Veri ˙sleme
I¸
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kaynaklar
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Giri¸
s
H. Turgut Uyar ¨ g¨ u u
Sule O˘ud¨c¨
¸
2002-2009
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kaynaklar
Konular
1 Veri ˙sleme
I¸
Giri¸s
Kayıt Dosyaları
2 Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Giri¸
s
˙
Istemci/Sunucu
SQL
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Konular
1 Veri ˙sleme
I¸
Giri¸s
Kayıt Dosyaları
2 Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Giri¸
s
˙
Istemci/Sunucu
SQL
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Veri ˙sleme
I¸
sorun: b¨y¨k miktarda verinin etkin bi¸imde tutulması ve
u u c
i¸lenmesi
s
verinin i¸lenmesi
s
yeni veri ekleme
olan verilerde de˘i¸iklik
gs
veri silme
sorgulama: planlı - plansız
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Veri ˙sleme
I¸
sorun: b¨y¨k miktarda verinin etkin bi¸imde tutulması ve
u u c
i¸lenmesi
s
verinin i¸lenmesi
s
yeni veri ekleme
olan verilerde de˘i¸iklik
gs
veri silme
sorgulama: planlı - plansız
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Veri T¨rleri
u
kalıcı veriler:
tutulacak bilginin do˘ası gere˘i bulunması zorunlu olan veriler
g g
ge¸ici veriler
c
c s
¸ıkı¸ verileri: kalıcı verilerden t¨retilebilen veriler
u
(sorgu sonu¸ları, raporlar v.b.)
c
giri¸ verileri: sisteme ilk kez giren veriler
s
kalıcı verilere eklenebilir
kalıcı verilerde de˘i¸ikliklere yol a¸abilir
gs c
hi¸ kullanılmadan silinebilir
c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Veri T¨rleri
u
kalıcı veriler:
tutulacak bilginin do˘ası gere˘i bulunması zorunlu olan veriler
g g
ge¸ici veriler
c
c s
¸ıkı¸ verileri: kalıcı verilerden t¨retilebilen veriler
u
(sorgu sonu¸ları, raporlar v.b.)
c
giri¸ verileri: sisteme ilk kez giren veriler
s
kalıcı verilere eklenebilir
kalıcı verilerde de˘i¸ikliklere yol a¸abilir
gs c
hi¸ kullanılmadan silinebilir
c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Veri T¨rleri
u
kalıcı veriler:
tutulacak bilginin do˘ası gere˘i bulunması zorunlu olan veriler
g g
ge¸ici veriler
c
c s
¸ıkı¸ verileri: kalıcı verilerden t¨retilebilen veriler
u
(sorgu sonu¸ları, raporlar v.b.)
c
giri¸ verileri: sisteme ilk kez giren veriler
s
kalıcı verilere eklenebilir
kalıcı verilerde de˘i¸ikliklere yol a¸abilir
gs c
hi¸ kullanılmadan silinebilir
c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Roller
son kullanıcılar:
veri uzerinde i¸lem yapanlar
¨ s
teknik konularda bilgileri olmadı˘ı varsayılır
g
uygulama programcıları:
son kullanıcıların kullandıkları programları yazanlar
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Roller
son kullanıcılar:
veri uzerinde i¸lem yapanlar
¨ s
teknik konularda bilgileri olmadı˘ı varsayılır
g
uygulama programcıları:
son kullanıcıların kullandıkları programları yazanlar
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
¨ g
Uygulama Orne˘i
¨ ¨g
Ornek (O˘renci verileri)
O˘renci ˙sleri:
¨g I¸ ortak veriler:
og
¨˘rencinin adı, numarası, og
¨˘rencinin adı, numarası,
b¨l¨m¨, aldı˘ı dersler,
ou u g b¨l¨m¨ v.b.
ou u
stajları v.b.
Kitaplık: uygulamaya ¨zel veriler:
o
og
¨˘rencinin adı, numarası, og
¨˘rencinin aldı˘ı dersler,
g
b¨l¨m¨, aldı˘ı kitaplar v.b.
ou u g stajlar, kitaplar v.b.
