Your SlideShare is downloading. ×
Patologji[1]..
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Patologji[1]..

36,665
views

Published on


0 Comments
8 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
36,665
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
265
Comments
0
Likes
8
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. www.uni-pr.info 1. Bazat e Patologjisë Patologjia studion sëmundjen dhe merret me etiologjinë, patogjenezën, ndryshimet morfologjike dhe rëndësinë klinike të sëmundjeve të ndryshme. Në egzaminimin e përgjithshëm të organeve përfshihet identifikimi i lezioneve patologjike me anë të vlerësimit të anomalive në madhësi, formë, konsistencë dhe ngjyrë. Preparatet indore të ngjyrosura me hematoksilinë dhe eozinë përdoren për egzaminimin rutinor me mikroskop të dritës. Në teknikat tjera plotësuese të cilat përdoren në mjete të veqanta përfshihen ngjyrimet histokimike, ngjyrimet imunohistokimike, mikroskopia fluoreshente, mikroskopia electron transmisive dhe teknika molekulare. 2. Dëmtimi qelizor dhe adaptimi Qelizat mund të dëmtohen nga një numër mekanizmash. Hipoksia shkakton mungesë të prodhimit të ATP-së si pasojë e deficiencës së oksigjenit dhe mund të shkaktohet nga iskemia, insuficienca kardiopulmonare apo zvogëlimi i kapacitetit oksigjen bartës të gjakut. Në shkaktarët kongjenitalë të dëmtimit qelizor përfshihen defektet enzimatike, defektet e proteinave strukturale, qrregullimet kromozomale dhe malformacionet kongjenitale. Agjentët kimikë, fizikë dhe disbalanset e ushqyeshmërisë gjithashtu mund të dëmtojnë qelizat. Reagimi i qelizave ndaj ndonjë traume mvaret nga gjendja e qelizës dhe lloji i traumës apo atakut. Reagimi mund të shkojë nga adaptimi→dëmtim reverzibil→dëmtim ireverzibil deri me vdekje të qelizës. Vendet intraqelizore dhe sistemet që janë në veqanti të ndjeshme ndaj dëmtimit përfshijnë ADN, prodhimin e ATP-së, membranat qelizore dhe sintezën e proteinave. Dëmtimi reverzibil qelizor fillimisht është i lidhur me zvogëlimin e sintezës së ATP-së nga fosforilimi oksidativ duke quar kështu deri te ënjtja qelizore dhe sinteza joadekuate e proteinave. Dëmtimi ireverzibil përveq tjerash përfshin mjaft shpesh edhe dëmtimet e rënda membranore, të lizozomeve, mitokondrieve dhe nukleusit. Vdekja e indeve mund të prodhojë një shumllojshmëri të formave histologjike duke përfshirë këtu nekrozën koagulative, nekrozën likuefaktive, nekrozën kazeoze, nekrozën fibrinoide dhe nekrozën gangrenoze. Apoptoza është formë e specializuar e vdekjes së programuar qelizore e cila mund të rregullohet gjenetikisht apo me anë të ndonjë nxitësi qelizor apo indor. 3. Inflamacioni Inflamacioni akut është reagimi i menjëhershëm ndaj lëndimit që shkakton skuqje, temperaturë, ënjtje, dhimbje dhe humbje të funksionit. Ndryshimet hemodinamike tek inflamacioni akut ndërmjetësohen nga materiet kimike vazoaktive dhe pas vazokonstriksionit kalimtar fillestar, prodhojnë dilatim masiv me permeabilitet të shtuar vascular. Neutrofilet janë qeliza të bardha të rëndësishme të gjakut të cilat përmbajnë granula me enzime të shumta shpërbërëse. Neutrofilet dalin nga qarkullimi i gjakut me anë të procesit të rregulluar lartë ku përfshihet margjinimi (lëvizja drejt murit të enës), adhezioni (ngjitja për endoteli), dhe emigrimi (lëvizja ndërmjet qelizave endoteliale për të dalë nga ena). Defektet e adhezionit mund t’i kontribojnë imunosupresionit i cili vërehet tek diabeti melit dhe përdorimi i kortikosteroideve. Kemotaksa është tërheqja e qelizave drejt një mediatori kimik i cili lirohet në zonën e inflamacionit. Fagocitoza e bakterieve Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 2. www.uni-pr.info nga neutrofilet përmirësohet akoma nëse opsoninat siq është pjesa Fc e Imunoglobulinës G apo produkti C3B i komplementit janë të lidhura për bakteriet. Sindromi i Chediak- Higashi-t është shembull i sëmundjes gjenetike me fagocitozë defective të neutrofileve. Posa bakteria të jetë fagocituar atëherë enzimet që kërkojnë oksigjen dhe ato që janë të pavarura nga oksigjeni mund të kontribojnë në mbytjen e bakterieve. Sëmundja granulomatoze kronike e fëmijërisë dhe deficiencat e mieloperoksidazës janë imunodeficienca të lidhura me deficiencën e mbytjes së bakterieve të varur nga oksigjeni. Mediatorët kimikë të inflamacionit përfshijnë aminet vazoaktive, sistemin e kininave, produktet e acidit arahidonik, kaskadën e komplementit dhe citokinet. Inflamacioni akut mund të qojë deri te rigjenerimi indor, formimi i vrragës fibrotike, formimi i abscesit apo në inflamacion kronik. Në qelizat e rëndësishme në inflamacionin kronik përfshihen makrofagjet, limfocitet, eozinofilet dhe bazofilet. Inflamacioni kronik granulomatoz është formë e specializuar e inflamacionit kronik me makrofagje të modifikuara (qeliza epitelioide dhe qeliza gjigante me shumë nukleuse) zakonisht e rrethuar nga një unazë e limfociteve. Një numër i madh sëmundjesh mund të shkaktojë inflamacion granulomatoz kronike më së shpeshti tuberkuloza, sifilisi, leproza dhe infeksionet fungale. Format e reagimit të indeve ndaj agjentëve infektivë mund të përfshijnë inflamacionin eksudativ, inflamacionin nekrotizues, granulomatoz, intersticial, dhe inflamacionin proliferativ citopatik. 4. Shërimi dhe riparimi i plagës Në shërimin e plagës përfshihet rigjenerimi i indit nga qelizat e të njëjtit lloj dhe riparimi I indit me zëvendësim nga indi lidhor. Indet ndryshojnë për nga kapaciteti regjenerativ. Popullatat qelizore labile të cilat rigjenerohen gjatë tërë jetës përfshijnë qelizat epiteliale sipërfaqësore, qelizat hematopoetike dhe qelizat mëma. Në qelizat stabile të cilat replikohen në nivel të ulët gjatë tërë jetës mirëpo mund të ndahen nëse stimulohen përfshijnë hepatocitet, qelizat e tubuleve proksimale dhe qelizat endoteliale. Qelizat permanente të cilat nuk mund të replikohen në moshën e pjekurisë përfshijnë neuronet dhe qelizat e muskulaturës kardiake. Riparimi i indeve me zëvendësimin e zonës së dëmtuar nga vrraga e indit lidhor ndërmjetësohet nga faktorë të shumtë të rritjes dhe citokine. Fillimisht formohet indi i granulacionit i cili më vonë pëson kontraksion të plagës proces ky i ndërmjetësuar nga miofibroblastet duke rezultuar kështu përfundimisht me formimin e vragës së vërtetë fibrotike. Shërimi i plagës me tentimin e parë (lidhja primare) ndodhë pasi buzët e pastërta të plagës të jenë afruar mjaft afër njëra tjetrës. Shërimi i plagës me tentimin e dytë (lidhja sekondare) ndodhë tek plagët me defekte më të mëdha buzët e të cilave nuk mund të afrohen shumë. Problemet që mund të paraqiten në shërimin e plagës përfshijnë shërimin e vonuar të plagës, formimin e vrragës hipertrofike dhe formimin e keloidit. Në organizëm gjenden lloje të ndryshme të kolagjenit. Kolagjeni i tipit I është forma më e shpeshtë. Kolagjeni i tipit II gjendet në kartilagje. Kolagjeni i tipit III është formë e pa maturuar dhe gjendet në indin e granulacionit. Kolagjeni i tipit të IV gjendet në membranat bazale. Për prodhimin e kolagjenit nevojitet vitamina C dhe bakri. Në përbërësit tjerë të matriksit ekstraqelizor përfshihen edhe fijet elastike, molekulat e adhezionit, proteoglikanet dhe glukozaminoglikanet. Membranat bazale kanë ngarkesë Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 3. www.uni-pr.info negative neto dhe janë të përbëra nga kolagjeni dhe komponentet tjera të matriksit ekstraqelizor. 5. Patologjia e qarkullimit Edema është prezenca e lëngut të tepërt në hapsirën ekstraqelizore. Në shkaktarët e edemës përfshihen rritja e shtypjes hidrostatike, hipoalbuminemia dhe ulja e shtypjes koloide, obstruksioni limfatik dhe permeabiliteti i rritur endothelial. Anasarca është term që përdoret për edemën e rëndë të gjeneralizuar. Transudatet kanë përmbajtje të ulët proteinike dhe gravitet specifik ndërsa eksudatet kanë përmbajtje të lartë proteinike dhe gravitet specifik. Hiperemia është sasia e tepërt e gjakut në ndonjë ind apo organ dhe mund të jetë për shkak të vazodilatimit (hiperemia aktive) apo zvogëlimit të qarkullimit venoz (hyperemia pasive apo kongjestioni). Hemostaza është sekuenca e ngjarjeve të cilat qojnë deri te ndërprerja e gjakderdhjes duke formuar një tapë stabile hemostatike me fibrinë dhe pllakëza. Dëmtimi i murit vascular nxitë vazokonstriksionin kalimtar, lehtësimin e adhezionit të pllakëzave dhe aktivizimin e rrugës ekstrinsike dhe asaj intrinsike të koagulimit. Formimi i trombusit të pllakëzave ndodhë atëherë kur pllakëzat të ngjiten për faktorin e von Willebrandit i cili është i lidhur për kolagjenin subendotelial, pësojnë ndryshimin e formës dhe degranulim dhe pastaj grumbullohen me pllakëza të tjera. Në shkaktarët e trombocitopenisë si pasojë e prodhimit të zvogëluar të pllakëzave përfshihen anemia aplastike dhe tumori.Në shkaktarët e trombocitopenisë për shkak të shkatërrimit të rritur të pllakëzave përfshihet purpura imune trombocitopenike, purpura trombotike trombocitopenike, koagulimi i përhapur intravascular, dhe hipersplenizmi. Në shkaktarët e defekteve kualitative të pllakëzave përfshihet sëmundja e von Willebrandit, sindromi i Bernard-Soulier, trombastenia Glanzman, aspirina dhe uremia. Tek purpura imune trombocitopenike antitrupat anti pllakëzave shkatërrojnë pllakëzat kryesisht në shpretkë. Tek purpura trombotike trombocitopenike kemi formim me përhapje të gjerë të trombuseve të pllakëzave me fibrinë mirëpo pa aktivizimin e sistemit të koagulimit. Sindromi hemolitik uremik mund t’i ngjajë klinikisht PTT dhe shkaktohet nga E.coli shtami 0157:H7. Rruga intrinsike e koagulimit aktivizohet nga faktorët e kontaktit dhe klinikisht testohet përmes kohës parciale të tromboplastinës (KPT). Rruga ekstrinsike e koagulimit aktivizohet nga lirimi i faktorit indor dhe testohet përmes kohës së protrombinës (KP) me të cilën gjithashtu testohet edhe rruga e përbashkët e koagulimit. Hemofilia A është deficiencë e lidhur me kromozomin X e faktorit VIII e cila klinikisht karakterizohet me hemartrozë, lëndim të lehtë dhe gjakderdhje e prolonguar pas operimeve kirurgjikale dhe lacerimeve. Klinikisht hemofilia B i ngjan shumë hemofilisë A mirëpo kjo është si pasojë e deficiencës së faktorit IX. Koagulopatitë e fituara mund të jenë si pasojë e deficiencës së vitaminës K dhe sëmundjes së mëlqisë. Sëmundja e von Ëillebrandit është qrregullim i trashëguar i gjakderdhjes e që karakterizohet nga deficienca apo defekti kualitativ në lidhje me faktorin e von Willebrandit i cili lehtëson formimin e koaguleve të pllakëzave. Koagulimi i përhapur intravaskular mund të shkaktohet nga një numër gjendjesh të rënda mjekësore dhe rezulton me formimin e mikrotrombusëve të shumta të cilat konsumojnë pllakëzat dhe faktorët e koagulimit, duke quar kështu deri te tendenca e shtuar për gjakderdhje. Faktorët e përfshirë në formimin e trombit përfshijnë dëmtimin qelizor, Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 4. www.uni-pr.info ndryshimin e qarkullimit laminar të gjakut dhe hiperkoagulabilitet të gjakut. Trombuset mund të qojnë deri tek një spektër i gjërë i pasojave duke përfshirë këtu mbylljen dhe infarktin, embolinë, trombolizën, organizimin dhe rekanalizimin. Termi emboli përdoret për qdo masë intravaskulare e cila është bartur teposhtë nga vendi i origjinës duke rezultuar kështu me mbylljen e enës. 98 % e embolive janë tromboemboli megjithatë ka edhe materiale të tjera të shumta të cilat mund të formojnë emboli. Embolitë pulmonare janë formë e shpeshtë e embolive të cilat shpesh klinikisht janë të heshtura mirëpo ato mund të shkaktojnë infarct apo vdekje të papritur. Shumica e embolive pulmonare krijohen nga trombozat e venave të thella. Embolitë sistemike arteriale zakonisht krijohen në zemër dhe mund të shkaktojnë infarkte në shumë vende varësisht se ku vendosen. Infarkti është zonë e lokalizuar e nekrozës që vie si pasojë e iskemisë. 99 % e infarkteve rezultojnë nga mbyllja trombotike ndonjë arterie apo vene. Infarktet anemike paraqiten në organet me furnizim të njëfishtë të gjakut ndërsa infarktet hemoragjike paraqiten në organet me furnizim të dyfishtë të gjakut apo pas mbylljes venoze. Pasoja e përgjithshme e ndryshimeve indore pas infarktit është iskemia e cila qon deri te nekroza koagulative, e kjo qon deri te inflamacioni i cili qon deri te indi i granulacionit e ky deri te cikatriksi fibrotik. Shoku karakterizohet nga kolapsi vaskular dhe hipoperfuzioni i përhapur i qelizave dhe indeve për shkak të vëllimit të reduktuar të gjakut, të prodhimit kardiak apo të tonusit vaskular. Në format kryesore të shokut përfshihet shoku kardiogjenik, shoku hipovolemik, shoku septik dhe shoku neurogjenik. Shoku klinikisht është ndarë në shokun e kompensuar (faza I), shokun e dekompenzuar (faza II) dhe dëmtimi ireverzibil (faza III). Organet e ndryshme shfaqin forma të dallueshme mikroskopike tek gjendja e shokut. 