επτανησιακη σχολη

  • 172 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
172
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. ΣΤΟΧΟΙ: 1. Γνωριμία της επτανησιακής ζωγραφικής. 2. Επαφή με το ιστορικό πλαίσιο στο οποίο αναπτύχθηκε. 3. Αναφορά στους κύριους εκπροσώπους της. 4. Σπουδή των επιδράσεων της επτανησιακής ζωγραφικής. 5. Βασικές αρχές που τη διέπουν. 6. Γνωριμία αντιπροσωπευτικών έργων της. 7. Παρουσίαση των τεχνικών που εφαρμόζονται. Εισηγητής: Κυριακουλόπουλος Ευάγγελος ΠΕ1 Η εισήγηση στηρίζεται και σε στοιχεία της ιστοσελίδας: el.wikipedia.org (16/2/13)
  • 2. Η Επτανησιακή Σχολή αποτελεί το πρώτο ελληνικό καλλιτεχνικό ρεύμα με σαφείς δυτικοευρωπαϊκές επιρροές, το οποίο εμφανίστηκε στα Επτάνησα στα μέσα του 17ου αιώνα και διήρκεσε μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα περίπου. Τα Επτάνησα από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα βρέθηκαν διαδοχικά υπό ενετική, γαλλική και αγγλική κατοχή. Η σχετική ελευθερία που απολάμβαναν οι Επτανήσιοι, η οικονομική τους ευμάρεια και οι πολιτιστικές σχέσεις τους με την κοντινή Ιταλία είχαν ως αποτέλεσμα τα Επτάνησα να γίνουν ο χώρος όπου η ζωγραφική εγκατέλειψε την βυζαντινή παράδοση για να στραφεί προς την Δύση. Ένας άλλος παράγοντας που ευνόησε την δημιουργία της Επτανησιακής Σχολής ήταν η μετοίκηση στα Επτάνησα πολλών Κρητών ζωγράφων, όταν η Κρήτη πέρασε από τα χέρια των Ενετών στα χέρια των Οθωμανών. Μεταξύ των κυριοτέρων ζωγράφων της λεγόμενης Κρητικοζακυνθινής Σχολής του 16ου και 17ου αιώνα, αναφέρονται ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, ο Δημήτριος και ο Γεώργιος Μόσχος, ο Μανώλης και ο Κωνσταντίνος Τζάνες, και ο Στέφανος Τσαγκαρόλος.
  • 3. Από το δεύτερο τέταρτο έως και το τέλος του 17ου αιώνα οι ζωγράφοι, που ουσιαστικά αποτελούν την τελευταία αξιόλογη γενιά της κρητικής σχολής, συνεχίζουν την ίδια παράδοση των παλαιοτέρων με την ίδια άψογη τεχνική. Παράλληλα όμως σημαντικοί από τους καλλιτέχνες εισάγουν νεωτερισμούς και δέχονται αποφασιστικά τις δυτικές επιδράσεις. Η άλωση του Χάνδακα το 1669 από τους Τούρκους είχε ως αποτέλεσμα σπουδαίοι καλλιτέχνες να εγκατασταθούν στις Eνετοκρατούμενες περιοχές, όπου μπορούν να εκφραστούν ελεύθερα, όπως οι Κυκλάδες, τα Ιόνια νησιά και κυρίως στα δύο μεγάλα αστικά τους κέντρα, την Κέρκυρα και την Ζάκυνθο.  Π. Δοξαράς, 1700, ελαιογραφία
