Opinion poll on social inclusion of children with disabilities

  • 938 views
Uploaded on

Opinion poll on social inclusion of children with disabilities - UNICEF Montenegro (Montenegrin version)

Opinion poll on social inclusion of children with disabilities - UNICEF Montenegro (Montenegrin version)

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
938
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
4
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Inkluzija djece sa smetnjama u razvojuu Crnoj GoriDecembar 2010 Nobody’s Unpredictable
  • 2. METODOLOGIJA Ad hoc f2f anketa u kući ispitanika Prikupljanje podataka na uzorku reprezentativnom za populaciju graĎana Crne Gore starih 18+ godina Veličina ciljne populacije: 498,385 Veličina uzorka: 1039 (sa 131 uzoračkom tačkom) Tip uzorka: stratifikovani troetapni uzorak verovatnoće sa sledećim etapama:  Jedinica prve etape - teritorija biračkog mesta – pribliţna veličina oko of 200 HH (PPS sa verovatnoćom proporcionalnom veličini)  Jedinica druge etape - domaćinstva odabrana metodom slučajnog koraka počev od datih adresa (SRSWoR)  Jedinica treće etape – članovi domaćinstva izabrani sa istom verovatnoćo (SRSWoR) – Kish tablice Stratifikacija se vrši po:  Tipu naselja – urban/rural  4 geo-ekonomska regiona Post stratifikacija se vrši po: polu, starosti, tipu naselja i geo-ekonomskim regionima Kontrola terenskog rada obuhvata 12% od ukupnog broja anketiranih u svim stratumima proporcionalno veličini uzorka, alogička kontrola i kontrola konzistencije se vrši u 100% slučajeva Period prikupljanja podataka: od 30. novembra do 05. decembra 2010. © 2010 Ipsos 95% interval pouzdanosti za pojave sa incidencom od 05% je (03.5%, 06.5%) 95% interval pouzdanosti za pojave sa incidencom od 20% je (17.3%, 22.7%) 95% interval pouzdanosti za pojave sa incidencom od 40% je (36.7%, 43.3%) 2Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 3. Muškarac 48% Pol Žena 53% 18-29 27% 30-39 19% 40-49 19% UZORAK Godine 50-64 22% 65+ 14%Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori Osnovna ili 25% niže Srednja 47% Viša škola ili 19% fakultet Obrazovanje Trenutno ide u 10% školu Podgorica 30% Primorje 17% Stratum Sjevero-zapad 32% Istok 21% Urban 61% Tip naselja Ostalo 39% 3 © 2010 Ipsos
  • 4. UVODNA SEKCIJA © 2010 Ipsos 4Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 5. Moţete li mi reći koji izraz Vi lično najčešće koristite kada su u pitanju djeca čije su tjelesne, umne ili čulne sposobnosti ispod prosječnih mogućnosti djece u njihovom uzrastu? Baza: Ukupna ciljna populacija Djeca sa posebnim 17% potrebama 27% 23% Hendikepirana deca 20% • U ovom talasu istraţivanja je primjećen značajan rast upotrebe Djeca ometena u 7% termina “djeca sa posebnim razvoju 19% potrebama” i “djeca ometena u Bolesna djeca 10% razvoju”. 9% Djeca sa 12% • Osim ovih termina, u populciji se i invaliditetom 4% dalje u velikoj mjeri koriste nekorektni termini kao što su, “hendikepirana Zaostala djeca / 3% djeca” i “djeca sa invaliditetom”. zaostala u razvoju 6% Mentalno zaostala 2% Avg 2010 • Vaţno je napomenuti da je značajno djeca 2% Dec 2010 opao i procenat onih koji koriste termine kao što su: “djeca sa Jadni, ţalosni, 6% nesrećni 2% invaliditetom”, “jadni, nesrećni”, “defek tna deca”… © 2010 Ipsos 2% Retardirana djeca 2% Djeca sa 3% nedostatkom 1% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 5Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 6. SVIJEST O DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU © 2010 Ipsos 6Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 7. Da li poznajete neko dijete sa smetnjama u razvoju ili nekoga (rođak, prijatelj, poznanik i sl.) čije dijete ima ovakve ili slične smetnje? Baza: Ukupna ciljna populacija 68%Da Kao i u avgustu, velika većina 68% graĎana (68%) poznaje neko dijete sa smetnjama u razvoju ili roditelja čije dijete ima ovakve ili slične Avg 2010 smetnje - nisu naĎene razlike 32% izmeĎu 1. i 2. talasaNe Dec 2010 32% © 2010 Ipsos Statistički značajna razlika na nivou 0.05 7Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 8. Koliko često dolazite u kontakt sa djecom sa smetnjama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija 13% Svakodnevno 8% 5% Nekoliko puta nedjeljno 11% 4% Jednom nedjeljno 5% • 8% graĎana ima svakodnevni 11% kontakt sa djecom sa Nekoliko puta mjesečno 14% smetnjama u razvoju, 11% 8% nekoliko puta nedjeljno. Jednom mjesečno 8% Avg 2010 Jednom u 2-3 mjeseca 10% • Svaki peti graĎanin kaţe da 8% Dec 2010 nema nikakav kontakt sa 11% djecom sa smetnjama u Jednom u 6 mjeseci 8% razvoju a 8% jednom godišnje. 11% Jednom godišnje 8% 14% RjeĎe od jednom godišnje 12% Nemam nikakav kontakt sa © 2010 Ipsos 10%djecom sa smetnjama u razvoju 20% 4% Ne zna / Bez odgovora 0% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 8Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 9. Sveukupno gledano, koliko ste informisani o djeci sa smetnjama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija Ne znam ništa o djeci sa smetnjama u 7% razvoju 9% Veoma malo znam o djeci sa 38% smetnjama u razvoju 32% • Može se reći da su graĎani i 44% Sum - dalje generalno nedovoljno 40% informisani o djeci sa smetnjama u razvoju – nisu Znam ponešto o djeci sa smetnjama u 43% naĎene značajne razlike razvoju 45% izmeĎu 1. i 2. talasa. 12% Sum + 14% Avg 2010 9% Dec 2010 Znam mnogo o djeci sa smetnjama u razvoju 11% © 2010 Ipsos Znam veoma mnogo o djeci sa 3% smetnjama u razvoju 3% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 9Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 10. Po Vašem mišljenju, među djecom starosti do18 godina, koliki procenat čine djeca sa smetnjama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija 18% Do 3% • U odnosu na period prije 20% sprovoĎenja kampanje “Govorimo o 3.1-5% 16% mogućnostima” značajno 19% je porastao procenat graĎana koji smatraju da 18% populaciji djece do 18 5.1-10% godina ima izmeĎu 5 i 10% 25% djece sa smetnjama u razvoju. 13% 10.1-20% 14% • TakoĎe, značajno je smanjen procenat 6% Aug 2010 graĎana koji nemaju Preko 20% Dec 2010 jasnu predstavu o tome 6% koliko ima djece sa © 2010 Ipsos smetnjama u razvoju. 30% Ne zna / Bez odgovora 17% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 10Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 11. STAV PREMA DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU © 2010 Ipsos 11Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 12. STAV PREMA DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJUSocijalna distanca prema različitim grupama djece sa smetnjama u razvoju se razlikuje:• Kao i u prethodnom krugu najveću socijalnu distancu graĎani imaju prema djeci sa teţim emocionalnim poremećajima (neuroze, psihoze i sl) i prema djeci sa teţim poremećajima socijalizacije (socijalno neprihvatljivo ponašanje).• Sa druge strane, najmanju socijalnu distancu graĎani imaju prema djeci sa teţim oštećenjima vida i sluha, kao i djeci sa poremećajima govora.Kada posmatramo pojedinačne odnose, u odnosu na period prije realizovanja kampanje “Govorimo omogućnostima” stepen prihvatljivosti prema odreĎenim kategorijama djece sa teškoćama se statistički značajnopovećao: Which of the following relations• Kad su u pitanju djeca sa težim emocionalnim poremećajima došlo je do statistički značajnog povećanja prihvatljivosti svih odnosa are more acceptable for you• Prihvatljivost svih odnosa, osim spremnosti na suţivot u istom naselju, značajno je porasla i za sledeće grupe djece sa teškoćama u razvoju: djecu sa teţim oštećenjem vida, slijepu djecu, djecu sa teţim oštećenjem sluha, gluvu djecu, djecu sa tjelesnim oštećenjima, kao što su trajna deformacija ili nedostatak nekog dijela tijela, djecu koje se oteţano kreću ili su sasvim nepokretna i djecu sa poremećajima govora.• TakoĎe, kod djece koja boluju od hroničnih oboljenja koja se ne prenose došlo je do povećanja prihvatljivosti svih odnosa osim prihvatljivosti suţivota u istom naselju i spremnosti graĎana da njihova djeca idu sa djecom koja boluju od hroničnih oboljenja koja se ne prenose u isto odjeljenje• Povećanje prihvatljivosti odnosa sa djecom sa intelektualnim nedostacima i oštećenjima primjećeno je kod © 2010 Ipsos svih odnosa osim povećanja prihvatljivosti suţivota u istom naselju i spremnosti da u odraslom dobu prihvate da djeca ispitanika stupe u brak sa djecom koja imaju intelektualne nedostatke i oštećenja.• Čak i kod djece sa težim poremećajima socijalizacije uočeno je povećanje spremnosti da djeca ispitanika idu sa tom djecom u isti razred. Na ţalost kada govorimo o toj kategoriji to je jedino poboljšanje odnosa koje je uočeno. 12 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 13. Dijete sa teţim oštećenjem vida - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 76% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 79% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 57% djetetom? 69% 51% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 59% 48% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 57% 35% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 48% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 9% djetetom 16% 7% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 13% © 2010 Ipsos 2% Ne zna / Bez odgovora 8% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 13Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 14. Slijepo dijete - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 78% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 77% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 49% djetetom? 