6. Imunopatologjia Reaksionet e hipersenzibilitetit të tipit të I (lloji anafillaktik) karakterizohen me lirimin e mediatorëve kimikë lidhur me IgE-të nga mastocitet dhe bazofilet pas ekspozimit ndaj antigjenit. Në shembujt e reaksioneve të hipersenzibilitetit të tipit të I përfshihen anafillaksa sistemike që vjen si pasojë e pickimit nga bletët dhe ilaqet. Format e lokalizuara të reaksionit anafillaktik përfshijnë alergjitë ushqimore, atopinë dhe astmën. Reaksionet e hipersenzibilitetit të tipit të II (lloji citotoksik) karakterizohen nga prodhimi i antitrupave IgG apo IgM të drejtuara kundër një qelize specifike të cakut apo ndonjë indi. Në shembujt përfshihet citotoksiciteti i varur nga komplementi te anemia hemolitike, citotoksiciteti i ndërmjetësuar qelizor i varur nga antitrupat tek anemia pernicioze dhe antitrupat antireceptorë te sëmundja e Grave. Reaksionet e hipersenzibilitetit të tipit të III (sëmundja e komplekseve imune) karakterizohen me formimin e komplekseve antitrup-antigjen in situ apo në qarkullim duke rezultuar me inflamacion dhe dëmtim indor. Në shembujt përfshihen sëmundja e serumit, lupus eritematozus sistemik dhe glomerulonefriti. Reaksionet e hipersenzibilitetit të tipit të IV (lloji i ndërmjetësuar nga qelizat) ndërmjetësohen nga limfocitet e sensibilizuara T. Në shembujt përfshihen hipersenzibiliteti i vonuar i testeve të PPD dhe tuberkulozës dhe shkatërrimi citotoksik i ndërmjetësuar nga qelizat T, i qelizave që përmbajnë antigjene tek infeksionet virale, imunoreaksioni ndaj tumoreve, dermatiti i kontaktit, dhe refuzimi i transplantatit. Lupus eritematozus sistemik është sëmundje kronike sistemike autoimune Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 5. www.uni-pr.info e cila karakterizohet mungesa e vetë tolerancës dhe prodhimi i autoantitrupave. Në manifestimet klinike përfshihet anemia hemolitike dhe manifestimet tjera autoimune hematologjike, artriti, skuqjet e lëkurës dhe përfshirja e sisteeve renale, kardiovaskulare dhe neurologjike. Sindromi i Sjogrenit (sindomi sicca) është sëmundje autoimune e cila karakterizohet nga shkatërrimi i gjëndrave lakrimale dhe salivare e që rezulton me pamundësi për të prodhuar pështymë dhe lotë. Sindromi i Sjogrenit është i shoqëruar me antitrupa antiribonukleoproteinikë SS-A dhe SS-B dhe gjithashtu edhe me sëmundje të tjera sistemike autoimune siq është lupus eritematozus sistemik. Skleroderma (skleroza progresive sistemike) është sëmundje autoimune e cila karakterizohet nga stimulimi i fibroblasteve dhe depozitimi i kolagjenit në lëkurë dhe në organet e mbrendshme. Skleroderma mund të ketë antitrupa anti ADN topoizomerazë I (Scl 70), përfshirje të gjerë të lëkurës dhe përfshirje të hershme të ezofagut, traktit GI, mushkërive, zemrës dhe veshkave. Format e lokalizuara kanë kurs më beninj. Gamaglobulinemia e Brutonit e lidhur me kromozomin X është imunodeficiencë e trashëguar e cila karakterizohet me pamundësi zhvillimore për prodhimin e qelizave mature B dhe qelizave të plazmës, duke rezultuar me gamaglobulinemi me infeksione të përsëritura bakteriale. Imunodeficienca e përbashkët variabile është grup qrregullimesh që karakterizohet nga defekti në maturimin e B qelizavendërsa hipogamaglobulinemia shprehet në formë të ndjeshmërisë së shtuar ndaj infeksioneve bakteriale, Giardia lamblia, sëmundjeve autoimune, limfomës dhe ulqerës gastrike. Sindromi i Di Gjorgjit është pamundësia e zhvillimit të xhepit të tretë dhe të katërt faringeal duke rezultuar kështu me mungesë të gjëndrave paratiroide dhe të timusit, e që qon deri te hipokalcemia me tetanizëm, deficiencë të qelizave T dhe infeksione të përsëritura me organizma viralë dhe fungalë. Imunodeficienca e rëndë e kombinuar është deficiencë e kombinuar e imunitetit qelizor dhe atij humoral që shpesh shkaktohet nga defekti në qelizën mëmë, dhe nëse nuk trajtohet me kohë shkaktohet vdekja si pasojë e infeksionit mbrenda një viti. Foshnjet e prekura nga kjo janë të ndjeshme ndaj infeksioneve të përsëritura nga bakteriet, fungi, viruset dhe protozoarët. Sindromi i Wiskott-Alrich është gjendje e lidhur me kromozomin X e që karakterizohet nga infeksionet e përsëritura, trombocitopenia dhe ekzema. Sindromet e imunodeficiencës sekondare mund të shkaktohen nga sëmundjet sistemike siq është diabeti melit, sëmundja vaskulare e kolagjenit (p.sh. SLE) dhe abuzimi me alkool. Refuzimi i transplantimit të veshkës mund të ndodhë në tri forma: refuzimi hiperakut si pasojë e antitrupave të preformuar të cilët shkaktojnë trombozë vaskulare dhe refuzimi akut që karakterizohet nga vaskuliti neutrofilik, dhe refuzimi kronik që karakterizohet nga fibroza e tunica intima të enëve. Sindromi i fituar i imunodeficiencës (SIDA) thuhet se është prezent atëherë kur pacienti është HIV pozitiv me numër të CD4 më pak se 200 apo HIV pozitiv me sëmundje që definon SIDËN. HIV mund të përhapet me anë të kontaktit seksual, transmetimit parenteral apo atij vertikal. Virusi është ARN retrovirus me transktriptazë reverse dhe preferencë për infektimin e qelizave CD4+. Diagnoza arrihet me anë të testit ELISA me antitrupa HIVe pasuar nga konfirmimi me Western blot. Tani janë në dispozicion një numër ilaqesh për trajtimin e kësaj sëmundje. Infeksioni me HIV prodhon fazën akute të ngjajshme me mononukleozën, fazën latente asimptomatike dhe pastaj progresionin deri në AIDS. SIDA klinikisht karakterizohet nga ndjeshmëria ndaj një shumllojshmërie të gjerë të infeksioneve oportuniste. Pacientët me SIDË gjithashtu kanë tendencë të Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 6. www.uni-pr.info zhvillojnë edhe leukoplaki me qime, sarcoma Kaposi, limfoma të shkallës së lartë të B qelizave të, kancer cervikal, sindromin e humbjes në peshë, nefropati dhe demencë. Amiloidoza Është grup sëmundjesh që karakterizohet nga depozitimi i proteinës ekstraqelizore e cila ka tendencë të formojë fijet e gërshetuara B dhe të ngjyroset me të kuqe me refleksion të gjelbër me ngjyrimin me të kuqe të Kongos. Amiloidi përbëhet nga proteina fibrilare, komponenta P amiloide dhe glukozaminoglukanet. Përbërja specifike proteinike ndryshon tek qdo sëmundje që prodhon amiloidozë. Tek amiloidoza primare e cila mund të komplikojë qrregullimet e plazmës, proteinat amiloide AL dhe proteina fibrilare është me vargje kapa ose lambda. Amiloidoza sistemike reaktive (amiloidoza sekondare) mund të komplikojë neoplazinë dhe inflamacioni në vazhdimësi për shkak të sëmundjeve të shumta kronike duke përfshirë këtu artritin reumatoid, lupus eritematozus sistemik, tuberkulozën, osteomielitin dhe sëmundjen e Kronit. Proteina amiloide tek amiloidoza reaktive sistemike është AA ndërsa proteina fibrilare është amiloidi i serumit A (SAA) e cila është reaktante e fazës akute e prodhuar nga mëlqia. Ethet familjare mesdhetare janë sëmundje autozomale recesive inflamatore e shoqëruar me proteinën amiloide AA dhe proteinën fibrilare SAA. Amiloidoza e shoqëruar me amiloidozë është e shoqëruar me proteinën amiloide AB2M dhe proteinën fibrilare ß2- mikroglobulinën. Format e lokalizuara të amiloidozës vërehen tek amiloidoza senile cerebrale (proteina amiloide AB dhe proteina prekursore amiloide e proteinës fibrilare B); amiloidoza senile kardiake (proteina amiloide ATTR dhe proteina fibrilare transretina); si dhe tek disa sëmundje endokrine duke përfshirë këtu karcinomën medullare të tiroidesë (prokalcitoninën), diabeti me fillim në moshë të pjekurisë (amilina) si dhe tumoret e qelizave të ishujve pankreatikë (amilina). Amiloidoza sistemike ka prognozë të dobët dhe ka tendencë të përfshijë veshkat, zemrën, mëlqinë, shpretkën dhe traktin GI. 7. Bazat e neoplazisë Kanceri është shkaktari i dytë që qon deri në vdekje të rriturit dhe fëmijët në SHBA. Tek meshkujt vendet me shpeshtësi të paraqitjes më të madhe të kancerit janë (sipas zvogëlimit të frekuencës): prostata, mushkëritë dhe bronket, koloni dhe rektumi. Po këto vende kanë shkallën më të lartë të mortalitetit, megjithëse kanceret e mushkërive dhe te bronkeve shkaktojnë vdekjen më shpesh se sa kanceri i prostatës. Tek femrat vendet me shpeshtësi të paraqitjes më të lartë sipas klasifikimeve të reja janë: gjiri, mushkëritë dhe bronket, koloni dhe rektumi. Po këto vende kanë shkallën më të lartë të mortalitetit megjithëse kanceret e mushkërive dhe bronkeve shkaktojnë më shpesh vdekjen se sa kanceret e gjirit. Incidenca e kancereve të ndryshme mund të varirojë në bazë të vendit gjeografik, faktorëve racialë, ekspozimeve në vendin e punës, mosha, perdispozicioni trashëgimor si dhe qrregullimet e fituara paraneoplastike. Janë identifikuar një numër karcinogjenesh kimikë të cilat mund të veprojnë si iniciatorë apo promotorë të kancereve specifike. Drita ultravjollce dhe rrezatimi jonizues poashtu janë karcinogjenik. Një numër relativisht i vogël i kancereve janë lidhur me infeksionin me viruse specifike. Pacientët me disfunksion të sistemit imun gjithashtu kanë numër të rritur të neoplazmave. Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 7. www.uni-pr.info Karcinogjeneza është proces me shumë faza i cili kërkon akumulimin e ndryshimeve të shumta gjenetike si rezultat i mutacioneve të trashëguara nga linja gjerminative apo mutacioneve të fituara duke quar kështu deri te zgjerimi monoklonal i qelizës që ka pësuar mutacion. Në rritjen e kancerit mund të përfshihet aktivizimi i onkogjeneve që promovojnë rritjen apo inaktivizimi i gjeneve tumor supresore. Gjeneve të aktivizuara u mungon kontrolli rregullator dhe ato janë tepër të shprehura duke rezultuar kështu me proliferim të parregulluar qelizor. Në shembujt e onkogjeneve klinikisht të rëndësishme përfshihen erb, ras dhe myc. Gjenet tumor supresore kodojnë për proteinat të cilat rregullojnë dhe supresojnë proliferimin qelizor duke inhibuar progresionin e qelizës nëpër ciklin qelizor. Inaktivizimi i këtyre gjeneve qon deri te proliferimi i pakontrolluar qelizor me formim të tumorit. Në shembujt e gjeneve klinikisht të rëndësishme tumor supresore përfshihen VHL, p53, Rb, APC, DCC dhe NF-I. Kanceret mund të zhvillohen poashtu nëse prevenohet apoptoza (vdekja e programuar e qelizës)nga mutacionet e gjeneve si bcl-2, bax, bad dhe bcl-x. Në krahasim lezionet e ngjajshme beninje, neoplazmat malinje kanë tendencë të jenë më të mëdha; me rritje më të shpejtë; tentojnë të kenë zona të nekrozës dhe hemoragjisë; kanë tendence të kenë rritje të formës invazive; kanë potencial të metastazojnë; kanë tendencë të aktivitetit të lartë mitotik me forma abnormale mitotike; si dhe kanë tendencë të kenë qeliza pleomorfe me raport të rritur nuklear ndaj atij citoplazmatik, hiperkromazion nuklear dhe nukleoluse të dukshme. Për diagnozën e kancerit nevojitet egzaminimi i qelizave i cili mund të bëhet me heqjen komplete apo biopsinë e lezionit, me anë të aspirimit me gjilpërë të hollë apo me njolla citologjike. Imunohistokimia mund të jetë e dobishme për konfirmimin e indit të origjinës së tumoreve metastatike apo tumoreve të diferencuara dobët. Markerët tumoralë të serumit zakonisht janë komponente normale qelizore të cilat janë të shtuara tek neoplazmat mirëpo ato mund të jenë të rritura edhe tek gjendjet jo neoplastike. Ato mund të përdoren për skrening, monitorim të efikasitetit të tretmanit dhe për detektimin e përsëritjes së tumorit. Në shembujt e këtyre përfshihen: AFP, hCG, CEA, CA-125 dhe PSA. Shkalla e tumorit është vlerësimi histologjik i malinjitetit të tumorit. Faza e tumorit është vlerësimi klinik i shkallës së përhapjes së tumorit. Shumica e tumoreve kanë tendencë të bëhen më malinjë me kalimin e kohës si rezultat i seleksionimit natyror më shumë të kloneve malinje dhe instabilitetit gjenetik të qelizave malinje. Përhapja limfatike është rruga më e shpeshtë e përhapjes për karcinomeat epiteliale. Përhapja hematogjenike ka më shumë gjasa të vërehet tek sarkomat, karcinomat e qelizave renale, carcinoma hepatocelulare, carcinoma folikulare e tiroidesë dhe horiokarcinoma. Tumoret përhapen më rrallë përmes shpërndarjes nëpër kavitetet trupore dhe sipërfaqet si dhe përmes manipulimeve mekanike siq janë prerjet kirurgjikale dhe tërheqjes me gjilpërë. 8. Patologjia e ambientit dhe ajo lidhur me stilin jetësor Pneumokonioza është sëmundje fibrotizuese pulmonare e shkaktuar nga inhalimi i aerosolit siq është pluhuri mineral, pjesëzat, avujt apo gazrat. Pneumokonioza e punëtorëve të thëngjillit (sëmundja e mushkërive të zeza) mund të jetë për nga graviteti nga disfunksioni i lehtë pulmonar deri te fibroza masive progresive e cila qon deri te distresi respirator dhe kor pulmonale (zemra mushkërore). Sindromi i Kaplanit është term që përdoret për kombinimin e pneumokoniozës (për shkak të agjentëve të ndryshëm) dhe artritit reumatoid. Azbestoza mund të shkaktojë fibrozë pulmonare, karcinomë Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 8. www.uni-pr.info bronkogjenike dhe mezotelioma malinje. Silikoza mund të shkaktojë fibrozën pulmonare dhe të rrisë rrezikun për tuberkulozë. Berilioza mund të shkaktojë pneumonitin akut ose sëmundjen granulomatoze me fibrozë të mushkërive. 