  • 4.  Η παρουσία αυτών των καλλιτεχνών σε συνδυασμό με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν, δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την άνθηση από τα τέλη του 17ου και κυρίως κατά τον 18ο αιώνα, μιας αυτόνομης καλλιτεχνικής παράδοσης ανοιχτής στις σύγχρονες τάσεις και τους τρόπους της δυτικής τέχνης, που σηματοδοτεί και το τέλος της Κρητικής Σχολής. Έτσι οι Ζακυνθινοί ζωγράφοι ζωγραφίζουν εικόνες σύμφωνα με την κρητική τεχνοτροπία, αλλά και σύμφωνα με την ιταλική. Τέτοιος καλλιτέχνης, που στάθηκε αφετηρία της ιταλικής τέχνης, είναι ο Παναγιώτης Δοξαράς από την Μάνη (1662- 1729), ιππότης στην υπηρεσία της Βενετίας, ο οποίος κατηύθυνε καθοριστικά την επτανησιακή τέχνη προς την Δύση. Με το “περί ζωγραφίας” σύγγραμμά του (1727), υποστήριξε και θεωρητικά τις καλλιτεχνικές του προτιμήσεις, την εποχή που ο Διονύσιος ο εκ Φουρνά, με την “ερμηνεία της ζωγραφικής τέχνης” (1728-1732) κήρυττε την επιστροφή στον βυζαντινό ζωγράφο Πανσέληνο. Έτσι ο Δοξαράς εγκαινιάζει την λεγόμενη Επτανησιακή Ζωγραφική, ζωγραφίζοντας την ουρανία (οροφή) του Αγίου Σπυρίδωνος στην Κέρκυρα
  • 5. Πατέρας του ήταν ο Νικόλαος Δοξαράς. Το 1664, η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Ζάκυνθο, όπου έλαβε μαθήματα αγιογραφίας από τον Λέο (ή Λέω) Μόσκο. Το 1694 κατατάχθηκε στον στρατό των Βενετών και πολέμησε στην Χίο εναντίον των Οθωμανών. Το 1699 εγκατέλειψε τους Βενετούς, οι οποίοι ωστόσο τον αντάμειψαν δίνοντάς του αρχικά τον τίτλο του ιππότη, και αργότερα (1721) κτήματα στην Λευκάδα. Από το 1699 έως το 1704 σπούδασε ζωγραφική στην Βενετία και από το 1704 μέχρι το 1715 έζησε στην Καλαμάτα. Τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του τα πέρασε στα Επτάνησα, ανάμεσα στην Ζάκυνθο, την Λευκάδα και την Κέρκυρα. Το έργο του Παναγιώτη Δοξαρά σηματοδοτεί την στροφή της ελληνικής ζωγραφικής από την βυζαντινή αγιογραφία προς την δυτικότροπη αναγεννησιακή τέχνη. Ο Π. Δοξαράς θαύμαζε του ιταλούς ζωγράφους και ειδικότερα τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, χάριν του οποίου μετέφρασε το έργο του Raphael de Fresne Τέχνη ζωγραφίας (Trattato della pittura de Leonardo da Vinci). Επίσης, μετέφρασε το έργο του Leon-Battista Alberti και του Andrea Pozzo για τη ζωγραφική κι ένα κατάλογο των πιο σημαντικών ζωγράφων. Το 1726, συνέγραψε την δική του πραγματεία Περί ζωγραφίας, η οποία όμως εκδόθηκε πολύ αργότερα (1871). Το έργο του Δοξαρά, αν και είναι κυρίως θρησκευτικό, εντούτοις αποτελεί την πρώτη απόπειρα Έλληνα να απεικονίσει πρόσωπα «στο νατουράλε». Ζωγράφισε την «Ουρανία» (οροφή) του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα, αλλά οι εικόνες του φθάρηκαν και αντικαταστάθηκαν από άλλες στα μέσα του 19ου αι. Είναι επίσης ο πρώτος Έλληνας που έφτιαξε πορτρέτα, με πλέον γνωστό την ολόσωμη προσωπογραφία του κόμη Graf von der Schulenburg, στρατάρχη της Βενετίας και υπερασπιστή της Κέρκυρας.