61% 44% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 53% 41% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 51% 29% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 41% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 3% djetetom 7% 2% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 5% © 2010 Ipsos 4% Ne zna / Bez odgovora 12% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 14Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 15. Dijete sa teţim oštećenjem sluha - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 73% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 75% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 55% djetetom? 67% 47% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 60% 45% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 54% 30% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 43% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 6% djetetom 13% 4% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 9% © 2010 Ipsos 4% Ne zna / Bez odgovora 11% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 15Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 16. Gluvo dijete - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 75% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 75% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 46% djetetom? 59% 40% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 50% 39% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 47% 26% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 36% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 3% djetetom 7% 2% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 5% © 2010 Ipsos 6% Ne zna / Bez odgovora 13% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 16Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 17. Dijete sa tjelesnim oštećenjem, kao što su trajna deformacija ili nedostatak nekog dijela tijela - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 79% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 77% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 43% djetetom? 59% 35% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 48% 33% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 44% 23% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 35% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 3% djetetom 7% 1% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 4% © 2010 Ipsos 6% Ne zna / Bez odgovora 13% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 17Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 18. Dijete koje se oteţano kreću ili su sasvim nepokretna - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec-10 76% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 75% Ide u istu školu / odbanište / vrti? sa Vašim 43% djetetom? 57% 35% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 49% 34% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 43% 25% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 35% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 2% djetetom 4% 1% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 3% © 2010 Ipsos 6% Ne zna / Bez odgovora 14% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 18Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 19. Dijete koje boluje od hroničnih oboljenja koja se ne prenose, kao što su astma,srčane mane,hemofilija,leukemija i druga - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Aug 2010 Dec 2010 73% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 75% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 49% djetetom? 57% 41% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 47% 36% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 44% 28% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 35% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 3% djetetom 9% 2% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 6% © 2010 Ipsos 3% Ne zna / Bez odgovora 13% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 19Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 20. Intelektualni nedostatci i oštećenja,kao što su niska inteligencija,autizam,teţi poremećaj paţnje,trajen poteškoće u učenju i sl. - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 73% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 77% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 37% djetetom? 54% 28% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 39% 23% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 35% 14% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 23% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 1% djetetom 3% 1% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 2% © 2010 Ipsos 8% Ne zna / Bez odgovora 14% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 20Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 21. Dijete sa teţim emocionalnim poremećajima,kao što su diječije neuroze,psihoze,emocionalne promene nastale neurološkim oštećenjima - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 68% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 74% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 29% djetetom? 39% 19% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 24% 13% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 18% 8% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 13% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 1% djetetom 2% 0% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 1% © 2010 Ipsos 16% Ne zna / Bez odgovora 18% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 21Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 22. Dijete sa teţim poremećajima socijalizacije,kao što su hiperaktivno,agresivno ili neko drugo socijalno neprihvatljivo ponašanje - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 71% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 73% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 30% djetetom? 37% 20% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 23% 15% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 16% 9% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 12% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 2% djetetom 2% 0% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 1% © 2010 Ipsos 11% Ne zna / Bez odgovora 20% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 22Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 23. Dijete sa poremećajima govora - Koji od sljedećih odnosa su za vas prihvatljivi Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 Dec 2010 75% Ţivi u istom naselju/ulici sa Vašim djetetom 79% Ide u istu školu / odbanište / vrtić sa Vašim 49% djetetom? 64% 41% Ide u isto odjeljenje / grupu sa Vašim djetetom 54% 39% Druţi se / igra se sa Vašim djetetom 51% 28% Najbolji je drug / drugarica sa Vašim djetetom 41% U starijem uzrastu je u emotivnoj vezi sa Vašim 5% djetetom 14% 5% U odraslom dobu stupa u brak sa Vašim djetetom 11% © 2010 Ipsos 2% Ne zna / Bez odgovora 9% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 23Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 24. PRIHVATLJIVOST ODNOSA Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05Dijete sa teţim emocionalnim poremećajima, kao što su dječje neuroze, psihoze, 2.0 emocionalne promjene nastale neurološkim oštećenjima 2.3Dijete sa teţim poremećajima socijalizacije, kao što su hiperaktivno, agresivno ili 2.0 neko drugo socijalno neprihvatljivo ponašanje 2.2 Intelektualni nedostaci i oštećenja, kao što su niska inteligencija, autizam, teţi 2.3 poremećaji paţnje, trajne poteškoće u učenju i sl. 3.0 2.8 Dijete koje se oteţano kreću ili su sasvim nepokretna 3.4 Dijete sa tjelesnim oštećenjima, kao što su trajna deformacija ili nedostatak 2.8 nekog dijela tijela 3.5 Dijete koje boluje od hroničnih oboljenja koja se ne prenose, kao što su astma, 3.0 srčane mane, hemofilija, leukemija i druga 3.5 3.0 Gluvo dijete 3.6 3.1 Slijepo dijete 3.7 Avg 2010 3.1 Dijete sa poremećajima govora Dec 2010 3.8 © 2010 Ipsos 3.3 Dijete sa teţim oštećenjem sluha 4.0 3.5 Dijete sa teţim oštešenjem vida 4.1 24Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 25. Odnos društva prema djeci sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija Ne slažem se ( 1 + 2 ) Slažem se ( 4 + 5 )Država i društvo bi trebalo da učine sve što je u njihovoj moći, kako bi obezbijedili jednake mogućnosti i šanse za djecu sa smetnjama u razvoju, bez obzira na 1 95 troškove. Djeca sa smetnjama u razvoju su jednako vrijedni članovi društva kao i svi ostali 4 84 građani.Bez obzira na trud i napor koji ulažu ona i njihova porodica, djeca sa smetnjama urazvoju ne mogu se u potpunosti uklopiti u sredinu, na način na koji to čine druga 22 53 djeca. Država i društvo nijesu u mogućnosti da značajno pomognu djeci sa smetnjama 63 22 u razvoju, ma koliko se trudili i ulagali novca. • U odnosu na prethodni krug istraživanja procenat graĎana koji smatraju da su djeca sa smetnjama u razvoju jednako vrijedni članovi društva kao i svi ostali graĎani je porastao za 10%, što je statistički značajno na nivou 0.05. • Ogromna većina graĎana (95%) smatra da drţava i društvo treba da učine sve što je u njihovoj moći da obezbijede jednake © 2010 Ipsos mogućnosti za djecu sa smetnjama u razvoju (rast od 3% u odnosu na prethodni krug). • Da takva pomoć društva i drţave ne moţe značajno da pomogne djeci sa teškoćama smatra 22% graĎana Crne Gore što je čak za 14% manje nego u prethodnom krugu. U istom smislu govori i podatak da u odnosu na prethodni krug čak 12% manje graĎana smatra da se, uprkos svem trudu, ova djeca ne mogu u potpunosti uklopiti u sredinu kao ostala djeca. 25 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 26. Stepen slaganja – Slaţem se Stepen slaganja – Ne slaţem se (ocjene 4 + 5 ) (ocjene 1 + 2 ) Baza: Ukupna ciljna populacija Drţava i društvo bi trebalo da učine sve što je u njihovoj moći, 92% Drţava i društvo nijesu u 47% kako bi obezbijedili jednake mogućnosti da značajno pomognu mogućnosti i šanse za djecu sa djeci sa smetnjama u razvoju, ma smetnjama u razvoju, bez obzira 95% koliko se trudili i ulagali novca. 