9. Patologjia vaskulare Poliarteritis nodoza është vaskulit segmental nekrotizues që mund të prekë qdo organ përveq mushkërive. Simptomet ndryshojnë varësisht nga organi i përfshirë. Sindromi i Churg-Strausit është variantë e poliarteritis nodoza i shoqëruar me astmë bronkiale, formim të granulomës dhe eozinofili. Granulomatoza e Wegenerit është vaskulit nekrotizues me granuloma që në mënyrë klasike përfshin hundën, sinuset, mushkëritë dhe veshkat. Arteriti temporal është vaskulit granulomatoz segmental me preferencë për përfshirjen e arterieve kraniale. Paraqitet kokëdhimbja, dhembja faciale dhe qrregullimet vizuale. Arteriti temporal i patrajtuar mund të shkaktojë verbimin. Arteriti Takayasu është vaskulit granulomatoz me fibrozë masive intimale që ka tendencë të përfshijë arcus aorticus dhe degët e saj kryesore. Mund të prodhojë verbim apo mungesë të pulsit në ekstremitetet e sipërme (duke shkaktuar potencialisht edhe gangrenën) tek të rinjët të cilët pijnë shumë duhan. Sëmundja e Kawasakit është limfadenopati febrile me skuqje dhe e shoqëruar me vaskulit nekrotizues segmental me preferencë të arterieve koronare. Sëmundja e Raynadit është vazospazmë idiopatike e arterieve të vogla që shkakton qërimin dhe cianozën e gishtërinjve të dorës dhe të këmbës; termi fenomeni i Raynaudit përdoret atëherë kur vërehen ndryshime të ngjajshme si pasojë e ndonjë sëmundje sistemike siq është skleroderma apo lupus eritematozus sistemik. Skleroza mediale e kalcifikuar e Mockenbergut është kalcifikim asimptomatik medial i arterieve me madhësi mesatare. Arterioskleroza i referohet ndryshimeve të arterieve të vogla dhe arteriolave që qon deri te ngushtimi luminal dhe kjo më së shpeshti vërehet tek pacientët me diabet, me hipertension dhe tek të moshuarit. Ateroskleroza është depozitimi i lipideve dhe trashja intimale e arterieve të mëdha dhe atyre me madhësi mesatare duke rezultuar kështu me rripa dhjamorë dhe pllaka ateromatoze. Në komplikimet klinike të aterosklerozës përfshihen sëmundja iskemike e zemrës, aksidentet cerebrovaskulare, atero embolitë, formimi i aneurizmave, sëmundja vaskulare periferike dhe mbyllja e arterieve mezenterike. Hipertensioni definohet si shtypje e qëndrueshme diastolike >90mmHg dhe/ apo shtypjes sistolike >140mmHg. Hipertensioni beninj është i shpeshtë, fillimisht është i heshtur, sëmundje e cila përfundimisht mund të prodhojë sëmundje të zemrës, aterosklerozë të përshpejtuar, formim të aneurizmave, dëmtim renal dhe të SNQ. Hipertensioni malinj është më i rrallë se hipertensioni beninj dhe definohet si shtypje e rritur dukshëm (p.sh. p.diastolik >120mmHg) duke shkaktuar dëmtim të shpejtë përfundimtar të organeve. Pacientët e patrajtuar shpesh vdesin mbrenda 2 vitesh nga insuficienca renae, hemoragjia intracerebrale apo insuficienca kronike e zemrës. Aneurizmat definohen si dobësi kongjenitale apo e fituar e mjedisit të murit të enës duke rezultuar me dilatim të lokalizuar apo krijim të xhepave përjashta. Në komplikimet e aneurizmave përfshihen formimi i trombuseve, shtypja e strukturave fqinje dhe rupturë me rrezik të vdekjes së papritur. Aneurizmat aterosklerotike janë të shoqëruara me hipertension dhe kanë tendencë të përfshijnë aortën abdominale. Aneurizmat sifilitike kanë tendencë të përfshijnë aortën ascendente dhe zhvillohen si pasojë e endarteritit obliterues të vaza vazorum i cili është furnizimi me gjak i mjedisit aortik. Aneurizma Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 9. www.uni-pr.info disektive aortike paraqitet atëherë kur gjaku nga lumeni i enës hyn në ndonjë qarje intimale dhe shkakton prerje nëpër shtresat e mjedisit të cilat janë dëmtuar më herët nga nekroza mediale cistike. Aneurizmat berry janë aneurizma kongjenitale të enëve afër qarkut të Willisit. Qarja e këtyre aneurizmave mund të shkaktojë hemoragji subarahnoidale. Tromboza e enëve të thella zakonisht përfshin venat e thella të këmbëve dhe mund të jetë asimptomatike. Komplikacioni kryesor i këtyre është embolusi pulmonar. Venat varikoze janë vena të dilatuara, tortuoze të shkaktuara nga rritja e shtypjes intraluminale. Vendet më të shpeshta përfshijnë venat sipërfaqësore të ekstremiteteve të poshtme, varices esofageales dhe hemoroidet. Hemangiomat janë tepër të shpeshta, janë tumore beninje vaskulare të cilat mund të përfshijnë lëkurën, membranat mukusore apo organet e mbrendshme. Hemangioblastomat janë tumore vaskulare të shoqëruara me sëmundjen e von Hippel-Lindau që kanë tendencë të përfshijnë sistemin nervor qendror dhe retinën. Tumoret glomus janë tumore të vogla, vaskulare dhe të dhimbshme që më së shpeshti gjenden nën thonjë. Sarkoma Kaposi është tumor malinj i shkallës së ulët i qelizave endoteliale që duket se ka etiologji virale dhe në SHBA më së shpeshti gjendet tek pacietët me AIDS. Angiosarkoma është tumor vaskular malinj me mortalitet të lartë që paraqitet më së shpeshti në lëkurë, gji, mëlqi dhe në inde të buta. 10. Patologjia kardiake Sëmundja iskemike e zemrës shkaktari më i shpeshtë i sëmundjes në SHBA, është pasojë e iskemisë kardiake zakonisht pas paraqitjes së sëmundjes së arterieve koronare. Angina pectoris i referohet iskemisë kalimtare kardiake (pa vdekje të qelizës duke rezultuar kështu me dhembje substernale. Në variantat e anginës përfshihen angina stabile, varianti Prinzmetal i anginës dhe angina jostabile. Infarkti i miokardit është zonë e lokalizuar e nekrozës së muskulit të zemrës si pasojë e iskemisë dhe mund të ndodhë si rezultat i aterosklerozës së arterieve koronare në të cilat poashtu është formuar trombusi apo për shkak të spazmës së arterieve koronare. Infarkti i miokardit shpesh paraqitet me fillim të papritur të dhimbjes së rëndë “thyerëse” susbternalee cila mund të rrezatojë në krahun e majtë, në nofull dhe në qafë. Ndryshimet e EKG-së dhe rritja e markerëve kardiakë në serum mund të konfirmojë diagnozën. Infarkti i miokardit ka një shumllojshmëri të gjerë të komplikimeve të cilat mund të shkaktojnë vdekjen. Sëmundja kongjestive e zemrës është prodhimi i pamjaftueshëm kardiak për të plotësuar nevojat metabolike të indeve dhe organeve të organizmit. Sëmundja e zemrës së majtë mund të komplikojë sëmundjen iskemike të zemrës, hipertensionin, sëmundjet miokardiale, sëmundjen e valvulave aortike apo atyre mitrale. Është e shoqëruar me hipertrofi të ventrikulit të majtë dhe dilatim, kongjestion pasiv pulmonar dhe edemë, aktivizim të sistëmit renin-angiotenzinë- aldosteron duke quar kështu deri te hiperaldosteronizmi dhe shoku kardiogjen. Insuficienca e zemrës së djathtë mund të komplikojë insuficiencën e zemrës së majtë, sëmundjen e valvulave pulmonare apo trikuspidale dhe cor pulmonale. Shkakton distension të venave jugulare, hepatosplenomegali, edemë të varur dhe ascit. Stenoza degjeneruese kalcifikuese e valvulës aortike që është anomalia më e shpeshtë valvulare, është kalcifikim distrofik i lidhur me moshën, degjenerimi dhe stenoza e valvulës aortike e cila mund të shkaktojë hipertrofi të ventrikulit të majtë, smëundje kongjestive të zemrës dhe rrezik të rritur për vdekje të papritur. Valvula e prolabuar mitrale është degjenerim miksomatoz i valvulës mitrale e cila bën që fletët e valvulës të zmadhohen dhe të jenë të Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 10. www.uni-pr.info lëshueshme. Ethja reumatike është sëmundje sistemike inflamatore e cila shkaktohet nga infeksioni faringeal me streptokoke të grupit A beta hemolitik dhe e cila tek individët gjenetikisht të ndjeshëm rezulton me prodhimin e antitrupave të cilët reagojnë në mënyrë kryqëzore me antigjenet kardiake. Sëmundja reumatike akute e zemrës mund të dëmtojë valvulat mitrale dhe aortike dhe për pasojë paraqet predisponim për stenozë mitrale, sëmundje kongjestive të zemrës dhe endokardit infektiv. Endokarditi bakterial infektiv është infeksion bakterial i valvulave kardiake që karakterizohet nga vegjetacionet në fletët e valvulave. Në faktorët e rrezikut përfshihen dëmtimi i valvulave, sëmundja kongjestive e zemrës dhe burimet e bakteremisë. Endokarditi akut shkaktohet nga organizmat me virulencë të lartë, sidomos nga Stafilokoku aureus, dhe prodhon lezione të mëdha destruktive me shkallë të lartë të mortalitetit. Endokarditi subakut shkaktohet nga organizma me virulencë të ulët, sidomos nga streptokoket viridante dhe zakonisht përfshinë valvulat e dëmtuara më parë. Endokarditi marantik i referohet formimit të vegjetacioneve të vogla, sterile përgjatë vijës së mbylljes së fletëve valvulare tek pacientët me sëmundje molisëse. Sëmundja kongjenitale e zemrës është shkaktari më i shpeshtë i sëmundjes së zemrës në fëmijëri në SHBA dhe mund të jetë idiopatike apo e shoqëruar me ndonjë sëmundje gjenetike, infeksion apo shfrytëzimin e alkoolit dhe drogave. Koarktacioni i aortës është ngushtim segmental i aortës që nënklasifikohet varësisht nga niveli se ku ndodh ngushtimi, në koarktacion preduktal (me prognozën më të dobët i shoqëruar me sindromën e Turnerit) dhe koarktacionin postduktal (fillimi i vonshëm i Tetralogjisë së Fallotit është shkaktari më i shpeshtë i sëmundjes cianotike të zemrës dhe karakterizohet nga tetrada klasike e obstruksionit të qarkullimit pulmonar apo stenozës, hipertrofia e ventrikulit të djathtë, defekti i septumit ventrikular dhe aorta shaluese. Transpozicioni i arterieve të mëdha është zhvillim abnormal i septumit trungut e që rezulton me ndërrimin e vendeve të aortës dhe arterieve pulmonare në raport me ventrikujt. Transpozicioni i arterieve të mëdha ka prognozë të dobët nëse nuk bëhet intervenimi kirurgjikal. Truncus arteriozus është pamundësia e zhvillimit të septumit ndarës ndërmjet aortës dhe arteries pulmonare duke rezultuar kështu me një trung të përbashkët. Truncus arteriozus ka prognozë të dobët nëse nuk bëhet intervenimi kirurgjikal. Atrezioni trikuspidal është mungesa e komunikimit ndërmjet atriumit të djathtë dhe ventrikulit për shkak të pamundësisë zhvillimore për formimin e valvulës trikuspidale. Atrezioni trikuspidal ka prognozë të dobët nëse nuk bëhet intervenimi kirurgjikal. Defekti i septumit ventrikular është defekti më i shpeshtë kongjenital i zemrës dhe përbëhet nga komunikimi direkt ndërmjet hapsirave ventrikulare. Prognoza variron në bazë të madhësisë së defektit. Defekti i septumit atrial është komunikimi direkt ndërmjet hapsirave atriale në llojin më të shpeshtë të të cilave përfshihet ostium secundum. Duktus arteriozus patenti është komunikimi direkt ndërmjet aortës dhe arteries pulmonare për shkak të prezencës së vazhdueshme të duktus arteriozus edhe pas lindjes. Kardiomiopatia e dilatuar është forma më e shpeshtë e kardiomiopatisë edhe përbëhet nga zmadhimi kardiak me dilatim të të katër dhomëzave duke rezultuar kështu me insuficiencë progresive kongjestive të zemrës. Shkalla e mbijetesës 5 vjeqare është 25 %. Kardiomiopatia hipertrofike është hipertrofi asimetrike kardiake e cila është më evidente në septumin ventrikular ku mund të pengojë traktin venoz të rrjedhjes duke rezultuar me rrezik të shtuar për vdekje të papritur sidomos tek atletët e rinj. Kardiomiopatia restriktive është formë jo e shpeshtë e kardiomiopatisë e cila shkaktohet nga sëmndjet siq është amiloidoza dhe sarkoidoza të cilat prodhojnë restriksion të mbushjes kardiake gjatë Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 11. www.uni-pr.info diastolës. Sëmundja karcinoide e zemrës është fibroza endokardiale e anës së djathtë dhe fibrozë valvulare e cila vie si pasojë e ekspozimit ndaj serotoninës të pacientëve me tumore karcinoide të cilat kanë shkaktuar metastaza në mëlqi. Rabdomioma kardiake është tumor beninj që zakonisht krijohet mbrenda miokardit. Është e shoqëruar nga skleroza tuberoze. 