Your SlideShare is downloading. ×
Rani razvoj dece
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Rani razvoj dece

3,054
views

Published on

Rani razvoj dece - UNICEF Montenegro

Rani razvoj dece - UNICEF Montenegro

Published in: Education, Business, Technology

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
3,054
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. StrategicPuls Group Strategic Marketing Research Part of StrategicPuls Group and Member of ESOMAR Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Rani razvoj djece • Za: UNICEF Jun 2009. Izvještaj
  • 2. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 2 Metodologija Rani razvoj djece Terenska anketa rađena u domaćinstvu kod ispitanika, „licem u lice“ Nacionalni reprezentativni uzorak majki/staratelja djece do 6 godina starosti Uzorački okvir: populacija po popisu 2003 i procjenjene populacione dinamike. Veličina uzorka: 1200 ispitanika: • 1000 majki/staratelja koji žive u Crnoj Gori • dodatni uzorak 200 romskih majki/staratelja koji žive u romskim naseljima Tip uzorka je troetapni stratifikovani slučajni uzorak, sa etapama: 1. Teritorija biračkog mjesta birana sa vjerovatnoćom proporcionalnom veličini - PPS 2. Domaćinstvo izabrano metodom slučajnog koraka od zadate adrese sa jednakim vjerovatnoćama (simulacija SPSWoR uzoračke šeme) dok se kvota ne popuni 3. Primarni staratelj djeteta do 6 godina starosti Stratifikacija je urađena na osnovu: Tipa naselja – urban/rural Tri geo-ekonomska regiona Post stratifikacija na osnovu: pola i godina, tipa naselja I geo-ekonomskih regiona Terenska kontrola na 12% uzorka u svim stratumima proporcionalno veličini uzorka, logička kontrola i kontrola konsistencije u 100% slučajeva
  • 3. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 3 Odnos ispitanika - osobe koja brine o dijetetu i dijeteta o kome je riječ Koji je odnos između ispitanika i dijeteta o kome govorimo u intervjuu? Baza: Ukupna ciljna populacija 88% 9% 2% 1% 0% 1% Majka Otac Baka Deda Sestra Ostalo Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA 88% osoba koje brinu o dijetetu su majke, 9% očevi, 2% bake, dok su ostali staratelji zastupljeni u manjem procentu.
  • 4. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania TRUDNOĆA
  • 5. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 5 Biološko roditeljstvo Da li ste Vi biološka majka dijeteta? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Baza: Ukupna ciljna populacija Da 87% Ne 13% Da 88% Ne 12% Opšta populacija roditelja/staratelja Populacija roditelja/staratelja iz romskih naselja 87% uzorka staratelja djece do 6 godina starosti predstavljaju biološke majke djece. • Slična je situacija i među starateljima iz romskih naselja.
  • 6. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 6 Načini informisanja o trudnoći Ukoliko jeste, na koji način ste se tokom trudnoće informisali o stvarima koje se odnose na trudnoću, brigu o novorođenčetu i sl. ? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Višestruki odgovor; Baza: biološke majke sa djecom (87% ciljne populacije) 48% 46% 33% 27% 15% 14% 9% 7% 4% 38% 7% 19% 41% 2% 1% 25% Članovi porodice Stručnjaci (ljekari opšte prakse, sestre, ginekolozi) Prijatelji Prethodno iskustvo Knjige Iz medija (radio,TV, Magazini, časopisi, novine) Brošure Internet Nisam se informisala Opšta populacija Romi iz romskih naselja U toku trudnoće, najveći broj majki se informisao o temama vezanim za trudnoću i brigu o novorođenčetu preko drugih članova porodice (48%), stručnjaka - ljekara opšte prakse, sestara, ginekologa (46%) i prijatelja (33%). Još 27% navodi svoje prethodno iskustvo. • Knjige i mediji (štampani, audio i vizuelni) se navode u manjem procentu – 15%, odnosno 14%. Brošure navodi 9%, a Internet 7%. • 4% navodi da se nisu ni na koji način informisali. • Različiti vidovi medija, brošure, Internet zastupljeniji su među osobama višeg obrazovanja, ukoliko su oba roditelja zaposlena, i u domaćinstvima sa većim porodičnim prihodima. • Među Romima iz romskih naselja, svi vidovi savjetovanja su zastupljeni u manjoj mjeri, a ove osobe se najviše oslanjaju na vlastito iskustvo (41%). Čak ¼ Roma iz romskih naselja navodi da se nije ni na koji način informisalo. • Svega 7% Roma navodi da se informisalo preko stručnjaka, a niko ne navodi medije (TV, radio, novine, Internet) kao izvor informacija.
  • 7. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 7 Zadovoljstvo kvalitetom dostupnih informacija o trudnoći Molim vas da ocijenite ocjenom od 1 do 5 koliko ste zadovoljni kvalitetom inoformacija o trudnoći koje su vam bile dostupne? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Višestruki odgovor; Baza: biološke majke sa djecom (87% ciljne populacije) 2% 3% 6% 16% 76% 33% 43% Uopšte nisam zadovoljna 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma sam zadovoljna 8% 3% 9% 5% 6% 38% 68% 83% 74% 78% 73% 40% Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Region Sum - Sum + Tipnaselja 76% majki je generalno zadovoljno kvalitetom informacija o trudnoći koje su im bile dostupne. Svega 6% nije bilo zadovoljno, dok 16% nije ni zadovoljno ni nezadovoljno. • Nešto su zadovoljnije majke djece do 6 mjeseci koje generalno i češće koriste Internet kao izvor informisanja. • Takođe su značajno zadovoljnije kvalitetom dostupnih informacija majke iz centralnog područja, kao i iz urbanih krajeva. • Romkinje iz romskih naselja su generalno daleko manje zadovoljne kvalitetom dostupnih informacija – čak 38% nije zadovoljno kvalitetom informacija.
  • 8. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 8 Podrška tokom trudnoće Od koga ste dobijali podršku tokom trudnoće? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Višestruki odgovor; Baza: biološke majke sa djecom (87% ciljne populacije) 77% 49% 39% 34% 21% 5% 1% Partner Majka Ljekar Drugi članovi porodice Prijatelji Babica Profesionalci (psiholozi, pedagozi...) Najviše podrške tokom trudnoće dobija se od partnera – 77% majki navodi da je imalo podršku partnera. Na slijedećem mjestu su njihove majke – 49%, zatim ljekari – 39%. 42% 40% 17% 36% 11% 2% Partner Majka Ljekar Drugi članovi porodice Prijatelji Babica Profesionalci (psiholozi, pedagozi...) Među majkama iz romskih naselja svaki vid podrše je prisutan u mnogo manjoj mjeri: 42% navodi partnersku podršku, 40% podršku od strane svoje majke, svega 17% podršku ljekara. Opšta populacija majki Populacija majki iz romskih naselja
  • 9. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 9 Informisanje od strane ljekara Šta su tri najvažnije stvari koje ste naučili tokom posjete ljekaru u trudnoći? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Višestruki odgovor; Baza: biološke majke sa djecom (87% ciljne populacije) Majke, kao najvažnije stvari koje su naučile tokom posjete ljekaru u trudnoći, navode slijedeće: savjeti vezani za zdravlje i korektnu ishranu, način života i ponašanja, bavljenje fizičkom aktivnosti, higijenu, mentalno zdravlje, izbjegavanje stresa, relaksaciju, štetnost pušenja i alkohola. Takođe se često navode informacije o regularnim pregledima, laboratorijskim analizama, ultrazvuku, razvoju fetusa, pripremama za porođaj, dojenju. Tipične izjave: “Kako pravilno održavati trudnoću,osloboditi se straha od porođaja, pravilno se hraniti.” “Da ostavim cigare, vodim računa o ishrani, ne uzimam lijekove u trudnoći, pijem folnu kiselinu zbog krvne slike.” “Da ne jedem koliko hoću, samo zato što sam trudna.” “Da se pravilno hranim, što više krećem, izbjegavam nerviranje, da često dolazim na kontrole.” “Pokazao mi je moje dijete na ultrazvuku.” Majke iz romskih naselja skoro u ¼ slučajeva (22%) navode da nisu viđale ljekara ili da su ga rijetko viđale tako da nisu umele da prenesu šta su naučile u ovim posjetama.
  • 10. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 10 Učestvovanje partnera tokom trudnoće – posjete ljekaru Da li je vaš partner zajedno sa vama posjećivao ljekara tokom trudnoće? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Baza: biološke majke sa djecom (87% ciljne populacije) 25% 15% 41% 22% 38% 25% 13% Ne, nikada Uglavnom ne Sum - I da i ne Sum + Uglavom da Uvek da 49% 43% 26% 42% 38% 64% 34% 40% 38% 38% 37% 15% Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Region Sum - Sum + Tipnaseljja 38% majki navodi da su u posjete ljekaru išle uglavnom zajedno sa partnerom, 41% navodi da su uglavnom išle bez njega. • Učestvovanje oca rjeđe je u sjevernom, a češće u južnom regionu – u sjevernom području čak 49% partnera nije išlo na preglede dok to nije radilo 26% partnera u južnom području. • Među Romima iz romskih naselja svega 15% očeva je išlo na preglede sa svojim ženama.
  • 11. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 11 Učestvovanje partnera tokom trudnoće – informisanje od strane ljekara Da li je partner od strane ljekara informisan o njegovoj ulozi u vezi sa dijetetom? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Baza: majke čiji su partneri koji su posjećival ljekara zajedno sa njima tokom trudnoće (65% ciljne populacije) 10% 21% 32% 30% 38% 26% 12% Uopšte ne Uglavnom ne Sum - Djelimično Sum + Uglanvom da U potpunosti da 34% 31% 30% 33% 30% 28% 38% 44% 27% 44% 27% 37% Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Tipnaselja Sum - Sum + Region 38% majki koje su bar ponekad išle sa svojim partnerima kod ljekara smatraju da su očevi od strane ljekara bili informisani o njihovoj ulozi u vezi sa dijetetom. 32% ovih majki ima suprotno mišljenje. • Češći pozitivan stav imaju majke iz centralnog regiona i urbanih krajeva, kao i majke djece do 6 mjeseci starosti. • Nema razlike po ovom pitanju između majki iz opšte populacije i romskih naselja.
  • 12. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 12 Učestvovanje partnera tokom trudnoće – prisustvo na porođaju Da li je vaš partner bio prisutan na porođaju? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Baza: biološke majke sa djecom (87% ciljne populacije) 7% 2% 93% 98% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne 52% 39% 7% 1% 4% 33% 58% 9% 2% 1% Nije mu bilo dozvoljeno da prisustvuje Nije bio zainteresovan Bio je odsutan iz grada Nije ispunjavao medicinske uslove Ostalo Opšta populacija Romi iz romskih naselja Zbog čega partner nije bio prisutan na porođaju? Višestruki odgovor; Baza: majke čiji partner nije bio prisutan na porođaju (81% ciljne populacije) Svega 7% očeva bilo je prisutno na samom porođaju. To je nešto češći slučaj među mlađim osobama i u južnom regionu. Među Romima iz romskih naselja svega 2% očeva je prisustvovalo porođaju. Kao najčešći razlog neprisustvovanja oca navodi se da očevima nije dozvoljeno da prisustvuju porođaju. Ovo kao razlog navodi čak 52% majki. 39% navodi da očevi nisu bili zainteresovani. • Majke iz ruralnih krajeva su češće mišljenja da prisustvo oca nije dozvoljeno (61% majki navodi ovaj razlog), dok majke djece do 6 mjeseci starosti ovo rjeđe navode kao razlog. • Očevi iz romskih naselja češće su sami nezainteresovani da prisustvuju (58%).
