσματικότερης αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών εκδίδει κατά τη διάρκεια τηςαντιπυρικής περιόδου ημερήσιο δελτίο πρόβλεψης κινδύνου πυρκαγιών υπό μορφή θεματικούχάρτη. Ο χάρτης αυτός αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του σχεδιασμού αντιμετώπισης τωνπυρκαγιών και έχει κύριο στόχο να ενημερώσει, τους φορείς που εμπλέκονται για τις περιοχές πουτο επόμενο 24ωρο υπάρχει κίνδυνος εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.Είναι όμως σαφές ότι η προτεινόμενη εφαρμογή του ΕΓΦΚ με τον τρόπο που προβλέπει τονκίνδυνο πυρκαγιάς δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις ορθολογικότερης και αποτελεσματικότερηςχρήσης των διατιθέμενων πόρων, αλλά και τεκμηριωμένης κατανομής αυτών με τη θέσπισηπεριοχών επικινδυνότητας βάση ιστορικών παρατηρήσεων.Η ύπαρξη αυτών των ζωνών επικινδυνότητας μπορεί να αναδειχθεί σε ένα πραγματικό στρατηγικόεπιχειρησιακό πλεονέκτημα σε προγράμματα πρόληψης, έγκαιρης επέμβασης και καταστολής. Έτσιγνωρίζοντας έγκαιρα τις «κρίσιμες» περιοχές μπορούν:  τα προληπτικά προγράμματα μπορούν να αναθεωρηθούν και να επικεντρωθούν περισσότερο στις ζώνες υψηλού και πολύ υψηλού κίνδυνου,  εκτός από τη δημιουργία χαρτών ημερήσιων χαρτών κινδύνου μπορούν να δημιουργηθούν μεγαλύτερης διάρκειας (μεσοπρόθεσμης) πρόβλεψης κινδύνου δασικών πυρκαγιών στην προσπάθεια για πιο αξιόπιστη χωρική και χρονική πρόβλεψη,  καθίσταται πλέον δυνατή από την πλευρά όλων των εμπλεκομένων φορέων η τεκμηριωμένη διαφοροποίηση (κλιμάκωση) της κατανομής πόρων για προληπτικά μέτρα, αλλά και η ανάλογη διαμόρφωση του σχεδιασμού επιτήρησης με κλιμάκωση των δυνάμεων στις περιοχές υψηλού κίνδυνου,ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 103
  • 101. Συμπεράσματα  δίνεται η δυνατότητα ύπαρξης ποσοτικών και ποιοτικών κριτηρίων για την αξιολόγησης της μέχρι τώρα εφαρμοζόμενης πολιτικής πρόληψης, αλλά και η μελλοντική αξιολόγηση νέων πολιτικών σχεδιασμού με στόχο την αποτελεσματικότητα με το όσο το δυνατόν μικρότερο κόστος,  δημιουργούνται νέα κριτήρια για την ανάπτυξη σχεδίων διασποράς των δυνάμεων καταστολής,  δημιουργούνται νέοι παράμετροι ανάλυσης των δεδομένων των δασικών πυρκαγιών με στόχο τον εντοπισμό και τη βελτίωση της διαχείρισης τους.Οι υπηρεσίες που ασχολούνται µε τις δασικές πυρκαγιές και, κυρίως, η Πυροσβεστική Υπηρεσία, ηοποία ασχολείται µε το έργο της κατάσβεσης, θα πρέπει να καταγράφουν όλα τα περιστατικάπυρκαγιάς µε όλες τις αναγκαίες πληροφορίες με στόχο τη συνεχή τροφοδότηση με τις απαραίτητεςπληροφορίες του δικτυακού συστήματος εκτίμησης κινδύνου και προσομοίωσης των πυρκαγιών.Θα πρέπει να καταγράφεται άμεσα από τις δυνάμεις προσβολής με τη χρήση ενός GPS το σημείοέναρξης, ώστε το επιχειρησιακό κέντρο να είναι σε θέση άμεσα να προβλέψει την κατεύθυνση καιεξέλιξη της πυρκαγιάς με στόχο τη σωστή διαχείριση των δυνάμεων καταστολής.Αλλά και μετά το πέρας της πυρκαγιάς, θα πρέπει να συλλέγονται συμπληρωματικά στοιχεία, όπως:η έκταση της καμένης περιοχής, οι αιτίες έναρξής της και να πραγματοποιείται χαρτογράφηση τηςκαμένης έκτασης, με στόχο τη συνεχή «εκπαίδευση» του συστήματος. 