11. Patologjia e sistemit respirator Atelektaza është zonë e mushkërisë së kolabuar apo të pazgjeruar dhe mund të paraqitet pas shkaktimit të obstruksionit, kompresionit apo mungesës së surfaktantit. Pneumonia bakteriale është inflamacion akut dhe konsolidim (solidifikim) i mushkërive si pasojë e ndonjë agjenti bakterial. Pneumonia lobare shkakton konsolidimin e një lobi të tër dhe më së shpeshti shkaktohet nga infeksioni me Streptokokus pneumoniae. Bronkopneumonia shkakton konsolidim të shpërndarë të përqëndruar reth bronkioleve dhe mund të jetë si pasojë e një shumllojshmërie të gjerë të agjentëve bakterialë. Abscesi i mushkërive është grumbullimi i lokalizuar i neutrofileve (qelbit) dhe nekroza pulmonare mund të paraqitet pas aspirimit, pneumonisë, obstruksionit apo embolive septike. Pneumonia atipike shkakton pneumonitin intersticial pa konsolidim dhe mund të jetë si pasojë e agjentëve viralë ndërsa Mikoplazma pneumonia tuberculosis shkakton granuloma të inkapsuluara të cilat përmbajnë mikobakterie me reaksion acidik. Tuberkuloza primare mund të prodhojë kompleksin e Ghonit i cili karakterizohet nga granuloma e kapsuluar subpleurale mbi apo nën fisurën lobare e shoqëruar me granuloma të nyjeve limfatike hillare. Tuberkuloza sekondare ka tendencë të përfshijë majat e mushkërive. Tuberkuloza progresive pulmonare mund të marrë format e tuberkulozës kavitare, tuberkulozës miliare pulmonare dhe bronkopneumonisë tuberkulare. Tuberkuloza miliare mund të përhapet poashtu edhe të përfshijë vende të tjera në organizëm. Sarkoidoza është sëmundje granulomatoze me etiologji të panjohur e cila prodhon sëmundje klinike disi të ngjajshme me tuberkulozën. Sëmundja obstruktive e rrugëve të frymëmarrjes karakterizohet nga rezistenca e rritur ndaj qarkullimit të ajrit si pasojë e obstruksionit të rrugëve të frymëmarrjes, ndërsa sëmundja restriktive e mushkërive karakterizohet me vëllim dhe kapacitet të zvogëluar të mushkërive. Sëmundja kronike obstruktive pulmonare përfshin bronhitin kronik, emfizemën, astmën dhe bronkiektazinë. Bronhiti kronik është diagnozë klinike e cila përcaktohet atëherë kur kemi kollë perzistente dhe prodhim të bollshëm të sputumit që ka qenë prezente për një periudhë së pak 3 muaj për dy vite me radhë. Emfizema është e shoqëruar me shkatërrimin e septumeve alveolare duke rezultuar kështu me hapsira ajrore të zmadhuara dhe mungesë të tkurrjes elastike si dhe duke prodhuar mushkëri të rritura dhe të fryra tepër. Astma është si pasojë e rrugëve hiperreaktive të frymëmarrjes duke rezultuar kështu me bronkospazëm epizodike atëherë kur ngacmohet nga stimuluset në të cilat mund të përfshihen alergjenët, infeksionet respiratore, stresi, ushtrimet, temperaturat e ulëta dhe ilaqet. Bronkiektazia është dilatimi abnormal permanent i rrugëve të frymëmarrjes si pasojë e infeksionit kronik nekrotizues; shumica e pacientëve vuajnë edhe nga sëmundjet e mushkërive siq është obstruksioni bronkial, pneumonitë nekrotizuese, fibroza cistike apo sindromi i Kartagjenes. Sindromi i distresit respirator tek të rriturit është si pasojë e dëmtimit difuz të epitelit alveolar dhe kapilarëve duke rezultuar kështu me insuficiencë progresive respiratore e cila nuk reagon ndaj trajtimit me oksigjen. Në shkaktarët përfshihen shoku, sepsa, trauma, aspirimi Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 12. www.uni-pr.info gastrik, rrezatimi, toksiciteti oksigjenik, ilaqet, infeksionet pulmonare dhe shumë të tjera. Sindromi i distresit respirator tek të posalindurit shkakton distresin respirator mbrenda disa orësh pas lindjes dhe vërehet tek foshnjet e lindura me mungesë të surfaktantit si pasojë e prematuritetit, diabetit maternal, lindjeve të shumta apo lindjes me prerje cezarike. Edema pulmonare është akumulimi i lëngut mbrenda mushkërive e cila mund të jetë si pasojë e shkaqeve të shumta duke përfshirë këtu insuficiencën e zemrës së majtë, stenozën e valvulave mitrale, mbingarkesën me lëng, sindroma nefritike, sëmundja e mëlqisë, infeksionet, ilaqet, shoku dhe rrezatimi. Shumica e embolive pulmonare krijohen nga tromboza e venave të thella në këmbë dhe mund të jenë asimptomatike, të shkaktojnë infarkt pulmonar apo vdekje të papritur. Hipertensioni pulmonar është rritja e shtypjes së arteries pulmonare zakonisht si pasojë e rezistencës së rritur vaskulare apo të qarkullimit të gjakut. Hipertensioni pulmonar mund të jetë idiopatik apo i lidhur me prezencën e COPD, sëmundjen intersticiale, embolitë pulmonare, stenozën mitrale, insuficiencën e zemrës së majtë dhe sëmundjen kongjenitale të zemrës me këmbim nga e majta në të djathtë. Karcinoma bronkogjene është shkaktari kryesor i vdekjeve nga kanceri tek meshkujt dhe femrat. Faktorët kryesorë të rrezikut janë duhani, ekspozimet në vendin e punës dhe ndotja e ajrit. Në llojet histologjike përfshihen adenokarcinoma, karcinoma bronkioloalveolare, karcinoma e qelizave skuamoze, karcinoma me qeliza të vogla dhe karcinoma me qeliza të mëdha. Në tumoret tjera me rëndësi përfshihen karcinoidet bronkiale, karcinoma metastatike në mushkëri dhe karcinoma laringeale me qeliza skuamoze. Efuzioni pleural është akumulimi i lëngut në kavitetin pleural. Pneumotoraksi është ajri në kavitetin pleural. Mezoteliomat janë neoplazma të rralla tepër malinje të cilat mund të përfshijnë pleurën dhe janë të lidhura ngushtë me ekspozimin e mëhershëm ndaj azbestit. 12. Patologjia renale Agjeneza renale është insuficienca e zhvillimit të njërës apo të të dyja veshkave. Agjeneza bilaterale renale është inkompatibile me jetën mirëpo personat me agjenezë unilaterale mund të kenë funksion adekuat renal. Në anomalitë tjera kongjenitale të veshkave përfshihet hipoplazioni, veshka në formë patkoi dhe lokacionet abnormale të veshkave. Sëmundja autozomale recesive policistike e veshkave paraqitet në fëmijëri me insuficiencë progresive renale, hematuri dhe hipertension. Veshkat mund të jenë të rritura në mënyrë masive me kohën e diagnostikimit. Sëmundjet glomerulare mund të paraqiten me sindromën nefritike apo sindromën nefrotike. Sindroma nefritike karakterizohet me hematuri, hipertension, azotemi, oliguri dhe proteinuri më pak se 3.5 g/ditë. Sindroma nefrotike karakterizohet nga proteinuria e rëndë më e madhe se 3.5 g/ditë, hipoalbuminemi, edemë të gjeneralizuar, hiperlipidemi dhe lipiduri. Glomerulonefriti akut poststreptokoksal është i shoqëruar me depozite subepiteliale të komplekseve imune (gunga subepiteliale) të cilat vërehen me mikroskopi elektronike, paraqitet 2-4 javë pas infeksionit streptokoksik të fytit apo lëkurës dhe tek fëmijët zakonisht shkakton sindromën nefritike. Sindromi i Godpasturit karakterizohet nga forma e lëmueshme dhe lineare e IgG dhe C3 kur vërehen me imunofluoreshencë. Është rezultat i dëmtimit nga autoantitrupat ndaj membranave bazale të mushkërive dhe veshkave dhe klinikisht karakterizohet nga hemoragjia pulmonare dhe glomerulonefriti me zhvillim të shpejtë. Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 13. www.uni-pr.info Glomerulonefriti progresiv me zhvillim të shpejtë karakterizohet mikroskopikisht nga glomerulet hipercelulare me formim të shtuar në hapsirën e Bovmanit. Vetitë klinike janë progredimi i shpejtë deri në insuficiencën e rëndë renale mbrenda disa javësh apo muajsh. Mund të haset si formë idiopatike apo si komplikim i sëmundjes renale për shkak të sindromit të Godpasturit, formave të tjera të glomerulonefritit apo vaskulitit. Nefropatia IgA karakterizohet nga depozitet mezangiale të IgA dhe C3, është forma më e shpeshtë e glomerulonefritit në tërë botën dhe ka tendencë të prodhojë hematuri të përgjithshme të përsëritur tek të rinjët. Glomerulonefriti membranoproliferativ mikroskopikisht karakterizohet nga proliferimi mezangial dhe ndarja e membranës bazale dhe klinikisht mund të prodhojë formën nefritike, formën nefrotike apo formën e përzier. Glomerulonefriti membranoz karakterizohet nga trashja difuze në formë membranore e mureve kapilare dhe zgjatimeve të membranave bazale (majave) që mund të bëhen të dukshme me ngjyrime argjendi si dhe është shkaktari më i shpeshtë i sindromës nefritike tek të rriturit. Sëmundja me ndryshime minimale karakterizohet nga fshehja e zgjatimeve epiteliale këmbëzore (podociteve) të cilat mund të vërehen me mikroskopi elektronike dhe është shkaktari më i shpeshtë i sindromës nefrotike tek fëmijët. Glomeruloza fokale segmentale karakterizohet nga skleroza fokale segmentale dhe hijalinizimi i glomeruleve është shkaktarë i sindromës nefritike e cila mund të jetë idiopatike apo të paraqitet si pasojë e ndonjë sëmundje tjetër glomerulare, anemisë me qeliza në formë drapëri, abuzimit me heroinë, AIDS dhe obezitetit morbid. Glomerulonefriti kronik me veshka të vogla të rrudhura është faza finale e formave të shumta të sëmundjeve glomerulare dhe karakterizohet nga insuficienca progresive renale, uremia dhe përfundimisht shkaktohet vdekja. Nekroza akute tubulare është insuficienca akute renale e shoqëruar me lëndim reverzibill të epitelit tubular dhe mund të jetë si pasojë e iskemisë apo nefrotoksineve. Pjellonefriti akut është infeksion bakterial që përfshin pelvisin renal, tubulet dhe intersticiumin edhe më së shpeshti është si pasojë e Escherichia Coli, Proteus, Klebsiella apo Enterobacter. Kalkulet renale janë të shpeshta dhe mund të jenë të përbëra nga kalcium oksalatet, struvitit, acidit urik apo cistinës. Klinikisht gurët mund të shkaktojnë kolika renale, hematuri, obstruksion urinar dhe predisponim për infeksion. Në tumoret beninje të veshkave përfshihen adenomat kortikale dhe angiomiolipomat. Karcinoma e qelizave renale ka tendencë të prodhojë një masë solitare të madhe renale tek të rriturit dhe ata më të moshuar dhe mund të shkaktojë hematuri, masë të palpueshme, dhembje në ije dhe sindrome paraneoplastike. Tumori i Wilmsit është malinjitet i fëmijërisë që paraqitet me një masë të madhe abdominale.. tani ka prognozë të shkëlqyeshme afatgjate. Cistiti apo inflamacioni i fshikës urinare mund të jetë si pasojë e infeksionit bacterial, rrezatimit apo kemoterapisë; cistiti klinikisht prodhon urinim të shpeshtë, urgjencë, disuri dhe dhembje suprapubike. Carcinoma me qeliza tranzicionale është lloji më i shpeshtë i tumorit të fshikës dhe zakonisht paraqitet me hematuri pa dhimbje. 13. Patologjia e traktit gastrointestinal Qrregullimet kongjenitale dhe mekanike të ezofagut përfshijnë fistulën traheoezofageale (e shoqëruar me atrezion ezofageal dhe aspirim), rrjetëzim ezofageal (i shoqëruar me anemi me deficiencë të hekurit dhe rrezik të shtuar për kancer) dhe ahalazion (i shoqëruar me rrezik të shtuar për kancer). Ahalazioni është për shkak të pamundësisë së relaksimit të sfinkterit të poshtëm ezofageal gjatë gëlltitjes. Gjakderdhja ezofageale mund të jetë për Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 14. www.uni-pr.info shkak të lacerimit në lidhjen gastroezofageale e prodhuar nga vjellja e rëndë (sindroma e Mallory-Ëeiss) apo varices ezofageales të cilat zhvillohen si pasojë e hipertensionit portal. Sëmundja e refluksit gastroezofageal është iritimi dhe inflamacioni ezofageal si pasojë e refluksit të sekrecioneve gastrike në ezofag. Ezofagu i Barretit është metaplazioni i mukozës skuamoze ezofageale në llojin më mbrojtës kolumnar për shkak të ekspozimit kronik ndaj sekrecioneve gastrike. Karcinoma ezofageale mund të jetë karcinomë e qelizave skuamoze apo adenokarcinomë. Karcinoma e qelizave skuamoze është forma më e shpeshtë në botë dhe është e shoqëruar me pirjen e tepërt të duhanit, shfrytëzimin e tepërt të alkoolit, ahalazionit dhe sindromin e Plummer-Vinsonit. Adenokarcinoma përfshin ezofagun distal dhe zakonisht krijohet në zonat e ezofagut të Barretit. Stenoza pilorike është stenozë kongjenitale e pilorusit për shkak të hipertrofisë së dukshme muskulare të sfinkterit pilorik duke rezultuar me obstruksion të hapjes gastrike. Hernia kongjenitale diafragmatike është defekt kongjenital në diafragmë duke rezultuar me herninë e organeve abdominale në kavitetin torakal. Sëmundja e Metrenieritështë formë e gastropatisë hipertrofike me pala të rritura rugale të cilat mund të prodhojë zvogëlim të prodhimit acidic, enteropati me humbje të proteinave si dhe rrezik të shtuar për kancer. Sindroma e Zollinger-Elisonit është formë e gastropatisë hipertrofike me pala të rritura rugale të cilat paraqiten pas stimulimit me gastrinë nga gastrinoma pankreatike. Gastriti akut hemoragjik është inflamacion akut, erosion dhe hemoragji të mukozës gastrike për shkak të prishjes së barrierës mukozale dhe dëmtimit të indukuar acidik. Ulqerat gastrike nga stresi janë ulqera të shumta, të vogla, të rrumbullakta, sipërfaqësore të lukthit dhe duodenit. Gastriti kronik është inflamacion kronik i mukozës gastrike që rezulton përfundimisht me atrofi. Gastriti kronik nëndahet në lloji fundik i cili është i lidhur me autoantitrupat ndaj qelizave parietale dhe/apo faktorit intrinsik, dhe lloji antral i cili është i lidhur me gastritin nga Helicobacter pylori. Ulqerat peptike janë ulqera të lukthit distal dhe duodenit proksimal të shkaktuara nga sekrecionet gastrike (acidi klorhidrik dhe pepsina) si dhe mbrojtja e dobësuar mukozale. Ulqerat peptike duodenale janë më të shpeshta se ulqerat gastrike. Gastrikarcinomat kanë tendencë të jenë asimptomatike deri vonë gjatë kursit të tyre dhe mund të shfaqin një shumllojshmëri formash histologjike. Volvulusi është përdredhja e një segmenti të zorrës në mezenterin e vet vaskular duke rezultuar kështu me obstruksion intestinal dhe infarkt. Intususpekcioni është rrëshqitja e segmentit proksimal të zorrës në ndonjë segment distal. Hernia e inkarceruar është kur segmenti i zorrës ngecë mbrenda hernisë. Sëmundja e Hirshprungut është mungesë kongjenitale e qelizave ganglionare në rektum dhe kolonin sigmoid duke rezultuar me obstruksion intestinal. Diarea celiake është hipersenzitiviteti ndaj glutenit duke rezultuar me mungesë të vileve të zorrës së hollë dhe malabsorbim. Diarea tropikale është sëmundje malabsorbtive me etiologji të panjohur që prekë udhëtarët e regjioneve tropikale siq janë Karaibet dhe Amerika Jugore. Sëmundja e whipple është sëmundje e rrallë infective që përfshin organe të shumta, duke përfshirë këtu edhe zorrët e holla, nyjet, mushkëritë, zemrën, mëlqinë, shpretkën dhe SNQ. Në sëmundjet inflamatore të zorrëve përfshihen sëmundja e Kronit, koliti ulqerativ dhe koliti i llojit të papërcaktuar. Sëmundja e Kronit ka lezione “kapërcyese”, përfshirje transmurale me formim të granulomave dhe ka tendencë të formojë fistula, abscese dhe sinuse. Ndërkaq koliti ulqerativ është i kufizuar në rectum dhe kolon, me inflamacion të kufizuar në mukozë dhe submukozë me abscese të kripteve, ka më shumë gjasa të ketë manifestime ekstraintestinale dhe mund të shkaktojë megakolonin toksik. Sëmundja Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 15. www.uni-pr.info iskemike e