63% na troškove. Bez obzira na trud i napor koji ulaţu 74% 17% Djeca sa smetnjama u razvoju su ona i njihova porodica, djeca sa jednako vrijedni članovi društva smetnjama u razvoju ne mogu se u kao i svi ostali graĎani. potpunosti uklopiti u sredinu, na 84% 22% način na koji to čine druga djeca. Avg 2010 Bez obzira na trud i napor koji 11% Djeca sa smetnjama u razvoju su Dec 2010ulaţu ona i njihova porodica, djeca 65% sa smetnjama u razvoju ne mogu jednako vrijedni članovi društva kaose u potpunosti uklopiti u sredinu, i svi ostali graĎani. 4% na način na koji to čine druga 53% djeca. Avg 2010 Drţava i društvo bi trebalo da učine 4% © 2010 Ipsos Drţava i društvo nijesu u sve što je u njihovoj moći, kako bi 36% obezbijedili jednake mogućnosti i mogućnosti da značajno Dec 2010 pomognu djeci sa smetnjama u šanse za djecu sa smetnjama u 1% razvoju, bez obzira na troškove. razvoju, ma koliko se trudili i 22% ulagali novca. Statistički značajna razlika na nivou 0.05 26 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 27. Koja od sledeće dvije tvrdnje je bliţa Vašim stavovima? Baza: Ukupna ciljna populacija Avg 2010 28% Dijete sa smetnjama Dec 2010 u razvoju bi prevashodno trebalo da se prilagoĎava ţivotu u društvu, uz • Da bi dijete sa smetnjama u pomoć porodice i okoline razvoju prevashodno trebalo da se 40% prilagoĎava ţivotu u društvu, uz pomoć porodice i okoline smatra 40% graĎana Crne Gore (12% više nego u prethodnom krugu). • Uvjerenje da dijete treba da se Društvo i sredina u prilagoĎava sredini nešto je 72% kojoj dijete ţivi bi izraţenije kod osoba sa niţim prevashodno trebalo da se prilagoĎavaju obrazovanjem ali i kod onih koji djetetu sa imaju veće prihode. smetnjama u razvoju, uvaţavajući sve njihove 59% © 2010 Ipsos sprecifičnosti Statistički značajna razlika na nivou 0.05 27Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 28. Which of the following two statements is closer to your views? Baza: Ukupna ciljna populacija Pruţanjem stručne pomoći i posebnim 15% odnosom društva i institucija, moguće je dijete sa smetnjama u razvoju U • Svaki peti stanovnik Crne POTPUNOSTI osposobiti za ţivot u Gore smatra da je U društvu 21% POTPUNOSTI moguće dijete sa smetnjama u razvoju osposobiti za život u društvu pružanjem Pruţanjem stručne pomoći i posebnim 80% stručne pomoći i odnosom društva i institucija, moguće je posebnim odnosom dijete sa smetnjama u razvoju društva i institucija (što je DONEKLE osposobiti za ţivot u društvu 71% za 6% više nego u periodu koji je prethodio kampanji “Govorimo o Avg 2010 mogućnostima”.) Bez obzira na stručnu pomoć i poseban 5% odnos drţave i društva, nije moguće učiniti NIKAKAV IOLE ZNAČAJAN Dec 2010 © 2010 Ipsos NAPREDAK kada je riječ o osposobljavanju djece sa smetnjama u 7% razvoju za ţivot u društvu. Statistički značajna razlika na nivou 0.05 28Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 29. OBRAZOVANJE DJECE SA SMETNJAMA U RAZVOJU © 2010 Ipsos 29Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 30. Stav prema inkluzivnom obrazovanju Baza: Ukupna ciljna populacija Ne slaţem se ( 1 + 2 ) Slaţem se ( 4 + 5 ) Škole u Crnoj Gori nijesu graĎene tako da budu dostupne djeci sa smetnjama u razvoju, pa bi arhitektonsko prilagoĎavanje ustanova potrebama ove djece trebalo 5 80 da bude jedan od vaţnijih zadataka drţave i društva. I kad djeca sa posebnim potrebama proĎu kroz svoje obrazovanje, imaju manje 9 69 šanse da se zaposle nego ostali graĎani istog nivoa obrazovanja. Uključivanje djece sa smetnjama u razvoju u redovne škole doprinijelo bi boljem 8 66 razumijevanju ove djece od strane svojih vršnjaka. PohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno 14 64 utiče na njihov razvoj. Dobro je da djeca sa smetnjama u razvoju pohaĎaju redovne škole, jer se na taj 14 64 način razvijaju i društvene vještine i tolerancija druge djece. Za razvoj djece sa smetnjama u razvoju mnogo je bolje da pohaĎaju 24 45 specijalizovane ustanove za obrazovanje nego da idu u redovne škole. PohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju dovodi do toga da nastavnici njima posvećuju previše paţnje, pa druga djeca ostaju pomalo © 2010 Ipsos 27 41 uskraaena.Crna Gora trenutno ima mnogo većih problema i mnogo vaţnijih pitanja nego što jeprilagoĎavanje redovnih škola potrebama djece sa smetnjama u razvoju, kreiranje 64 20 novih obrazovnih programa i obučavanje nastavnika koji bi radili sa tom djecom. 30Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 31. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? – Slaţem se ( 4 + 5 ) Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05 Škole u Crnoj Gori nijesu graĎene tako da budu dostupne djeci sa smetnjama u 74% razvoju, pa bi arhitektonsko prilagoĎavanje ustanova potrebama ove djece trebalo da bude jedan od vaţnijih zadataka drţave i društva. 80% I kad djeca sa posebnim potrebama proĎu kroz svoje obrazovanje, imaju manje 64% šanse da se zaposle nego ostali graĎani istog nivoa obrazovanja. 69% Uključivanje djece sa smetnjama u razvoju u redovne škole doprinijelo bi boljem 66% razumijevanju ove djece od strane svojih vršnjaka. 66% PohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno 57% utiče na njihov razvoj. 64% Dobro je da djeca sa smetnjama u razvoju pohaĎaju redovne škole, jer se na taj 59% način razvijaju i društvene vještine i tolerancija druge djece. 64% Za razvoj djece sa smetnjama u razvoju mnogo je bolje da pohaĎaju 50% specijalizovane ustanove za obrazovanje nego da idu u redovne škole. 45% PohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju dovodi 41% Avg 2010 do toga da nastavnici njima posvećuju previše paţnje, pa druga djeca ostaju pomalo uskraćena. 41% © 2010 Ipsos Dec 2010 Crna Gora trenutno ima mnogo većih problema i mnogo vaţnijih pitanja nego što je prilagoĎavanje redovnih škola potrebama djece sa smetnjama u razvoju, 17% kreiranje novih obrazovnih programa i obučavanje nastavnika koji bi radili sa tom 20% djecom. 31Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 32. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? – Ne slaţem se ( 1 + 2 ) Baza: Ukupna ciljna populacija Crna Gora trenutno ima mnogo većih problema i mnogo vaţnijih pitanja nego što je prilagoĎavanje redovnih škola potrebama djece sa 63% smetnjama u razvoju, kreiranje novih obrazovnih programa i obučavanje 64% nastavnika koji bi radili sa tom djecom. PohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju 23% dovodi do toga da nastavnici njima posvećuju previše paţnje, pa druga djeca ostaju pomalo uskraćena. 27% Za razvoj djece sa smetnjama u razvoju mnogo je bolje da pohaĎaju 24% specijalizovane ustanove za obrazovanje nego da idu u redovne škole. 24% PohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju 18% pozitivno utiče na njihov razvoj. 14% Dobro je da djeca sa smetnjama u razvoju pohaĎaju redovne škole, jer 18% se na taj način razvijaju i društvene vještine i tolerancija druge djece. 14% I kad djeca sa posebnim potrebama proĎu kroz svoje obrazovanje, 11% imaju manje šanse da se zaposle nego ostali graĎani istog nivoa obrazovanja. 9% Avg 2010 Uključivanje djece sa smetnjama u razvoju u redovne škole doprinijelo 12% bi boljem razumijevanju ove djece od strane svojih vršnjaka. 8% © 2010 Ipsos Dec 2010 Škole u Crnoj Gori nijesu graĎene tako da budu dostupne djeci sa smetnjama u razvoju, pa bi arhitektonsko prilagoĎavanje ustanova 7% potrebama ove djece trebalo da bude jedan od vaţnijih zadataka 5% drţave i društva. Statistički značajna razlika na nivou 0.05 32Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 33. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? Prosječne ocjene; Baza: Ukupna ciljna populacija Na skali od 1 do 5, pri čemu 1 znači Uopšte se ne slažem a 5 U potpunosti se slažem, ocijenite stepen Statistički značajna razlika na nivou 0.05 slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji.Škole u Crnoj Gori nijesu graĎene tako da budu dostupne djeci sa smetnjama u razvoju, 3.9pa bi arhitektonsko prilagoĎavanje ustanova potrebama ove djece trebalo da bude jedan od vaţnijih zadataka drţave i društva. 4.2 PohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno utiče 3.5 na njihov razvoj. 3.9 Dobro je da djeca sa smetnjama u razvoju pohaĎaju redovne škole, jer se na taj način 3.6 razvijaju i društvene vještine i tolerancija druge djece. 3.8 I kad djeca sa posebnim potrebama proĎu kroz svoje obrazovanje, imaju manje šanse 3.7 da se zaposle nego ostali graĎani istog nivoa obrazovanja. 3.8 Uključivanje djece sa smetnjama u razvoju u redovne škole doprinijelo bi boljem 3.6 razumijevanju ove djece od strane svojih vršnjaka. 3.8 Za razvoj djece sa smetnjama u razvoju mnogo je bolje da pohaĎaju specijalizovane 3.4 ustanove za obrazovanje nego da idu u redovne škole. 3.5 PohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju dovodi do toga 3.2da nastavnici njima posvećuju previše paţnje, pa druga djeca ostaju pomalo uskraćena. © 2010 Ipsos 3.4 Crna Gora trenutno ima mnogo većih problema i mnogo vaţnijih pitanja nego što je 2.4 Avg 2010prilagoĎavanje redovnih škola potrebama djece sa smetnjama u razvoju, kreiranje novih obrazovnih programa i obučavanje nastavnika koji bi radili sa tom djecom. 