5.1 Περαιτέρω έρευναΜπορεί η εφαρμογή αυτή να εστιάζεται στην περιοχή της νήσου Λέσβου, όμως αυτή η νέαδικτυακή υπηρεσία θα πρέπει να διευρυνθεί, ώστε να δοθεί η δυνατότητα να εφαρμοστεί και σεπολλές άλλες περιοχές που πλήττονται από καταστροφικές πυρκαγιές. Οι οργανισμοί που θαλειτουργούν το σύστημα θα μπορούν να προγραμματίσουν τις δράσεις τους πιο αποτελεσματικά,χωρίς την ανάγκη να κατέχουν, να διατηρούν ή να λειτουργούν τα απαραίτητα μηχανήματα πουχρησιμοποιούνται για να γίνουν όλοι εκείνοι οι πολύπλοκοι υπολογισμοί που λαμβάνουν υπόψη τηβλάστηση μιας περιοχής, τη τοπογραφία, τις κοινωνικο-οικονομικές παραμέτρους και φυσικά τιςκαιρικές συνθήκες. Οι δυνάμεις έκτακτης ανάγκης και οι οργανώσεις στήριξης δεν θα έχουν παράνα προσομοιώσουν το τι θα συμβεί, να αλλάξουν τις παραμέτρους και να εκτελέσουν μια ανάλυση"τι θα γίνει εάν…" (what-if) αλλάζοντας τις τοπικές καιρικές συνθήκες και προβλέπονταςεναλλακτικά σενάρια. Στόχος θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη μιας ενιαίας στρατηγικήςαντιμετώπισης του κίνδυνου εκδήλωσης πυρκαγιάς.Συνεπώς, το σύστημα αυτό είναι απαραίτητο να διαμορφώνεται και να λειτουργεί σε αντιστοιχίαπρος το προφίλ των δραστηριοτήτων και του χώρου που πρόκειται αυτό να υπηρετήσει. Σταπλαίσια αυτά και για λόγους διαρκούς βελτίωσης, αλλά και ελέγχου της αποτελεσματικότητας τωνφορέων, κρίνεται αναγκαία η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου και πλήρους συστήματος στόχωναντιπυρικής προστασίας, μετρήσιμων, ρεαλιστικών ποσοτικά και ποιοτικά, τόσο σε τοπικό, όσο καιΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 104
  • 102. Συμπεράσματασε εθνικό επίπεδο.Επίσης πρέπει να γίνεται διαρκής έλεγχος του βαθμού αξιοπιστίας της εφαρμογής με ανάλυση τωναιτίων των αποκλίσεων μεταξύ των προβλέψεων και των πραγματικών αποτελεσμάτων, με στόχοτην επανεκτίμηση και τον επανασχεδιασμό.Η συγκεκριμένη εφαρμογή θα μπορούσε να επεκταθεί ανάλογα με τις απαιτήσεις του κάθε χρήστη.Έτσι για παράδειγμα, με τον απαραίτητο εξοπλισμό θα μπορούσαν να μεταδίδονται σεαπομακρυσμένους δέκτες όλες οι πληροφορίες που θα υπολογίζονται στο κέντρο ελέγχου. Ταπυροσβεστικά οχήματα, εξοπλισμένα με ένα τερματικό (mobile data terminal) θα μπορούν μέσωτου GSM δικτύου να μεταδίδουν τη θέσης τους στο κέντρο ελέγχου και να ανταλλάσσουν χρήσιμαδεδομένα σχετικά με την εξέλιξη της πυρκαγιάς.Επίσης με την υπολογιστική δύναμη που παρέχει η Cloud τεχνολογία δίνεται πλέον η δυνατότηταγια την τρισδιάστατη απεικόνιση των χαρακτηριστικών της καύσιμης ύλης που έχουν καταγραφείστο πεδίο (ύψος, μήκος, πλάτος, είδος βλάστησης, πυκνότητα κ.α.) κάτι που θα συνέβαλλε στηδημιουργία τεχνικών οικοσυστημάτων με πραγματικές τιμές και γενικότερα στην φωτο-ρεαλιστικήαπεικόνιση του περιβάλλοντος σε διάφορες κλίμακες. Με τη τρισδιάστατη οπτικοποίηση ο χρήστηςθα μπορεί εύκολα να αντιληφθεί την εξέλιξη μιας πυρκαγιάς στο χώρο και να δημιουργήσεισενάρια διαχείρισης ακόμα και αν δεν κατέχει ιδιαίτερες επιστημονικές γνώσεις.Η υλοποίηση τέτοιου τύπου εφαρμογών γίνεται πάντα με γνώμονα το μέλλον, ώστε τοΠυροσβεστικό Σώμα, με το διευρυμένο ρόλο του να έχει τη δυνατότητα να ανταποκριθείαποτελεσματικά στις προκλήσεις. Οι Cloud εφαρμογές μπορούν να αποτελέσουν το εργαλείο για τηδιοικητική οργανωτική και επιχειρησιακή εξέλιξη του Σώματος.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 105