zorrëve është rezultat i qarkullimit të zvogëluar të gjakut dhe iskemisë së zorrëve si pasojë e aterosklerozës sekondare me trombozë, tromboemboli apo prodhim të reduktuar të zemrës nga shoku. Hemoroidet janë vena tortuoze të dilatuara submukozale të cilat shkaktohen nga rritja e shtypjes venoze. Angiodisplazioni është malformacion arteriovenoz i zorrëve. Melanozis coli është pigmentimi i zi i kolonit që është i shpeshtë tek abuzimi me laksativë. Koliti pseudomembranoz karakterizohet nga formimi i pseudomembranave në zorrë pas infeksionit me Clostridium difficile. Divertikulumi i Meckelit është divertikulum kongjenital i zorrës së hollë i cili është mbetje e duktusit vitelin. Divertikuloza kolonike është gjendje e shpeshtë tek popullata e moshuar dhe paraqitet me xhepa të fryrë përjashta të fituar të murit të zorrës, dhe karakterizohet nga hernia e mukozës dhe submukozës nëpër tunica muscularis propria. Polipet adenomatoze kolonike janë neoplazma beninje të mukozës kolonike të cilat kanë potencialin e progredimit në adenokarcinomën kolonike. Polipoza familjare adenomatoze është gjendje gjenetike tek e cila pacientët zhvillojnë mijëra polipe adenomatoze kolonike dhe kanë 100% shanse të zhvillimit të kancerit kolonik kah mosha 40 vjeqare përveq nëse pritet pjesa e prekur e kolonit. Sindromi i Gardnerit është variantë e polipozës familjare adenomatoze i shoqëruar me osteoma, fibromatozë dhe cista epidermale inkluzive. Sindroma Turkot është variant i rrallë i polipozës familjare adenomatoze e shoqëruar me glioma të SNQ. Kanceri kolorektal jo polipoiz i trashëgueshëm paraqet rrezik të shtuar për kancer të kolonit, kancer endometrial dhe kancere ovariane mirëpo nuk është i shoqëruar me polipe të shumta adenomatoze. Sindromi i Peutz-Jegherit ka polipe të shumta hamartomatoze me rrezik të shtuar të kancereve të mushkrive, gjirit, mitrës por jo edhe të kolonit. Adenokarcinoma kolonike është kanceri i tretë më i shpeshtë dhe shkaktar kryesor i mortalitetit nga kanceri në SHBA. Ka tendencë të prodhojë masë polipoide atëherë kur përfshin anën e djathtë të kolonit si dhe lezion në formë të unazës me facoletë atëherë kur përfshin anën e majtë. Për klasifikimin e kancerit kolonik përdoret sistemi i Djuksit. Tumoret karcinoide janë tumore neuroendokrine të cilat mund të përfshijnë apendiksin dhe ileumin terminal si dhe mund të prodhojnë sindromë karcinoide me diare, skuqje, bronkospazma, fibrozë dhe nganjëherë edhe sëmundje karcinoide të zemrës. 14. Patologjia e pankreasit Tek pankreatiti akut hemoragjik dëmtimi i qelizave acinare pankreatike rezulton me aktivizimin e enzimeve pankreatike dhe shkatërrimin enzimatik të parenkimës pankreatike. Pankreatiti akut hemoragjik mund të vërehet tek një numër gjendjesh klinike sidomos vërehet i shoqëruar me gurët biliar apo shfrytëzimin e alkoolit. Pankreatiti kronik është inflamacion kronik i pankreasit me atrofi dhe fibrozë si pasojë e periudhave të përsëritura të pankreatitit. Diabeti melit është sëmundje kronike sistemike që karakterizohet nga deficienca e insulinës apo rezistenca periferike duke rezultuar kështu me hiperglikemi dhe glikosilim joenzimatik të proteinave. Diabeti melit i varur nga insulina zakonisht zhvillohet tek fëmijët dhe adoleshentët dhe është i lidhur me mungesën e insulinës si pasojë e shkatërrimit autoimun të qelizave beta. Diabeti melit i pavarur nga insulina zakonisht është sëmundje e të rriturve obes dhe është shumë më i shpeshtë se sa diabeti melit i varur nga insulina. Të dy llojet e diabetit mund të qojnë deri te komplikimet afatgjate duke përfshirë këtu aterosklerozën, infarktin e miokardit, sulmin, Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 16. www.uni-pr.info sëmundjen periferike vaskulare, nefropatinë diabetike, retinopatinë diabetike dhe neuropatinë diabetike. Tumoret e qelizave të ishujve të pankreasit mund të sekretojnë insulinë, gastrinë, glukagon, somatostatinë apo peptidin intestinal vazoaktiv. Karcinoma pankreatike është shkaktari i pestë më i shpeshtë i vdekjes nga kanceri në SHBA dhe ka prognozë shumë të dobët. 15. Patologjia e fshikës biliare dhe e traktit biliar Gurët biliarë mund të marrin formën e gurëve të kolesterolit apo të gurëve të pigmentuar të bilirubinës. Gurët e kolesterolit janë të përbërë kryesisht nga kolesterol monohidrati dhe kanë si faktorë të rrezikut gjininë femrore, obezitetin, shtatëzëninë, hormonet egzogjene femrore, kalimin e moshës dhe gjenetikën. Gurët e pigmentuar të bilirubinës janë të përbërë nga kriprat e kalciumit dhe bilirubina e pakonjuguar dhe për faktorë të rrezikut kanë anemitë kronike hemolitike, cirozën, bakteriet dhe parazitët. Sëmundja e gurëve biliarë shpesh është asimptomatike apo mund të shkaktojë dhimbje në kuadrantin e sipërm të djathtë për shkak të impaktimit të gurëve. Në komplikimet përfshihen kolecistiti akut, holedokolitiaza, obstruksioni i traktit biliar dhe holangiti. Holecistiti akut është inflamacion akut i fshikës biliare që zakonisht shkaktohet nga obstruksioni i duktusit cistik nga gurët biliarë. Në komplikimet e holecistitit akut përfshihen gangrena e fshikës biliare, peritoniti dhe ileusi nga gurët biliarë. Holecistiti kronik është inflamacion i vazhdueshëm kronik i fshikës biliare që zakonisht shkaktohet nga gurët biliarë. Holangiti ascendent është infeksion bakterial i duktuseve biliare që ngjitet deri në mëlqi dhe zakonisht është i shoqëruar me obstruksionin e qarkullimit biliar. Kolesteroloza është piklim i dukshëm me ngjyrë të verdhë i mukozës së fshikës biliare. Hidropsi i fshikës biliare ndodhë atëherë kur obstruksioni kronik i duktusit cistik qon deri te resorbimi i përmbajtjeve normale të fshikës biliare dhe rritjes së fshikës biliare me prodhim të sasive të mëdha të lëngut të kthjellët (hidropsi) apo sekrecioneve mukusore (mukocelet). Kanceri i fshikës biliare ka prognozë shumë të dobët sepse shpesh është asimptomatik deri vonë gjatë kursit të zhvillimit të tij. Kanceri i duktuseve biliare gjithashtu ka prognozë të dobët. 16. Patologjia e mëlqisë Verdhëza prodhon ngjyrë të verdhë të lëkurës dhe të sklerës dhe paraqitet me nivele të bilirubinës më të mëdha se 2-3 mg/dl. Shtimi i qarkullimit të qelizave të kuqe të gjakut për shkak të anemisë hemolitike apo eritropoezës joefektive shkakton hiperbilirubinemi të pakonjuguar dhe mund të shkaktojë predisponim për formimin e gurëve biliar të pigmentuar të bilirubinës. Verdhëza fiziologjike e të posalindurit është hiperbilirubinemi kalimtare e pakonjuguar për shkak të papjekurisë së mëlqisë. Sindroma e Glibertit dhe sindroma Crigler-Najjar janë shkaktarë të trashëgueshëm të hiperbilirubinemisë së pakonjuguar për shkak të deficiencës apo mungesës së glukurinozil transferazës në bilirubinë. Sëmundja e Gilbertit është tërësisht beninje. Tipi i I i sindromës Crigler- Najjar është fatal në foshnjëri si pasojë e kernikterusit ndërsa tipi II i sindromës Crigler- Najjar shkakton verdhëzën. Sindroma e Dubin-Johnson është qrregullim beninj autozomal recesiv që shkakton hiperbilirubinemi të konjuguar si pasojë e ekskretimit të zvogëluar të bilirubinës për shkak të defektit të proteinës transportuese kanalikulare. Një Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 17. www.uni-pr.info veti dalluese e sindromës së Dubin-Johnsonit është pigmentimi i zi i mëlqisë. Sindroma Rotor është e ngjajshme me sindromën e Dubin-Johnsonit mirëpo nuk ka pigmentim të mëlqisë. Obstruksioni i traktit biliar mund të jetë si pasojë e gurëve biliarë, tumoreve, strikturës apo parazitëve, dhe mund të paraqitet me verdhëzë, pruritus, dhembje abdominale, bilirubinuri dhe jashtëqitje me ngjyrë të zbehtë. Ciroza primare biliare sëmundje kronike e mëlqisë me etiologji të mundshme autoimune e cila është e karakterizuar nga inflamacioni dhe shkatërrimi granulomatoz i duktuseve intrahepatike biliare. Holangiti primar sklerotizues është sëmundje kronike e mëlqisë me etiologji të panjohur që karakterizohet me inflamacion segmental dhe shkatërrim fibrotizues të duktuseve biliare intrahepatike. Ciroza është sëmundje e fazës përfundimtare e mëlqisë për shkak të etiologjive të shumta e cila karakterizohet nga prishja e arkitekturës së mëlqisë, me fibrozë të shiritave të butë të cilat e ndajnë mëlqinë në nodule të parenhimës regjeneruese të mëlqisë. Në komplikimet e cirozës përfshihet hipertensioni portal, asciti, hipersplenizmi, varices ezofageales, hemoroidet, caput medusae, encefalopatia hepatike, angiomata merimangore, eritema palmare, ginekomastia, hipoalbuminemia, zvogëlimi i faktorëve të koagulimit dhe sindroma hepatorenale. Hepatiti akut viral mund të jetë si pasojë e ndonjërit nga viruset e hepatitit. Hepatiti kronik viral mund të shkaktohet nga viruset e hepatitit B, C dhe D. Viruset e hepatitit ndryshojnë për nga natyra e virusit dhe mënyra e përhapjes së tyre. Virusi i hepatitit A përhapet me rrugë fekalo-orale dhe zakonisht shkakton hepatit akut të lehtë. Virusi i hepatitit B përhapet me rrugë parenterale dhe me kontakt seksual edhe mund të shkaktojë hepatit akut, hepatit kronik, cirozë dhe karcinomë hepatocelulare. Hepatiti C përhapet me rrugë parenterale dhe seksuale dhe mund të shkaktojë hepatit akut, hepatit kronik, cirozë dhe karcinomë hepatocelulare. Hepatiti D është virus defektiv të cilit i nevojitet hepatiti B si bashkëinfeksion apo superinfeksion për të prodhuar sëmundje të rëndë e cila mund të marrë formën e hepatitit akut, hepatitit kronik apo të cirozës. Virusi i hepatitit E përhapet me rrugë fekalo-orale dhe shkakton hepatitin akut i cili mund të jetë i rëndë tek gratë shtatzëne të infektuara me këtë virus. Abscesi amebik i mëlqisë është si pasojë e infeksionit me Entamoeba histolytica dhe për terapi nevojiten antibiotikët dhe drenazha kirurgjikale. Sëmundja alkoolike e mëlqisë mund të prodhojë steatozë, hepatit alkoolik apo cirozë alkoolike. Sëmundja e Wilsonit është qrregullim gjenetik i metabolizmit të bakrit që rezulton me akumulimin e niveleve toksike të bakrit duke quar kështu deri te sëmundja e mëlqisë, unazat korneale të Kayser-Fleicherit dhe manifestime neurologjike dhe psikiatrike. Hemokromatoza karakterizohet nga nivelet e rritura të hekurit i cili mund të depozitohet në inde duke quar kështu te ciroza, karcinoma hepatocelulare, diabeti melit, lëkura ngjyrë bronzi, insuficienca kongjestive e zemrës, aritmitë kardiake dhe hipogonadizmi. Deficienca e Alfa-I-antitripsinës është qrregullim autozomal recesiv që karakterizohet nga prodhimi i alfa-I-antitripsinës defektive e cila akumulohet në hepatocite dhe shkakton dëmtimin e mëlqisë dhe nivele të ulëta të alfa-I-antitripsinës. Sindromi i Reye është sëmundje potencialisht fatale e cila paraqitet tek fëmijët e rinj me sëmundje virale të trajtuara me aspirinë. Mund të shkaktojë steatozë të mëlqisë dhe edemë cerebrale. Sindromi i Bud-Chiarit është mbyllja e venës hepatike nga trombi që shpesh rezulton me vdekje. Kongjestioni kronik pasiv i mëlqisë është “prapakthimi i gjakut” në mëlqi zakonisht si pasojë e insuficiencës në anën e djathtë të zemrës dhe mundet që tek rastet me kohëzgjatje të madhe të qojë deri te ciroza. Në tumoret beninje të mëlqisë përfshihen hemangiomat dhe adenomat hepatike. Tumoret malinje përfshijnë karcinomën Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 18. www.uni-pr.info hepatocelulare, holangiokarcinomën, angiosarkomën dhe tumoret metastatike. 17. Patologjia e qelizave të kuqe të gjakut Qelizat e kuqe të gjakut mund të kenë një numër formash abnormale apo të përmbajnë inkluzione ku secila prej tyre mund të sugjerojë për diagnozë të veqantë. Anemia është reduktimi nën nivelin normal i masës totale të qelizave të kuqe në qarkullim, e cila mund të qojë deri te palpitacionet, marramendja, angina, zbehja e lëkurës, dobësimi apo simptomet tjera. Në masat laboratorike që përdoren për vlerësimin e anemisë përfshihen MOJ, MCH, MCHC, RDË dhe numri i retikulociteve. Anemitë mund të klasifikohen në bazë të madhësisë dhe ngjyrës së qelizës së kuqe. Ato poashtu mund të klasifikohen në bazë të patogjenezës, duke përfshirë këtu kategoritë e gjera të humbjes së gjakut, aneminë hemolitike, anemitë e eritropoezës së zvogëluar. Anemia me deficiencë të hekurit është anemi mikrocitare e cila vërehet më shpesh në popullatën e moshuar dhe të varfër, tek fëmijët, gratë shtatzëna dhe pacientët që kanë pësuar humbje kronike të gjakut. Anemia me deficiencë të hekurit karakterizohet nga zvogëlimi i hekurit në serum, rritja e TIBC, zvogëlimi i përqindjes së ngopshmërisë dhe zvogëlimi i ferritinës në serum. Anemia e sëmundjes kronike mund të vërehet tek pacientët me një numër sëmundjesh kronike sistemike dhe karakterizohet nga zvogëlimi i hekurit në serum, zvogëlimi i TIBC, zvogëlimi i përqindjes së ngopshmërisë dhe rritja e ferritinës në serum. Talasemitë janë anemi si pasojë e anomalive kuantitative në sintezën e vargjeve të hemoglobinës dhe nënklasifikohen si alfa dhe beta talasemi. Alfa talasemia ka katër forma klinike varësisht nga numri i gjeneve alfa-globine të prekura: bartësi i heshtur, trajta e alfa talasemisë, sëmundja HbH dhe hydrops fetalis. Beta talasemia ka tri paraqitje klinike: beta talasemia minor, beta talasemia intermedia dhe beta talasemia major. Anemitë sideroblastike kanë sideroblaste unazore në mënyrë karakteristike në palcën ashtërore; disa raste janë formë e sindromit mielodisplastik. Anemia me humbje të gjakut ndodhë atëherë kur pacienti përjeton humbje akute të gjakut dhe si pasojë i hollohet gjaku me q’rast ulet hematokriti. Rastet kronike mund të zhvillojnë anemi të mbivendosurtë deficiencës së hekurit. Anemitë hemolitike mund të jenë si pasojë e hemolizës intravaskulare apo ekstravaskulare. Anemia me qeliza në formë drapëri është si pasojë e ndryshimit të një nukleotidi në vargjun e beta-globinës dhe është sëmundje e rëndësishme tek afrikoamerikanët, ajo klinikisht paraqitet si formë drapocitare apo anemi drapocitare. Pacientët me anemi drapocitare janë të ndjeshëm ndaj një numër komplikimesh të lidhura me bllokimin e enëve të vogla të gjakut nga qelizat me formë drapëri. Sëmundja e hemoglobinës C gjithashtu është e lidhur me ndryshimin e një nukleotidi në gjenin e globinës por kjo prodhon sëmundje më të lehtë se sa anemia drapocitare. Limfoma me qeliza mbështjellëse krijohet nga zona mbështjellëse e limfociteve B dhe ka translokacionin karakteristik t(11;14). Limfomat e zonës margjinale shpesh përfshijnë indin limfoid të shoqëruar me mukozë dhe duket se shpesh fillojnë si qrregullime reaktive poliklonale. Mieloma multiple është tumor i plazma qelizave e cila është tumori më i shpeshtë primar që krijohet në eshtrat e të rriturve dhe mund të jetë e shoqëruar me prodhimin e majës imunoglobulinike monoklonale (proteina M) në serum apo në urinë. Gamopatia monoklonale me rëndësi të papërcaktuar është termi që përdoret kur gjendet proteina M tek individi asimptomatik. Limfoma limfoplazmacitike (makroglobulinemia Ëaldenstrom) është kalimi ndërmjet mielomës multiple dhe limfomës limfocitike me Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 19. www.uni-pr.info qeliza të vogla me majën M mirëpo me qeliza neoplastike të cilat kanë tendencë të infiltrojnë organet e shumta dhe nuk shkaktojnë lezione litike të eshtrave. Leukemia e qelizave T/limfoma tek të rriturit është qrregullim malinj i qelizave T për shkak të infeksionit me HTLV-I e cila haset në Japoni dhe Karaibe. Mycosis fungoides është qrregullim malinj i qelizave T me predisponim për përfshirjen e lëkurës. Termi sindromi sezarik përdoret nëse hasen limfocitet abnormale në gjak dhe është prezente skuqje e gjeneralizuar e lëkurës. Tek sëmundja e Hogjkinit qeliza malinje është qeliza e Reed- Sternbergut e cila është pozitive për CD-15 dhe CD 30. sëmundja e Hogjkinit klasifikohet në atë me predominancë të limfociteve, me celularitet të përzier, me varfërim të limfociteve dhe në llojin nodular sklerotizues. Sëmundja e Hogjkinit ka përhapje bimodale ndërmjet grupmoshave (në fund të 20-tave dhe >50) dhe zakonisht paraqitet me rritje të padhembshme të nyjeve limfatike. 18. Neoplazmat mieloide Leukemia akute mielogjenoze është proliferimi i qelizave jo limfatike leukemike mbrenda palcës. Klasifikimi Francezo-Amerikan-Anglez i LAM e ndan këtë gjendje në tetë nënlloje duke u bazuar në shkallën dhe llojin e maturimin e qelizave mieloide i cili vërehet. Sindromet mielodisplastike janë proliferime të prekursorëve displastikë mieloidë dhe janë të shoqëruar me rrezik të shtuar për zhvillimin e leukemive akute. Sindromet mieloproliferative janë proliferime klonale neoplastike të qelizave mëma mieloide multipotente që zakonisht vërehen tek gjendja me palcë dukshëm hipercelulare me rritje të linjave të shumta qelizore duke përfshirë këtu linjën eritroide, mieloide dhe meakariocitike. Atëherë kur dominojnë neutrofilet, eozinofilet dhe bazofilet, gjendja quhet leukemi kronike mielogjenoze dhe karakterizohet nga prezenca e kromozomit Filadelfia, me fillim të fshehtë dhe splenomegali masive. Atëherë kur dominojnë prekursorët eritroidë gjendja quhet policitemia vera dhe klinikisht prodhon rritje të vlerave të hematokritit me komplikime të hiperviskozitetit dhe rrezik të progredimit nnë leukemi akute. Atëherë kur dominon proliferimi i megakariociteve në palcë, gjendja quhet trombocitopenia esenciale dhe mund të prodhojë gjakderdhje të tepërt dhe mbyllje të enëve të vogla të gjakut. Sindromi i fundit mieloproliferativ është mielofibroza me metaplazion mieloid e cila karakterizohet me palcë hipocelulare dhe fibrozë e shoqëruar me shpretkë të rritur si pasojë e hematopoezës ekstramedullare. 19. Patologjia e gjirit Mastiti akut më së shpeshti paraqitet gjatë laktacionit dhe zakonisht është si pasojë e Stafilokokus aureus. Ndryshimi fibrocistik është gjendje jashtëzakonisht e shpeshtë tek femrat e moshës 20 deri 50 vjeq që mund të shkaktojë fibrozë, formim të cistave, metaplazion apokrin, mikrokalcifikime, hiperplazion duktal me apo pa atipi, adenozë sklerotizuese dhe papilloma të duktuseve të vogla. Fibroadenoma është tumori më i shpeshtë i gjirit te femrat më të reja se 35 vjeq dhe prodhon masë të palpueshme, si gomë dhe të lëvizshme. Karcinoma e gjirit është kanceri më i shpeshtë tek femrat me incidencë 1 në 9 femra në SHBA. Në vetitë klinike mund të përfshihen kalcifikimet apo prishja e arkitekturës së indit të gjirit e cila vërehet me mamografi, masë solitare e padhembshme, Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 20. www.uni-pr.info tërheqje e thimthës apo gropëzim i lëkurës dhe fiksim në murin e gjoksit. Lezionet preinvazive të cilat mund të progredojnë në kancer të gjirit përfshijnë karcinomën intraduktale in situ, karcinomën lobulare, karcinomën mucinoze, karcinomën tubulare, karcinomën medullare dhe karcinomën inflamatore. Sëmundja e Pagetit e thimthës së gjirit është përhapja intraepidermale e qelizave tumorale që më së shpeshti është e shoqëruar në gji mendonjë karcinomë invazive apo karcinomë duktale in situ. Citosarkoma phyllodes është tumor i madh që përfshin stromën dhe gjëndrat edhe ka sjellje malinje në 10-20% të rasteve. 20. Patologja endokrine Gusha multinodulare është gjëndra e rritur tiroide me nodule të shumta koloidale e cila shpesh është asimptomatike dhe eutiroide. Në vetitë e përgjithshme të hipertiroidizmit përfshihet tahikardia, nervozizmi, diaforeza, intoleranca ndaj nxehtësisë, dobësia, tremoret, diare dhe humbja e peshës. T4 i lirë është i rritur ndërsa TSH është i zvogëluar tek hipertiroidizmi primar dhe është i rritur tek hipertiroidizmi sekondar dhe terciar. Sëmundja e Grave-it është sëmundje autoimune që karakterizohet me prodhimin e autoantitrupave IgG ndaj receptorit të TSH. Në vetitë klinike përfshihet hipertiroidizmi, gusha, egzoftalmusi dhe miksedema pretibiale. Hipertiroidizmi shpesh mund të shkaktohet edhe nga gusha toksike multinodulare, adenoma toksike dhe në mënyrë kalimtare gjatë sëmundjes së Hashimotos dhe tiroiditit subakut. Në vetitë e përgjithshme të hipotiroidizmit përfshihen lodhja, letargjia, ndjeshmëria ndaj temperaturave të ftohta, prodhimi i zvogëluar i zemrës, miksedema dhe konstipacioni. T4 i lirë është i zvogëluar dhe TSH është i rritur tek hipotiroidizmi primar ndërsa është i zvogëluar tek hipotiroidizmi sekondar dhe ai terciar. Hipotiroidizmi kongjenital zhvillohet si pasojë e deficiencës së jodit gjatë jetës intrauterine dhe neonatale dhe shkakton retardim mental, probleme muskuloskeletore dhe gushën. Tiroiditi i Hashimotos është shkak i hipertiroidizmit kalimtar pas sëmundjes virale. Tiroiditi Riedel është sëmundje e rrallë me etiologji të panjohur që karakterizohet nga shkatërrimi i gjëndrës tiroide nda fibroza e dendur e strukturave rrethuese. Adenomat tiroide janë nodule zakonisht të padhembshme, solitare. Karcinomat tiroide paraqiten me një numër llojesh histologjike duke përfshirë llojin papillar (më i shpeshtë dhe me prognozë më të mirë), folikular (ka tendencë të përhapet me rrugë hematogjene), medullar (sekreton kalcitoninë, krijon amiloid dhe mund të jetë i shoqëruar me MEN II apo III) dhe lloji anaplastpik (me vdekshmëri të shpejtë). Hiperparatiroidizmi primar më së shpeshti është si pasojë e adenomës paratiroide apo hiperplazionit paratiroid dhe mund të karakterizohet nga niveli i rritur i kalciumit në serum dhe i PTH, gurëve në veshkë, osteoporozë dhe osteitis fibrosa cystica, kalcifikime metastatike dhe ndryshime neurologjike. Shumica e rasteve janë asimptomatike. Hiperparatiroidizmi sekondar mund të vërehet tek qdo sëmundje që rezulton me hipokalcemi e që qon deri te sekretimi i shtuar i PTH nga gjëndrat paratiroide duke përfshirë dhe insuficiencën kronike të veshkave, deficiencën e vitaminës D dhe malabsorbimin. Hipoparatiroidizmi karakterizohet nga hipokalcemia, tetanizmi, qrregullimet psikiatrike dhe defektet e konduksionit kardiak. Mund të jetë rezultat i heqjes kirurgjikale të gjëndrave gjatë tiroidoektomisë, sindromit të Di Gjorgjit, apo mund të jetë idiopatik. Adenomat hipofizare mund të prodhojnë prolaktinë (duke shkaktuar galaktore, amenore dhe infertilitet), hormonin e rritjes (duke shkaktuar gjigantizmin dhe Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 21. www.uni-pr.info akromegalinë) apo hormone të tjera hipofizare. Sindromi i Sheehanit është nekroza iskemike e hipofizës pas paraqitjes së hipotensionit nga hemoragjia postpartale duke rezultuar kështu me panhipopituitarizëm. Diabeti insipid është deficienca e ADH që rezulton me poliuri hipotonike, hipernatremi dhe dehidrim. SIADH është prodhimi i tepërt i ADH që rezulton me oliguri, retencion të ujit, hiponatremi dhe edemë cerebrale. Sindroma e Kushingut karakterizohet nga nivelet e rritura të glukokortikoideve origjina e të cilave mund të jetë jatrogjene, adenoma kortikotrofe hipofizare, adenoma adrenokortikale apo sindromi paraneoplastik. Hiperaldosteronizmi primar ndodhë atëherë kur adenoma adrenokortikale prodhon aldosteron, që qon deri te hipertensioni, hipokalemia, aldosteroni i rritur dhe renina e zvogëluar. Sindromet androgjenitale janë qrregullime adrenale që karakterizohen nga prodhimi i tepërt i androgjeneve dhe virilizimit dhe mund të jenë si pasojë e adenomës/karcinomës adrenokortikale apo hiperplazionit kongjenital adrenal. Sindromi i Waterhouse-Friderichsen është insuficienca akute adrenale me shok dhe DIC e cila vërehet tek gjendja e infarktit bilateral hemoragjik të gjëndrave adrenale, zakonisht tek fëmiu me infeksion nga Neisseriet. Sëmundja e Adisonit është insuficienca kronike adrenokortikale dhe është si pasojë e shkatërrimit të korteksit adrenal që qon deri te deficienca e glukokortikoideve, mineralokortikoideve dhe androgjeneve. Feokromocitoma është tumor i rrallë i medullës adrenale që prodhon katekolamine dhe mund të paraqitet me kokëdhembje të rëndë, tahikardi, diaforezë dhe epizoda hipertensive. MEN I paraqitet me tumore të gjëndrës hipofizare, paratiroideve dhe pankreasit. MEN II paraqitet me karcinomë medullare të tiroidesë, feokromocitomë dhe lezione paratiroide. MEN III paraqitet me karcinomë medullare të tiroidesë, feokromocitomë dhe neuromë mukokutane. 21. Patologjia e eshtrave Eshtrat normale janë të përbëra nga matriksi organik (që përmban kolagjen, osteokalcinë, glikoproteina dhe qeliza) dhe matriksi joorganik (që përmban calcium hidroksiapatit dhe minerale të tjera). Llojet e qelizave mbrenda ashtërore përfshijnë osteoblastet (jetojnë në skaje dhe përbëjnë ashtin), osteocitet (jetojnë mbrenda ashtit dhe mirëmbajnë atë) dhe osteoklastet (jetojnë në skaje dhe resorbojnë ashtin). Rimodelimi ashtëror ndodhë gjatë tërë jetës edhe është nën kontrollin kompleks hormonal nga PTH, kalcitonina, vitamina D, estrogjeni dhe hormoni tiroid. Fomimi intramembranoz i ashtit ndodhë tek eshtrat shpatukë dhe eshtrat e boshtit pa “model kartilagjinoz”; formimi endohondral i ashtit ndodhë tek eshtrat e gjatë me anë të zëvendësimit të kartilagut preegzistues. Ahondroplazia autozomale dominante është forma më e shpeshtë e shkurtabiqësisë së trashëguar dhe klinikisht karakterizohet me ekstremitete të shkurtëra, kokë dhe trung normal, cikël jetësor normal dhe intelegjencë normale. Osteogenesis imperfecta ka gjenetikë dhe gravitet variabil mirëpo në përgjithësi ajo karakterizohet nga eshtrat e brishtë dhe shpesh sklerë ngjyrë të kaltër, hipermobilitet të nyjeve, shurdhim dhe anomali të dhëmbëve. Osteopetroza apo sëmundja e eshtrave mermer është sëmundje e trashëgueshme me gjenetikë të ndryshueshme që karakterizohet nga eshtrat e trashë sklerotik që thyhen me lehtësi dhe munden si pasojë të komprometojnë kavitetet e palcës (duke quar deri te pancitopenia), foraminat (duke quar tek paralizat nervore, verbim apo shurdhim) dhe në qarkullimin e LCS (që qon te hidrocefalusi). Sëmundja e Pagetit e eshtrave është qrregullim i fituar i lokalizuar (në krahasim me përfshirjen e përgjithshme Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 22. www.uni-pr.info tek osteopetroza) i rimodelimit të eshtrave duke rezultuar me resorbimin e tepërt të eshtrave të pasuar nga zëvendësimi i disorganizuar ashtëror (me formë karakteristike mikroskopike të “mozaikut”) dhe duke prodhuar eshtra të trashë të cilët thyhen lehtë dhe mund të cënojnë nervat kranialë. Osteoporoza është sëmundje e shpeshtë tek e cila rritet masa ashtërore duke