2.5 Dec 2010 33 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 34. Stav prema inkluzivnom obrazovanju GraĎani imaju pozitivnije stavove prema inkluziji nego što je to bio slučaj u periodu prije kampanje “Govorimo o mogućnostima” • 80% graĎana Crne Gore smatra da bi arhitektonsko prilagoĎavanje ustanova potrebama ove djece trebalo da bude jedan od važnijih zadataka države, što je za 6% više nego što je to bio slučaj u prethodnom krugu istraživanja. • 64% graĎana smatra da pohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno utiče na njihov razvoj. U odnosu na period koji je prethodio sprovoĎenju kampanje “Govorimo o mogućnostima” ovaj rast od 7% predstavlja značajno povećanje. Ako ove rezultate posmatramo kroz prosječne ocjene moţemo zaključiti da je u odnosu na prethodni krug istraţivanja značajno porastao stepen slaganja sa sledećim tvrdnjama: • Da bi arhitektonsko prilagoĎavanje ustanova potrebama ove djece trebalo da bude jedan od važnijih zadataka države i društva (prosječna ocjena u avgustu 3.9 a u decembru 4.2). • Da pohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno utiče na njihov razvoj (prosječna ocjena u avgustu 3.5 a u decembru 3.9). • Da i kad proĎu kroz svoje obrazovanje, djeca sa posebnim potrebama imaju manje šanse da se zaposle nego © 2010 Ipsos ostali graĎani istog nivoa obrazovanja. (prosječna ocjena u avgustu 3.7 a u decembru 3.8). 34Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 35. PORODICA I DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU © 2010 Ipsos 35Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 36. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? Baza: Ukupna ciljna populacija Ne slaţem se ( 1 + 2 ) Slaţem se ( 4 + 5 ) Od porodice djeteta sa smetnjama u razvoju se ne moţe očekivati da sve izazove prebrodi sama, neophodna im je podrška šireg 3 85 društva Druga djeca, koja odrastaju u porodici sa djecom sa smetnjama u 4 84 razvoju, nauče da budu paţljivija i tolerantnija. Roditelji koji podiţu djecu sa smetnjama u razvoju obično u 7 73 potpunosti moraju da mu podrede ţivot. Ţao mi je porodica u kojima ţivi dijete sa smetnjama u razvoju, jer 14 68 su ţrtve nesrećnog slučaja. Roditelji djece sa smetnjama u razvoju često zauzimaju previše zaštitnički stav prema svom djetetu, što dovodi do izolacije djeteta 14 59 od druge djece. Ako je dijete sa smetnjama u razvoju ostalo bez roditeljskog 14 52 staranja, bolje je smestiti ga u hraniteljsku porodicu nego u dom. U porodicama u kojima odrasta dijete sa smetnjama u razvoju, 31 40 druga djeca obično bivaju zapostavljena. © 2010 Ipsos Za djecu sa smetnjama u razvoju bolje je da borave u specijalizovanim ustanovama nego da ţive u svojim porodicama, 34 40 jer se tamo nalaze stručnjaci koji su posebno obučeni za rad sa njima. 36Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 37. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? Na skali od 1 do 5, pri čemu 1 znači Uopšte se Prosječne ocjene; Baza: Ukupna ciljna populacija ne slažem a 5 U potpunosti se slažem, ocijenite Statistički značajna razlika na nivou 0.05 stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji. Od porodice djeteta sa smetnjama u razvoju se ne moţe 4.1 očekivati da sve izazove prebrodi sama, neophodna im je 4.1 podrška šireg društva Druga djeca, koja odrastaju u porodici sa djecom sa 3.9 smetnjama u razvoju, nauče da budu paţljivija i tolerantnija. 4.0 Roditelji koji podiţu djecu sa smetnjama u razvoju obično 3.9 u potpunosti moraju da mu podrede ţivot. 3.8 Ţao mi je porodica u kojima ţivi dijete sa smetnjama u 4.0 razvoju, jer su ţrtve nesrećnog slučaja. 3.7 Ako je dijete sa smetnjama u razvoju ostalo bez 3.5 roditeljskog staranja, bolje je smestiti ga u hraniteljsku porodicu nego u dom. 3.5 Roditelji djece sa smetnjama u razvoju često zauzimaju 3.7 previše zaštitnički stav prema svom djetetu, što dovodi do izolacije djeteta od druge djece. 3.5 U porodicama u kojima odrasta dijete sa smetnjama u 3.3 © 2010 Ipsos Avg 2010 razvoju, druga djeca obično bivaju zapostavljena. 3.1 Za djecu sa smetnjama u razvoju bolje je da borave u Dec 2010 specijalizovanim ustanovama nego da ţive u svojim 3.3 porodicama, jer se tamo nalaze stručnjaci koji su posebno 3.0 obučeni za rad sa njima. 37Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 38. PORODICA I DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU• Mišljenja o tome da li je za djecu sa smetnjama u razvoju bolje da borave u specijalizovanim ustanovama ili da ţive u sopstvenim porodicama su i dalje podijeljena – značajno je da institucionalizaciju podržava 6% graĎana manje nego u periodu koji je prethodio kampanji “Govorimo o mogućnostima”(40%). TakoĎe, za 9% je porastao procenat graĎana koji se ne slažu sa trvdnjom da su druga djeca obično zapostavljena u porodicama u kojima odrasta dijete sa smetnjama u razvoju.• Procenat graĎana koji porodice djece sa smetnjama u razvoju vide kao žrtve nesrećnog slučaja manji je za 8%.• Da je djete koje ostane bez roditeljskog staranja bolje smjestiti u hraniteljsku porodicu nego u dom smatra 52% - što je gotovo identičan procenat graĎana kao i u prošlom krugu.• Većina (85%) smatra da je porodicama u kojima ţivi dijete sa smetnjama u razvoju neophodna podrška šireg društva. Ako detaljnije ispitamo percepciju ovih porodica, vidjećemo da graĎani takoĎe smatraju (73%) da roditelji ove djece obično u potpunosti moraju da im podrede ţivot. 59% smatra da roditelji ove djece često zauzimaju previše zaštitnički stav, što vodi većoj izolaciji djeteta.• Što se tiče percepcije poloţaja druge djece u ovim porodicama, 40% graĎana smatra da u njima druga djeca obično bivaju zapostavljena ipak, 84% smatra da djeca iz ovih porodica nauče da budu paţljivija i tolerantnija.Ako ove rezultate posmatramo kroz prosječne ocjene moţemo zaključiti da je u odnosu na prethodni krug istraţivanja značajnoopao stepen slaganja sa sledećim tvrdnjama:• Roditelji koji podiţu djecu sa smetnjama u razvoju obično u potpunosti moraju da mu podrede ţivot. (prosječna ocjena u avgustu 3.9 a u decembru 3.8).• Ţao mi je porodica u kojima ţivi dijete sa smetnjama u razvoju, jer su ţrtve nesrećnog slučaja. (avgust 4.0 ,decembar 3.7).• Roditelji djece sa smetnjama u razvoju često zauzimaju previše zaštitnički stav prema svom djetetu, što dovodi do izolacije © 2010 Ipsos djeteta od druge djece. (prosječna ocjena u avgustu 3.7 a u decembru 3.5).• U porodicama u kojima odrasta dijete sa smetnjama u razvoju, druga djeca obično bivaju zapostavljena. (prosječna ocjena u avgustu 3.3 a u decembru 3.1).• Za djecu sa smetnjama u razvoju bolje je da borave u specijalizovanim ustanovama nego da ţive u svojim porodicama, jer se tamo nalaze stručnjaci koji su posebno obučeni za rad sa njima. (avgust 3.3 ,decembar 3.0). 38 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 39. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? – Slaţem se ( 4 + 5 ) Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05 Od porodice djeteta sa smetnjama u razvoju se ne moţe 84% očekivati da sve izazove prebrodi sama, neophodna im je podrška šireg društva 85% Druga djeca, koja odrastaju u porodici sa djecom sa smetnjama 80% u razvoju, nauče da budu paţljivija i tolerantnija. 84% Roditelji koji podiţu djecu sa smetnjama u razvoju obično u 77% potpunosti moraju da mu podrede ţivot. 73% Ţao mi je porodica u kojima ţivi dijete sa smetnjama u razvoju, jer 76% su ţrtve nesrećnog slučaja. 68% Roditelji djece sa smetnjama u razvoju često zauzimaju previše 62% zaštitnički stav prema svom djetetu, što dovodi do izolacije djeteta od druge djece. 59% Ako je dijete sa smetnjama u razvoju ostalo bez roditeljskog 51% staranja, bolje je smestiti ga u hraniteljsku porodicu nego u dom. 52% Za djecu sa smetnjama u razvoju bolje je da borave u specijalizovanim ustanovama nego da ţive u svojim porodicama, 46% jer se tamo nalaze stručnjaci koji su posebno obučeni za rad sa 40% Avg 2010 © 2010 Ipsos njima. U porodicama u kojima odrasta dijete sa smetnjama u razvoju, 43% druga djeca obično bivaju zapostavljena. 40% Dec 2010 39Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 40. Ocijenite stepen slaganja sa svakom od pročitanih tvrdnji? – Ne slaţem se ( 1 + 2 ) Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05 Za djecu sa smetnjama u razvoju bolje je da borave u specijalizovanim ustanovama nego da ţive u svojim 29% porodicama, jer se tamo nalaze stručnjaci koji su posebno 34% obučeni za rad sa njima. U porodicama u kojima odrasta dijete sa smetnjama u 22% razvoju, druga djeca obično bivaju zapostavljena. 31% Ako je dijete sa smetnjama u razvoju ostalo bez roditeljskog 18% staranja, bolje je smestiti ga u hraniteljsku porodicu nego u dom. 14% Roditelji djece sa smetnjama u razvoju često zauzimaju 12% previše zaštitnički stav prema svom djetetu, što dovodi do izolacije djeteta od druge djece. 14% Ţao mi je porodica u kojima ţivi dijete sa smetnjama u 7% razvoju, jer su ţrtve nesrećnog slučaja. 14% Od porodice djeteta sa smetnjama u razvoju se ne moţe 6% očekivati da sve izazove prebrodi sama, neophodna im je podrška šireg društva 3% Roditelji koji podiţu djecu sa smetnjama u razvoju obično u 6% © 2010 Ipsos potpunosti moraju da mu podrede ţivot. 7% Avg 2010 Druga djeca, koja odrastaju u porodici sa djecom sa 5% Dec 2010 smetnjama u razvoju, nauče da budu paţljivija i tolerantnija. 4% 40Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 41. Po vašem mišljenju da li bi drţava trebala da pruţi finansijsku pomoć porodicama sa djecom zaostalom u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija 97% Da 89% 1% Ne 4% Avg 2010 Dec 2010 3% Ne zna / Bez odgovora © 2010 Ipsos 8% Statistički značajna razlika na nivou 0.05 41Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 42. INKLUZIJA DJECE SA SMETNJAMA U RAZVOJU U DRUŠTVO © 2010 Ipsos 42Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 43. Kako biste, prema sopstvenim mjerilima, ocijenili uslove za normalan ţivot i razvoj djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori? Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05 Uslovi uopšte ne 12% • U odnosu na prethodni krug postoje 9% istraţivanja, graĎani Crne Gore imaju značajno pozitivnije 32% mišljenje o uslovima za život 2 23% djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori. 45% Sum - 32% • U avgustu je uslove za ţivot djece sa smetnjama ocjenjivalo 45% loše 45% graĎana u decembru je 3 44% iste ocjene dalo svega 32%. 