  • 13. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 13 Zadovoljstvo porodilištem Molim vas da ocijenite ocjenom od 1 do 5 koliko ste zadovoljni porodilištem u kom ste se porodili? Rani razvoj djece - TRUDNOĆA Baza: biološke majke sa djecom (87% ciljne populacije) 4% 9% 13% 24% 60% 31% 29% 1% Uopšte nisam zadovoljna 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma sam zadovoljna Nisam se porodila u porodilištu 60% majki je generalno zadovoljno porodilištem u kome su se porodile. Majke djece do 6 mjeseci starosti su još zadovoljnije – 75% daje pozitivnu ocjenu. • Nema razlike u zadovoljstvu samim porodilištem između opšte populacije majki i majki iz romskih naselja, međutim čak 21% Romkinja navodi da se nije porađalo u porodilištu! 6% 8% 14% 11% 53% 30% 23% 21% Uopšte nisam zadovoljna 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma sam zadovoljna Nisam se porodila u porodilištu Opšta populacija majki Populacija majki iz romskih naselja
  • 14. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania DOJENJE I ISHRANA
  • 15. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 15 Upućenost roditelja/staratelja u proces dojenja Da li ste vi osoba koja je dojila/ doji dijete ili osoba koja zna detalje o tome kako je dijete bilo dojeno? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Da, osoba koja je dojila dijete 76% Da osoba koja zna kako je dijete bilo dojeno 8% Ne 16% Od ukupne populacije roditelja/staratelja, 76% navodi da su oni sami dojili ili hranili dijete, 8% da su upoznati kako je dijete dojeno ili hranjeno. 16% nije upoznato ili nije dalo odgovor. • Među muškim roditeljima ili starateljima čak 59% nije upoznato sa načinom na koji je dijete hranjeno. • Nema razlika između opšte populacije roditelja/staratelja i roditelja/staratelja iz romskih naselja
  • 16. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 16 Pomoć prilikom dojenja Ko vam je pomagao, ili ko vam pomaže prilikom dojenja, sterilizacije, čišćenja, kupanja dijeteta i dr? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Višestruki odgovor; Baza: osoba koja je dojila / doji dijete (76% ciljne populacije) 30% 25% 14% 5% 5% 2% 1% 1% 1% 1% 1% 1% 0% 1% 37% Suprug / Partner Majka Svekrva Sestra Babica Prijateljica Porodica Djeca Baka Medicinska sestra Dadilja Supružnikov član porodice / rođak Patronažna sestra Ostalo Niko mi ne pomaže / niko mi nije pomogao 31% 35% 43% 31% 37% 46% 57% 48% 31% 26% 49% 38% 21% 36% 39% 71% Osnovno ili niže Srednja Više ili visoko Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Region Niko mi ne pomaže / niko mi nije pomogao Obrazovanje ZaposlenostPrihod Tip naselja 37% majki dojilja navodi da im niko nije pomagao u ishrani i njezi dijeteta (prilikom dojenja, sterilizacije, čišćenja, kupanja dijeteta i dr.). 30% navodi da im je pomagao/da im pomaže partner, 25% da im pomaže njihova majka, 14% svekrva. • U porodicama gdje su oba roditelja nezaposlena i gdje su niska porodična primanja, majka češće ostaje bez pomoći. Ovo je takođe češće slučaj u sjevernom regionu. • Među majkama iz romskih naselja čak 71% ostaje bez pomoći, dok svega 1% navodi da im pomaže partner. Pomoć među ovim ženama najčešće dolazi od majke (13%) i svekrve (3%).
  • 17. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 17 Izvori informisanja o dojenju Gdje ste se najčešće informisali/ informišete o dojenju dijeteta? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: osoba koja je dojila / doji dijete (76% ciljne populacije) 17% 18% 20% 15% 8% 4% 2% 2% 1% 0% 5% 33% 22% 10% 3% 3% 21% Prethodno iskustvo Članovi porodice Ljekari Medicinske sestre, babice Magazini, časopisi Prijatelji Knjige Brošure Internet TV Ne informišem se Opšta populacija Romi iz romskih naselja Majke se obično informišu o dojenju dijeteta kod ljekara (20%), drugih članova porodice (18%), kod babica (15%). 17% navodi prethodno iskustvo. • Ostali vidovi informisanja se rijetko pominju: časopisi - 8%, knjige - 2%, brošure - 2%, Internet – 1%, TV – 0,2%... • Kod majki iz romskog naselja čak 21% navodi da nije ni tragalo za datim informacijama, dok je taj procenat u opštoj populaciji majki 5%. Od časopisa najčešće se pominju Moja beba, Mama, Majka i dijete, Trudnoća…. Internet sajtovi: www.wikipedia.com, www.yumama.com, www.bebac.com. Oni koji su naveli brošure navode da su ih dobili u bolnicama, dječijim savjetovalištima, domovima zdravlja, porodilištima… Od časopisa najčešće se pominju Moja beba, Mama, Majka i dijete, Trudnoća…. Internet sajtovi: www.wikipedia.com, www.yumama.com, www.bebac.com. Oni koji su naveli brošure navode da su ih dobili u bolnicama, dječijim savjetovalištima, domovima zdravlja, porodilištima…
  • 18. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 18 Podaci o dojenju – trajanje dojenja Koliko dugo posle rođenja je dijete sisalo? - mjeseci Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: osobe koje su dojile dijete ili osobe koje znaju detalje kako je dijete dojeno (84% ciljne populacije) 18% 22% 27% 12% 18% Do 3 mjeseca 3.01-6 mjeseci 6.01-12 mjeseci Preko 12 mjeseci Još uvijek doji 8.5 9.3 8.9 7.4 7.6 9.1 7.9 10.0 10.4 8.0 6.0 7.5 8.0 8.6 10.0 6.5 8.8 9.1 10.9 10.3 7.7 7.6 7.9 9.5 9.2 Ukupno Osnovno ili niže Srednje Više ili visoko Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur 16 - 25 26 - 30 31 - 35 >35 Do 3 4 5 6+ Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Obrazovanje Zaposlenost Prihod Starost majke Brojčlanova domaćinstva Region Tip naselja Majke u prosjeku prestaju sa dojenjem između 6. I 12. mjeseca (27% majki koje su dojile). 22% djece je dojeno između 3 i 6 mjeseci, a 18% do 3 mjeseca. U prosjeku djeca se doje oko 9 mjeseci. Djecu duže doje majke iz niže obrazovanih porodica, nezaposlene, sa nižim porodičnim primanjima. Takođe, majke iz domaćinstava sa većim brojem članova, iz sjevernog regiona, iz seoskih područja. • Nema većih razlika u dužini dojenja između majki iz opšte populacije i iz romskih naselja. Prosječan broj mjeseci
  • 19. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 19 Ekskluzivno dojenje Koliko dugo je dijetetu nakon rođenja SAMO dojeno (samo majčino mlijeko čak i bez vode)? - mjeseci Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: osobe koje su dojile dijete ili osobe koje znaju detalje kako je dijete dojeno (84% ciljne populacije) 22% 13% 12% 8% 3% 13% 3% 14% 7% Do 1 mjeseca 1.01-2 mjeseca 2.01-3 mjeseca 3.01-4 mjeseca 4.01-5 mjeseca 5.01-6 mjeseci Preko 6 mjeseci Dete nije nikad SAMO dojeno Još uvijek SAMO dojim Ekskluzivno dojenje u prosjeku traje 3,2 mjeseca. 14% majki koje su dojile nije uopšte ekskluzivno dojilo dijete. Ekskluzivno dojenje u prosjeku duže traje kod majki iz niže obrazovanih porodica, nezaposlenih majki, sa nižim porodičnim primanjima. Takođe, iz domaćinstava sa većim brojem članova, iz sjevernog regiona, iz seoskih područja. • Romske majke u prosjeku duže ekskluzivno doje djecu, ali to je djelimično i zbog toga što je veći procenat majki koje nastavljaju ekskluzivno dojenje i posle 6. mjeseca (čak 13% romskih dojilja). 3.2 3.5 3.2 3.0 2.8 3.3 2.9 4.2 3.7 3.1 2.4 2.7 3.4 3.3 3.0 2.5 3.1 3.7 3.9 3.6 2.7 3.5 2.9 3.7 4.8 Ukupno Osnovno ili niže Srednje Više ili visoko Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur 16 - 25 26 - 30 31 - 35 >35 Do 3 4 5 6+ Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja ObrazovanjeZaposlenost Prihod Starost majke Brojčlanova domaćinstva Region Tip naselja Prosječan broj mjeseci
  • 20. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 20 Uvođenje dohrane Kada ste počeli da dohranjujete dijete (da mu dajete hranu koja nije majčino mlijeko)? - mjeseci Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: osobe koje su rekle da je dijete dohranjivano (73% ciljne populacije) 12% 13% 15% 16% 7% 20% 9% Do 1 mjeseca 1.01-2 mjeseca 2.01-3 mjeseca 3.01-4 mjeseca 4.01-5 mjeseca 5.01-6 mjeseci Preko 6 mjeseci 4.1 5.2 4.2 4.0 3.9 4.2 3.4 5.2 4.6 4.1 3.4 4.2 4.2 4.1 4.1 3.6 4.2 4.4 4.7 4.5 3.6 4.3 4.0 4.4 5.4 Ukupno Osnovno ili niže Srednje Više ili visoko Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur 16 - 25 26 - 30 31 - 35 >35 Do 3 4 5 6+ Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Obrazovanje Zaposlenost Prihod Starost majke Brojčlanova domaćinstva Region Tip naselja Prosječan broj mjeseci U skladu sa prethodno rečenim, majke koje doje počinju da uvode dohranu u prosjeku oko 4. mjeseca. Ponovo, kasnije uvode dohranu majke iz niže obrazovanih porodica, nezaposlene majke, sa nižim porodičnim primanjima. Takođe, iz domaćinstava sa većim brojem članova, iz sjevernog regiona, iz seoskih područja. • Romske majke koje doje uvode dohranu u prosjeku oko 5. mjeseca, ali čak 18% majki uvodi dohranu i kasnije, pošto prođe 6 mjeseci.
  • 21. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 21 Kontakt za vrijeme hranjenja/dojenja Šta od sljedećeg radite dok hranite ili dojite dijete? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Višestruki odgovor; Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 0 do 1 godine - osoba koja je dojila dijete ili osoba koja zna detalje kako je dijete bilo dojeno (16% ciljne populacije) 55% 51% 34% 24% 5% 5% 1% Pričam mu ili mu pjevam Prigrlim ga Mazim ga Gledam dijete u oči Gledam TV Pričam sa drugima Ništa posebno Dojenje ili hranjenje je nejčešće vrijeme za prisniji kontakt majke i dijeteta. 55% majki navodi da dok hrani dijete, razgovara sa njim ili mu peva, 51% majki navodi da ga mazi, 34% da ga prigrli, a ¼ da ga gleda u oči. Svega 5% navodi da za to vrijeme gleda TV ili da priča sa drugima. 1% da ne radi ništa posebno. Među majkama iz romskih naselja niži je procenat majki koje maze dijete – 11%, a takođe veći procenat majki navodi da ne radi ništa posebno: 21%. Ovaj podatak može govoriti i da je svijest o potrebi za prisnijim kontaktom između majke i dijeteta niži kod majki iz romskih naselja. 32% 11% 20% 28% 5% 21% Pričam mu ili mu pjevam Prigrlim ga Mazim ga Gledam dijete u oči Gledam TV Pričam sa drugima Ništa posebno Opšta populacija majki Populacija majki iz romskih naselja
  • 22. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 22 Učestalost konzumiranja razičitih vrsta namirnica Koliko često dajete dijetetu da jede sljedeće? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 6 mjeseci I više (90% ciljne populacije) 76% 90% 49% 72% 73% 55% 72% 15% 8% 36% 23% 21% 32% 25% Žitarice / hljeb / cerealije Mliječni proizvodi Meso / riba Voće / koštunjavo voće Povrće Slatkiši Supa Svaki dan 2 – 3 puta nedjeljno Jednom nedjeljno 2 – 3 puta mjesečno Jednom mjesečno i rjeđe Nikad Opšta populacija roditelja/staratelja Populacija roditelja/staratelja iz romskih naselja 83% 27% 11% 13% 14% 24% 13% 50% 24% 22% 24% 14% 33% 14% 40% 31% 28% 11% 20% 7% 18% 18% 19% 18% 10% 14% 12% 28% 15% 7% 8% Žitarice / hljeb / cerealije Mliječni proizvodi Meso / riba Voće / koštunjavo voće Povrće Slatkiši Supa Svaki dan 2 – 3 puta nedjeljno Jednom nedjeljno 2 – 3 puta mjesečno Jednom mjesečno i rjeđe Nikada U ishrani, djeci se najčešće daju mliječni proizvodi – 90% majki djece preko 6 mjeseci starosti navodi da ih daje svakodnevno, i još 8% 2-3 puta nedjeljno. Slijedeće su žitarice i hljeb – 76% svakodnevno i 15% bar 2 do 3 puta nedjeljno. ½ majki navodi da meso daje svakodnevno, još 36% da daje 2 do 3 puta nedjeljno. 72% majki navodi da voće daje svakodnevno, 23% ga daje 2 do 3 puta nedjeljno. Slična je situacija sa povrćem i supom. Slatkiši se daju nešto rjeđe, 55% ih daje svakodnevno, 32% 2 do 3 puta nedjeljno. Roditelji i staratelji iz romskih naselja češće daju svoj djeci hljeb i žitarice, a znatno rjeđe sve ostale namirnice - mliječne proizvode (svega 27% daje svakodnevno), meso (svega 11% svakodnevno), voće (7% svakodnevno), povrće (13% svakodnevno), slatkiše (14% svakodnevno), supu (24% svakodnevno).