  • 6.  Μαθητές του Δοξαρά είναι ο γιός του Νικόλαος Δοξαράς, αλλά και ο Νικόλαος Κουτούζης (1741-1813), που γεννήθηκε και πέθανε στην Ζάκυνθο.  Κατά τους βιογράφους του χρημάτισε και μαθητής του Tierolo στην Βενετία. Αφομοίωσε με πληρότητα τύπους του μανιερισμού και του μπαρόκ και ζωγράφισε με υποβλητική χρήση της απότομης φωτοσκίασης. Επιδόθηκε στην προσωπογραφία και είναι η σημαντικότερη φυσιογνωμία της Επτανησιακής Ζωγραφικής. Ο καλλιτέχνης αυτός επηρέασε βαθύτατα και έναν άλλον σημαντικό ζακυνθινό καλλιτέχνη τον Νικόλαο Καντούνη (1767-1834).  Παραγωγικός και με εξαιρετικές σχεδιαστικές δυνατότητες, με φωτεινότερους από του Κουτούζη τόνους, χωρίς όμως μορφοπλαστική ικανότητα και συνθετικές πρωτοβουλίες, αντιγράφει συνθέσεις μεγάλων καλλιτεχνών, όπως την Αποκαθήλωση του Rubens, και συχνά του Κουτούζη.  Κουτούζης , 1803, λάδι σε καμβά
  • 7. Από τον Παναγιώτη Δοξαρά μέχρι τον Νικόλαο Καντούνη διαπιστώνεται η ολοκληρωτική στροφή της θρησκευτικής ζωγραφικής στον μανιερισμό, το μπαρόκ, την φλαμανδική ζωγραφική. Εγκαταλείπεται η τεχνική της αυγοτέμπερας και επικρατεί η ελαιογραφία, εισάγονται στοιχεία της κοσμικής τέχνης, αποτυπώνεται η έκφραση έντονων συναισθημάτων, εισάγονται νέοι κύκλοι θεμάτων στην εικονογραφία, ενώ στους ναούς μεγάλοι πίνακες αντικαθιστούν τις τοιχογραφίες. Η αντικατάσταση τοιχογραφιών αλλά και οι σεισμοί είναι αιτίες για την εξαφάνιση των στοιχείων για την μνημειακή ζωγραφική. Ο 17ος και 18ος αιώνας αντιπροσωπεύονται με μερικά παραδείγματα τοιχογραφημένων συνόλων που διασώθηκαν από τους σεισμούς. Αν σε αυτά υπολογιστεί ένας σημαντικός αριθμός γνωστών από την βιβλιογραφία τοιχογραφιών, που δεν σώζονται, μπορούμε να υποθέσουμε ότι η τέχνη της τοιχογράφησης βρισκόταν σε μεγάλη ακμή κατά τους αιώνες αυτούς. Δαυίδ, Ν. Δοξαράς,18ος αι, λάδι σε καμβά
  • 8.  Η στροφή προς την δυτική τέχνη εκδηλώθηκε προς το τέλος του 17ου αι., με την εγκατάλειψη των παραδοσιακών βυζαντινών μορφών, αλλά και με την εγκατάλειψη της τεχνικής της βυζαντινής αγιογραφίας. Οι ζωγραφικές παραστάσεις, επηρεασμένες κυρίως από το ιταλικό μπαρόκ, αλλά και την φλαμανδική ζωγραφική, άρχισαν να αποκτούν βάθος, να δίνουν δηλαδή την αίσθηση της τρίτης διάστασης του χώρου, να γίνονται πιο φυσικές και να αποκτούν θέματα όλο και περισσότερο κοσμικά αντί για θρησκευτικά — κυρίως προσωπογραφίες αριστοκρατών και αστών. Επιπλέον, οι επτανήσιοι ζωγράφοι, αντί για αβγό, άρχισαν να χρησιμοποιούν λάδι για συνδετικό των χρωμάτων, και αντί για σανίδι άρχισαν να χρησιμοποιούν μουσαμά. Η αβγοτέμπερα εγκαταλείφθηκε και την θέση της πήρε η ελαιογραφία.  Ν. Δαξαράς, γέννηση της Θεοτόκου