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
¨ g
Uygulama Orne˘i
¨ ¨g
Ornek (O˘renci verileri)
O˘renci ˙sleri:
¨g I¸ ortak veriler:
og
¨˘rencinin adı, numarası, og
¨˘rencinin adı, numarası,
b¨l¨m¨, aldı˘ı dersler,
ou u g b¨l¨m¨ v.b.
ou u
stajları v.b.
Kitaplık: uygulamaya ¨zel veriler:
o
og
¨˘rencinin adı, numarası, og
¨˘rencinin aldı˘ı dersler,
g
b¨l¨m¨, aldı˘ı kitaplar v.b.
ou u g stajlar, kitaplar v.b.
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Konular
1 Veri ˙sleme
I¸
Giri¸s
Kayıt Dosyaları
2 Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Giri¸
s
˙
Istemci/Sunucu
SQL
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Kayıt Dosyaları
her uygulamanın kendi
verileri var
uygulama verilerini kendi
y¨netti˘i dosyalarda tutuyor
o g
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Yinelemeler
aynı bilgi birden fazla yerde tutuluyor
disk alanı israfı
¨
Ornek
¨˘renci adı, numarası ve b¨l¨m¨ O˘renci ˙sleri’nde ayrı,
og o u u ¨g I¸
Kitaplık’ta ayrı tutuluyor
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Yinelemeler
aynı bilgi birden fazla yerde tutuluyor
disk alanı israfı
¨
Ornek
¨˘renci adı, numarası ve b¨l¨m¨ O˘renci ˙sleri’nde ayrı,
og o u u ¨g I¸
Kitaplık’ta ayrı tutuluyor
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Tutarsızlık
birden fazla yerde tutulan bilgi farklılık g¨sterebilir
o
¨
Ornek
¨˘rencinin adı O˘renci ˙sleri’nde ”Victoria Adams” Kitaplık’ta
og ¨g I¸ ,
”Victoria Beckham” g¨r¨nebilir
ou
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Tutarsızlık
birden fazla yerde tutulan bilgi farklılık g¨sterebilir
o
¨
Ornek
¨˘rencinin adı O˘renci ˙sleri’nde ”Victoria Adams” Kitaplık’ta
og ¨g I¸ ,
”Victoria Beckham” g¨r¨nebilir
ou
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
B¨t¨nl¨k
uu u
ge¸ersiz bilgiye ba¸vuru yapılabilir
c s
o
¨zellikle kodlama yapıldı˘ında
g
¨
Ornek
og
¨˘rencinin b¨l¨m¨ Kitaplık’ta ”Kontrol ve Bilgisayar
ou u
M¨hendisli˘i” g¨r¨n¨r ama b¨yle bir b¨l¨m yoktur
u g ou u o ou
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
B¨t¨nl¨k
uu u
ge¸ersiz bilgiye ba¸vuru yapılabilir
c s
o
¨zellikle kodlama yapıldı˘ında
g
¨
Ornek
og
¨˘rencinin b¨l¨m¨ Kitaplık’ta ”Kontrol ve Bilgisayar
ou u
M¨hendisli˘i” g¨r¨n¨r ama b¨yle bir b¨l¨m yoktur
u g ou u o ou
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Yeni Uygulamalar
her yeni uygulama i¸in benzer i¸lerin yeniden yapılması gerekir
c s
¨
Ornek
Burs ˙sleri i¸in de uygulama yazılacak
I¸ c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Yeni Uygulamalar
her yeni uygulama i¸in benzer i¸lerin yeniden yapılması gerekir
c s
¨
Ornek
Burs ˙sleri i¸in de uygulama yazılacak
I¸ c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Politika Bo¸lukları
s
kurum uygulamalarında standart eksikli˘i
g
yakla¸ım, y¨ntem, programlama dili farklılıkları
s o
uygulamalar arasında veri alı¸veri¸i
s s
her birim yalnızca kendi gereksinimlerine g¨re karar verir
o
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Politika Bo¸lukları
s
kurum uygulamalarında standart eksikli˘i
g
yakla¸ım, y¨ntem, programlama dili farklılıkları
s o
uygulamalar arasında veri alı¸veri¸i
s s
her birim yalnızca kendi gereksinimlerine g¨re karar verir
o
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
G¨venlik
u
ayrıntılı g¨venlik tanımlamaları yapmak zor