  • 23. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 23 Broj obroka Koliko puta dnevno dajete dijetetu hranu? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 1 do 6 godina (81% ciljne populacije) 1% 1% 19% 34% 30% 7% 1% 1% 0% 0% 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Djeca od 1 do 6 godina najčešće imaju 4 obroka dnevno – 34% majki navodi ovaj broj obroka. 30% majki daje 5 obroka dnevno, a 19% 3 obroka dnevno. 5 obroka dnevno se češće daje na uzrastu djeteta od 1 do 2 godine – 43% djece ovog uzrasta ima 5 obroka. Prosječan broj obroka u toku dana u opštoj populaciji djece od 1 do 6 godina je 4,3. Ovaj broj je nešto manji među porodicama sa nižim primanjima, u sjevernom regionu i u ruralnim oblastima. Drastično je manji među djecom iz romskih naselja, koja u prosjeku imaju 3,1 obroka po danu. 4.3 4.2 4.5 4.6 4.2 4.4 4.5 4.4 4.2 3.1 Total Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Prihod Region Tip naselja Prosječan broj obroka
  • 24. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 24 Dječiji obroci sa porodicom Da li vaše dijete jede svoje obroke zajedno sa porodicom? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 1 do 6 godina (81% ciljne populacije) 48% 51% 34% 31% 4% 6% 14% 13% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da, sve obroke Da, samo određene obroke Ne Nema pravila – promenljivo 48% osoba koje brinu o djeci od 1 do 6 godina navodi da dijete jede sve svoje obroke zajedno sa porodicom. 34% navodi da jede samo neke obroke, 4% da ne jede zajedno sa porodicom, a 14% da nema pravila. • Kao najčešći razlozi zašto dijete ne jede zajedno sa ostatkom porodice navodi se to što roditelji rade pa nisu u kući za vrijeme obroka. • 23% romskih roditelja/staratelja čija djeca ne jedu svoje obroke zajedno sa porodicom navodi kao razlog da nemaju dovoljno hrane. 46% 14% 6% 6% 7% 4% 3% 4% 12% 61% 7% 3% 23% 6% Zbog obaveza nismo u kući u to vrijeme Ima drugačiji ritam od ostalih ukućana Dijete nije gladno u to vrijeme Prvo jede dijete, pa onda mi Još je malo, još je beba Nemamo dovoljno hrane Jede u vrtiću Spava u to vrijeme Ostali odgovori Ne zna/Odbija Opšta populacija Romi iz romskih naselja Zbog čega (nekad) ne jedete zajedno? Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 1 do 6 godina - ako dijete ne jede svoje obroke zajedno sa porodicom (15% ciljne populacije)
  • 25. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 25 Važnost kontakta majka dijete odmah po rođenju Molim vas da ocijenite ocjenom od 1 do 5 koliko je po vašem mišljenju važno da majka i novorođenče odmah po porođaju budu zajedno? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 3% 0% 3% 3% 93% 12% 81% Uopšte nije važno 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma je važno Informisanost o važnosti bliskog odnosa majke i dijeteta još od prvih trenutaka nakon porođaja je veoma visoka. 93% osoba koje brinu o djeci smatra da je važno da majka i novorođenče odmah po porođaju budu zajedno, čak 81% smatra da je veoma važno. • svijest o važnosti ovog kontakta je nešto viša među roditeljima/starateljima koji oboje rade, sa višim obrazovanjem i sa višim porodičnim prihodima. • svijest o važnosti ovog pitanja je takođe visoka i među Romima iz romskih naselja – 87% smatra ovo iskustvo važnim, 63% veoma važnim. 4.7 4.5 4.7 4.8 4.8 4.6 4.7 4.5 4.5 4.7 4.9 4.7 4.7 4.8 4.7 4.7 4.4 Ukupno Osnovno ili niže Srednje Više ili visoko Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Obrazovanje Zaposlenost PrihodRegionTip naselja Prosječna ocjena
  • 26. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 26 Važnost dojenja za razvoj dijeteta Koliko je po vašem mišljenju dojenje važno za razvoj dijeteta? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 1% 0% 1% 2% 96% 14% 83% Uopšte nije važno 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma je važno 96% osoba koje brinu o djeci smatra da je dojenje važno za razvoj dijeteta, 83% da je veoma važno. • Taj procenat je nešto niži među niže obrazovanima, nezaposlenima, sa nižim prihodima, među muškarcima, iz sjevernog regiona i ruralnih krajeva. • Među roditeljima i starateljima iz romskih naselja svijest o važnosti dojenja je nešto niža, ali je i dalje visoka - 84% osoba koje brinu o djeci smatra da je dojenje važno za razvoj dijeteta, 56% da je veoma važno. Prosječna ocjena 4.8 4.6 4.8 4.8 4.9 4.8 4.7 4.7 4.7 4.8 4.8 4.5 4.8 4.7 4.9 4.8 4.8 4.7 4.3 Ukupno Osnovno ili niže Srednje Više ili visoko Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur Muško Žensko Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Obrazovanje Zaposlenost Prihod Region Tip naselja Pol
  • 27. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 27 Važnost započinjanja dojenja prilikom prvog dijetetovog obroka Molim vas da ocijenite ocjenom od 1 do 5 koliko je po vašem mišljenju važno da se sa dojenjem počne odmah, prilikom prvog djetetovog obroka ? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 1% 1% 2% 3% 94% 13% 81% Uopšte nije važno 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma je važno 94% roditelja/staratelja smatra da je važno da se sa dojenjem počne odmah, prilikom prvog djetetovog obroka, 81% da je veoma važno. • Taj procenat je nešto viši među više obrazovanima, zaposlenima, sa višim prihodima, među ženama, iz centralnog regiona i urbanih krajeva. • Takođe, među osobama koje brinu o djeci iz romskih naselja svijest o važnosti ranog započinjanja ciklusa dojenja je nešto niža, ali je i dalje visoka - 83% roditelja/staratelja smatra da je dojenje važno za razvoj dijeteta, 58% da je veoma važno. Prosječna ocjena 4.7 4.7 4.7 4.8 4.8 4.7 4.7 4.7 4.7 4.7 4.8 4.5 4.8 4.7 4.9 4.6 4.8 4.7 4.2 Ukupno Osnovno ili niže Srednje Više ili visoko Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur Muško Žensko Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja ObrazovanjeZaposlenostPrihod Region Tip naselja Pol
  • 28. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 28 Procjena optimalnog perioda dojenja Koliko dugo je po vašem mišljenju važno dojiti dijete? Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 14% 20% 13% 34% 13% Manje od 6 meseci 6 meseci 7-11 meseci 12 meseci Preko 12 meseci 14% 27% 14% 8% 10% 8% 13% 23% 16% 11% 18% Ukupno 16 - 25 26 - 30 31 - 35 >35 Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Starost Region Tipnaselja Najveći broj osoba koje brinu o djeci smatra da bi dijete trebalo dojiti dok ne napuni godinu dana – 34%. 20% smatra da dojenje treba prekinuti kad dijete napuni 6 mjeseci, dok čak 14% smatra da treba prekinuti prije nego što napuni 6 mjeseci. • Zanimljivo je da su mišljenja da dijete treba da se doji do 6 mjeseci ili manje češće mlađi roditelji/staratelji do 25 godina starosti, iz urbanih krajeva i južnog regiona, tj. one kategorije populacije koje su pokazivale više znanja i svijesti u odnosu na pitanja u vezi dojenja i uopšte njege dijeteta. • Po ovom pitanju nema većih razlika između osoba koje brinu o djeci u opštoj populaciji i onih u romskim naseljima. Procenat onih koji navode manje od 6 mjeseci
  • 29. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 29 Slaganje sa tvrdnjama o dojenju Majčino mlijeko može biti takvog kvaliteta (misli se na kvalitet a ne količinu) da ne uspije da zadovolji sve potrebe dijeteta za hranljivim materijama Rani razvoj djece - DOJENJE I ISHRANA Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Dijetetov mozak se najbrže razvija tokom prve tri godine života. Taj proces se može ubrzati bliskom, toplom stimulacijom iz bebinog okruženja 15% 15% 7% 14% 16% 11% 64% 60% 74% 49% 68% 57% 31% 29% Total Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Ne slažem se Slažem se RegionTipnaselja 2% 4% 1% 2% 1% 5% 82% 77% 82% 87% 79% 86% 35% Total Sjeverni Centralni Južni Urban Ostalo Romi iz romskih naselja Ne slažem se Slažem se RegionTipnaselja 64% osoba koje brinu o dijetetu navodi da se slaže, 22% da nije sigurno, a 15% da se ne slaže. Slaganje sa tvrdnjom je još veće među osobama iz centralnog, a manje među onima iz južnog regiona. Među roditeljima/starateljima iz romskih naselja manji je procenat slaganja i znatno je više neodlučnih, tj. onih koji nisu sigurni da li je to tačno ili ne – 57%, u odnosu na 22% u opštoj populaciji roditelja/staratelja. 81% osoba koje brinu o dijetetu navodi da se slaže, 17% da nije sigurno, a svega 2% da se ne slaže. Među roditeljima i starateljima iz romskih naselja znatno je manji procenat slaganja – svega 35% osoba se slaže sa ovom tvrdnjom, dok je procenat neodlučnih, tj. onih koji nisu sigurni da li je to tačno ili ne, izrazito veliki – 60%.
  • 30. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania BRIGA U OKVIRU PORODICE
  • 31. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 31 Članovi koji vode računa o dijetetu Koji sve članovi domaćinstva vode računa o dijetetu? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 97% 81% 38% 17% 12% 8% 5% 92% 55% 34% 14% 17% 10% 2% Majka Otac Baka Deda Sestra Brat Neko drugi Opšta populacija Romi iz romskih naselja Članovi koji vode računa o dijetetu su, na prvom mjestu majka (u 97% porodica sa djecom do 6 godina starosti) i otac (81%), zatim baba (38%), deda (17%), sestra (12%), brat (8%). • U romskim domaćinstvima otac znatno rjeđe uzima ulogu u odgoju dijeteta (svega 55% očeva). Ko provodi najviše vrijemena sa dijetetom? Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 82% 7% 4% 2% 1% 0% 0% 1% 86% 4% 6% 1% 2% Majka Oba roditelja/staratelja Baka Otac Brat, sestra Deda Dadilja Neko drugi Opšta populacija Romi iz romskih naselja Međutim, kada se postavi pitanje ko primano vodi računa o dijetetu, to je u najvećem broju slučajeva majka (82%), svi drugi članovi javljaju se u manje od 10% slučajeva.
  • 32. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 32 Porodična pomoć pri ostavljanju djeteta kod kuće 31% 27% 22% 11% 3% 1% 1% 1% 0% 17% 26% 29% 1% 4% 8% 7% 6% Ostavim dijete sa drugim roditeljem Ostavim dijete sa bakom, dekom Vodim dijete sa sobom Vodim dijete u obdanište Ostavim dijete sa braćom i sestrama koji imaju više od 10 godina Ostavim dijete sa drugim odraslim rođacima Ostavim dijete sa braćom i sestrama koji imaju manje od 10 Ostavim dijete sa drugim odraslim osobama Ostavim dijete samo Opšta populacija Romi iz romskih naselja Šta obično radite sa dijetetom kada morate da napustite kuću na duže (radi odlaska na posao, njivu i sl..)? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Kada roditelj ili staratelj mora da napusti kuću na duže najveći broj njih ostavlja dijete drugom roditelju (31%), ili bakama, odnosno dekama (27%). Međutim, čak 1/3 osoba koje se brnu o dijetetu nema ovu vrstu porodične pomoći pa navodi ili da vodi dijete sa sobom (22% slučajeva) ili da daje dijete u vrtić (11%). • U romskim porodicama, djeca se često ostavljaju i kod drugih odraslih rođaka (8%), ali se javlja i odgovor da ih ostavljaju sa braćom i sestrama ispod 10 godina starosti (7%), što skoro da nije bio slučaj u opštoj populaciji. Kada je potrebno da napuste kuću na kratko roditelji i staratelji najčešće vode dijete sa sobom (38%). Šta obično radite sa svojim dijetetom kada morate da napustite kuću, makar i na kratko, radi odlaska u kupovinu, obavljanja nekih administrativnih i drugih poslova... ili iz drugih sličnih razloga? Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 38% 33% 21% 4% 1% 1% 1% 0% 40% 14% 19% 3% 7% 8% 5% Vodim dijete sa sobom Ostavim dijete sa drugim roditeljem Ostavim dijete sa bakom, dekom Ostavim dijete sa braćom i sestrama koji imaju više od 10 godina Ostavim dijete sa braćom i sestrama koji imaju manje od 10 Ostavim dijete sa drugim odraslim rođacima Ostavim dijete sa drugim odraslim osobama Ostavim dijete samo Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 33. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 33 Aktivnosti koje se obavljaju sa djecom – Opšta populacija roditelja/stratelja Da li ste tokom prošle nedjelje vi ili bilo koji drugi član vaše porodice.... Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: roditelji ili staratelji djece od 1 do 6 godina (82% ciljne populacije) 70% 53% 33% 28% 23% 22% 20% 17% 17% 15% 13% 12% 10% 10% 9% 30% 47% 67% 72% 77% 78% 80% 83% 84% 85% 87% 88% 90% 90% 91% Učili dijete o duhovnim ili religioznim običajima Zajedno sa djetetom radili neke kućne poslove Provodili vrijeme sa djetetom u obrazovnim aktivnostima Crtali sa djetetom Razgovarali sa djetetom tokom obroka Čitali knjige ili razgledali slikovnice sa djetetom Hvalili dijete Hranili dijete ili mu pomagali pri jelu Pjevali pjesme sa djetetom Gledali TV sa djetetom Poveli dijete u šetnju Pričali djetetu priče Igrali se sa djetetom Sjedjeli sa djetetom za vrijeme glavnog obroka Kupali ga, mijenjali pelene i sl.. Ne/Ne zna Da Kada se pregledaju aktivnosti koje roditelji i staratelji i ostali članovi porodice obavljaju sa svojom djecom vidimo da su, naravno, najzastupljenije one najosnovnije: kupanje, presvlačenje, sjedenje za stolom sa dijetetom. Takođe, velika većina roditelja i staratelja se igra sa djecom, vodi ih u šetnju, priča im priče, pjeva sa njima pesme, gleda sa njima TV. Primećuje se da su roditelji/staratelji i ostali članovi porodice nešto manje uključeni u obrazovne aktivnosti, čitanje knjiga, razgovor. • Roditelji/staratelji sa nižim primanjima kao i oni iz sjevernog regiona u manjem procentu obavljaju sve date aktivnosti sa djecom.