  • 9. Η θαυμάσια Επτανησιακή Ζωγραφική, αλλά και τα Γράμματα και οι άλλες τέχνες, ό,τι δηλαδή συνθέτει τον επτανησιακό πολιτισμό, είναι φυσικό αποτέλεσμα του πολιτικού και κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν
  • 10. Τα πρώτα δείγματα της δυτικότροπης Επτανησιακής Σχολής εμφανίστηκαν στις διακοσμήσεις των οροφών των εκκλησιών, γνωστές ως «οι ουρανίες» ή «τα σοφίτα». Πρωτοπόρος σ' αυτή την αλλαγή ήταν ο Παναγιώτης Δοξαράς (1662–1729). Μανιάτης στην καταγωγή, ασχολήθηκε αρχικά με την βυζαντινή αγιογραφία την οποία έμαθε κοντά στον κρητικό αγιογράφο Λέο (ή Λέω) Μόσκο. Αργότερα, ο Παναγιώτης Δοξαράς συνέχισε τις σπουδές του στην Βενετία, κι αυτό τον έκανε να εγκαταλείψει την βυζαντινή αγιογραφία και να στραφεί προς την δυτική ζωγραφική. Έτσι, με οδηγό τα έργα του Πάολο Bερονέζε στο Δουκικό Παλάτι της Βενετίας, ο Παναγιώτης Δοξαράς φιλοτέχνησε την ουρανία της εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα στην Κέρκυρα. Με το Περί ζωγραφίας σύγγραμμά του (1726) — την πρώτη ελληνική πραγματεία για την αναγεννησιακή ζωγραφική — τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της αντικατάστασης της βυζαντινής από την δυτική ζωγραφική, μία θέση που συζητήθηκε πολύ στον καιρό της και που συζητείται ακόμα και σήμερα.
  • 11.  Ο Νικόλαος Δοξαράς (1700/1706–1775), γιος του Παναγιώτη, ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του. Το 1753 με 1754, ανέλαβε να ζωγραφίσει το σοφίτο του Ναού της Φανερωμένης στην Ζάκυνθο, που δυστυχώς καταστράφηκε στους σεισμούς του 1953, με εξαίρεση ένα μόνον τμήμα που φυλάσσεται στο Μουσείο Ζακύνθου. Σύγχρονοι του Νικολάου Δοξαρά και επίσης με σαφείς δυτικές επιρροές, ήταν ο ζακυνθινός αγιογράφος Ιερώνυμος Στρατής Πλακωτός (1662;–1728) και ο κερκυραίος αγιογράφος Στέφανος Παζηγέτης.  Ο ζακυνθινός ιερέας Νικόλαος Κουτούζης (1741–1813) και ο μαθητής του Νικόλαος Καντούνης (1767–1834), επίσης ιερέας, συνέχισαν να αγιογραφούν κατά τα δυτικά πρότυπα και διακρίθηκαν κυρίως στην ρεαλιστική προσωπογραφία, η οποία τονίζει την ψυχολογία του απεικονιζόμενου προσώπου. Οι μαθητές του Καντούνη, Διονύσιος Καλλυβωκάς (1806–1877) και Διονύσιος Τσόκος (1820–1862) μπορούν να θεωρηθούν ως οι τελευταίοι εκπρόσωποι της Επτανησιακής Σχολής.  Μεταγενέστεροι επτανήσιοι ζωγράφοι, όπως ο Νικόλαος Ξυδιάς Τυπάλδος (1826/1828–1909), ο Σπυρίδων Προσαλέντης (1830–1895), ο Χαράλαμπος Παχής (1844–1891), κ.ά. ξεφεύγουν από την τεχνοτροπία της Επτανησιακής Σχολής, αφού τα έργα τους μοιάζουν να έχουν επηρεαστεί από πιο σύγχρονα καλλιτεχνικά ρεύματα