  • 103. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑAlesheikh, A.A., Helali, Η., Behroz, Η.Α. (2002). Web GIS: Technologies and Its Applications. Symposium on Geospatial Theory. Processing and Applications». Ottawa. http://www.isprs.org/proceedings/XXXIV/part4/pdfpapers/422.pdf Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Anderson, H.E. (1982). Aids to determining fuel models for estimating fire behavior. USDA For. Serv. Gen. Tech. Rep. INT-122.Andrews, P.L., Bevins, C.D. and Seli R.C. (2005). Behave Plus Fire Modeling System version 3.0. User’s Guide. USDA. Forest Research Rocky Mountain, General Technical Report, RMRS- GTR-106WWW-Revised.Andrews, P.L. (1986). BEHAVE: Fire behavior prediction and fuel modelling system. Burn subsystem. GTR INT-194, Part 1. Ogden, UT: USDA Forest Service, Intermountain Forest and Range Experiment Station.Aronoff, S. (1989). Geographic Information Systems: A Management Perspective, WDL Publications,.Arpaci, A., Vacik H., Formayer, H., Beck, A. (2010). A collection of possible Fire Weather Indices (FWI) for alpine landscapes, Alpine Forest Fire Warning System. http://www.alpffirs.eu/index.php?option=com_docman&Itemid=21&lang=en. Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Bradshaw, L., Deeming, J., Burgan, R, Cohen, J. (1983). The 1978 National Fire-Danger Rating System: technical documentation». USDA Forest Service, Intermountain Forest and Range Experiment Station, General Technical Report GTR INT-169. (Ogden, UT).Brown, K.J., Smith, Κ.J. (2000). Wildland fire in ecosystems: effects of fire on flora. Gen. Tech. Rep. RMRS-GTR-42-vol. 2. Ogden, UT: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, σ. 257.Burgan, E.R., Rothermel, C. R. (1984). BEHAVE: fire behavior prediction and fuel modeling system--FUEL subsystem. Gen. Tech. Rep. INT-167. Ogden, UT: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Intermountain Forest and Range Experiment Station, σ. 110.Burgan, R.E., Klaver, R.W., and Klaver, J. M.(1998). Fuel models and fire potential from satellite and surface observations. International Journal of Wildland Fire, 8(3), σ.159-170.Burrough, P.A., (1986) Principles of geographic information systems for land resource assessment, Clarendon Press, Oxford.Carla, W., Van Wilgen, B., Tolhurst, K. and Everson, C. (2001). The Development of a NationalΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 106
  • 104. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Fire Danger Rating System for South Africa. Weather, 65(July), σ.97-98.Chandler, C., Cheney, P., Thomas, P., Traband, L. and Williams, D. (1983). Fire in Forestry. Volume I. Forest Fire Behavior and Effects. A Wiley-Interscience Publication John Wiley & Sons, σ. 449.Chen, K, Blong, R, Jacobson, C. (2003). Towards an Integrated Approach to Natural Hazards Risk Assessment Using GIS: With Reference to Bushfires. Environmental Management, Volume 31, σ.546-560.Chou, Y.H., Minnich, R.A., Salazar, L.A., Power, J.D. and Dezzani, R.J.(1990) Spatial Autocorrelation of Wildfire Distribution in the Idyllwild Quadrangle, San Jacinto Mountain, California. Photogrammetric Engineering & Remote Sensing, 56, σ.1507-1513.Commission Green Paper. (2010/2106(INI). On forest protection and information in the EU: preparing forests for climate change. http://www.europarl.europa.eu/sides/. Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Congalton, R.G. (1991). A review of assessing the accuracy of classifications of remotely sensed data. Remote Sensing of Environment, 37(1), σ.35-46. http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/003442579190048B. Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Cowen, D.J., (1988). GIS versus CAD versus DBMS: what are the differences?, Photogrammetric Engineering and Remote Sensing 54:1551-5.Davies, D., Ilavajhala, S., Wong, W., Molinario, G., Justice, C., Latham, J., Martucci, A. (2011). The Global Fire Information Management System: transitioning to an operational system at UN FAO. The 5th International Wildland Fire Conference, Sun City, South Africa, May 9-13, 2011.European Commission. (2002). Forest Fires in Europe, 2001 fire campaign. Report No 2. Official Publication of the European Communities, S.P.I. 02.72 EN, σ.27.Finney, M.A. (1998). FARSITE: fire area simulator-model development and evaluation. Research Paper NRMRS-RP-4. Ogden, UT: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, σ.47.Gillavry, Ε. (2000). Cartographic aspects of WebGIS software. Master of Arts thesis for the faculty of Geographical Sciences of Utrecht University.Hardy, C.C. (2005). Wildland fire hazard and risk: problems, definitions, and context. Forest Ecol. Manage, 211, σ.73-82.Jennings, R. (2009). Cloud Computing with the Windows Azure Platform. Cloud Computing Wrox.Kalabokidis, K.D., Gatzogiannis, S., and Galatsidas, S. (2002a). Introducing wildfire into forestΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 107
  • 105. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ management planning: towards a conceptual approach. Forest Ecology and Management, 158(2002), σ.41-50.Kalabokidis, K.D. (2004). Automated forest fire and flood hazard protection system – disaster management: linking people and the environment, Geoinformatics, Vol 7, σ.14–17.Käse, H. (1969). Ein Vorschlag für eine Methode zur Bestimmung und Vorhersage der Waldbrandgefährdung mit Hilfe komplexer Kennziffern. Abhandlungen des Meteorologischen Dienstes der DDR, Akademie Verlag.Keane, R.E., Drury, S.A., Karau, E.C., Hessburg, PE. and Reynolds, K M. (2010). A method for mapping fire hazard and risk across multiple scales and its application in fire management. Ecological Modelling, σ.221: 2-18.Keane, Ε.R., Burgan, R., Wagtendonk, J. (2001). Mapping wildland fuels for fire management across multiple scales: Integrating remote sensing. GIS. and biophysical modeling, International Journal of Wildland Fire, V.10, σ. 301-319Lawson, B. D. and Armitage, O. B. (2008). Weather Guide Canadian Forest Fire Danger Rating System». Forestry, 65(4), 87, Natural Resources Canada, Canadian Forest Service, Northern Forestry Centre. Edmonton. http://www.citeulike.org/group/10326/article/4422136. Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Lezzi, D., Rafanell, R., Carrion, A., Blanquer, I., Badia, R.M., Hernandez, V. (2011). Enabling e- Science Computing: Projects and Initiatives – CCPI 2011, EuroPar 2011 workshops.Lucas, C.: «On developing a historical fire weather data-set for Australia», Australian Meteorological and Oceanographic Journal, Vol. 60, 2010, σ.1-14. http://www.bom.gov.au/amm/docs/2010/lucas_hres.pdf. Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Lunetta, R. S., Congalton, R. G., Fenstermaker, L. K., Jensen, J. R., McGwire, K. C. and Tinney, L. R. (1991). Remote Sensing and Geographic Information System Data Integration: Error Sources and Research Issues. Photogrammetric Engineering and Remote Sensing, Vol. 57(No. 6), σ. 677-687.Mell, P. and Grance, T. (2011). The NIST Definition of Cloud Computing, NIST National Institute of Standards and Technology, Special Publication 800-145, U.S. Department of Commerce, Σεπτέμβριος 2011.Miranda, I., Monteiro Α., Martins V, Carvalho Α., and Borrego C. (2007). The 2003 fire season in Portugal: impacts on air quality. Seventh Symposium on Fire and Forest Meteorology, 23-25 October 2007, Bar Harbor. Maine, USA.Morton, D.C, Roessing, M.E., Camp, A.E. and Tyrrell, MX. (2003). Assessing the Environmental, Social, and Economic Impacts of Wildfire, GISF Research Paper 2001, Forest HealthΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 108
  • 106. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Initiative. Yale University, School of Forestry and Environmental Studies, Global Institute of Sustainable Forestry. http://www.itcnet.org/includes downloads/ alandecononucmipactsofwild.pdf. Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Neary, D.G., Ryan, K.C., DeBano, L.F. (2005). Wildland fire in ecosystems: effects of fire on soils and water». Gen. Tech. Rep. RMRS-GTR-42-vol.4. Ogden, UT: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, 2005 (revised 2008), σ. 250.Nunez-Regueira, L., Proupin-Castineiras, J. and Rodriguez-Anon, J.A.(2000). Design of risk index maps as a tool to prevent forest fires in the hill-side zone of Galicia (NW Spain). Bioresource Technology, 73(2), σ. 123-131. http://www.sciencedirect.com/science/article/B6V24- 3YRVR62-5/2/43e22bbbcdc0a9109d8d4564c87c8429. Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Pereira, J.M.C., Chuvieco, E., Beaudoin, A. and Desbois, N. (1997). Remote sensing of burned areas. In A review of remote sensing methods for the study of large wildland fires, edited by Chuvieco E., University of Alcala, Alcala de Henares, Spain,σ. 127-183.Pyne, S.J., Andrews, P.L. and Laven, R.D. (1996). Ιntroduction to Wildland Fire, Δεύτερη έκδοση, John Wiley & Sons, Inc., New York.Rothermel, R.C. (1972). A mathematical model for predicting fire spread in wildland fuels. Res. Pap. INT-115. Ogden, UT: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Intermountain Forest and Range Experiment Station, σ.40.Rothermel, R.C. (1991). Predicting behavior and size of crown fires in the northern Rocky Mountains. USDA Forest Service, Paper INT-438.Salvador, R., Pons, X. (1995). The role of fire in a Mediterranean area as a long term landscape modifier. Στο Chuvieco E.: Remote Sensing and GIS applications to forest fire management». Universidad de Alcala de Henares, Spain, σ.69-71.Scott, J.H., and Burgan, R.E. (2005). Standard Fire Behavior Fuel Models: A