  • 34. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 34 Aktivnosti koje se obavljaju sa djecom – Roditelji/stratelji iz romskih naselja Da li ste tokom prošle nedjelje vi ili bilo koji drugi član vaše porodice.... Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: roditelji ili staratelji djece od 1 do 6 godina (82% ciljne populacije) 25% 29% 29% 33% 38% 39% 41% 44% 49% 58% 68% 68% 73% 73% 84% 75% 71% 71% 67% 63% 61% 59% 56% 51% 42% 32% 32% 27% 27% 16% Sjedeli sa djetetom za vreme glavnog obroka Igrali se sa djetetom Hvalili dijete Kupali ga, mijenjali pelene I sl… Poveli dijete u šetnju Hranili dijete ili mu pomagali pri jelu Razgovarali sa djetetom tokom obroka Pjevali pjesme sa djetetom Gledali TV sa djetetom Pričali djetetu priču Crtali sa djetetom Učili dijete o duhovnim ili religioznim običajima Zajedno sa djetetom radili neke kućne poslove Provodili vrijeme sa djetetom u obrazovnim aktivnostima Čitali knjige ili razgledali slikovnice sa djetetom Ne/Ne zna Da Osobe koje brinu o dijetetu iz romskih naselja su u manjem kontaktu sa djecom u odnosu na ove osobe iz opšte populacije gledano po svim navedenim aktivnostima. • Posebno manje vrijemena romski roditelji i staratelji provode u edukativnim aktivnostima: čitanje, crtanje, brojanje, pričanje priča... • Zanimljivo je da je najmanja razlika između romske i opšte populacije u pogledu učestalosti hvaljenja dijeteta, bar po izjavama roditelja, odnosno staratelja.
  • 35. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 35 Aktivnosti koje se obavljaju sa djecom – Članovi porodice 77% 75% 73% 73% 72% 73% 79% 68% 65% 82% 84% 80% 85% 78% 73% 46% 48% 43% 54% 57% 39% 40% 40% 62% 35% 46% 26% 59% 61% 36% Čitali knjige ili razgledali slikovnice sa djetetom Pričali djetetu priče Pjevali pjesme sa djetetom Poveli dijete u šetnju Igrali se sa djetetom Provodili vrijeme sa djetetom u obrazovnim aktivnostima Zajedno sa djetetom radili neke kućne poslove Učili dijete o duhovnim ili religioznim običajima Crtali sa djetetom Sjedjeli sa djetetom za vrijeme glavnog obroka Hranili dijete ili mu pomagali pri jelu Razgovarali sa djetetom tokom obroka Kupali ga, mijenjali pelene i sl.. Hvalili dijete Gledali TV sa djetetom Majka Otac Baka Sestra Brat Deda Neko drugi Koji članovi porodice su tokom prošle nedjelje učestvovali u navedenoj aktivnosti: Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Višestruki odgovor; Baza: roditelji ili staratelji djece od 1 do 6 godina - ukoliko su tokom prošle nedjelje učestvovali u navedenoj aktivnosti U prosjeku date aktivnosti obavlja oko ¾ majki, oko ½ očeva i oko ¼ baka. Majke nešto češće od ovog prosjeka kupaju dijete i pomažu mu oko jela. Očevi malo rjeđe učestvuju u edukativnim aktivnostima, a češće u igrama sa dijetetom, hvaljenju dijeteta, zajedničkom gledanju televizije, odlasku u šetnju… • U romskim porodicama očevi su znatno isključeniji iz skoro svih aktivnosti sa djecom (posebno obrazovnih i stimualtivnih aktivnosti), a često i majke učestvuju u manjoj mjeri, dok njihovu ulogu preuzimaju braća i sestre. 51% 63% 66% 71% 55% 23% 79% 47% 18% 73% 68% 65% 69% 66% 51% 20% 25% 17% 24% 56% 60% 17% 32% 15% 39% 38% Opšta populacija roditelja/staratelja Populacija roditelja/staratelja iz romskih naselja
  • 36. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 36 Dječije aktivnosti – Prosječno trajanje Koliko sati dnevno vaše dijete provodi u od navedenim aktivnostima? – Prosječna vrednost Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Prosječne vrednosti; Baza: oni koji su bili uključeni u navedene aktivnosti U toku dana, po izjavama roditelja i staratelja, djeca najviše provode vrijemena u spavanju – u prosjeku 11,6 sati, zatim u obdaništu 6,1 čas. Igrajući se sa drugom djecom provode u prosjeku 2,3 časa, igrajući se sama 2,1 čas, a igrajući se sa odraslima 1,9 časova. U gledanju televizije provode u prosjeku 1,6 časova, dok u obrazovnim aktivnostima provode 1,3, a u sportskim 1,1 časova. Na hranjenje odlazi 1,8, a na šetnju u prosjeku 2 časa. • Romska djeca u prosjeku više vrijemena provode igrajući se sa drugom djecom i sama, provode isto vrijemena kao i djeca iz opšte populacije u gledanju televizije, a manje od djece iz opšte populacije u spavanju i boravku u obdaništu. 11.6 6.1 2.3 2.1 2.0 1.9 1.8 1.6 1.3 1.1 1.0 10.9 3.3 3.4 3.2 2.0 2.0 2.1 1.8 1.7 1.4 1.4 Spavanje Boravak u vrtiću Igranje sa drugom djecom Samostalna igra Šetnje Igranje sa odraslima Jelo Gledanje televizije Obrazovne aktivnosti Sportske aktivnosti (treninzi) Obavljanje kućnih poslova Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 37. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 37 Kućne aktivnosti U koje kućne aktivnosti uključujete vaše dijete? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Višestruki odgovor; Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 1 do 6 godina (82% ciljne populacije) Djeca od 1 do 6 godina se, od strane osoba koje brinu o njima, najčešće uključuju u slijedeće kućne aktivnosti: namještanje kreveta (43%), kupovinu (32%), čišćenje (12%), kuvanje (4%) i pranje (3%). 43% 32% 12% 4% 3% 26% 19% 29% 28% 4% 2% 37% Namještanje kreveta Kupovina Čišćenje Kuvanje Pranje Ostalo Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 38. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 38 Učešće oca u vaspitavanju dijeteta Koliko je po vašem mišljenju važno učešće oca u vaspitavanju dijeteta? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Base: ispitanici koji nisu očevi djece (91% ciljne opulacije) 2% 1% 3% 3% 92% 10% 82% Uopšte nije važno 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma je važno 92% roditelja/staratelja smatra da je važno učešće oca u vaspitavanju dijeteta, a čak 82% da je veoma važno. • Osobe koje brinu o djeci iz romskih naselja daleko rjeđe opažaju značaj oca u vaspitavanju dijeteta – svega 2/3 smatra da je njegova uloga važna. 5% 9% 14% 17% 66% 22% 45% Uopšte nije važno 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma je važno Opšta populacija roditelja/staratelja Populacija roditelja/staratelja iz romskih naselja
  • 39. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 39 Dječija pitanja Djeca često postavljaju mnogobrojna pitanja. Koliko često vi odgovarate na pitanja? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 1 do 6 godina (82% ciljne populacije) 69% 20% 5% 2% 2% Uvijek Skoro uvijek Ponekad S vremena na vrijeme Skoro nikada 69% roditelja/staratelja djece od 1 do 6 godina navodi da uvek odgovara na dječja pitanja, 20% skoro uvek i 5% navodi da odgovara ponekad. • Romski roditelji/staratelji odgovaraju na dječja pitanja daleko rjeđe – svega 38% navodi da odgovara uvek, a čak 1/4 da ne odgovara samo s vrijemena na vrijeme ili skoro nikad (u odnosu na 4% u opštoj populaciji roditelja/staratelja). Opšta populacija roditelja/staratelja Populacija roditelja/staratelja iz romskih naselja 38% 15% 17% 18% 8% Uvijek Skoro uvijek Ponekad S vremena na vrijeme Skoro nikada
  • 40. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 40 Dječija pitanja – razlozi neodgovaranja Koji su najčešći razlozi zbog kojih ne odgovarate ili ponekad ne odgovarate na dječija pitanja? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Višestruki odgovor; Baza: Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 1 do 6 godina - oni koji ne odgovaraju uvek na pitanja koja im postavlja dijete (25% ciljne populacije) Kao najčešći razlog zašto ne odgovaraju na dječja pitanja osobe koje brinu o djeci navode da su suviše umorni, da ne razumjiju pitanje, da ne znaju odgovor na pitanje, da nemaju vrijemena, da su to pitanja na koja se ne može odgovoriti. • Romski roditelji i staratelji kao najčešći razlog navode da nema potrebe da odgovore (23% staratelja), dok se ovaj odgovor javlja u opštoj populaciji osoba koje brinu o dijetetu u 8% slučajeva. 28% 20% 20% 13% 8% 12% 7% 15% 19% 15% 15% 23% 12% 1% Uglavnom sam previše umoran-a Obično nemam odgovor, ne znam odgovor na to pitanje Obično ne razumijem pitanje Nemam vremena, prezauzet(a) sam To nije neophodno Na to pitanje se ne može odgovoriti Možda gledam TV; čitam, ćaskam sa nekim Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 41. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 41 Reakcija na dječji plač Šta najčešće radite kada vam dijete plače mada nije ni gladno ni mokro? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Kada dijete plače (mada nije ni gladno ni mokro), najveći procenat roditelja i staratelja navodi da preduzme neku od slijedećih radnji: pokušava da shvati zašto dijete plače (32%), odmah ga uzima u ruke (28%), priča sa dijetetom (23%). • Romski roditelji i staratelji rjeđe od onih iz opšte populacije navode da pokušavaju da razumjeju zašto dijete plače i da razgovaraju sa njim, a znatno češće da ga ignorišu ili da ga hrane ili da viču na njega. 32% 28% 23% 6% 5% 3% 1% 0% 1% 15% 26% 12% 8% 8% 11% 10% 8% Pokušavam da shvatim zašto plače Odmah ga uzmem u ruke Pričam sa djetetom Dam mu igračke Ljuljuškam ga Ignorišem ga Dam mu hranu Vičem na njega, kažem mu da ućuti Postidim ga na neki način Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 42. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 42 Reakcija na pozitivne postupke dijeteta Na koji način najčešće hvalite pozitivne postupke vašeg dijeteta? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: roditelji ili staratelji djece starosti od 1 do 6 godina (82% ciljne populacije) Osobe koje brinu o djeci najčešće hvale pozitivne postupke svog dijeteta ili verbalno (riječima) – 45%, ili fizički (npr. grle ga, ljube ga) – 42% ovih osoba. 12% navodi materijalnu nagradu (daju dijetetu npr. bombonu, hranu, nagradu). • 7% romskih roditelja/staratelja navodi da ni na koji način ne hvali dijetetove pozitivne postupke, dok se taj odgovor skoro uopšte ne javlja u opštoj populaciji roditelja/staratelja! 45% 42% 12% 0% 46% 41% 6% 7% Verbalno (riječima) Fizički (npr. grlim ga, ljubim ga) Dam mu nešto (npr. bombonu, hranu, nagradu) Nikako Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 43. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 43 Moralni principi i kažnjavanje 86% 7% 3% 87% 9% 3% Majka Otac Drugi članovi porodice Opšta populacija Romi iz romskih naselja Ko u vašoj porodici najčešće uči dijete šta je dobro a šta ne? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Majka je osoba zadužena da uči dijete prvim moralnim principima, tj. šta je dobro, a šta je loše – to je posao majke u 86% slučajeva. Očevi to rade u svega 7% slučajeva, a drugi članovi porodice još rjeđe. Iako se majka najčešće pojavljuje i u ulozi onoga koji kažnjava (70%), ipak ovu ulogu preuzima i veći broj očeva (21%). • U romskim porodicama, očevi su znatno češće ti koji kažnjavaju – u 39% slučajeva. 70% 21% 4% 55% 39% 5% Majka Otac Drugi članovi porodice Opšta populacija Romi iz romskih naselja Ko uglavnom kažnjava .. Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja
  • 44. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 44 Reakcija na neodgovarajuće postupke djece Kada vaše dijete uradi nešto što vi smatrate da ne bi trebalo da uradi, šta vi obično radite? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Kada dijete uradi nešto što smatraju da ne bi trebalo da uradi, osobe koje brinu o djeci navode da najčešće kažu „ne“ i pokušaju da mu objasne zašto to ne treba da se radi (ovaj odgovor navodi 54% ovih osoba). Često se javljaju i drugi odgovori: Kažem „ne“ i očekujem da dijete posluša (22%), Odvučem mu pažnju nekom aktivnošću (18%), Stavim stvari van njegovog domašaja (13%), Udarim ga po ruci kada nešto dira (12%). • U romskim porodicama znatno se rjeđe objašnjava djeci zašto nešto ne treba da rade (svega 10% roditelja/staratelja), dok se znatno češće javljaju slijedeći odgovori: Udarim ga po ruci kada nešto dira (37%), Vičem na njega (26%) i Ignorišem ga (9%). 54% 22% 12% 18% 13% 6% 9% 4% 4% 2% 10% 17% 37% 3% 6% 26% 7% 7% 1% 9% Kažem „ne“ i objasnim mu zašto Kažem „ne“ i očekujem da dijete posluša Udarim ga po ruci kada nešto dira Odvučem mu pažnju nekom aktivnošću Stavim stvari van njegovog domašaja Vičem na njega Ograničim mu kretanje Nateram dijete da sjedne ili ode u drugu sobu da tamo bude samo Odvedem negdje dijete Ništa – ignorišem ga Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 45. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 45 Fizičko kažnjavanje Nekada se djeca sasvim lijepo ponašaju a nekada ne. Koliko puta ste tokom prošle nedjelje morali da udarite dijete (ako uopšte jeste) Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 55% osoba koje brinu o djeci navodi da je u toku prošle nedjelje bar jednom moralo da udari dijete. 8% ovih osoba je udarilo dijete 3 i više puta. • Preko ¾ (78%) romskih roditelja/staratelja navodi da je u toku prošle nedjelje moralo da udari dijete. Skoro 1/3 (31%) navodi da je dijete udarilo 3 i više puta. 45% 7% 36% 6% 2% 22% 15% 28% 14% 17% 0 1 2 3 4+ Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 46. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 46 Potreba za fizičkim kažnjavanjem Molim vas da ocijenite ocjenom od 1 do 5 koliko je fizičko (tjelesno) kažnjavanje potrebno u vaspitavanju djece? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 56% 21% 77% 12% 9% 5% 3% 2% Uopšte nije potrebno 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma je potrebno Ne zna/Odbija 77% 64% 76% 82% 84% 75% 73% 67% 66% 80% 91% 66% 85% 77% 25% 9% 19% 8% 8% 4% 10% 9% 17% 13% 6% 5% 11% 6% 10% 32% Ukupno Osnovno ili niže Srednje Više ili visoko Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur Sjeverni Centralni Južni Romi iz romskih naselja Region Sum - Sum + ObrazovanjeZaposlenostPrihod 77% osoba koje brinu o djeci smatra da fizičko kažnjavanje nije potrebno u vaspitavanju djece. 56% smatra da uopšte nije potrebno. 9% smatra da je potrebno. • Fizičko kažnjavanje češće vide kao potrebno roditelji i staratelji sa nižim obrazovanjem, nezaposleni, sa nižim prihodima, iz višečlanih porodica, iz sjevernog regiona, ali takođe i roditelji i staratelji starije djece, od 3 do 6 godina. • Svega ¼ romskih roditelja/staratelja smatra da fizičko kažnjavanje nije potrebno u vaspitavanju djece, dok 1/3 smatra da je potrebno. Ostali nemaju stav.