u
g¨venlik yalnızca i¸letim sistemine ba˘lı
u s g
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Veriye Ba˘ımlılık
g
Tanım
veriye ba˘ımlılık:
g
uygulama kodunun veri d¨zeni ve eri¸im y¨ntemine ba˘ımlı olması
u s o g
uygulamada de˘i¸iklik yapmak ¸ok zor
gs c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Veriye Ba˘ımlılık
g
¨
Ornek
¨˘renci numarası O˘renci ˙sleri’nde katar, Kitaplık’ta sayı
og ¨g I¸
¨ grenci ˙sleri kayıtlarında ¨˘renci numarasına g¨re bir B-a˘acı
O˘ I¸ og o g
dizin tutuluyor, arama yapılırken B-a˘acı algoritmaları
g
kullanılıyor
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kayıt Dosyaları
Kaynaklar
Veriye Ba˘ımlılık
g
¨
Ornek
¨˘renci numarası O˘renci ˙sleri’nde katar, Kitaplık’ta sayı
og ¨g I¸
¨ grenci ˙sleri kayıtlarında ¨˘renci numarasına g¨re bir B-a˘acı
O˘ I¸ og o g
dizin tutuluyor, arama yapılırken B-a˘acı algoritmaları
g
kullanılıyor
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Konular
1 Veri ˙sleme
I¸
Giri¸s
Kayıt Dosyaları
2 Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Giri¸
s
˙
Istemci/Sunucu
SQL
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
veriler ortak bir sistemde
tutuluyor
uygulamalar verilere ortak
bir aray¨z uzerinden eri¸iyor
u ¨ s
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
ANSI/SPARC Mimarisi
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Dı¸ D¨zey
s u
son kullanıcı a¸ısından
c
verinin kendine gereken altk¨mesi
u
kullandı˘ı uygulama programının aray¨z¨
g u u
uygulama programcısı a¸ısından
c
kullandı˘ı programlama dili
g
bu dile veritabanı i¸lemleri i¸in yapılan ekler:
s c
veri altdili
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Dı¸ D¨zey
s u
son kullanıcı a¸ısından
c
verinin kendine gereken altk¨mesi
u
kullandı˘ı uygulama programının aray¨z¨
g u u
uygulama programcısı a¸ısından
c
kullandı˘ı programlama dili
g
bu dile veritabanı i¸lemleri i¸in yapılan ekler:
s c
veri altdili
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Kavramsal D¨zey
u
verinin b¨t¨n¨
uu u
veriden ba˘ımsızlı˘ın sa˘landı˘ı d¨zey
g g g g u
katalog:
verinin i¸eri˘ini betimleyen tanımlar
c g
veritabanları
veri tipleri, b¨t¨nl¨k kısıtlamaları
uu u
kullanıcılar, yetkiler, g¨venlik kısıtlamaları
u
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Kavramsal D¨zey
u
verinin b¨t¨n¨
uu u
veriden ba˘ımsızlı˘ın sa˘landı˘ı d¨zey
g g g g u
katalog:
verinin i¸eri˘ini betimleyen tanımlar
c g
veritabanları
veri tipleri, b¨t¨nl¨k kısıtlamaları
uu u
kullanıcılar, yetkiler, g¨venlik kısıtlamaları
u
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
˙c D¨zey
I¸ u
fiziksel d¨zey
u
verinin nasıl temsil edildi˘i:
g
dosyalar, kayıtlar
veriye nasıl eri¸ilece˘i
s g
i¸aret¸iler, dizinler, B-a˘a¸ları
s c g c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
˙c D¨zey
I¸ u
fiziksel d¨zey
u
verinin nasıl temsil edildi˘i:
g
dosyalar, kayıtlar
veriye nasıl eri¸ilece˘i
s g
i¸aret¸iler, dizinler, B-a˘a¸ları
s c g c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
˙c D¨zey
I¸ u
fiziksel d¨zey
u
verinin nasıl temsil edildi˘i:
g
dosyalar, kayıtlar
veriye nasıl eri¸ilece˘i
s g
i¸aret¸iler, dizinler, B-a˘a¸ları
s c g c
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
D¨n¨¸umler
o us¨
soyutlama i¸in d¨zeyler arasında d¨n¨¸umler
c u o us¨
¨