10% • Procenat onih koji su dali Sum + 21% osrednje ocjene gotovo da se Avg 2010 nije promijenio izmeĎu dva 8% talasa istraţivanja. 4 Dec 2010 16% • Dok je u avgustu svega 10% Uslovi su u 2% graĎana smatralo da su uslovi za Prosječna ocjena u avgustu: 2.6 potpunosti ispunjeni 5% ţivot djece sa smetnjama u Crnoj © 2010 Ipsos Prosječna ocjena u decembru: 2.9 Gori dobri u decembru je taj Ne zna / Bez procenat značajno veći (21%). odgovora 3% 43Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 44. Prava djece u Crnoj Gori Baza: Ukupna ciljna populacija Statistički značajna razlika na nivou 0.05 Uopšte se ne 9% Prava djece sa Avg 2010 poštuju 7% 10% smetnjama u razvoju poštuju Uglavnom se ne 24% se u ve?oj mjeri Dec 2010 poštuju 14% nego prava 13% druge djece 33% Sum - 20% Prava djece sa I poštuju se i ne 40% smetnjama u 51% poštuju 39% razvoju poštuju se podjednako 27% kao prava druge 44% Sum + djece 39% Uglavnom se 24% poštuju 34% Prava djece sa smetnjama u 40% 4% razvoju poštuju U potpunosti se Avg 2010 se u manjoj poštuju 5% mjeri nego prava 43% druge djece Ne zna / Bez Dec 2010 odgovora 2%• Procenat graĎana koji smatraju da se prava djece u Crnoj Gori poštuju značajno je porastao.• U avgustu je svega 27% graĎana smatralo da se prava djece u Crnoj Gori poštuju a u decembru je taj procenat značajno veći i iznosi 39%. © 2010 Ipsos• Mišljenja o poštovanju prava djece sa smetnjama u razvoju u odnosu na ostalu djecu su i dalje podijeljena – 44% graĎana smatra da se njihova prava poštuju podjednako kao prava druge djece što je za 7% manje nego u prethodnom talasu,a 43% da se njihova prava poštuju u manjoj mjeri.• Preostalih 13% smatra da se prava djece sa smetnjama u razvoju poštuju više nego prava ostale djece. 44 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 45. Prema onome što znate o toj konvenciji i posmatrajući poloţaj djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori, u kojoj mjeri se, po Vašem mišljenju, u Crnoj Gori poštuju prava djece sa smetnjama u razvoju zagarantovana Konvencijom UN o pravima djeteta? Baza: Ukupna ciljna populacija Baza:oni koji su čuli za UN Konvenciju o pravima deteta Da li ste čuli za Konvenciju Ujedinjenih (78% ukupna ciljna populacija) Nacija (UN) o pravima djeteta? Uopšte se ne 10% poštuju 3% 67% Uglavnom se ne 22% poštuju 13% Da 32% Sum - 78% 16% I poštuju se i ne 44% poštuju se 40% 24% Sum + Avg 2010 42% 33% Dec 2010 Uglavnom se 23% Ne poštuju 37% 22% U potpunosti se 2% Avg 2010 poštuju 4% Dec 2010 Ne zna / Bez odgovora © 2010 Ipsos 2% • 42% graĎana, 18% više nego što je to bio slučaj prije • Za Konvenciju Ujedinjenih nacija čulo je 78% kampanje, smatra da se u Crnoj Gori poštuju prava graĎana, 11% više nego što je to bio slučaj prije djece sa smetnjama u razvoju zagarantovana kampanje. Statistički značajna razlika na nivou 0.05 Konvencijom UN o pravima djeteta 45Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 46. Šta je, po Vašem mišljenju, najbolji način da se pomogone djeci sa smetnjama u razvoju, da im se olakša ţivot u našem društvu? Baza: Ukupna ciljna populacija Sva djeca sa smetnjama u razvoju treba 40% da budu zbrinuta u specijalnim • Pozitivan stav prema institucionalnoj ustanovama, sa posebno obučenim zaštiti djece sa smetnjama u razvoju je osobljem i aktivnostima prilagoĎenim 21% značajno smanjen nakon kampanje. njihovim mogućnostima Tako, kao najbolji način da se pomogne djeci sa smetnjama u razvoju kroz njihovo Samo manjina teţih slučajeva djece sa smetnjama u razvoju treba da bude zbrinjavanje u posebnim institucijama u avustu 30% zbrinuta u specijalnim ustanovama, a je navelo 40% graĎana a u decembru je tajvećina djece sa smetnjama u razvoju treba procenat značajno opao i sada iznosi 21%. da bude uključena u sve redovne 43% aktivnosti, zajedno sa drugim graĎanima • Dok je u prethodnom krugu 30% graĎana smatralo da bi institucionalno zbrinjavanjeSva djeca sa smetnjama u razvoju treba da 13% trebalo da bude rezervisano samo za manji ţive zajedno sa drugim ljudima (ne u broj težih slučajeva, dok većina treba da specijalizovanim institucijama) i da se, bude uključena u sve društvene aktivnosti koliko mogu, prilagode ţivotu u društvu 17% nakon kampanje je taj procenat značajno porastao i sada iznosi 43%. Avg 2010 Šire društvo bi, prije svega, trebalo da se 12% • 17% graĎana smatra da sva djeca sa prilagodi djeci sa smetnjama u razvoju, Dec 2010 smetnjama u razvoju treba da budu kako bi se ona što lakše uključila u uključena u društvo i da mu se prilagode, u svakodnevni ţivot 18% okviru svojih mogućnosti (4% više nego u avgustu). © 2010 Ipsos 5% • 18% graĎana smatra da šire društvo treba Ne zna / Bez odgovora da krene u susret ovoj djeci i da se 1% prilagoĎava njihovim specifičnostima(6% više nego u avgustu). Statistički značajna razlika na nivou 0.05 46Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 47. EFEKTI KAMPANJE © 2010 Ipsos 47Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 48. Da li ste u prethodna 3 mjeseca, tj. od početka septembra, primijetili neke kampanje vezane za djecu sa smetnjama u razvoju, bilo na televiziji, radiju, novinama, bilbordima, kroz promociju javnih ličnosti ili intervjue? Baza: Ukupna ciljna populacija Ne 30% • Na pitanje da li su u prethodna 3 mjeseca primijetili neku kampanju vezanu za rani razvoj djece, 70% ispitivane populacije je odgovarilo potvrdno. Da 70% © 2010 Ipsos 48Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 49. Da li se sećate ko je pokretač/ ko su pokretači inicijatori ove kampanje? Višestruki odgovori; Baza: Oni koji su primetili u prethodna 3 mjeseca, tj. od početka septembra, primijetili neke kampanje vezane za djecu sa smetnjama u razvoju, bilo na televiziji, radiju, novinama, bilbordima, kroz promociju javnih ličnosti ili intervjue: (70% ukupna ciljna populacija) 58% Unicef 61% 13% Podgorica 5% Vlada Crne Gore 19% 6% 1% NGO 8% 45% Unicef Udruţenje roditelja dece sa 34% 7% smetnjama u razvoju Primorje 23% 20% Vlada Crne Gore EU 2% 3% Stratum NGO 69% Mediji, novine, TV 1% 26% Sjevero- 10% Udruţenje roditelja dece 1% zapad Sponzori/privatne osobe sa smetnjama u razvoju 6% 2% Udruţenje invalida (gluvi, slepi) 1% Evropska unija 67% © 2010 Ipsos 9% Ostali odgovoti 2% Istok 0% 0% Ne zna / Bez odgovora 27% 0% 49Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 50. Unicef, Vlada Crne Gore, Delegacija Evropske unije i Udruţenja roditelja djece sa smetnjama u razvoju su u prethodna 3 mjeseca, tj. od početka septembra imali kampanju vezanu za djecu sa smatnjama u razvoju „Govorimo o mogućnostima“. Da li ste primijetili ovu Unicefovu kampanju? Baza: Ukupna ciljna populacija Ne 29% • I na promptno pitanje da li su vidjeli kampanju Unicefa, Vlade Crne Gore, Delegacije Evropske unije i Udruženja roditelja djece sa smetnjama u razvoju gotovo identičan procenat ispitanika je odgovorio potvrdno, tačnije njih 71%. Da 71% © 2010 Ipsos 50Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 51. Da li se sjećate nekog slogana, poruke iz ove kampanje? Višestruki odgovori; Baza: oni koli su primetili ovu kampanju UNICEF-a (71% ukupna ciljna populacija) Govorimo o mogućnostima 13% Gdje mnogi vide teret, mi vidimo ljubav/ sreću 10% Gdje mnogi vide teškoće, mi vidimo mogućnosti 10% • Slogan „Govorimo o mogućnostima“ Gdje mnogi vide slabost, mi vidimo snagu 5% spontano navodi najveći broj graĎanja, njih Gdje mnogi vide prepreke, mi vidimo prijateljstvo 3% 13%. Ljubav/ pruţimo im ljubav 2% • Drugo i treće mjesto dele slogani „Gdje Pridruţite nam se 2% mnogi vide teret, mi vidimo ljubav/sreću“ i Prijateljstvo/ pruţimo im prijateljstvo 2% „Gdje mnogi vide teškoće, mi vidimo mogućnosti“. Ove slogane je spontano Ista prava 2% navelo po 10% graĎana. Iste mogućnosti za sve 2% Gdje drugi vide slabost, mi vidimo hrabrost 1% • Na četvrtom mjestu je slogan „Gdje mnogi vide slabost, mi vidimo hrabrost“ (5%) a na UNICEF 1% petom mjestu se nalazi slogan „Gdje Pruţiti im šansu/ uključiti ih u društvo 1% mnogi vide prepreke, mi vidimo Snaga 1% prijateljstvo“.Roditelji dece sa smetnjama u razvoju, ponosni su na svoju decu 1% • 56% graĎana od onih koji su primjetili Pruţimo im pomoć 1% kampanju Unicefa nije moglo da se sjeti ni Pruţite im ruku 1% jednog slogana © 2010 Ipsos Sreća 1% Gdje drugi vide prepreke, mi vidimo budućnost 1% Ostali odgovori 2% Ne zna / Bez odgovora 56% 51 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 52. Da li je bilo koja od ovih ključnih poruka pokrivena u okviru ove kampanje? Baza: Ukupna ciljna populacija Ne Da Gdje mnogi vide teškoće, mi vidimo mogućnosti - Umjesto da vidimo teškoće, treba da vidimo mogućnosti za djecu sa smetnjama u razvoju, 45 55 uključujući onu koja trenutno borave u institucijama, da se dostojanstveno razviju do punog potencijala. Roditelji djece sa smetnjama u razvoju ponosni su na svoju djecu. Ona ne odustaju i bore se za svaki novi korak. Prihvatanje i razumijevanje od 54 46 drugih roditelja, njihovih vršnjaka i zajednice predstavljaju im veliku podršku. Pridruţite nam se da zajednoGdje mnogi vide teret, mi vidimo ljubav/sreću - Umjesto da saţalijevamoporodice sa djecom sa smetnjama u razvoju, treba da im se divimo zbog 57 43 njihove ljubavi i snage, i da ih podrţimo.Gdje mnogi vide prepreke, mi vidimo prijateljstvo - Umjesto da mislimo o preprekama, treba da njegujemo i razvijemo prijateljstvo. Treba da 59 41 podstičemo djecu sa i bez smetnji u razvoju da budu prijatelji, da se igraju zajedno i da idu zajedno u školu. © 2010 Ipsos Gdje mnogi vide slabost, mi vidimo snagu - Ako vidimo slabost i teret, 60 40 treba da pogledamo malo bolje i da vidimo hrabrost i ljubav. 