  • 47. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 47 Izvori informisanja o vaspitanju djece 53% 33% 20% 10% 6% 5% 3% 3% 2% 28% 37% 21% 12% 0% 1% 1% 1% 60% Porodica Prijatelji Ljekari, medicinske sestre Magazini, časopisi Knjige Psiholozi, pedagozi Brošure TV Internet Ne informišem se o vaspitavanju djeteta Opšta populacija Romi iz romskih naselja Knjige: Moja beba, Šta da očekujete dok…, Mala knjiga o velikim roditeljima, Vaše dijete i Vi, Savršeno roditeljstvo, Korak po korak Časopisi: Moja beba, Moje dijete, Majka i dijete, Mama, Lepota i zdravlje, Zdravlje i ljepota… TV stanice: RTCG i Pink, emisije: Jutarnji program, Obrazovni program, Programi o djeci na RTS-u, Bubamara, Biljana za vas na Pinku, Binky Bill na IN-u, Replika, Ključ… Internet sajtovi: www.mojabeba.com, www.yumama.com, www.bebac.com . Oni koji su naveli brošure navode da su ih dobili u bolnicama, dječjim savjetovalištima, domovima zdravlja, porodilištima… Knjige: Moja beba, Šta da očekujete dok…, Mala knjiga o velikim roditeljima, Vaše dijete i Vi, Savršeno roditeljstvo, Korak po korak Časopisi: Moja beba, Moje dijete, Majka i dijete, Mama, Lepota i zdravlje, Zdravlje i ljepota… TV stanice: RTCG i Pink, emisije: Jutarnji program, Obrazovni program, Programi o djeci na RTS-u, Bubamara, Biljana za vas na Pinku, Binky Bill na IN-u, Replika, Ključ… Internet sajtovi: www.mojabeba.com, www.yumama.com, www.bebac.com . Oni koji su naveli brošure navode da su ih dobili u bolnicama, dječjim savjetovalištima, domovima zdravlja, porodilištima… Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Na koje se sve načine informišete o vaspitavanju dijeteta? Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Roditelji i staratelji navode da se o vaspitavanju dijeteta informišu preko porodice (53%), prijatelja (33%), ljekara i babica (20%), psihologa i pedagoga (5%). • 28% navodi da se ni na koji način ne informiše o vaspitanju djece. • Magazine navodi 10%, knjige 6%, brošure 3%, TV 3%, Internet 2%. • Među roditeljima i starateljima romske djece 60% navodi da se ni na koji način ne informiše o vaspitanju djece.
  • 48. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 48 Zainteresovanost staratelja i roditelja u vezi sa vaspitavanjem djece Šta je ono u vezi sa vaspitavanjem dijeteta o čemu biste željeli da dobijete više informacija? Rani razvoj djece - BRIGA U OKVIRU PORODICE Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Roditelji i staratelji bi voleli da dobiju više informacija u vezi sa vaspitavanjem djece o slijedećim temama: pravilna ishrana i dohranjivanje, zdravstvena prevencija i dječje bolesti, periodi dječjeg razvoja – mentalnog i fizičkog, učenje i edukacija, socijalizacija, usvajanje vrednosnog sistema, dječje ponašanje i neposlušnost, postavljanje granica – fleksibinost ili striktnost u ponašanju, odnos djece i roditelja, pubertet, razvijanje radnih navika, zaštita od negativnih uticaja sredine… Tipične izjave: “Kako ga pravilno vaspitati bez previše kažnjavanja.” “Kako da ne razmazim dijete, a takoðe da ne budem ni mnogo stroga.” “Odabir pravih vrijednosti pri vaspitanju i pravljenju čovjeka od dijeteta.” “Pravilna ishrana, zdravlje dijeteta, kako pravilno vaspitati dijete.” “Kako da uspostavim najbolju komunikaciju sa dijetetom.” “Kako da u vrijeme kada uðe u pubertet ne skrene sa puta.” “Kako izolovati dijete od negativnih uticaja (od strane druge djece).” “Razvojni period dijeteta posebno po godinama i na čemu treba obratiti pažnju u tim periodima.” “Kako da ga vaspitam da bude dobar čovjek.” “Kako zaštiti djecu od virusa i prehlada.”
  • 49. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania ODRŽAVANJE HIGIJENE
  • 50. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 50 Pranje ruku Pere ruke - Koliko često vaše dijete (samostalno ili uz vašu pomoć) obavlja slijedeće vrste aktivnosti? Rani razvoj djece - ODRŽAVANJE HIGIJENE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 22% 69% 93% 98% 98% 25% 10% 7% 2% 1% 1% 0% 0% 0% 0% 38% 14% 0% 0% 0% 14% 7% 0% 0% 0% 0 - 6 m 6 m - 1 g 1 - 2 g 2 - 3 g 3 - 6 g Starostdjeteta Više puta dnevno Jednom dnevno Nekoliko puta nedjeljno Nikada NE ZNA/ ODBIJA 87% 47% 5% 33% 0% 10% 1% 1% 2% 5% 4% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Više puta dnevno Jednom dnevno Nekoliko puta nedjeljno Jednom nedjeljno Nekoliko puta mjesečno Jednom mjesečno i ređe Nikada Osobe koje se brinu o djeci u najvećem procentu – 87%, navode da djeca više puta dnevno peru ruke (samostalno ili uz njihovu pomoć). 5% navodi da peru ruke 1 dnevno i 5% da nikad ne peru ruke i to su u potpunosti djeca do godinu dana starosti. • Među romskom djecom, procenat djece koja nekoliko puta dnevno peru ruke je znatno niži – svega 47%. Još 33% pere ruke jednom dnevno, 10% nekoliko puta nedjeljno i rjeđe. Opšta populacija
  • 51. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 51 Pranje zuba Pere zube - Koliko često vaše dijete (samostalno ili uz vašu pomoć) obavlja slijedeće vrste aktivnosti? Rani razvoj djece - ODRŽAVANJE HIGIJENE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 2% 3% 22% 43% 54% 2% 14% 35% 35% 39% 0% 6% 4% 5% 4% 75% 62% 35% 15% 3% 0 - 6 m 6 m - 1 g 1 - 2 g 2 - 3 g 3 - 6 g Starostdjeteta Više puta dnevno Jednom dnevno Nekoliko puta nedjeljno Nikada 38% 5% 32% 29% 4% 14% 1% 9% 0% 4% 0% 7% 21% 30% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Više puta dnevno Jednom dnevno Nekoliko puta nedjeljno Jednom nedjeljno Nekoliko puta mjesečno Jednom mjesečno i rjeđe Nikada Opšta populacija 38% roditelja/staratelja navodi da djeca više puta dnevno peru zube (samostalno ili uz njihovu pomoć). 32% navodi da peru zube 1 dnevno i 21% da nikad ne peru zube. • Među romskom djecom, procenat djece koja peru zube je nešto niži – 48% pere zube makar nekoliko puta nedjeljno, dok 30% djece do 6 godina starosti ne pere zube uopšte. Frekvencija pranja zuba raste sa uzrastom dijeteta. Među djecom od 6 mjeseci do godinu dana 23% pere zube makar nekoliko puta nedjeljno, dok u prvoj godini taj procenat iznosi 61%. Sa 3 godine već 93% djece pere zube makar jednom dnevno, kako navode roditelji/staratelji.
  • 52. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 52 Kupanje Kupa se - Koliko često vaše dijete (samostalno ili uz vašu pomoć) obavlja slijedeće vrste aktivnosti? Rani razvoj djece - ODRŽAVANJE HIGIJENE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 16% 16% 19% 17% 6% 22% 18% 50% 38% 56% 70% 33% 52% 70% 26% 37% 19% 9% 53% 16% 11% 6% 9% 4% 0% 6% 7% 1% Ukupno Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur Sjeverni Centralni Južni Region Više puta dnevno Jednom dnevno Nekoliko puta nedjeljno Jednom nedjeljno PrihodDjeca se najčešće kupaju 1 dnevno – ½ osoba koje se brinu o djeci navodi ovaj odgovor. 16% kupa djecu nekoliko puta dnevno, 26% nekoliko puta nedjeljno. • U romskim porodicama najčešće se navodi da se djeca kupaju jednom nedjeljno – 31%. Češće od toga kupa djecu 52% romskih roditelja/staratelja, dok 16% navodi da kupa djecu rjeđe od jednom nedjeljno, u poređenju sa 1% takvih slučajeva u opštoj populaciji. 16% 8% 50% 30% 26% 14% 6% 31% 11% 1% 1% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Više puta dnevno Jednom dnevno Nekoliko puta nedjeljno Jednom nedjeljno Nekoliko puta mjesečno Nikada Opšta populacija Djecu nešto rjeđe kupaju roditelji i staratelji koji su nezaposleni, sa nižim primanjima, iz sjevernog regiona, u domaćinstvima sa većim brojem djece.
  • 53. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 53 Mijenjanje donjeg veša Mijenja donji veš - Koliko često vaše dijete (samostalno ili uz vašu pomoć) obavlja slijedeće vrste aktivnosti? Rani razvoj djece - ODRŽAVANJE HIGIJENE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 80% 82% 51% 35% 29% 3% 9% 41% 52% 58% 1% 2% 5% 10% 13% 8% 4% 0% 1% 0% 0 - 6 m 6 m - 1 g 1 - 2 g 2 - 3 g 3 - 6 g Starostdjeteta Više puta dnevno Jednom dnevno Nekoliko puta nedjeljno Nikada Osobe koje se brinu o djeci navode da donji veš mijenjaju djeci nekoliko puta dnevno – 42%, ili jednom dnevno – 45%. • Osobe koje se brinu o djeci iz romskih naselja nešto rjeđe mijenjaju donji veš svojoj djeci – 14% navodi da to radi nekoliko puta dnevno, a čak 1/3 jednom nedjeljno i rjeđe dok je taj procenat u opštoj populaciji manji od 1%! Učestalost je znatno veća do kraja prve godine – čak 80% osoba koje se brinu o djeci do godinu dana navodi da im mijenja donji veš nekoliko puta dnevno. Nakon treće godine, frekvencija se smanjuje i više od 2/3 roditelja/staratelja mijenja dijetetu donji veš jednom dnevno ili rjeđe. 42% 14% 45% 39% 9% 13% 1% 19% 9% 6% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Više puta dnevno Jednom dnevno Nekoliko puta nedjeljno Jednom nedjeljno Nekoliko puta mjesečno Jednom mjesečno i ređe
  • 54. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania PREVENCIJA POVREDA
  • 55. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 55 Prevencija povreda – izmjene u kući/stanu Da li ste učinili neke izmjene da vaša kuća, stan bude bezbjedniji prostor za vaše dijete? Rani razvoj djece - PREVENCIJA POVREDA Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Da 36% Ne 64% Da 18% Ne 82% Opšta populacija roditelja/staratelja Populacija roditelja/staratelja iz romskih naselja 36% roditelja/staratelja navodi da je učinilo neke izmjene da njihova kuća tj. stan, bude bezbjedniji prostor za njihovo dijete. • Među romskim roditeljima/starateljima taj procenat je znatno niži – svega 18%.