Ornek (kavramsal - dı¸)
s ¨
Ornek (kavramsal - i¸)
c
¨g
o˘renci numarasını O˘renci
¨g og
¨˘renci numarasına g¨re bir
o
˙sleri uygulamasına katar,
I¸ dizin olu¸tur
s
Kitaplık uygulamasına sayı
olarak g¨ster
o
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
D¨n¨¸umler
o us¨
soyutlama i¸in d¨zeyler arasında d¨n¨¸umler
c u o us¨
¨
Ornek (kavramsal - dı¸)
s ¨
Ornek (kavramsal - i¸)
c
¨g
o˘renci numarasını O˘renci
¨g og
¨˘renci numarasına g¨re bir
o
˙sleri uygulamasına katar,
I¸ dizin olu¸tur
s
Kitaplık uygulamasına sayı
olarak g¨ster
o
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
D¨n¨¸umler
o us¨
soyutlama i¸in d¨zeyler arasında d¨n¨¸umler
c u o us¨
¨
Ornek (kavramsal - dı¸)
s ¨
Ornek (kavramsal - i¸)
c
¨g
o˘renci numarasını O˘renci
¨g og
¨˘renci numarasına g¨re bir
o
˙sleri uygulamasına katar,
I¸ dizin olu¸tur
s
Kitaplık uygulamasına sayı
olarak g¨ster
o
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Y¨netici Rolleri
o
veri y¨neticisi:
o
kararları verir
hangi veriler tutulacak?
hangi veriye kim eri¸ebilir?
s
veritabanı y¨neticisi:
o
kararları uygular
kavramsal-dı¸/i¸ d¨zey d¨n¨¸umlerini tanımlar
s c u o us¨
sistem ba¸arımını ayarlar
s
sistemin s¨reklili˘ini sa˘lar
u g g
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Y¨netici Rolleri
o
veri y¨neticisi:
o
kararları verir
hangi veriler tutulacak?
hangi veriye kim eri¸ebilir?
s
veritabanı y¨neticisi:
o
kararları uygular
kavramsal-dı¸/i¸ d¨zey d¨n¨¸umlerini tanımlar
s c u o us¨
sistem ba¸arımını ayarlar
s
sistemin s¨reklili˘ini sa˘lar
u g g
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
VTYS ˙slevleri
I¸
veri tanımlama dili
veri i¸leme dili
s
veri i¸leme isteklerinin b¨t¨nl¨k ve g¨venlik a¸ısından
s uu u u c
de˘erlendirilmesi
g
e¸zamanlı isteklerin uygun bi¸imde y¨r¨t¨lmeleri
s c uuu
ba¸arım
s
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
VTYS ˙slevleri
I¸
veri tanımlama dili
veri i¸leme dili
s
veri i¸leme isteklerinin b¨t¨nl¨k ve g¨venlik a¸ısından
s uu u u c
de˘erlendirilmesi
g
e¸zamanlı isteklerin uygun bi¸imde y¨r¨t¨lmeleri
s c uuu
ba¸arım
s
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
VTYS ˙slevleri
I¸
veri tanımlama dili
veri i¸leme dili
s
veri i¸leme isteklerinin b¨t¨nl¨k ve g¨venlik a¸ısından
s uu u u c
de˘erlendirilmesi
g
e¸zamanlı isteklerin uygun bi¸imde y¨r¨t¨lmeleri
s c uuu
ba¸arım
s
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
VTYS ˙slevleri
I¸
veri tanımlama dili
veri i¸leme dili
s
veri i¸leme isteklerinin b¨t¨nl¨k ve g¨venlik a¸ısından
s uu u u c
de˘erlendirilmesi
g
e¸zamanlı isteklerin uygun bi¸imde y¨r¨t¨lmeleri
s c uuu
ba¸arım
s
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
VTYS ˙slevleri
I¸
veri tanımlama dili
veri i¸leme dili
s
veri i¸leme isteklerinin b¨t¨nl¨k ve g¨venlik a¸ısından
s uu u u c
de˘erlendirilmesi
g
e¸zamanlı isteklerin uygun bi¸imde y¨r¨t¨lmeleri
s c uuu
ba¸arım
s
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Konular
1 Veri ˙sleme
I¸
Giri¸s
Kayıt Dosyaları
2 Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Giri¸
s
˙
Istemci/Sunucu
SQL
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
˙
Istemci/Sunucu Yapısı
sunucu:
VTYS i¸levlerini yerine getirir
s
istemci:
kullanıcı ile sunucu arasında etkile¸imi sa˘lar
s g
hazır paketler (sorgu dili i¸leyiciler, rapor urete¸leri vs.)