rezultuar me eshtra të hollë, fragjilë të cilët janë të ndjeshëm ndaj frakturave. Në faktorët predispozues përfshihen deficienca e estrogjenit, densiteti gjenetikisht i ulët i ashtit original, mungesa e ushtrimeve (apo imobilizimi), mosha e vjetër, deficiencat nutritive dhe përdorimi i kortikosteroidëve. Osteomalacia (tek të rriturit) dhe rahitisi (tek fëmijët) karakterizohen nga mineralizimi i zvogëluar i eshtrave të posaformuar, shpesh është si pasojë e deficiencës së vitaminës D apo metabolizmit abnormal. Rahitisi ka tendencë të paraqitet me deformitete skeletore ndërsa osteomalacia ka tendencë të paraqitet me fraktura. Osteomieliti piogjen prodhon simptome lokale të shoqëruara nga ethet dhe mund të jetë si pasojë e shumë bakterieve (më së shpeshti nga Stafilokoku aureus) të cilat mund të arrijnë në eshtra përmes gjakut, inokulimit direkt apo përhapjes nga afër me infeksion. Në komplikimet përfshihen nekroza iskemike e eshtrave, formimi i sekuestrumit, fraktura, abscesi intraoseoz, amiloidoza, formimi i traktuseve sinusale (të cilat rrallë mund të zhvillojnë karcinomë të qelizave skuamoze të lëkurës) dhe (rrallë) sarkomë osteogjene. Osteomieliti tuberkulotikështë komplikim i tuberkulozës i rrallë por mjaft destruktiv dhe i vështirë të trajtohet. Nekroza avaskulare e eshtrave (në veqanti e shpeshtë në kokën femorale) është nekrozë iskemike e eshtrave dhe palcës ashtërore (paraqet predisponim për osteoartritin dhe frakturat) e cila mund të jetë idiopatike apo të paraqitet si pasojë e traumës, përdorimit të steroideve, anemisë drapocitare apo sëmundjeve të tjera. Osteitis fibrosa cystica është emri për resorbimin e gjeneralizuar ashtëror i shoqëruar me ndryshime histologjike të cilat vërehen edhe te hiperparatiroidizmi; hemoragjia dhe fibroza mbrenda ashtërore mund të prodhojë “tumore ngjyrë kafe”. Osteoartropatia hipertrofike mund të komplikojë sëmundjet tjera (karcinomën bronkogjenike, sëmundjen kronike të mushkërive, sëmundjen kongjenitale cianotike të zemrës dhe sëmundjen inflamatore të zemrës) dhe është si pasojë e formimit periosteal të eshtrave të rinj me dhembje dhe ënjtje të skajeve të eshtrave të gjatë, sidomos të nyjeve të dorës, gishtërinjve, nyjeve të këmbës, gjunjëve apo bërrylave. Tumoret beninje të eshtrave përfshijnë osteomën (koka, mund të jetë e shoqëruar me sindromin e Gardnerit), osteoma osteoide (tibia apo femuri i fëmijëve më të rritur dhe i të rinjëve), osteoblastoma (vertebrat), osteohondroma (eshtrat e gjatë të djemve adoleshentë, rritja e tepërt ashtërore me kapsulë kartilagjinoze, mund të jetë sindrom i trashëgueshëm nëse është i shumfishtë) dhe enkondroma (kartilagu në kavitetin medular mund të jetë pjesë e sëmundjes së Oillerit apo e sindromit të Maffuccit nëse është e shumfishtë). Osteosarkoma është tumori më i shpeshtë primar malinj (agresiv) i eshtrave. Shpesh shkakton masë të madhe në gjunjë tek tinejgjerët apo të rinjët e rritur dhe mund të jetë e shoqëruar me retinoblastomë familjare. Osteosarkoma ka formë karakteristike në rrezatim me ngritje periosteale (trekëndëshi i Kodmanit), forma e “shpërthimit të rrezeve të diellit”, dhe shkatërrim të eshtrave. Hondrosarkoma ka tendencë të shkaktojë masë të rritur të pelvikut, shpinës apo të supeve tek individët e moshës mesatare (meshkujt>femrat) dhe mund të krijohet de novo apo si pasojë e enkondromës preegzistuese, egzostozës apo sëmundjes së Pagetit. Tumori me qeliza gjigante i eshtrave është neoplazmë e pazakonshme malinje që ka tendencë të përfshijë gjurin e të rinjëve dhe të rriturve dhe me rreze X vërehet lezioni litik i zgjeruar i rrethuar nga unaza e ashtit Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 23. www.uni-pr.info që mund ti përngjajë “fluskës së sapunit”. Sarcoma Ewing është neoplazmë agresive (por shpesh reagon ndaj terapisë) malinje me qeliza të vogla të padiferencuara e cila zhvillohet mbrenda kavitetit të palcës të femurit, pelvisit dhe tibisë tek fëmijët dhe tinejgjerët. Metastazat në eshtra janë më të shpeshta se sa tumoret primare ashtërore; vendet më të shpeshta primare përfshijnë prostatën (mund të shkaktojë formim të ashtit të ri), gjirin, mushkëritë, tiroidenë dhe veshkat. 22. Patologjia e artikulacioneve Osteoartriti është shkaktar i rëndësishëm i dhembjes kronike të artikulacioneve tek popullata e moshuar; prekë në mënyrë më serioze artikulacionet që bartin peshë të rëndë dhe është i lidhur me shkatërrimin e kartilagut artikular si rezultat i “hargjimit”. Shpërthimet reactive ashtërore (osteofitet e quajtura nodet e Heberdenit nëse përfshijnë nyjet DIP dhe nodet e Bouchardit nëse përfshijnë nyjet PIP) dhe fragmentet e kartilagjeve apo eshtrave që lëvizin lirshëm (minjtë e nyjave) mund t’i kontribojnë poashtu patologjisë së nyjeve. Artriti reumatoid është sëmundje sistemike, kronike, inflamatore autoimmune kryesisht e duarve, kyqeve të duarve, gjynjve dhe nyjeve të këmbëve tek femrat e moshës mesatare. Karakterizohet nga atriti progresiv, prodhimi i faktorit rheumatoid, predisponimi gjenetik (HLA-DR4 dhe DR1), ndjenjë e ngurtësisë në mëngjes e cila përmirësohet përmes aktiviteteve, formimi i pannusit mbrenda nyjes dhe i noduleve reumatoide si dhe shpesh bashkëegziston me sëmundje të tjera (sindroma e Sjogrenit, sindroma Felty, Sindroma e Kaplanit, amiloidoza). Spondiloartropatitë seronegative (të gjitha të shoqëruara me HLA-B27) përfshijnë spondilitin ankiloz (tek meshkujt e rinj nyjet sakroiliake dhe kurrizi, lidhshmëri me sëmundjen inflamatore të zorrëve), sindroma e Reiterit (tek meshkujt e rinj historia e sëmundjeve venerike apo e dizenterisë bacilare, nyjet e këmbëve dhe gjunjët, konjuktivit, uretrit), artriti enteropatik (pacientët me kolit ulqerativ të cilët zhvillojnë artrit periferik apo spondilit i cili mund të reagojë me përmirësimin e kolitit ulqerativ), dhe artriti psoriatic (disa pacientë me psoriazë zhvillojnë gjendjen e ngjajshme me artritin reumatoid). Podagra është artrit që në mënyrë klasike përfshin gishtin e madh të këmbës (gjithashtu mund të prekë edhe nyjen e këmbës, themrën, nyjen e dorës) si rezultat i hiperurikemisë (primare apo sekondare si pasojë e leukemisë, sëmundjes renale apo e sindromit Lech-Nyhan) që qon deri te depozitimi i kristaleve të mononatrium uratit në nyje (poashtu mund të vërehet tek aspiratet e nyjeve si refleksion pozitiv, me formë romboide) dhe më së shpeshti përfshinë gjunjët tek të rriturit më të moshuar. Artriti supurativ në mënyrë tipike shkakton ënjtje të ndjeshme eritematoze të një artikulacioni të vetëm të madh (kryesisht të gjurit, kofshës dhe supit) si rezultat i infeksionit bacterial (gonokoke, stafilokoke, streptokoke, hemofilus influenca dhe bacile G-) që zakonisht ka arritur deri në artikulacion përmes rrugës hematogjene. Sëmundja e Lyme shkakton artritin migrues (klinikisht dhe histologjikisht i ngjajshëm me artritin reumatoid) si pasojë e spirohetes Borrelia Burgdorferi e cila përhapet nga mushkonja e drerit Ixodes dammini. Artriti shpesh herë paraprihet nga skuqja migruese (eritema cronica migrans) edhe mund të jetë i shoqëruar apo i pasuar nga përfshirja e SNQ dhe e zemrës. 23. Patologjia e muskulaturës skeletore dhe e nervave periferikë Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 24. www.uni-pr.info Muskuli i tipit i (i kuq) përdoret në qëndrim dhe mbajtjen e peshës dhe prodhon tendosje të ngadalshme si pasojë e metabolizmit aero btë acideve yndyrore; muskuli i tipit të II (i bardhë) përdoret për lëvizje të qëllimshme dhe prodhon tendosje të shpejtë si rezultat i glikolizës anaerobe të glikogjenit. Në miopatitë inflamatore përfshihet polimioziti (tek të rriturit dobësi bilaterale e muskulaturës proksimale, limfocite citotoksike T8 dhe degjenerim e rigjenerim të muskulaturës skeletore), dermatomioziti (tek fëmijët dhe të rriturit me dobësi bilaterale të muskulaturës proksimale; edemë periorbitale me skuqje të lëkurës së kapakëve të syve; në biopsinë muskulore vërehen limfocite dhe atrofi e fijeve perivaskulare si dhe rrezik i shtuar për kancere të mushkërive, lukthit dhe vezoreve) si dhe mioziti me truptha inkluzivë (tek të rriturit më të moshuar me dobësi asimetrike të muskulaturës distale dhe mikroskopi të quditshme me vakuola citoplazmatike, granula bazofilike, amiloid dhe me mikroskopi elektronike inkluzione filamentoze). Në sindromet miastenike përfshihen miastenia gravis (ataku i autoantitrupave në receptorët e acetilkolinës në muskuj nganjëherë e lidhur me sëmundjen timike, prodhon plogështi muskulore e cila keqësohet me kalimin e kohës, mund të shkaktojë ptozë dhe diplopi, si dhe të shkaktojë vdekjen si pasojë e sëmundjes së muskulaturës respiratore) dhe sindromi i Eaton-Lambertit (sindrom paraneoplastik i karcinomës me qeliza të vogla të mushkërive me autoantitrupa kundër kanaleve të kalciumit duke prodhuar kështu plogështi të muskulaturës proksimale e cila përmirësohet me shfrytëzimin e muskujve). Në distrofitë muskulare përfshihet distrofia muskulare e Duchennit (anomali e lidhur me kromozomin X e proteinës strukturale muskulore distrofinë e cila shkakton plogështi progresive muskulore e lidhur me nekrozën e muskulaturës për shkaktë sëmundjes së zemrës, aritmive, insuficiencës respiratore apo infeksioneve pulmonare) dhe distrofia muskulare e Beckerit (më e rrallë, variant më i lehtë i Duchennit me cikël jetësor relativisht normal). Sindromi i Guillain-Barre neuropati inflamatore e cila në mënyrë tipike e pason sëmundjen virale dhe mund të qojë te paraliza e nganjëherë edhe vdekja (paraliza respiratore) si rezultat i inflamacionit dhe demielinizimit të nervave periferikë dhe rrënjëve të nervave spinalë. 24. Patologjia e sistemit nervor qendror Meningjiti akut aseptik (viral, më së shpeshti enterovirus) shkakton infiltrim limfocitar të leptomeningjeve me veti klinike si ethe, iritim meningeal, vetëdije e dobësuar dhe mortalitet të ulët. Meningjiti akut purulent (Echerichia coli dhe streptokoket e gr.B tek të posalindurit; hemofilus influenza tek foshnjet dhe fëmijët; Neiseria meningitides tek adoleshentët dhe të rinjët e rritur; streptokoku pneumoniae dhe Listeria monocitogenes tek të moshuarit) shkakton infiltrim neutrofilik të leptomeningjeve me veti klinike si edemë difuze cerebrale me rrezik të hernisë fatale, kokëdhimbje, ethe, rigjiditet nuhal, duody sensorium, komë, hidrocefalus të vonshëm dhe shurdhim të vonshëm apo ndonjë dëmtim tjetër të nervave kranialë. Meningo encefaliti mikobakterial (M. tuberculosis apo atipik siq është MAI, sidomos tek pacientët me AIDS) shkakton tuberkuloma të sipërfaqes bazale të trurit dhe të dura mater. Encefalitidet virale në përgjithësi shfaqen mikroskopikisht si mbështjellës perivaskulasr, nodule mikrogliale dhe neuronofagi, ndërsa klinikisht shkaktojnë ndryshime të statusit mental, ethe, kokëdhembje dhe shpesh progresion deri në komë. Në llojet specifike përfshihen lloji i shkaktuar nga artropodet Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 25. www.uni-pr.info (St. Louis, equinet e ndryshme dhe encefalitidet Venezueliane), lloji i Herpes simplex I (ka preferencë për nekrozë hemoragjike të lobeve temporale me inkluzione virale), rabiesi (i rrallë, trupthat e Negrit në neuronet hipokampale dhe Purkinje), si dhe HIV (kompleksi i demencës nga AIDSi me nodule mikrogliale dhe me qeliza gjigante me shumë nukleuse, mielopati vaskulare e palcës së kurrizit). Leukoencefalopatia progresive multifokale mund të konsiderohet si nënlloj i encefalitit viral i lidhur me infeksionin me virusin JC tek pacientët e imunokomprometuar, e cila mikroskopikisht prodhon demielinizim, astrocite bizare dhe oligodendrocite me inkluzione intranukleare. Meningoencefaliti fungal mund të jetë si pasojë e Kandida, Aspergilus, vaskulit me hemoragji), mucor (vaskulit me hemoragji) dhe Cryptococcus (invazioni i trurit përmes hapsirave të Wirchow-Robinit me anë të formimit të “lezioneve në formë të fluskave të sapunit”). Toksoplazmoza paraqitet tek pacientët me AIDS dhe shkakton absces cerebral i cili mund të vërehet me MRI/CT si lezione unazore zgjeruese. Abscesi cerebral si pasojë e bakterieve mund të komplikojë një numër gjendjesh mjekësore endokardit bacterial akut, abscesi pulmonar kronik, sëmundja cianotike e zemrës me këmbim nga e djathta në të majtë, mastoiditi, sinuziti, otiti, fraktura e hapur, operacioni i mëhershëm neurokirurgjik) dhe shkakton rritje të shtypjes intrakraniale, defekte neurologjike fokale dhe lesion unazor të zgjeruar kur vërehet me MRI/CT. Sëmundja e Kreutzfeldt-Jakobit shkaktohet nga ndryshimi konformacional i një proteine prion që qon deri te ndryshimet spongiforme me pllaka kuru në neuropili; demenca e shpejtë progresive, mungesa e memories, lëvizje të pavullnetshme dhe vdekje brenda 6 – 12 muajsh. Sëmundja cerebrovaskulare është shkaktari i tretë më i shpeshtë i vdekjes në vendet e industrializuara dhe mund të paraqitet në disa forma klinikopatologjike, duke përfshirë këtu iskeminë lobare cerebrale (rënie e përgjithshme e qarkullimit të gjakut / oksigjenimit të trurit e cila nëse është e rëndë mund të shkaktojë vdekjen e trurit; vendet më të ndjeshme janë neuronet e Purkinjeut, hipokampusi CA1 