  • 56. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 56 Prevencija povreda – izmjene u kući/stanu Šta ste učinili da vaša kuća, stan bude bezbjedniji prostor za vaše dijete? Rani razvoj djece - PREVENCIJA POVREDA Višestruki odgovor; Baza: Oni koji su izvršili izmene da bi kuća / stan bio bezbedniji prostor za dijete (36% ciljne populacije) Kao izmjene koje najčešće navode roditelji i staratelji, pojavljuju se: sklanjanje malih, lomljivih i oštrih stvari (25%), uklanjanje nekih dijelova namještaja (14% roditelja/staratelja koji su načinili izmjene), pravljenje novog razmještaja u stanu, zaštita utičnica, stavljanje ograde na terasu i stepenice, zaštita oštrih ćoškova i ivica. Takođe se javljaju odgovori poput: zabrane pušenja u prostorijama, stavljanje tepiha na pod, zaštita vrata i prozora, zatvaranje određenih prostorija i ustupanje jedne sobe da bude dječja soba. Tipične izjave: “Promijenili smo vrata i stavili katanac”. “Zaštitili utičnice, izbacili višak namještaja”. “Nema ćoškova, balkoni su osigurani, šporet je prebačen na balkon”. “Uklonili smo oštre predmete, stavili smo ogradicu na stepenice”. “Sklonili suvenire i druge lomljive stvari van domašaja dijeteta”. “Postavili smo prepreke ispred vitrina, pokrili štekere, sakrili opasne stvari”. “Zaštitili ćoškove i izvore struje, balkone i niske prozore”. “Zaštitili smo oštre uglove, utičnice, šporet, peć i sve što treba”. “Odvojili sobu za igranje, gdje su samo igračke i meki namještaj”. “Zaključali smo vrata od terase i prilagodili raspored namještaja, napravili što veći prostor”.
  • 57. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 57 Prevencija povreda – vožnja kolima Koju vrstu sigurnosnih mjera spovodite prilikom vožnje vašeg dijeteta kolima? Rani razvoj djece - PREVENCIJA POVREDA Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 53% 29% 22% 15% 8% 4% 4% Dijete sjedi na zadnjem sjedištu Koristimo sjedište za bebe Zaključavamo vrata i prozore Vezujemo dijete pojasem Ne vozimo dijete kolima Ne sprovodimo sigurnosne mjere Ostalo 58% 54% 45% 17% 35% 32% 24% 19% 22% 8% 16% 23% 8% 2% 21% Sjeverni Centralni Južni Region Dijete sjedi na zadnjem sjedištu Koristimo sjedište za bebe Zaključavamo vrata i prozore Vezujemo dijete pojasem Ne vozimo dijete kolima Prilikom vožnje dijeteta kolima najveći broj osoba koje brinu o djeci (53%) spontano navodi kao sigurnosnu mjeru da smješta dijete na zadnje sedište (češće kod starije djece), zatim da koristi sjedište za bebe (29%) - češće kod djece do godinu dana, da zaključava vrata i prozore (22%), vezuje dijete pojasem (15%). • Sjedište za bebe se češće koristi od strane obrazovanijih roditelja, sa višim porodičnim primanjima, iz centralnog regiona. • 12% roditelja/staratelja iz opšte populacije navodi da nema kola ili da ne preduzima nikakve mere da zaštiti dijete u kolima. Ovaj odgovor navodi 70% roditelja/staratelja iz romskih naselja.
  • 58. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania ZDRAVSTVENA NJEGA
  • 59. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 59 Zdravstvena nega bolesne djece 74% 69% 20% 15% 2% 8% 2% 1% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Majka Oba roditelja/staratelja Baba, deda Otac Ko najčešće vodi računa o dijetetu kada je bolesno? Rani razvoj djece - ZDRAVSTVENA NJEGA Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Kada je dijete bolesno najčešće brigu o njemu preuzima majka – u 74% slučajeva. Oba roditelja se brinu o dijetetu u 20% slučajeva. Babe i dede se javljaju u svega 2% slučajeva, nešto češće među roditeljima i starateljima iz romskih naselja – 8% slučajeva. Na pitanju Šta najčešće uradite kada je vaše dijete bolesno? primećuju se izrazite razlike između opšte populacije osoba koje brinu o djeci i populacije iz romskih naselja. Naime, 91% roditelja/staratelja iz opšte populacije odvede dijete u ambulantu, dom zdravlja i razgovara sa pedijatrom, dok to uradi svega ½ romskih roditelja/staratelja. • Dok se ostali odgovori veoma rijetko javljaju u opštoj populaciji osoba koje se brinu o djeci, staratelji iz romskih naselja navode da u situaciji kada im je dijete bolesno razgovaraju sa rođacima ili prijateljima koji takođe imaju djecu (19%), koriste pomoćna lijekovita sredstva koja sami kupe u apoteci (16%), koriste narodne lijekove (14%). 91% 50% 6% 16% 2% 19% 1% 14% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Vodim ga u ambulantu, dom zdravlja – razgovaram sa pedijatrom Koristim pomoćna ljekovita sredstva koje sam kupim u apoteci Razgovaram sa rođacima ili prijateljima koji takođe imaju djecu Koristim narodne ljekove Šta najčešće uradite kada je vaše dijete bolesno? Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja
  • 60. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU
  • 61. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 61 Djeca sa smetnjama u razvoju - upoznatost 4% 13% 97% 87% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne Da li imate ili se starate o dijetetu koje ima posebne potrebe, smetnje u razvoju? Rani razvoj djece - DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 4% roditelja/staratelja u opštoj populaciji navodi da ima ili se stara o dijetetu koje ima posebne potrebe, smetnje u razvoju. Ovaj procenat je znatno viši u romskoj populaciji – čak 13%. Od ostalih skoro 1/3 poznaje neku porodicu, dijete sa smetnjama u razvoju. 30% 24% 65% 75% 5% 2% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne NE ZNA/ ODBIJA Da li poznajete neku porodicu, dijete sa smetnjama u razvoju? Baza: Oni koji nemaju ili ne brinu o dijetetu s posebnim potrebama (96% ciljne populacije)
  • 62. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 62 Djeca sa smetnjama u razvoju – socijalna distanca 22% 21% 78% 79% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne Da li biste imali nešto protiv toga da dijete sa smetnjama u razvoju pohađa isto obdanište kao i vaše dijete? Rani razvoj djece - DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU Baza: Oni koji nemaju ili ne brinu o dijetetu s posebnim potrebama (96% ciljne populacije) Od onih koji nemaju dijete sa smetnjama u razvoju čak 22% bi imalo nešto protiv toga da dijete sa smetnjama u razvoju pohađa isto obdanište kao i njihovo dijete. • Najčešći razlog protivljenja roditelja/staratelja jeste to što bi tom dijetetu trebalo posvetiti više pažnje a samim tim bi vaspitačice imale manje vrijemena da se posvete drugoj djeci – ovaj razlog navodi čak 2/3 roditelja/staratelja. Takođe, skoro polovina navodi da bi takva djeca trebala ići u specijalna obdaništa. Manji procenat osoba koje se brinu o djeci navodi da bi se njihovo dijete moglo uplašiti (15%) ili bi mu moglo biti neprijatno (13%). • Po ovom pitanju nema većih razlika između roditelja/staratelja iz opšte populacije i roditelja/staratelja iz romskih naselja. Možete li mi reći razloge vašeg protivljenja? Višestruki odgovor; Baza: Oni koji bi se protivili da dijete sa smetnjama u razvoju pohađa isto obdanište kao i njihovo (21% ciljne populacije) 66% 47% 15% 13% 4% 38% 27% 9% 6% 24% Tom djetetu bi trebalo posvetiti više pažnje a samim tim bi vaspitačice imale manje vremena da se posvete Ostaloj djeci Takva djeca treba da idu u specijalno obdanište Moje dijete bi se možda uplašilo Mom djetetu bi možda bilo neprijatno NE ZNA/ ODBIJA Opšta populacija Romi iz romskih naselja
  • 63. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 63 Djeca sa smetnjama u razvoju i specijalna obdaništa Da li, po vašem mišljenju, djeca sa smetnjama u razvoju treba da idu u specijalna obdaništa? Rani razvoj djece - DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 45% 46% 55% 54% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne Kada se direktno pitaju da li smatraju da djeca sa smetnjama u razvoju treba da idu u specijalna obdaništa, skoro ½ ili 46% roditelja/staratelja smatra da treba. • Nema većih razlika u odgovoru po ispitivanim karakteristikama roditelja/staratelja. Zbog čega bi trebalo da idu u specijalna obdaništa? Višestruki odgovor; Baza: Oni koji misle da djeca sa posebnim potrebama treba da idu u specijalna obdaništa (45% ciljne populacije) Kao najčešći spontani odgovor zašto treba da idu u specijalna obdaništa, osobe koje brinu o djeci navode da je ovoj djeci potrebna specijalna nega i pažnja (40% roditelja/staratelja). Takođe se kao odgovor javlja i da bi toj djeci tamo bilo bolje i prijatnije, da bi bili u društvu sebi sličnima, da bi im napredovanje bilo brže, da bi tamo imali adekvatne, bolje uslove. Tipične izjave: „Jer tamo postoje stručna lica obučena za njihove probleme.” “Oni zahtijevaju posebnu pažnju. Treba obdanište prilagoditi njihovim potrebama, a ne obrnuto. To su ipak bolesna djeca.” “Mislim da bi ostala djeca bila zapostavljena. Ne može isti vaspitač da pokloni pažnju i jednima i drugima.” “Mislim da se oni ne bi mogli uklopiti sa djecom. Jedni druge ne mogu shvatiti u tom periodu života.” “Da ne dobiju komplekse. Možda bi se osjećali zapostavljeno ako bi ih druga djeca bez smetnji ignorisala.” “Zato što imaju specijalno ponašanje koje ne želim da se prenosi na moje dijete. Moje dijete bi moglo kopiralti pokrete takvog dijeteta.”
  • 64. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 64 Predrasude prema djeci sa smetnjama u razvoju Pod predpostavkom da dijete sa smetnjama u razvoju ide u obdanište zajedno sa vašim dijetetom mislite li da.... Rani razvoj djece - DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU 68% 60% 59% 62% 15% 12% 15% 14% 15% 59% Dijete sa smetnjama u razvoju bi negativno uticalo na vaše dijete Vaše dijete bi bilo uplašeno Vašem dijetetu bi bilo neprijatno Vaše dijete bi dobilo manje pažnje Vaše dijete bi kao odraslo bilo tolerantnije prema ljudima sa smetnjama u razvoju Ne Da Oko 15% roditelja/staratelja misli da bi njihovoj djeci bilo neprijatno sa ovom djecom, da bi ih to uplašilo, da bi dobili manje pažnje, a čak 12% smatra da bi dijete sa smetnjama u razvoju moglo imati negativan uticaj na njihovo dijete. Sa druge strane, većina roditelja/staratelja (59%) smatra da bi njihovo dijete, ukoliko bi pohađalo isto obdanište sa dijetetom sa smetnjama u razvoju kao odraslo bilo tolerantnije prema ljudima sa smetnjama u razvoju! • Osobe koje brinu o djeci sa nižim porodičnim primanjima pokazuju viši stepen negativnog odnosa prema djeci sa smetnjama u razvoju. Roditelji/staratelji iz centralnog regiona imaju manje izražen negativan stav nego roditelji i staratelji iz drugih regiona.. • Nema razlike u izraženosti stavova između roditelja/staratelja iz opšte populacije i iz romskih naselja.