comprehensive set of standard fire behavior fuel models for use with Rothermels surface fire spread model. Gen.Tech.Report RMRS-GTR-153, U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, 80.Skvarenina, J., Mindas, J., Holecy, J. and Tucek, J. (2004). Analysis of the natural and meteorological conditions during two largest forest fire events in the Slovak Paradise National Park, Journal of Meteorology, Vol. 7, σ. 167-171.Stocks, B.J.; Lawson, B.D., Alexander, M.E.; Van Wagner, C.E.; McAlpine R.S.; Lynham, T.J.; Dube, D.E. (1989). The Canadian Forest Hire Danger Rating System: an overview, Forestry Chronicle, 65 (4), σ. 450-457.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 109
  • 107. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑThornrhwaire, C. W. (1948). An Approach Toward a Rational Classification of Climate. Geographical Review, 38.Tian, X.-rui, Mcrae, D., Boychuk, D., Jin, J.-zhong, Gao, C.-da, Shu, L.-fu, and Wang, M.-yu. (2005). Comparisons and Assessment of Forest Fire Danger Systems. Forestry Studies in China 7, σ. 53-61. http://www.cqvip.com/qk/84244x/2005001/15704162.html. Ημερομηνία τελευταίας επίσκεψης, 01.04.2012.Van Wagner, C. E. and Picket, T.L. (1985). Equations and FORTRAN program for the Canadian Forest Fire Weather Index System, Canada Forest Service, Ottawa, Ontario.Vasilakos, C., Kalabokidis, K., Hatzopoulos, J., Kallos, G., and Matsinos, Y. (2007). Integrating new methods and tools in fire danger rating. International Journal of Wildland Fire 16(3): 306-316.Vasilakos, C., Kalabokidis, K., Hatzopoulos, J., and Matsinos, I. (2009). Identifying wildland fire ignition factors through sensitivity analysis of a neural network. Natural Hazards 50(1):125- 143.Velte, T. Antony, Velte, J.Toby, Elsenpeter, R. (2010). Cloud computing: a practical approach. The McGraw-Hill Companies.Καλαμποκίδης, Κ., Ρούσσου, Ο., Βασιλάκος, Χ., & Μαρκοπούλου, Δ. (2004). Χωρική μοντελοποίηση καύσιμης ύλης και συμπεριφοράς πυρκαγιών τοπίου. Στο Ν. Ζούρος (Επιμ.), ου Πρακτικά 7 Πανελληνίου Γεωγραφικού Συνεδρίου της Ελληνικής Γεωγραφικής Εταιρίας (Τόμ.Α, σσ.486-494). Μυτιλήνη 14-17 Οκτωβρίου 2004. Μυτιλήνη: Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Τμήμα Γεωγραφίας.Καλαμποκίδης, Κ. (2007). Φωτιά, άνθρωπος και περιβάλλον – Γεωγραφική ανάλυση. Στο Ευθυμιόπουλος, Η. και Μοδινός, Μ. (επιμ.). Ορεινός Χώρος και Δάση. Αθήνα: Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σ. 249-265.Κούτσιας, Ν. και Καρτέρης, Μ. (1999). Μοντελοποίηση και χαρτογράφηση του βαθμού επικινδυνότητας έναρξης των δασικών πυρκαγιών σε εθνική κλίμακα. Στο [CD-ROM] Πρακτικά 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών – Δυνατότητες και Εφαρμογές, Προοπτικές και Προκλήσεις», Αθήνα 9-10 Δεκεμβρίου 1999, Ελληνική Εταιρία Γεωγραφικών Πληροφοριών.Λέκκας, Ε.Λ. (2000). Φυσικές και Τεχνολογικές Καταστροφές. Αθήνα: Access Pre-Press.Μπαζός, Ι. (2006). Χλωρίδα και βλάστηση της Λέσβου, Η Φύση Περιοδικό της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης, Τεύχος 114.Χατζόπουλος, Ν. Ιωάννης. (2009). Τοπογραφία, 2η έκδοση, Εκδόσεις Β. Γκιούρδα.ΠΜΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ &ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 110