dhe neuronet piramidale të korteksit), ataku kalimtar iskemik (simptomet reverzibile fokale neurologjike për shkak të embolive të pllakëzave të vogla apo ateroembolive), infarkti (85 % e sulmeve) dhe hemoragjia (15% e sulmeve). Infarktet mund të jenë për shkak të aterosklerozës me trombozë të paraqitur më parë (anemik: infarkti i bardhë), tromboemboli (hemoragjik:infarkti i kuq) apo sëmundja e enëve të vogla (infarktet e vogla lakunare). Indi trunor që ka pësuar infarkt pëson nekrozë likuefakte (është më e dukshme pas 2-3 javësh) për të prodhuar pastaj formimin e cistave. Në sindromet më të shpeshta neurovaskulare përfshihen sindromi i arteries anteriore të trurit (dobësi dhe mungesë senzorike në këmbën kontralaterale, afazi kalimtare, abuli), sindromi i arteries mediane të trurit (hemiplegji kontralaterale e fytyrës dhe e krahut me paralizë gaze, mungesë senzorike kontralaterale dhe nganjëherë edhe afazi), sindromi i arteries posteriore të trurit (hemianopi kontralaterale apo verbim total kortikal, aleksi, sindromë talamike) dhe demencë (si pasojë e infarkteve të përsëritura apo sëmundjes së enëve të vogla). Hemoragjia shkakton 15 % të sulmeve dhe paraqitet në disa forma duke përfshirë këtu hemoragjinë epidurale (hemoragjia traumatike, shpesh përfshinë arterien mediale meningeale në dura mater, mund të shkaktojë herni subfalcine apo ndonjë herni tjetër cerebrale, “sindromi flis dhe vdis”), hemoragji subdurale (traumatike, rupturë të venave lidhëse, faktorë të rrezikut për atrofi cerebrale dhe hemostazë abnormale, simptome të ndryshme neurologjike, përsëritet shpesh), hemoragji subarahnoidale (anurizma berri të rupturuara apo shkaktarë të tjerë, kokëdhimbje “kërcitja e murmurimës”, rigjiditet nuhal, Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 26. www.uni-pr.info deficite neurologjike, stupor), dhe hemoragji intracerebrale (hipertension, malformacion vaskular apoa amë rrallë shumë gjendje të tjera predisponuese: ganglionet bazale, cerebellum, pons apo centrum ovale, kokëdhimbje të rëndë me progredim të shpejtë të simptomeve dhe shpesh kalon në komë). Aneurizmat berri të Circulus Willis (në faktorët e rrezikut përfshihet hipertensioni, duhani, sindromi i Marfanit, Ehlers-Danlop tipi 4 dhe sëmundja policistike e veshkave tek të rriturit) janë shkaktarët më të shpeshtë të hemoragjisë subarahnoidale (1/3 vdesin, 1/3 përmirësohen dhe 1/3 pësojnë gjakderdhje të sërishme me rrezik për vdekje). SNQ trauma e kavitetit kranial dhe e trurit mund të marrin disa forma duke përfshirë këtu konkluzionin (mungesë kalimtare e vetëdijes pas goditjes ndaj sipërfaqes së fortë), kontuzionet (lëndimet e trurit nganjëherë në formë të coup i dhe të countre coupa, mund të shkaktojnë infarkt lokal), dhe lëndimi difuz aksional (tendosjet përshpejtuese/ngadalësuese dhe aksonet “pops”, duke prodhuar kështu lëndim të vogël të përgjithshëm mirëpo rënie në komë përmirësimi nga e cila shpesh nuk ndodhë). SNQ trauma e palcës kurrizore zakonisht është si pasojë e zhvendosjes vertebrale dhe mund të shkaktojë paraplegji (segmented torakale apo më poshtë), tetraplegji (segmented cervikale) dhe paralizë të diafragmës (mbi C4). Hernitë cerebrale mund të marrin disa forma duke përfshirë këtu formën subfalcine (gyrus cinguli shkon nën falx cerebri dhe mund të krijojë shtypje në arterien anteriore cerebrale), transtentoriale (unkusi i lobit temporal shkon nën tentorium dhe mund të krijojë shtypje në nervin e tretë si dhe të shkaktojë hemoragji të Duretit në trungun trunor) dhe tonsilare cerebellare (shkon nën foramen magnum për të krijuar shtypje në medulla dhe kështu shkakton arrest kardiorespirator). Defektet e tubit neural (faktor i rrezikut:deficienca e folateve) janë anomalitë më të shpeshta zhvillimore të SNQ dhe mund të marrin disa forma duke përfshirë anencefalinë (mungesa e kafkës kraniale, vdekje në foshnjëri), spina bifida occulta (defekt ashtëror në arcus vertebralis), meningocele (defekt ashtëror me fryrje të jashtme të meningjeve), meningomielocele (me meningje të dala jashtë, palca kurrizore e dalë jashtë dhe rrënjët spinale) dhe mielocele (ekspozimi komplet i palcës së kurrizit). Paraplegjia dhe inkontinenca urinare mund të komplikojnë akoma defektet e rënda të palcës së kurrizit. Malformacioni i Arnold-Chiarit tipi1 (i shpeshtë, shpesh është asimptomatik) është zhvendosja teposhtë e tonzileve cerebellare. Tipi 2 (shpesh simptomatik) ka fosën e pasme të vogël, është vendosja teposhtë e vermisit cerebellar dhe medullës, ventrikuli i katërt është i shtypur me hidrocefalus obstruktiv si dhe me meningomielocele lumbare të shpeshtë dhe siringomieli (kanali i mbushur me LCS afër kanalit qendror; më së shpeshti i lidhur me Arnold-Chiari tipin2). Dëmtimi perinatal i trurit (faktori i rrezikut prematuriteti) mund të shkaktojë paralizë cerebrale, hemoragji të matriksit gjerminativ, leukomalaci periventrikulare dhe encefalopati multicistike. Skleroza multiple është qërregullim kronik me përmirësime dhe keqësime sigurisht me origjinë autoimune e cila karakterizohet eme epizoda rekurente të demielinizimit (duke shkaktuar “pllaka”) dhe remielinizimi defektiv në tru (duke përfshirë këtu nervat optikë) dhe palcën e kurrizit, gjë që rezultone me deficite progresive neurologjike (është variabile sa i përket kohës dhe dallon nga njëri person tek tjetri, ndryshime vizuale, ndryshime të senzacionit, ndryshime motorike dhe pengesa neuropsikiatrike). Mielinoza qendrore pontine është demielinizim fokal potencialisht fatal, i bazës së ponsit dhe me siguri është i lidhur me korigjimin tepër të shpejtë të hiponatremisë tek pacientët e kequshqyer dhe tek alkoolistët. Sëmundja e Parkinsonit është njëra nga qrregullimet degjenerative dhe demente të trurit dhe paraqitet me mungesë të neuroneve dopaminergjike të substantia Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 27. www.uni-pr.info nigra, me formim të trupthave Lewy, tremor, rigjiditet dhe akinezi. Sëmundja e Huntingtonit është qrregullim autozomal dominant që paraqitet tek nga mosha e hershme deri tek mosha e pjekur dhe patologjikisht karakterizohet me degjenerim të neuroneve GABA të nucleus caudatus, kurse klinikisht me chorea dhe demencë. Sëmundja e Alzhajmerit (60% të gjitha rasteve të demencës) ka incidencë të rritur me kalimin e moshës, patologjikisht karakterizohet nga anomalitë e përgjithshme dhe mikroskopike të trurit (truri atrofik me përfshirje të veqantë të hipokampusit dhe të lobeve temporale, pllaka senile, mpleksje neurofibrilare dhe angiopati amieloide cerebrale), ndërsa klinikisht manifestohet eeme fillim të heshtur,a dëmtim progresiv të memorjes, ndryshime të disponimit, disorientim, afazi, apraksi dhe progredim në gjendjen e lidhur për shtrati me përfundim në vdekje. Demenca me truptha të Lewit shkakton qrregullim kongitiv të shoqëruar me parkinsonizëm. Skleroza laterale amiotrofike shkakton paralizë të përgjithshme me të dhënat më të hershme lidhur me mungesë të motoneuronit të sipërm (hiperrefleksi, fascikulime) dhe motoneuronin e poshtëm (dobësi, atrofi). Ataksia e Friedrichut është qrregullim autozomal recesiv i lidhur me përsëritjen jostabile të nukleotidit të trefishtë dhe shkakton zona të shumta të degjenerimit në cerebellum, trungun trunor dhe palcën kurrizore, klinikisht prodhon ataksi në ecje, që qon deri te gjendja e lidhur për karrocë kah mosha pesë vjeqare. Tumoret e SNQ mund të paraqiten pas metastazave (gjysma e rasteve) apo të jenë primarë dhe në përgjithësi mund të prodhojnë kokëdhimbje, ngërqe, ndryshime mentale, simptome fokale neurologjike dhe rritje të shtypjes intrakraniale. Në tumoret primare të SNQ përfshihen astrocitomat (më së shpeshti tumori malinj primar i trurit; nënlloji fibrilar me shkallën 1-2 I diferencuar mirë, shkalla 3 anaplastik, dhe shkalla e 4 glioblastoma agresive multiforme; nënlloji i astrocitomës pilocitike që përfshin cerebellumin apo diencefallonin tek fëmijët dhe të rinjët dhe ka prognozë në veqanti të mirë), oligodendroglioma (tek të rinjët me moshë mesatare, hemisferat cerebrale, qeliza në formë të “vezëve të fërguara” të ngulitura në telin me mish pule, rritje të ngadalshme, munden përfundimisht të bëhen shkallë e lartë), ependimoma (ventrikuli i katërt tek fëmijët, ventrikuli lateral apo palca e kurrizit tek të rriturit, tumoret papillare me rozeta ependimale dhe pseudorozeta perivaskulare, mund të shkaktojë hidrocefalus), meningiomat (më i shpeshtë është tumori beninj, formon toptha të ngjitur për meningje, qeliza të pëdredhuraa, truptha psamom, zakonisht ka prognozë të mirë), tumoret primitive neuroektodermale (agresivë por reagojnë ndaj terapisë-janë tumore të qelizave të vogla bazofile tek fëmijët duke përfshirë medulloblastomën dhe retinoblastomën), shvanomat (tumor beninj i nervit të tetëaa të këndit cerebellopontin që mund të shkaktojë mungesë të dëgjimit dhe tinnitus), si dhe kraniofaringiomat (tumoret supra sellare/diencefalike të të rinjëve të cilat histologjikisht i ngjajnë tumorit të dhëmbit adamantinoma dhe krijohen nga mbetjet e epitelit odontogjenik. 25. Patologjia e lëkurës Në qrregullimet e pigmentimit të lëkurës përfshihen vitiligo (copëzat e parregullta të depigmentuara për shkak të mungesës së melanociteve, me siguri ka etiologji autoimune), melazma (“maska e shtatëzënisë”), ephelides (qukat) dhe lentigot beninje (sikurse qukat por këto nuk janë nën kontrollin e ekspozimit ndaj diellit). Në tumoret melanocitike përfshihen nevuset kongjenitale (shenjat e lindura, ato gjigante të cilat kanë rrezik të shtuar për melanomë), nevuset nevocelulare (molet e zakonshmea me qeliza proliferuese Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info
  • 28. www.uni-pr.info të nevusit; të nënklasifikuara si nyjëtore, të kombinuara dhe intradermale) nevuset displastike (më të mëdha, më të parregullta dhe me variacion më të pigmentuar se sa nevuset e zakonshme, atipi citologjike dhe arkitekturale, mund të jenë pjesë të sindromit të nevusit autozomal dominant me rrezik të shtuar për melanomë nëse është e shumfishtë) dhe melanoma malinje. Melanoma malinje (faktorët e rrezikut: ekspozimi ndaj diellit, lëkura e fortë, sindromi i nevusit displastik) ka incidencë me rritje të shpejtë (arrin kulmin në moshat mesatare dhe tek të moshuarit) dhe prognozë që shkon nga ajo shumë e mirë (me lezione të holla të cilat mund të priten tërësisht dhe të hiqen) deri te ajo e dobët (lezione metastatike që shpesh krijohen në vendet me trashësi të tumorit më të madhe se 1 mm). Në përgjithësi melanomat shkaktojnë makula, papula apo nodule asimetrike, të parregullta me diametër të madh dhe me ngjyrë të ndryshueshme, më së shpeshti gjenden në pjesën e sipërme të shpinës tek meshkujt dhe në pjesën e pasme të këmbëve tek femrat. Në nënllojet përfshihen melanoma malinje lentigo (me prognozë më të mirë, paraqitet në fytyrë apo në qafë tek të moshuarit), melanoma me përhapje sipërfaqësore (lloji më i shpeshtë, me rritje në formë horizontale), melanoma akrale-lentingjinoze (pëllëmbët, shputat dhe zona subuguale e individëve me lëkurë ngjyrë të errët), dhe melanoma nodulare (formë të rritjes vertikale me prognozën më të keqe). Në lezionet beninje epidermale dhe ato dermale përfshihet acantozis nigricans (lëkura e trashur dhe e hiperpigmentuar në aksilla dhe në vehte që mund të jetë e shoqëruar me malinjitet të mbrendshëm), keratozat seboreike (shumë të shpeshta, beninje skuamo-proliferative nga ngjyra e zbehtë në të kaftë me pllaka në formë monedhash të cilat duken si të jenë të “ngulitura” në trung, në kokë, në qafë dhe në ekstremitete tek njerëzit e moshës mesatare dhe tek të moshuarit), si dhe psoriaza (pllaka të kufizuara mirë eritematoze me luspa argjendi dhe me gjakderdhje me pika pas heqjes së luspave që zakonisht përfshinë gjunjët, bërrylat dhe kafkën; me mikroskop vërehet hiperplazion epidermal, parakeratozë dhe abscese Munro; komponenta gjenetike dhe lidhshmëri me artritin, enteropatinë dhe miopatinë. Në tumoret malinje të lëkurës përveq melanomës përfshihen carcinoma e qelizave skuamoze (arrin kulmin kah mosha 60 vjeq; dielli dhe faktorët tjerë të rrezikut; lezionet prekursore, keratoza aktinike, sëmundja e Bowenit; heqja zakonisht është masë shëruese; keratoakantoma e ndryshueshme mund të shërohet spontanisht), carcinoma e qelizave bazale (tumori më i shpeshtë tek të rriturit në SHBA; tek moshat mesatare dhe të moshuarit; ekspozimi ndaj diellit dhe faktorët tjerë të rrezikut; me pamje variabile duke përfshirë papulat në formë perlash, nodulet, telangiektazia dhe ulcerimi; rrallë metastazojnë por mund të jenë agresive lokalisht), histiocitoza X (proliferimi i granulave Birbeck që përmbajnë qeliza të Langerhansit të lëkurës; varianta unifokale: granulomë eozinofilike, varianta multifokale: sëmundja e Hans-Schuler-Christianit, forma akute e përhapur: Sindromi i Letterer-Siwe), dhe mycosis fungoides (limfoma kutane e qelizave T me infiltrat dermal sipërfaqësor të T limfociteve dhe epidermotropizëm me mikroabscese të Pautrierit; skuqje, pllaka apo nodule; mund të ketë përfshirje të gjakut të njohur si sindromi i Sezarit. Të gjitha të drejtat e rezërvuara © www.valoni.info