  • 65. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania PREDŠKOLSKO OBRAZOVANJE I SPREMNOST ZA ŠKOLU
  • 66. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 66 Čuvanje djece Šta je, po vašem mišljenju, najbolje u pogledu čuvanja vašeg dijeteta? Rani razvoj djece - PREDŠKOLSKO OBRAZOVANJE I SPREMNOST ZA ŠKOLU Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 53% 25% 13% 2% 5% Da ide u državni vrtić Da o njemu brinu baba i deda Da ide u privatni vrtić Da ga čuva dadilja Ostalo Kada se osobe koje brinu o djeci pitaju na koji način je, po njihovom mišljenju, bolje da njihovo dijete provodi vrijeme prije nego što krene u školu, 53% smatra da je to pohađanje državnog obdaništa. 25% smatra da je bolje da se o njemu brinu baba i deda, 13% da pohađa privatno obdanište i 2% da ga čuva dadilja. • Među romskim roditeljima i starateljima najveći procenat smatra da je za dijete bolje da ga čuvaju baba i deda – 44%! 36% smatra da je najbolje da ide u državno obdanište , 2% da ide u privatno obdanište i 3% da ga čuva dadilja. 36% 44% 2% 3% 12% Da ide u državni vrtić Da o njemu brinu baba i deda Da ide u privatni vrtić Da ga čuva dadilja Ostalo Opšta populacija roditelja/staratelja Populacija roditelja/staratelja iz romskih naselja
  • 67. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 67 Važnost pohađanja obdaništa za razvoj djece 5% 3% 4% 17% 7% 4% 1% 21% 3% 8% 1% 7% 2% 8% 78% 80% 74% 92% 77% 81% 81% 82% 61% 80% 76% 88% 62% 79% 77% Ukupno Oboje zaposleni Samo otac zaposlen Samo majka zaposlena Oboje nezaposleni Do 100 eur 101-200 eur Preko 200 eur Muško Žensko Sjeverni Centralni Južni Urban OstaloRegion Sum - Sum + PolZaposlenost Prihod Tip naselja Molim vas da ocijenite ocjenom od 1 do 5 koliko je, po vašem mišljenju, važno za razvoj dijeteta da pohađa obdanište? Rani razvoj djece - PREDŠKOLSKO OBRAZOVANJE I SPREMNOST ZA ŠKOLU Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 78% roditelja/staratelja smatra da je za dijete važno da ide u obdanište, a preko ½, tj. 54% smatra da je veoma važno. • Nešto veću važnost obdaništu pridaju roditelji/staratelji muške djece, majke koje su jedine zaposlene u domaćinstvu, roditelji/staratelji iz domaćinstava sa višim porodičnim prihodima, žene, iz centralnog regiona i urbanih krajeva. • Svega 44% osoba koje brinu o djeci iz romskih naselja smatra da je važno da dijete ide u obdanište. Čak 37% smatra da nije važno u odnosu na svega 5% u opštoj populaciji. 3% 22% 2% 15% 5% 37% 16% 19% 78% 44% 24% 22% 54% 22% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Uopšte nije važno 2 Sum - 3 Sum + 4 Veoma je važno Opšta populacija roditelja/staratelja
  • 68. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 68 Razlozi zbog kojih je potrebno da dijete pohađa obdanište Šta su po vašem mišljenju glavni razlozi zbog kojih bi dijete trebalo poslati u vrtić? Rani razvoj djece - PREDŠKOLSKO OBRAZOVANJE I SPREMNOST ZA ŠKOLU Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 83% 41% 29% 26% 2% 1% Druženje sa vršnjacima Dijete uči da dijeli sa drugima Dijete uči da se igra Dijete je na sigurnom mjestu Ostalo NE ZNA/ ODBIJA Kao glavne razloge zašto bi, po njihovom mišljenju dijete trebalo da pohađa vrtić, osobe koje brinu o djeci navode druženje sa vršnjacima (83%), učenje da se dijeli sa drugima (41%), učenje dijeteta da se igra (29%), a takođe se navodi i da je dijete tamo na sigurnom mjestu (26%).
  • 69. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 69 Karakteristike dobrog obdaništa Navedite tri najvažnije karakteristike koje, po vašem mišljenju, treba da ima jedan dobar vrtić? Rani razvoj djece - PREDŠKOLSKO OBRAZOVANJE I SPREMNOST ZA ŠKOLU Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 63% 59% 46% 41% 40% 15% 14% Dobra opremljenost (dovoljno prostorija, igračaka, osvijetljeno, toplo) Bezbednost djece Kvalitetna hrana Dobri vaspitači Kvalitetan program za rad sa djecom Felksibilno radno vrijeme Dovoljan broj vaspitača Kada se roditelji/staratelji pitaju da navedu tri najvažnije karakteristike koje, po njihovom mišljenju, treba da ima jedan dobar vrtić, najčešće se navodi: dobra opremljenost (dovoljno prostorija, igračaka, osvijetljeno, toplo) – 63% i bezbednost djece - 59%. • 46% spontano navodi kvalitetnu hranu, 41% dobre vaspitače. 40% navodi kvalitetan program za rad sa djecom. Fleksibilno radno vrijeme i dovoljan broj vaspitača javljaju se kao nešto manje bitne karakteristike (spontano ih navodi ispod 15% roditelja/staratelja). • ¼ roditelja/staratelja iz romskih naselja ne ume da navede ni jednu karakteristiku dobrog vrtića.
  • 70. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 70 Karakteristike dobre vaspitačice u obdaništu Koje osobine bi trebalo da ima dobra vaspitačica u vrtićima, jaslicama? Rani razvoj djece - PREDŠKOLSKO OBRAZOVANJE I SPREMNOST ZA ŠKOLU Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 74% 55% 53% 31% 1% Odgovorna, profesionalna Da voli djecu Strpljiva Nježna Ostalo Kada se pitaju koje osobine bi trebalo da ima dobra vaspitačica u vrtićima, jaslicama, ¾ osoba koje se brinu o djeci odgovara da ona treba da bude odgovorna i profesionalna. Više od polovine (55%) smatra da treba da voli djecu i da bude strpljiva (53%). 1/3 smatra da treba da bude nežna. • 15% roditelja/staratelja iz romskih naselja ne umije da navede karakteristike dobre vaspitačice.
  • 71. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania UKLJUČIVANJE ROMSKE DJECE
  • 72. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 72 Dječja prava - Pravo djece na besplatno i kvalitetno obrazovanje 93% 66% 6% 14% 0% 20% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne NE ZNA/ ODBIJA Da li po vašem mišljenju sva djeca imaju jednako pravo na besplatno i kvalitetno obrazovanje? Rani razvoj djece - UKLJUČIVANJE ROMSKE DJECE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Kada se osobe koje brinu o djeci pitaju da li smatraju da sva djeca imaju jednako pravo na besplatno i kvalitetno obrazovanje, 93% odgovara potvrdno. • Nešto veći procenat negativnih odgovora bilježimo u centralnom regionu – čak 12% smatra da to nije tačno. Budući da pitanje nije bilo da li bi trebalo, već kakvo je realno stanje predpostavljamo da su osobe koje brinu o djeci odgovarale negativno jer su svesni određenih vidova diskriminacije. • Među roditeljima/starateljima iz romskih naselja svega 66% odgovara potvrdno. 20% nije sigurno, ali 14% daje negativan odgovor. 96% 88% 100% 3% 12% 0% Sjeverni Centralni Južni Da Ne Region
  • 73. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 73 Socijalna distanca prema romskoj djeci Da li biste imali nešto protiv toga da romsko dijete pohađa isto obdanište kao i vaše dijete? Rani razvoj djece - UKLJUČIVANJE ROMSKE DJECE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Da 12% Ne 88% 21% 10% 4% 79% 90% 96% Sjeverni Centralni Južni Region Da Ne Čak 12% roditelja/staratelja bi imalo nešto protiv toga da romsko dijete pohađa isto obdanište kao i njihovo dijete. • Ovaj odgovor se posebno javlja u sjevernom regionu gdje čak 21% osoba koje brinu o djeci ne želi da im dijete ide u isti vrtić sa Romima! U južnom regionu je distance najmanja – 4% ovih osoba daje ovaj odgovor. U centralnom regionu 10%.
  • 74. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 74 Razlozi za socijalnu distancu prema romskoj djeci Možete li mi reći razloge vašeg protivljenja? Rani razvoj djece - UKLJUČIVANJE ROMSKE DJECE Višestruki odgovor; Baza: Oni koji se protive tome da romska djeca pohađaju isto obdanište kao i njihovo dijete (12% ciljne populacije) 32% 22% 9% 7% 5% 4% 3% 32% Zbog higijene Zbog vaspitanja Neuredan život, navike, ponašanje Razlike, neprihvatanje Treba ih odvojiti, da budu sa svojima Uticaj na drugu djecu Uslovi u kojima žive NE ZNA/ ODBIJA Kao razlog za ovakav stav roditelji/staratelji navode na prvom mijestu higijenu – 32%, način na koji Romi podižu svoju djecu – 22%. Takođe se javljaju razlozi kao što su velike kulturne razlike, neorganizovan život, loše navike, neprilagođenost, neprihvatanje od strane druge djece i mogućnost lošeg uticaja na njihovu djecu. Tipične izjave: “Zbog neodržavanja higijene kod Roma. Mislim da su previše prljavi - samo zbog toga. Njima je svojstveno da imaju vaši”. “Kod nas su Romi još uvijek na ulici i mislim da ne bi bilo higijenski.” „Njihova djeca se vaspitaju drugačije, ne bih da oni utiču na moje dijete.” “Romska djeca nemaju osnovno vaspitanje i obrazovanje. Nevaspitanje te djece jako bi uticalo na našu djecu.” “Ne volim da se moje dijete druži sa ciganima. Prljavi su i nevaspitani.” “Oni vode nemaran i nesređen život. Do god su takvi moraju biti odvojeni.” “Zbog različitih običaja i vaspitanja uopšte.”
  • 75. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 75 Specijalna obdaništa za romsku djecu Da li, po vašem mišljenju, romska djeca treba da idu u specijalna obdaništa? Rani razvoj djece - UKLJUČIVANJE ROMSKE DJECE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 21% 8% 2% 79% 92% 98% Sjeverni Centralni Južni Region Da Ne U skladu sa prethodnim, 11% roditelja/staratelja smatra da bi romska djeca trebalo da pohađaju specijalna obdaništa. • Ovaj odgovor se češće javlja u sjevernom regionu – 21%, a rjeđe u južnom – 2%. U centralnom regionu 8% roditelja/staratelja smatra da bi romska djeca trebalo da pohađaju specijalna obdaništa. • Takođe, manju distancu pokazuju osobe koje brinu o djeci ukoliko oboje rade (7%), kao i roditelji/staratelji sa višim porodičnim primanjima (3%). 11% 6% 90% 94% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne 6% romskih roditelja/staratelja smatra da bi romska djeca trebala da pohađaju specijalna obdaništa.
  • 76. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 76 Razlozi za odobravanje postojanja specijalnih obdaništa za romsku djecu Zbog čega bi romska djeca trebalo da idu u specijalna obdaništa? Rani razvoj djece - UKLJUČIVANJE ROMSKE DJECE Višestruki odgovor; Baza: Oni koji smatraju da romska djeca treba da pohađaju specijalno obdanište (11% ciljne populacije) 20% 19% 15% 14% 8% 8% 7% 7% 3% 3% 1% Zbog vaspitanja Zbog higijene Razlike, neprihvatanje Treba ih odvojiti, da budu sa svojima Zaostajanje u obrazovanju Zbog specijalizovanih vaspitača Treba im posebna pažnja I njega Neuredan život, navike, ponašanje Uslovi u kojima žive Zaostajanje u razvoju Uticaj na drugu djecu Kao razlog zašto bi trebalo da idu u specijalna obdaništa osobe koje brinu o djeci ponovo navode higijenu, način podizanja i vaspitavanja djece u romskim porodicama, suviše velike kulturne razlike, suviše veliko zaostajanje ove djece u pogledu obrazovanja i razvoja. Takođe se javljaju mišljenja da im je potrebna specijalna pažnja i specijalizovane vaspitačice, kao i da ova djeca ne bi bila prihvaćena od strane druge djece. Romski roditelji/staratelji koji su smatrali da romska djeca treba da idu u specijalna obdaništa kao razloge navode da im je potrebna specijalna pažnja, da njihova djeca dosta zaostaju u pogledu obrazovanja za ostalom djecom i da njihova djeca najčešće nisu prihvaćena od strane druge djece.
  • 77. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE
  • 78. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 78 Pomoć roditeljima koji imaju teškoće u odgajanju djece Ko, po vašem mišljenju, treba da pomogne roditeljima koji imaju teškoće u odgajanju svoje djece? Rani razvoj djece - USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 47% 50% 45% 39% 41% 29% 5% 23% 12% Sjeverni Centralni Južni Region Centar za socijalni rad Porodica Pedagozi, psiholozi 48% 60% 38% 34% 12% 4% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Centar za socijalni rad Porodica Pedagozi, psiholozi 48% roditelja/staratelja spontano navodi da je Centar za socijalni rad prvi koji treba da pomogne roditeljima koji imaju teškoće u odgajanju svoje djece. 38% navodi da je to porodica. 12% navodi pedagoge i psihologe u obrazovnim institucijama. • Roditelji/staratelji koji oboje rade, imaju viša porodična primanja i žive u južnom regionu više naglašavaju uticaj pedagoga i psihologa, a manje uticaj porodice. • Romski roditelji/staratelji u svega 4% slučajeva navode pedagoge i psihologe kao prvi izvor pomoći.
  • 79. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 79 Mehanizmi pomoći za sprečavanje napuštanja djece od strane roditelja Uz pomoć kojih mehanizama tj. kojih vrsta pomoći bi se moglo spriječiti napuštanje djece od strane roditelja/staratelja? Rani razvoj djece - USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE Višestuki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 53% 48% 33% 17% 1% 2% Materijalna pomoć Pomoć centara za socijalni rad Profesionalna pomoć (pomoć psihologa) Savjetovanje trudnica Ostalo NE ZNA/ ODBIJA Kao mehanizame tj. vrste pomoći pomoću kojih bi se moglo spriječiti napuštanje djece od strane roditelja, osobe koje brinu o djeci, predlažu na prvom mjestu materijalnu pomoć – 53%, zatim, pomoć Centra za socijalni rad – 48%, profesionanu pomoć psihologa – 33%, savjetovanje trudnica – 17%.