52 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 53. Gdje ste, na kojim mjestima i u kojim medijima, videli ili čuli za ovu kampanju? Višestruki odgovori; Baza: oni koji su čuli bilo koju od ovih poruka (66% ukupna ciljna populacija) TV reklama (spot) 77% Bilbordi i ulični posteri 40% TV emisija (vesti, prilozi ili 29% posebne emisije) Reklama u novinama 24% • Najveći broj graĎana je Članak u novinama 17% vidio emitovani tv spot (77% od svih koji su čuli za neki od slogana iz Radio emisija (vesti, prilozi ili kampanje), a zatim putem 11% posebne emisije) bilborda (40% od svih graĎana koji su čuli za neki Bioskop Ster Cinema u od slogana iz kampanje). 2% Podgorici © 2010 Ipsos Ostali odgovori 0% Ne zna / Bez odgovora 1% 53Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 54. Na kojim TV stanicama ste vidjeli emisije, priloge, vijesti ili reklamu (spot) o kampanji „Govorimo o mogućnostima“? Višestruki odgovori; Baza: oni koji su čuli o kampanji na TV-u (60% ukupna ciljna populacija) TV Crna Gora (1 48% 46% program) 23% Podgorica 29% TV In 28% 18% 6% TV Atlas 22% TV Pink 46% 21% Montenegro 18% TV Crna Gora (1 Primorje 21% program) TV Crna Gora (2 13% program) 15% TV In 32% Stratum TV Vijesti 12% TV Atlas 50% TV Pink Montenegro TV Elmag 4% 26% Sjevero- TV Crna Gora (2 18% zapad program) TV Montena 1% 15% 15% Pro TV 0% 36% © 2010 Ipsos 48% Drugo 3% Istok 12% Ne zna / Bez 41% 7% odgovora 7% 54Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 55. Na kojim radio stanicama ste čuli emisije, priloge ili vijesti o kampanji „Govorimo o mogućnostima“? Višestruki odgovori; Baza: oni koji su čuli o kampanji na radio stanicama (8% ukupna ciljna populacija) Radio Crna Gora/ 47% Podgorica Radio Elmag 25% Radio D+ 14% Radio Antena M 10% Radio D 8% Radio Delfin 6% Radio Fokus, Bijelo Polje 5% Radio Montena 1% © 2010 Ipsos Drugo 7% Ne zna / Bez odgovora 4% 55Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 56. U kojim novinama ste pročitali članke ili videli reklamu u kojima se pominje kampanja „Govorimo o mogućnostima“? Višestruki odgovori; Baza: oni koji su čuli o kampanji iz novina (23% ukupna ciljna populacija) 43% Vijesti 51% 44% Urban 20% Dan 46% Vijesti 5% Dan 9% Tip naselja Pobjeda Pobjeda 24% 63% Monitor Ne zna / Bez 49% odgovora Monitor 5% Ostalo 29% 6% © 2010 Ipsos Ne zna / Bez 6% 1% odgovora 56Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 57. TV KAMPANJA © 2010 Ipsos 57Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 58. Da li ste primetili TV reklamu, u okviru kampanje koju je pokrenuo Unicef, u kojoj se Kakav Vam je opšti utisak o ovoj pojavljuje DIJETE SA SMETNJAMA U reklami? RAZVOJU U PORODIČNOM OKRUŢENJU. Baza: Ukupna ciljna populacija Baza: Oni koji su primetili reklamu (67% ukupna ciljna populacija) Veoma loš 1% • Opšti utisak o ovom spotu je negativan samo za 2% onih koji su je Ne Uglavnom loš 1% primijetili, dok je za 75% 33% on pozitivan (za 28% je u izrazito pozitivan). Sum - 2% Niti dobar niti 11% loš Sum + 75% Da 67% Uglavnom 48% dobar Veoma dobar 28% © 2010 Ipsos • Dvije trećine graĎana je primjetilo tv spot u kom se Ne zna / Bez pojavljuje djete sa smetnjama u razvoju u 12% odgovora porodičnom okruženju. 58Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 59. Zašto tako mislite? Šta je najviše uticalo na to da ova reklama ostavi loš utisak na vas? Višestruki odgovori; Baza: ako je generalni utisak o ovoj TV reklami bio loš (50% ukupna ciljna populacija) Skretanje paţnje/ angaţovanje društva 17% Pomoć/ paţnja/ briga o toj deci 13% 17% Pozitivan utisak, dobro osmišljeno 11% 8% Promoviše ljubav, humanost, prihvatanje 10% Urban 13% Skretanje paţnje/ angaţovanje Roditeljska ljubav/ briga 9% društva Ubedljiva, realna, edukativna poruka 4% 9% Pomoć/ paţnja/ briga o toj Hrabrost, snaga, borbenost dece/ porodice 4% deciUključivanje dece u društvo/ ravnopravnost u 9% Tip naselja 4% društvu Pozitivan utisak, dobro Deca koja učestvuju u kampanji 3% osmišljeno Borba za prava dece 3% 16% Promoviše ljubav, humanost, Porodica kao bitan faktor/ potreba da deca 3% prihvatanje ţive u porodici 23% Dirljivost/ saţaljenje 2% Roditeljska ljubav/ briga Mogućnosti dece/ način da dokaţu svoje 2% 6% sposobnosti Ostalo Optimizam/ vesela atmosfera 1% © 2010 Ipsos 12% Ostali odgovori 0% Ništa 0% 9% Ne zna / Bez odgovora 21% 59Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 60. KAMPANJA - DOGAĐAJI © 2010 Ipsos 60Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 61. Da li ste ispratili ili čuli neku vijest ili prilog u vezi sa nekim od tih događaja koji su organizovani u sklopu kampanje „Govorimo o mogućnostima“ Baza: Ukupna ciljna populacija Baza: oni koji su ispratili ili čuli neku vijest ili prilog u vezi sa nekim od tih dogaĎaja koji su organizovani u sklopu kampanje „Govorimo o mogućnostima“ (66% ukupna ciljna populacija) Kakav Vam je opšti utisak o ovim događajima? Ne 34% Veoma loš 0% • Ovi dogaĎaji su ostavili veoma pozitivan utisak na graĎane. Uglavnom loš 1% 86% od svih koji su ispratili ili čuli neku vijest u vezi sa ovim dogaĎajima iste pozitivno Sum - 1% ocjenjuje. Niti dobar niti loš 12% Da Sum + 86% 66% Uglavnom dobar 50% Veoma dobar 35% © 2010 Ipsos • Dvije trećine populacije je ispratilo ili čulo neku vijest ili prilog u vezi sa nekim od dogaĎaja koji su Ne zna / Bez organizovani u sklopu kampanje „Govorimo o odgovora 1% mogućnostima“. 61Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 62. KAMPANJA PREKO BILBORDA ILI REKLAMA U NOVINAMA © 2010 Ipsos 62Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 63. Bilbordi - ulični panoi ili reklame u novinama - Poznatost i opšti utisak (septembar) Baza: oni koji su primetili bilo koju od sledećih Baza: Ukupna ciljna populacija reklama na bilbordima/uličnim panoima ili u novinama Nepovoljan ( 1 + 2 ) Povoljan ( 4 + 5 ) Pritruţite nam se-Logo 42% 4% 83% Prosjek: 4,45 Teret-ljubav 2 devojčice 41% 1% 84% Prosjek: 4,43 Teaser 41% 4% 88% Prosjek: : 4,49 Teškoće-mogućnost bazen 40% 2% 87% Prosjek: 4,48 Prepreke-prijateljstvo 3 momka 37% 4% 81% Prosjek: : 4,35 Teret-ljubav majke i djeteta 35% 2% 80% Prosjek: 4,38 Teškoće-mogućnost klavir 34% 4% 85% Prosjek: 4,43 Teret-ljubav oca i kćer 33% 3% 83% Prosjek: : 4,38 © 2010 Ipsos Prepreke-prijateljstvo balerine 32% 3% 80% Prosjek: : 4,36 Teret-ljubav majke i sina 31% 5% 83% Prosjek: : 4,30 63Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 64. Bilbordi - ulični panoi ili reklame u novinama - Poznatost i opšti utisak (oktobar) Baza: oni koji su primetili bilo koju od sledećih Baza: Ukupna ciljna populacija reklama na bilbordima/uličnim panoima ili u novinama Nepovoljan ( 1 + 2 ) Povoljan ( 4 + 5 ) Pritruţite nam se 46% 1% 87% Prosjek: : 4,51 Govorimo o mogućnostima- 39% 2% 85% Prosjek: 4,44 mikrofon, bazen Prepreke- mogućnosti-3 34% 4% 80% Prosjek: : 4,41 djeteta Teret-ljubav- 33% 3% 82% porodica Prosjek: 4,40 Slabost-hrabrost- majka sa djetetom 33% 3% 82% Prosjek: 4,40 u naručju Prepreke- prijateljstvo- 31% 2% 82% Prosjek: 4,37 rodjendan Teret-ljubav majka © 2010 Ipsos i djete 30% 3% 83% Prosjek: : 4,42 Teškoća-snaga- djevojka 28% 1% 81% Prosjek: 4,44 64Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 65. Bilbordi - ulični panoi ili reklame u novinama - Poznatost i opšti utisak (novembar) Baza: oni koji su primetili bilo koju od sledećih Baza: Ukupna ciljna populacija reklama na bilbordima/uličnim panoima ili u novinama Nepovoljan ( 1 + 2 ) Povoljan ( 4 + 5 ) Pridruţite nam se 46% 4% 84% Prosjek: : 4,48 Teškoce-mogućnosti-dječak čita 35% 2% 87% Prosjek: : 4,52 Teret-ljubav-majka i sin 32% 4% 81% Prosjek: 4,38 Teškoće-mogućnosti-djeca u školi 32% 2% 82% Prosjek: 4,45 Teškoće-mogućnosti-majka sa dvoje djece 31% 2% 82% Prosjek: 4,43 Prepreke-prijateljstvo-djeca na igralištu 31% 2% 82% Prosjek: 4,45 Teret-sreća-otac i kćerka 31% 4% 81% Prosjek: 4,37 Prepreke-prijateljstvo-2-dječaka 30% 3% 82% Prosjek: 4,43 © 2010 Ipsos Teret-ljubav-otac i sin 29% 3% 81% Prosjek: 4,43 Prepreke-prijateljstvo-3-djevojke 27% 1% 81% Prosjek: 4,37 65Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 66. Bilbordi - ulični panoi ili reklame u novinama - Vidljivost Baza: Ukupna ciljna populacija Ne 27% • 73% graĎana Crne Gore je vidjelo makar jedan bilbord ili reklamu u novinama koji su korišćen u ovoj kampanji” • Bilborde su vidjeli u nešto manjoj mjeri osobe koje imaju 65 ili više godina, oni koji žive u sjevero-zapadnom dijelu Crne Gore kao i oni koji žive u prigradskim i seoskim naseljima. Da 73% © 2009 Ipsos 66Opinion poll on social inclusion of children with disability in Montenegro
  • 67. Bilbordi - ulični panoi ili reklame u novinama - Vidljivost Baza: Ukupna ciljna populacija Prihod po članu Total Pol Starost Obrazovanje Region Tip naselja domaćinstva Više od 200 Obrazovanj 101-200 € Podgorica Osnovna i Odbija da odgovori Do 100€ Primorje Sjevero- e u toku Srednja Ţenski Ostalo visoka zapad Muški 18-29 30-39 40-49 50-64 Viša i Grad Istok niţa 65+ € N 1039 494 545 280 193 198 226 142 261 486 194 98 245 296 324 174 310 172 335 222 629 410 sig 0.20 0.00 0.00 0.01 0.00 0.00 Da 72.6 71 74 75 71 87 70 54 60 77 78 74 72 77 75 63 87 75 59 71 77 66 Ne 27.4 29 26 25 29 13 30 46 40 23 22 26 28 23 25 37 13 25 41 29 23 34 Total 100% Da li poznajete neko dijete sa Total Da li imate dijecu u domaćinstvu? Koliko ste informisani o djeci sa smetnjama u razvoju? smetnjama u razvoju? ništa ili malo mnogo ili Ne znaju ponešto mnogo veoma Znaju Znaju Da Ne Da Ne N 1039 427 612 707 332 418 471 149 sig 0.49 0.00 0.00 Da 72.6 74 72 78 61 59 79 91 Ne 27.4 26 28 22 39 41 21 09 Total 100% © 2009 Ipsos 67Opinion poll on social inclusion of children with disability in Montenegro