s ¨ c
uygulama programcılarının yazdıkları
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
˙
Istemci/Sunucu Yapısı
sunucu:
VTYS i¸levlerini yerine getirir
s
istemci:
kullanıcı ile sunucu arasında etkile¸imi sa˘lar
s g
hazır paketler (sorgu dili i¸leyiciler, rapor urete¸leri vs.)
s ¨ c
uygulama programcılarının yazdıkları
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Yapı
istemci ile sunucu aynı
makinada ya da farklı
makinada olabilirler
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Cok ˙
¸ Istemci/Tek Sunucu
birden ¸ok istemci bir
c
sunucuya ba˘lanarak
g
c s
¸alı¸abilir
¨
Ornek (Banka)
merkezde bir sunucu
¸ubelerde istemciler
s
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Cok ˙
¸ Istemci/Tek Sunucu
birden ¸ok istemci bir
c
sunucuya ba˘lanarak
g
c s
¸alı¸abilir
¨
Ornek (Banka)
merkezde bir sunucu
¸ubelerde istemciler
s
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Cok ˙
¸ Istemci/¸ ok Sunucu
C
sunucular da da˘ıtık olabilir
g
¨
Ornek (Banka)
¸ubeler kendi hesaplarının
s
sunucusu (ve istemcisi)
di˘er ¸ube hesaplarının
g s
istemcisi
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Cok ˙
¸ Istemci/¸ ok Sunucu
C
sunucular da da˘ıtık olabilir
g
¨
Ornek (Banka)
¸ubeler kendi hesaplarının
s
sunucusu (ve istemcisi)
di˘er ¸ube hesaplarının
g s
istemcisi
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
Konular
1 Veri ˙sleme
I¸
Giri¸s
Kayıt Dosyaları
2 Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Giri¸
s
˙
Istemci/Sunucu
SQL
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
SQL
Structured Query Language
veri tanımlama dili
veri i¸leme dili
s
genel ama¸lı programlama dilleriyle etkile¸im
c s
tarih¸e
c
1970’lerde IBM ba¸latıyor
s
standartlar: 1992, 1999, 2003
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
SQL
Structured Query Language
veri tanımlama dili
veri i¸leme dili
s
genel ama¸lı programlama dilleriyle etkile¸im
c s
tarih¸e
c
1970’lerde IBM ba¸latıyor
s
standartlar: 1992, 1999, 2003
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸ Giri¸
s
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o ˙
Istemci/Sunucu
Kaynaklar SQL
¨ u
SQL Ur¨nleri
Oracle
IBM DB2, Progress, MS-SQL, Sybase
a¸ık: PostgreSQL, MySQL, Firebird
c
g¨m¨l¨: SQLite, MS Access
o uu
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o

Veri ˙sleme
I¸
Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o
Kaynaklar
Kaynaklar
Sınavda Sorumlu Olunan Kaynak: Date
Chapter 1: An Overview of Database Management
1.4. Why Database?
1.5. Data Independence
Chapter 2: Database System Architecture
Yardımcı Kaynak: Sumathi, Esakkirajan
Chapter 1: Overview of Database Management System
¸ ¨ g¨ u u
H. Turgut Uyar, Sule O˘ud¨c¨ Veritabanı Y¨netim Sistemleri
o