  • 80. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 80 Hraniteljska porodica Da li biste vi uzeli dijete u hraniteljsku porodicu? Rani razvoj djece - USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Na pitanje da li bi oni sami uzeli dijete kao hraniteljska porodica, 43% roditelja/staratelja navodi da bi, dok 36% navodi da ne bi to uradili. 21% roditelja/staratelja nije sigurno. • Pozitivan odgovor češće daju roditelji i staratelji iz imućnijih domaćinstava, višeg obrazovanja. • 2/3 romskih roditelja i staratelja ne bi bilo spremno da uzme dijete kao hraniteljska porodica. 43% 19% 36% 65% 21% 16% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne Nisam siguran
  • 81. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 81 Hraniteljska porodica Zbog čega ne biste (niste sigurni da biste) uzeli dijete u hraniteljsku porodicu? Rani razvoj djece - USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE Višestruki odgovor; Baza: Oni koji ne bi (nisu sigurni da bi) uzeli dijete u hraniteljsku porodicu (57% ciljne populacije) 23% 17% 12% 8% 5% 5% 4% 2% 1% 1% 25% Imam svoju djecu / planiram djecu, još djece Nemamo uslove, mogućnosti Zbog finansijske situacije To je velika odgovornost, rizik, obaveza Ne žele, nemaju potrebe, interesovanja Ne bi se usudili, nisu spremni, sposobni Imaju obaveze / posao / nemaju vremena Bojazan od lošeg uklapanja u porodicu Nedostatak stambenog prostora Previše bi se vezali za dijete NE ZNA/ ODBIJA Kao razloge zašto ne bi uzeli dijete kao hraniteljska porodica, roditelji/staratelji navode da već imaju djecu, ili da planiraju da imaju još djece (23% roditelja/staratelja koji ne bi uzeli dijete u hraniteljsku porodicu), da nemaju uslove za to (17%), lošu finansijsku situaciju (12%). Takođe se navodi da je to velika odgovornost i obaveza, da nemaju potrebu za tim, da nisu sposobni za to, da nemaju vrijemena, da nemaju prostora. Javljaju se i strahovi da bi novo dijete poremetilo funkcionisanje porodice, kao i da bi se previše vezali za dijete. Najčešći odgovor romskih roditelja i staratelja jeste da nemaju mogućnosti za to (29%).
  • 82. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 82 Usvajanje djece Da li biste usvojili dijete? Rani razvoj djece - USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Na pitanje da li bi oni sami usvojili dijete 1/3 roditelja/staratelja navodi da bi, dok 1/2 navodi da ne bi to uradili. 17% staratelja nije sigurno. • Ponovo, pozitivan odgovor češće daju staratelji iz imućnijih domaćinstava, višeg obrazovanja, mlađi staratelji, sa jednim dijetetom, iz centralnog regiona. • 2/3 romskih roditelja/staratelja ne bi bilo spremno da usvoji dijete. 33% 17% 50% 68% 17% 15% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne NE ZNA/ ODBIJA
  • 83. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 83 Usvajanje djece Zbog čega ne biste (niste sigurni da biste) usvojili dijete? Rani razvoj djece - USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE Višestruki odgovor; Baza: Oni koji ne bi (nisu sigurni da bi) usvojili dijete (67% ciljne populacije) 55% 9% 7% 6% 5% 4% 2% 1% 1% 1% 1% Imam svoju djecu / planiram djecu, još djece Ne žele, nemaju potrebe, interesovanja Nemamo uslove, mogućnosti Zbog finansijske situacije To je velika odgovornost, rizik, obaveza Strah od naslednih osobina / tuđe dijete Ne bi se usudili, nisu spremni, sposobni Imaju obaveze / posao / nemaju vremena Bojazan od lošeg uklapanja u porodicu Možda bi se osetila razlika, nejednak odnos Ako bi dijete bilo napušteno, bez ikoga Kao najčešći razlog zašto ne bi usvojili dijete, roditelji/staratelji navode da već imaju djecu, ili da planiraju da imaju još djece (55% roditelja/staratelja koji ne bi usvojili dijete). Takođe se javljaju isti odgovori kao i za uzimanje dijeteta u hraniteljsku porodicu, ali u manjem procentu. Pored ovih razloga neki roditelji/staratelji su naveli i strah od nepoznatih naslednih osobina bioloških roditelja, kao i strah da bi se mogla osećati razlika u odnosu prema djeci.
  • 84. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 84 Ustanove za nezbrinutu djecu u Crnoj Gori - uslovi Da li se djeca smještena u ustanove za nezbrinutu djecu u Crnoj Gori, po vašem mišljenju, odgajaju u dobrim uslovima? Rani razvoj djece - USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Na pitanje Da li se djeca smještena u ustanove za nezbrinutu djecu u Crnoj Gori odgajaju u dobrim uslovima? najveći broj osoba koje brinu o djeci, skoro 2/3 ne zna da odgovori. 22% smatra da su im uslovi adekvatni, dok 15% smatra da nisu. • Negativan odgovor češće daju više obrazovane, mlađe osobe. • Romski roditelji i staratelji u daleko većem procentu smatraju da su uslovi u ustanovama dobri – čak 41% daje potvrdan odgovor, dok svega 6% daje negativan odgovor. 22% 41% 15% 6% 63% 53% Opšta populacija Romi iz romskih naselja Da Ne Nisam siguran
  • 85. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 85 Ustanove za nezbrinutu djecu u Crnoj Gori - posjeta i donacije Da li ste nekada posjetili neku od 6 ustanova za nezbrinutu djecu u Crnoj Gori? Rani razvoj djece - USVAJANJE I HRANITELJSKE PORODICE Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Da 16%Ne 83% NE ZNA/ ODBIJA 1% Da li ste nekada dali donaciju nekoj od 6 ustanova za nezbrinutu djecu? Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Da 22% Ne 77% NE ZNA/ ODBIJA 1% 83% roditelja/staratelja priznaje da nikad u životu nisu posjetili ni jedan od 6 ustanova za nezbrinutu djecu u Crnoj Gori. • Obrazovaniji roditelji i staratelji, zaposleni, sa višim prihodima, iz južnog regiona i urbanih krajeva u većem procentu navode da su bar nekad posjetili neku od institucija. • Svega 1,5% romskih roditelja/staratelja navodi da je posjetilo neku od ustanova. Više od ¾ ili 77% roditelja/staratelja nikad nije dalo donaciju nekoj od 6 ustanova za nezbrinutu djecu u Crnoj Gori. • Obrazovaniji roditelji i staratelji, zaposleni, sa višim prihodima, iz južnog regiona u većem procentu navode da su dali donaciju nekoj od institucija. • 2% romskih roditelja/staratelja navodi da je dalo donaciju.
  • 86. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania ZAKLJUČNA PITANJA
  • 87. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 87 Najveći problemi roditelja Šta je po vašem mišljenju najveći problem sa kojim se suočavaju roditelji u Crnoj Gori u pogledu odgoja djece (u ranim fazama djetinjeg razvoja) Rani razvoj djece - ZAKLJUČNA PITANJA Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja 84% 43% 21% 11% 11% Materijalni problemi Vrijednosni problemi: kako dijete naučiti pravim vrijednostima Dječije zdravlje Kvalitet edukacije djece u vrtićima Nasilje (u vrtićima, među djecom...) Osobe koje brinu o djeci kao najveće probleme sa kojim se suočavaju roditelji u Crnoj Gori u pogledu odgoja djece (u ranim fazama djetinjeg razvoja) spontano navode: • na prvom mjestu materijalne probleme – 84%, zatim • vrijednosne probleme: kako dijete naučiti pravim vrijednostima – 43% • dječje zdravlje – 21% • kvalitet edukacije djece u vrtićima – 11% • nasilje (u vrtićima, među djecom...) – 11%. Romski roditelji i staratelji nešto češće navode probleme nasilja u školama i vrtićima, a rjeđe problem vrednosti i dječjeg zdravlja.
  • 88. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 88 Šta bi roditelji promijenili da mogu Šta je to što biste promijenili, da možete, u pogledu načina na koji odgajate vaše dijete? Rani razvoj djece - ZAKLJUČNA PITANJA Višestruki odgovor; Baza: Ukupna ciljna populacija roditelja/staratelja Na pitanje Šta biste promijenili, da možete, u pogledu načina na koji odgajate vaše dijete? ¾ roditelja/staratelja odgovara da ne bi promijenili ništa. Ostali odgovori koji se javljaju odnose se na popravljanje materijalne situacije, više vrijemena koje bi provodili sa dijetetom, više prostora za dijete, više obraćanja pažnje na vaspitanje dijeteta, promjenu dječje sredine, naročito mjesta gdje se djeca igraju… Tipične izjave: “Da imam više slobodnog vrijemena da bi se posvetila djeci više nego sad”. “Bolje materijalne uslove, obezbijedila bih bolje uslove za stanovanje, bolji smještaj.” “Promijenila bih način ishrane.” “Da imam više novca pa da mogu sve da mu priuštim.” “Obezbedila bih bolje uslove za život, vodila ih na putovanja, išli bi u privatni vrtić.” “Da sam bila dosljednija u kažnjavanju. Da ga nisam razmazila ovoliko.” “Volela bih da smo muž i ja zaposleni i da možemo priuštiti djeci bolje uslove života.” “Bolje uslove u školama, vrtićima i drugim ustanovama.” “Više travnatog prostora za igru.”
  • 89. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania DEMOGRAFIJA
  • 90. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 90 Obrazovanje majke i oca dijeteta Obrazovanje majke: Baza: Populacija majki (98% ciljne populacije) 0% 6% 3% 2% 67% 2% 7% 13% Nije završena osnovna škola Završena osnovna škola Nije završena srednja škola Nije završena srednja škola ali ima zanat Završena srednja škola Nije završen fakultet Završena viša škola Završen fakultet Obrazovanje oca: Baza: Populacija očeva (93% ciljne populacije) 0% 3% 1% 2% 68% 2% 9% 15% Nije završena osnovna škola Završena osnovna škola Nije završena srednja škola Nije završena srednja škola ali ima zanat Završena srednja škola Nije završen fakultet Završena viša škola Završen fakultet Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA
  • 91. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 91 Zanimanje majke i oca dijeteta Trenutno zanimanje majke: Baza: Populacija majki (98% ciljne populacije) 7% 21% 5% 1% 2% 3% 0% 1% 5% 0% 54% 2% Radnik u neposrednoj proizvodnji Visoko kvalifikovani intelektualac (advokat, ljekar, nastavnik) Visoko kvalifikovani intelektualac koji samostalno obavlja posao Posjeduje veću kompaniju, dioničar Sam zarađuje na drugi način Nezaposleni Trenutno zanimanje oca: Baza: Populacija očeva (93% ciljne populacije) 22% 26% 5% 5% 2% 10% 1% 2% 16% 0% 12% Radnik u neposrednoj proizvodnji Visoko kvalifikovani intelektualac (advokat, ljekar, nastavnik) Visoko kvalifikovani intelektualac koji samostalno obavlja posao Posjeduje veću kompaniju, dioničar Sam zarađuje na drugi način Nezaposleni Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA
  • 92. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 92 Pol i starost dijeteta Pol djeteta Baza: Ukupna ciljna populacija Muško 52% Žensko 48% Starost djeteta Baza: Ukupna ciljna populacija 0 - 6 m 10% 6 m - 1 g 9% 1 - 2 g 14% 2 - 3 g 13% 3 - 6 g 54% Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA
  • 93. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 93 Najviši nivo obrazovanja i zaposlenost roditelja/staratelja Najviše obrazovanje roditelja / staratelja Baza: Ukupna ciljna populacija Više ili visoko 29% Srednje 67% Osnovno ili niže 4% Zaposlenost roditelja / staratelja Baza: Ukupna ciljna populacija Oboje zaposleni 38% Samo otac zaposlen 43% Samo majka zaposlena 8% Oboje nezaposleni 11% Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA
  • 94. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 94 Prihodi po članu domaćinstva Prihodi po članu domaćinstva Baza: Ukupna ciljna populacija Do 100 eur 34% 101-200 eur 34% Preko 200 eur 17% Odbija 15% Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA
  • 95. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 95 Pol i starost roditelja/staratelja Pol roditelja / staratelja Baza: Ukupna ciljna populacija Muško 9% Žensko 91% Starost roditelja / staratelja Baza: Ukupna ciljna populacija 16 - 25 18% 26 - 30 34% 31 - 35 26% >35 22% Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA
  • 96. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 96 Veličina domaćinstva Veličina domaćinstva Baza: Ukupna ciljna populacija Do 3 36% 4 29% 5 19% 6+ 16% Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA
  • 97. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Jun 2009 97 Region i tip naselja Region Baza: Ukupna ciljna populacija Severni 31% Centralni 46% Južni 23% Tip naselja Baza: Ukupna ciljna populacija Urban 62% Ostalo 38% Rani razvoj djece - DEMOGRAFIJA
  • 98. StrategicPuls Group Serbia | Croatia | Slovenia | Bosnia and Herzegovina | Montenegro | Macedonia | Albania Hvala na pažnji!