  • 68. Bilbordi - ulični panoi ili reklame u novinama - Poznatost i opšti utisak Od svih bilborda koji su bili dio kampanje najveću paţnju je privukao bilbord “Pridruţite nam se.” Svi bilbordi su ostavili dobar opšti utisak, Najbolju budući da preko 80% prosječnu ocjenu (4,52) onih koji su ih primijetili je dobio bilbord na kom je daje pozitivne ocjene se nalazi dječak koji čita, (4 i 5 na skali od 1 do 5). zatim slijedi bilbord 73% graĎana Crne Gore “Pridruţite nam se” (4.51). je vidjelo makar jedan bilbord © 2010 Ipsos koji je korišćen u ovoj kampanji” 68Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 69. Vidljivost kampanje “Govorimo o mogućnostima”Baza: Ukupna ciljna populacija 16% • 84% graĎana Crne Gore je ispratilo barem neki dio kampanje “Govorimo o mogućnostima” • Kampanju je primjetilo 97% graĎana Podgorice, 82% onih koji ţive na primorju, 70% onih koji ţive na sjevero-zapadu zemlje i 87% u istočnom dijelu. • Kampanju su u nešto manjoj mjeri primjetili oni koji imaju 65 ili više navršenih godina, oni sa 84% završenom osnovnom školom ili niţe. © 2010 Ipsos 69Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 70. Vidljivost kampanje “Govorimo o mogućnostima” Baza: Ukupna ciljna populacija Prihod po članu Total Pol Starost Obrazovanje Region Tip naselja domaćinstva Više od 200 Obrazovanj 101-200 € Podgorica Osnovna i Odbija da odgovori Do 100€ Primorje Sjevero- e u toku Srednja Ţenski Ostalo visoka zapad Muški 18-29 30-39 40-49 50-64 Viša i Grad Istok niţa 65+ € N 1039 494 545 280 193 198 226 142 261 486 194 98 245 296 324 174 310 172 335 222 629 410 sig 0.47 0.00 0.00 0.05 0.00 0.02 Da 83.8 83 85 86 81 92 85 70 75 87 86 87 82 83 88 79 97 82 70 87 86 80 Ne 16.2 17 15 14 19 08 15 30 25 13 14 13 18 17 12 21 03 18 30 13 14 20 Total 100% Da li poznajete neko dijete sa Total Da li imate dijecu u domaćinstvu? Koliko ste informisani o djeci sa smetnjama u razvoju? smetnjama u razvoju? ništa ili malo mnogo ili Ne znaju ponešto mnogo veoma Znaju Znaju Da Ne Da Ne N 1039 427 612 707 332 418 471 149 sig 0.43 0.00 0.00 Da 83.8 85 83 87 77 73 89 96 Ne 16.2 15 17 13 23 27 11 04 Total 100% © 2010 Ipsos 70Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 71. Da li ste u okviru ove kampanje čuli neke podatke o istraţivanjima koje je Unicef uradio u avgustu mjesecu, npr. procenat građana koji bi prihavatili da djete sa smetnjama u razvoju ide u istu školu koju pohađa i njihovo djete ili procenat građana kojima ne bi smetalo da dijete sa smetnjama u razvoju bude najbolji prijatelj njegovom djetetu? Baza: Ukupna ciljna populacija Ne zna / Bez odgovora 6% • Svaki treći stanovnik Crne Gore je čuo makar neki podatak o istraživanjima koje je Unicef Da sproveo u avgustu mjesecu, npr. 34% procenat graĎana koji bi prihavatili da djete sa smetnjama u razvoju ide u istu školu koju pohaĎa i njihovo djete ili procenat graĎana kojima ne bi smetalo da dijete sa smetnjama u razvoju bude najbolji prijatelj njegovom djetetu. Ne © 2010 Ipsos 60% 71Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 72. IMIDŢ KAMPANJE © 2010 Ipsos 72Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 73. Generalno, koliko mislite da Vam je ova nedavna Unicefova kampanja „Govorimo o mogućnostima“ koja se odnosila na djecu sa smetnjama u razvoju privukla paţnju? Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) Veoma mi je privukla paţnju 20% Uglavnom mi je privukla 50% paţnju Sum + 70% Niti mi je privukla paţnju niti 21% • 70% graĎana Crne Gore misli da im je nedavna nije Unicefova kampanja „Govorimo o mogućnostima“ koja se odnosila na djecu sa smetnjama u razvoju privukla pažnju Sum - 9% • Nasuprot njima, 9% smatra da im kampanja “Govorimo o mogućnostima” nije privukla paţnju. Uglavnom mi nije privukla 7% • Može se reći da je kampanja u manjoj mjeri paţnju privukla pažnju osobama koje žive na istoku © 2010 Ipsos Crne Gore kao i onima koji nemaju djecu. Uopšte mi nije privukla 2% paţnju 73Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 74. Koliko Vam se generalno dopala ova kampanja? Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) Veoma mi se dopala 28% Uglavnom mi se dopala 51% Sum + 80% Niti mi se dopala, niti mi se • Kampanja “Govorimo o mogućnostima” 15% nije dopala je, generalno gledano, ostavila veoma pozitivan utisak na graĎane Crne Gore (80%). Sum - 5% • Samo 5% populacije kaţe da im se kampanja nije dopala. Uglavnom mi se nije dopala 4% • GraĎani koji žive u ruralnim ili prigradskim naseljima daju nešto više © 2010 Ipsos ocjene kampanji. Suprotno njima, niže ocjene su dali oni koji žive u urbanim Uopšte mi se nije dopala 1% naseljima i istočnom dijelu Crne Gore. 74Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 75. Da li ste tokom kampanje saznali nešto novo, o čemu ranije niste razmišljali ili što niste znali, kada su u pitanju djeca sa smetnjama u razvoju i njihova uključenost u zajednicu? Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) “GraĎani koji imaju od 18 do Saznao/la sam dosta novih 29 godina i oni koji ţive u 11% sjevero-zapadnom dijelu Crne stvari Gore u većoj mjeri navode da su saznali nešto novo” Saznao/la sam ponešto novo 24% Sum + 35% “GraĎani koji 65+ godina, oni koji imaju završenu osnovnu školu ili niţe I oni koji ţive u istočnom dijelu Crne Gore u Niti sam saznao/la niti nisam manjojmjeri navode da su 16% saznao/la nešto novo saznali nešto novo” Sum - 49%Uglavnom nisam saznao/la ništa 10% novo © 2010 Ipsos Ništa novo nisam saznao/la 39% 75Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 76. Šta je to novo što ste saznali iz ove kampanje? Višestruki odgovori; Baza: oni koji su saznali nešto novo tokom kampanje (57% ciljne populacije) Veće interesovanje/ briga/ podrška društva 12% O ţivotu/ potrebama/ problemima dece/ njihovih porodica 9% Način uključivanja u društvo/ ravnopravnost 7% O njihovim mogućnostima/ sposobnostima 6% Način na koji im pomoći, pruţiti podršku 5% Ništa posebno/ ono što se znalo i ranije 5% Treba da idu u školu/ druţe se/ rade sa ostalom decom 3% Broj/ procenat te dece u Crnoj Gori 3% Informacije o pokretanju/ uspehu kampanje 3% Postojanje organizacija, akcija, radionica, centara 3% Odnos prema njima/ način ophodjenja/ poloţaj u društvu 2% Ima dosta ljudi koji su im posvećeni/ ţele da pomognu 2% O radu UNICEF-a u ovoj kampanji 2% © 2010 Ipsos O pravima dece/ koja su, kolika njihova prava 2% Tolerancija, prihvatanje, ljubav, bez predrasuda 2% Ne zna / Bez odgovora 36% 76Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 77. Generalno, koliko mislite da je ova Unicefova kampanja uticala na Vas da ozbiljno razmislite o djeci sa smetnjama u razvoju i odnosu društva prema njima? Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) Veoma je uticala 16% • 63% graĎana Crne Gore kaţe da je Unicefova kampanja “Govorimo o Uglavnom je mogućnostima” uticala na njih da 47% uticala ozbiljno razmisle o djeci sa smetnjama u razvoju i odnosu društva prema Sum + 63% njima. To su češće oni koji ţive u ruralnim i prigradskim naseljima, oni Niti je uticala niti koji imaju od 50 do 64 godine, oni koji 21% nije uticala imaju djecu ili ţive na sjevero-zapadu zemlje. Sum - 14% • S druge strane 16% kaţe da kampanja Uglavnom nije nije imala uticaja na njih (to češće 9% kaţu graĎani koji imaju od 18 do 29 uticala godine i 65 ili više, kao i oni koji ţive u Nije uopšte urbanim naseljima, i u istočnom dijelu 5% uticala zemlje) © 2010 Ipsos Ne zna / Bez 2% odgovora 77Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 78. Da li je ova kampanja uticala da promijenite neke vaše stavove kada su Moţete li mi reći koje stavove ste promijenili? u pitanju djeca sa smetnjama u razvoju?Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ Višestruki odgovori; Baza: oni koji su promijenili svoje(84% ciljne populacije) (14% ukupna ciljna populacija) Uticala je da Nije uticala uopšte jer promijenim se sve što sam vidio u neke svoje kampanji podudara sa Treba im pruţiti veću podršku, mojim stavovima o 24% stavove paţnju, pomoć pravilnom odnosu prema Ravnopravnost, prihvatanje, 16% poštovanje njihovih prava 14% Bolje razumijevanje, ophodjenje, 11% promjena svijesti, više znanja Nije uticala, moji stavovi se donekle razlikuju Više ljubavi, poštovanja prema njima 9% ali ne mislim da 22% treba da ih 64% Stav o pohadjanju redovne škole/ 7% mijenjam druţenja sa vršnjacima O njihovim mogućnostima/ 7% prevazilaţenju hendikepa Veća podrška cijelog društva/ 6% drţave/ institucija• Kampanja “Govorimo o mogućnostima” je na 14% graĎana Mogućnost da se uklope u društvo 6% uticala tako da promjene neke svoje stavove o djeci sa smetnjama u razvoju. To su češće graĎani koji ţive u Više razmišljanja/ interesovanja o toj 5% sjevero-zapadnom dijelu Crne Gore kao i oni koji imaju djeci djecu a značajno rjeĎe oni koji imaju 65 ili više godina. Način/ teţina podizanja djece sa 2%• 22% kaţe da kampanja na njih nije uticala, jer se njihovi posebnim potrebama stavovi donekle razlikuju ali ne misle da treba da ih O ţivotu u porodici, umjesto u 2% © 2010 Ipsos mijenjaju. Sa ovim stavom se češće slaţu graĎani koji ţive specijalnim ustanovama u istočnom dijelu Crnje Gore. Drugo 3%• Čak 64% smatra da kampanja na njih nije uticala uopšte jer se sve što su vidjeli u kampanji podudara sa njihovim stavovima o pravilnom odnosu prema djeci sa smetnjama Ne zna / Bez odgovora 21% u razvoju 78 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 79. Generalno gledano, kada mislite o Unicefovoj kampanji „Govorimo o mogućnostima“ čega se najviše sjećate iz te kampanje? Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) Djeca/ lica djece/ slike djece 10% Porodica/ ljubav, briga porodice 7% Osmjeh/ veselost/ radost djece 6% Reklame 6% Paţnja/ briga o djeci 5% Druţenje/ igra djece 4% Sve 3% Skretanje paţnje/ buĎenje svjesti društva 3% TV reklame 3% Dječak ( u bazenu, za klavirom, sa loptom) 2% • Kada je sjećanje na kampanju Bilbordi 2% “Govorimo o mogućnostima” graĎani Dobra ideja, pokretanje, organizacija kampanje 2% najviše pamte lica, slike, osmjeh, veselost i radost Sloga, ljubav, prijateljstvo 2% djece, porodica, ljubav i brigu porodice. © 2010 Ipsos Podrška, prijateljstvo zdrave djece 2% Slogani, poruke 2% Mogućnosti, sposobnosti te djece 2% 79Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 80. Šta vam se najvise dopalo? Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) Sve 15% 8% Osmeh/ veselost/ radost djece 8% 3% Paţnja/ briga o djeci 6% Podgorica 2% Skretanje paţnje/ budjenje svjesti 4% 5% društva 9% Sve Slogani, poruke 5% Djeca/ lica djece/ slike djece 5% 12% Druţenje/ igra djece 4% 3% Osmjeh/ veselost/ Reklame 4% Primorje 9% radost djece Dobra ideja, pokretanje, 3% 3% organizacija kampanje 4% Stratum Sloga, ljubav, prijateljstvo 3% Paţnja/ briga o djeci Da su ravnopravni/ prihva?eni/ 3% 16% uklju?eni u društvo Volja, snaga, hrabrost, borba 3% 2% Sjevero- 8% Skretanje paţnje/ Porodica/ ljubav, briga porodice 2% zapad budjenje svjesti društva 7% Podrška, prijateljstvo zdrave djece 1% 2% Slike 1% Djeca/ lica djece/ slike Majka i dijete, majka koja pomaţe djece 1% 15% svom djetetu Bilbordi 1% 21% Istok 5% Ne zna / Bez odgovora 37% 3% © 2010 Ipsos• 15% graĎana kaže da im se u kampanji “Govorimo o mogućnostima” sve dopalo. 2%• Osmjeh, veselost, radost djece naglašava 8%, pažnju i brigu o djeci 6% a skretanje pažnje i buĎenje svjesti društva 5%, a čak 37 nije znalo kako da odgovori na ovo pitanje.• Osmjeh, veselost, radost djece su najzastupljeniji na istoku Crne Gore, pažnja i briga o djeci u većoj mjeri ističu na primorju nego što je to slučaj u drugim djelovima Crne Gore, a djecu, lica djece i slogane u Podgorici 80 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 81. Šta bi vi promijenili kad ova sama kampanja u pitanju? Šta biste uradili drugačije? Višestruki odgovori; Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) Više akcija, veće, duţe kampanje 4% Veća zastupljenost u medijima 3% Lično bi se uključili da sam u mogućnosti 2% • Čak 50% graĎana kaže da ništa ne bi mijenjali u kampanji “Govorimo Uključiti veći broj djece, gradova, radionica, ustanova 1% o mogućnostima”. Uključenje većeg broja ljudi, institucija, drţave 1% • 37% ne zna šta bi promijenilo Više brige, paţnje, pomoći 1% • 4% navodi veću prisutnost u medijima a 3% više akcija, veće, duže kampanje Više konkretnih akcija, djela a ne riječi 0% Više finansijskih sredstava, ulaganja, donacija 0% Veća razumljivost/ pribliţiti običnim ljudima 0% Ostali odgovori 1% © 2010 Ipsos Ništa 50% Ne zna / Bez odgovora 37% 81Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 82. UNICEF © 2010 Ipsos 82Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 83. Da li znate čime se bavi Unicef? Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Dječija prava ( zaštita, promocija prava dece) 49% Briga o djeci/ pomoć djeci/ zaštita djece 25% Pruţanje pomoći ( ugroţeni, siromašni, bolesni...) 5% • Gotovo 75% graĎana je odgovorilo da se Unicef bavi dječijim pravima Humanitarni rad 4% (zaštitom, promocijom prava djece), brigom o djeci/ zaštitom djece Zaštita ljudskih prava 2% • Ipak, 20%, ili drugim riječima, svaki peti, nisu znali da Zaštita/ briga o djeci sa posebnim potrebama 2% kažu čime se Unicef bavi, najčešće oni koji imaju završenu osnovnu školu ili niže i oni koji imaju 65 ili Pomoć ugroţenoj djeci ( gladna, bolesna...) 2% više godina. © 2010 Ipsos Ne zna / Bez odgovora 20% Ostali odgovori 1% 83Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 84. Unicef je agencija Ujedinjenih nacija koja se bavi promocijom i zaštitom prava djece. Na osnovu onog što ste do sada čuli ili znate o Unicefu da li biste rekli da o ovoj organizaciji imate veoma nepovoljno mišljenje, uglavnom nepovoljno mišljenje, niti povoljno niti nepovoljno mišljenje, uglavnom povoljno mišljenje ili imate veoma povoljno mišljenje? Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) Baza: Ukupna ciljna populacija Veoma nepovoljno mišljenje 4% 3%Uglavnom nepovoljno mišljenje 1% Urban Sum + 5% 77% Tip naselja Niti povoljno niti nepovoljno 6% mišljenje Sum + Sum - 80% Sum - 7% Uglavnom povoljno mišljenje 31% Ostalo Veoma povoljno mišljenje 49% 86% Ne zna / Bez odgovora 9% • 80% graĎana ima povoljno mišljenje o Unicefu a svega 5% nepovoljno. • O Unicefu žene (prosječna ocjena 4.4) imaju nešto povoljnije mišljenje od muškaraca (4.3). Kad su starosne © 2010 Ipsos kategorije u pitanju najpovoljnije mišljenje imaju oni sa navršenih 65 godina ili više (4.6) a oni od 18 do 29 nešto manje od ostalih kategorija(4.2). GraĎani koji žive na istoku imaju najpovoljnije mišljenje o Unicefu (prosječna ocjena 4.6) a u Podgorici nešto manje od ostalih djelova Crne Gore (4.1). TakoĎe, povoljnije mišljenje o Unicefu imaju oni graĎani koji poznaju neko djete sa smetnjama u razvoju – njihova prosječna ocjena je 4.4 dok je prosječna ocjena onih koji ne poznaju djecu sa smetnjama u razvoju 4.2. 84Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 85. UTICAJ KAMPANJE NA GRAĐANE KOJI SU JE VIDJELI Baza: oni koji su primjetili kampanju „Govorimo o mogučnostima“ (84% ciljne populacije) Kampanja “Govorimo o mogućnostima” je uticala tako da sam promjenio/la neke svoje stavove o djeci sa smetnjama u razvoju 14% Kampanja “Govorimo o Kampanja „Govorimo omogućnostima” uticala na 63% 70% mogućnostima“ koja semene da ozbiljno razmislim odnosila na djecu sa © 2010 Ipsos o djeci sa smetnjama u smetnjama u razvoju mi razvoju i odnosu društva privukla paţnju prema njima 85Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 86. Saţetak “Svi bilbordi koji su bili dio “Kampanja “Govorimo o kampanje „Govorimo o mogućnostima” je, generalno mogućnostima“ su ostavili dobar gledano, ostavila veoma 80% opšti utisak, budući da preko 80% pozitivan utisak na graĎane onih koji su ih primjetili daje Crne Gore (80%) a samo 5% pozitivne ocjene (4 i 5 na skali od 1 onih koji su primjetili kampanju do 5). Ukupno 73% graĎana Crne kaţe da im se nije dopala” 80% Gore je vidjelo makar jedan bilbord koji je korišćen u ovoj kampanji” 66% je ispratilo ili čulo neku vijest ili prilog u vezi dogaĎaja u sklopu kampanje. Ti dogaĎaji su ostavili pozitivan utisak na. 86% od svih Koji su primjetili te dogaĎaje u medijima. Najzapaţeniji dio kampanje je bio TV spot koji je vidjelo 67% ciljne populacije. Opšti utisak o ovom spotu je pozitivan za 75% od svih onih koji su vidjeli taj spot a negativan za samo 2%. © 2010 Ipsos Unicefovu kampanju „Govorimo o mogućnostima“ je vidjelo 84% graĎana Crne Gore. 86Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 87. Saţetak• Kao i u prethodnom krugu najveću socijalnu distancu graĎani imaju prema djeci sa teţim emocionalnim poremećajima (neuroze, psihoze i sl) i prema djeci sa teţim poremećajima socijalizacije (socijalno neprihvatljivo ponašanje).• Sa druge strane, najmanju socijalnu distancu graĎani imaju prema djeci sa teţim oštećenjima vida i sluha, kao i djeci sa poremećajima govora.• U odnosu na period prije realizacije kampanje “Govorimo o mogućnostima” stepen prihvatljivosti prema svim kategorijama djece sa teškoćama se statistički značajno povećao.• TakoĎe, u odnosu na prethodni krug istraţivanja procenat graĎana koji smatraju da su djeca sa smetnjama u razvoju jednako vrijedni članovi društva kao i svi ostali graĎani je porastao za 10%, što je statistički značajno na nivou 0.05.• Ogromna većina graĎana (95%) smatra da drţava i društvo treba da učine sve što je u njihovoj moći da obezbijede jednake mogućnosti za djecu sa smetnjama u razvoju (rast od 3% u odnosu na prethodni krug).• Da pomoć društva i drţave ne moţe značajno da pomogne djeci sa teškoćama smatra 22% graĎana Crne Gore što je čak za 14% manje nego u prethodnom krugu. U istom smislu govori i podatak da u odnosu na prethodni krug čak 12% manje graĎana smatra da se, uprkos svem trudu, ova djeca ne mogu © 2010 Ipsos u potpunosti uklopiti u sredinu kao ostala djeca.• Svaki peti stanovnik Crne Gore smatra da je U POTPUNOSTI moguće dijete sa smetnjama u razvoju osposobiti za ţivot u društvu pruţanjem stručne pomoći i posebnim odnosom društva i institucija (što je za 6% više nego u periodu koji je prethodio kampanji “Govorimo o mogućnostima”.) 87 Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori
  • 88. Saţetak • GraĎani imaju pozitivnije stavove prema inkluziji nego što je to bio slučaj u periodu prije kampanje “Govorimo o mogućnostima”. Ako ove rezultate posmatramo kroz prosječne ocjene moţemo zaključiti da je u odnosu na prethodni krug istraţivanja značajno porastao stepen slaganja sa sledećim tvrdnjama: • Da bi arhitektonsko prilagoĎavanje ustanova potrebama ove djece trebalo da bude jedan od vaţnijih zadataka drţave i društva (prosječna ocjena u avgustu 3.9 a u decembru 4.2). • Da pohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno utiče na njihov razvoj (prosječna ocjena u avgustu 3.5 a u decembru 3.9). • 64% graĎana smatra da pohaĎanje nastave u redovnim školama djece sa smetnjama u razvoju pozitivno utiče na njihov razvoj. U odnosu na period koji je prethodio sprovoĎenju kampanje “Govorimo o mogućnostima” ovaj rast od 7% predstavlja značajno povećanje. • 44% graĎana smatra da se prava djece sa smetnjama u razvoju u odnosu na ostalu djecu poštuju podjednako što je za 7% manje nego u prethodnom talasu, a 43% da se njihova prava poštuju u manjoj mjeri. Preostalih 13% smatra da se prava djece sa smetnjama u razvoju poštuju više nego prava ostale djece. • Pozitivan stav prema institucionalnoj zaštiti djece sa smetnjama u razvoju je značajno smanjen nakon kampanje. Tako, kao najbolji način da se pomogne djeci sa smetnjama u razvoju kroz njihovo zbrinjavanje u posebnim institucijama u avgustu je navelo 40% graĎana a u decembru je taj procenat © 2010 Ipsos značajno opao i sada iznosi 21%. • Dok je u prethodnom krugu 30% graĎana smatralo da bi institucionalno zbrinjavanje trebalo da bude rezervisano samo za manji broj teţih slučajeva, dok većina treba da bude uključena u sve društvene aktivnosti nakon kampanje je taj procenat značajno porastao i sada iznosi 43%. 88Inkluzija djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori