Istrazivanje o drustvenoj inklusiji djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori

Istraživanje o društvenoj inkluziji d j ece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori ZA:

METODOLOGIJA
Način prikupljanja podataka: terenska anketa rađena u domaćinstvu ispitanika, „licem u lice“
Izvor podataka na osnovu reprezentativnog uzorka za populaciju Crne Gore od 1 8 i više godina
Veličina uzorka je 10 14 ispitanika
Tip uzorka je troetapni stratifikovani slučajni uzorak, sa etapama:
Teritorija biračkog m j esta (oko 200 domaćinstava) birana sa v j erovatnoćom proporcionalnom veličini - PPS
Domaćinstvo izabrano metodom slučajnog koraka od zadate adrese (simulacija SPSWoR uzoračke šeme)
Član domaćinstva izabran prim j enom Kiš tablica (simulacija SPSWoR uzoračke šeme)
Stratifikacija se vrši na osnovu:
Tipa naselja – urban/rural
Četiri geo-ekonomska regiona
Post stratifikacija na osnovu: pola, godina, tipa naselja i četiri geo-ekonomska regiona
Terenska kontrola na 12% uzorka, logička kontrola i kontrola kon z istencije u 100% slučajeva
Prikupljanje podataka obavljeno od 05 . avgusta do 13 . avgusta 20 10 . godine

Struktura uzorka Baza: N= 1014

SVIJEST O DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU

Slobodne asocijacije na d j ecu sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija P rvi o dgovor Svi odgovori
Prva asocijacija koju građani imaju kada se pomenu d j eca sa smetnjama u razvoju je sažaljenje (35%).
Među svim spontano navedenim asocijacijama dominantno je takođe sažaljenje (40%), a prate ga nesreća, zla sudbina, muka, patnja (12%) i bespomoćnost (12%).
I ostale asocijacije su u odgovarajućem emocionalnom tonu – d j eca sa smetnjama u razvoju se povezuju sa bolešću, poremećenošću, nenormalnošću, ugroženošću. Jedan broj asocijacija ide u sm j eru prepoznavanja potrebe za pomoću, pokazivanjem razum ij evanja i solidarnosti.

Slobodne asocijacije na d j ecu sa smetnjama u razvoju u zavisnosti od informisanosti In teresantno je da građani koji znaju dosta o ovoj kategoriji d j ece u značajno manjoj m j eri imaju kao asocijaciju sažaljenje, a u značajno većoj njihovu potrebu za pomoći.

Termini kojima se nazivaju d j eca sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija
Najčešće korišćen izraz kojim se u opštoj populaciji nazivaju ova d j eca je hendikepirana d j eca (23%).
U populaciji se takođe ustalili izrazi koji pripadaju prevaziđenoj terminologiji - d j eca sa posebnim potrebama (17%) i d j eca sa invaliditetom (12%).
Posebno je vr ij edno pažnje da svaki deseti građanin koristi izraz bolesna d j eca , a još 6% koristi karakterizaciju jadni, žalosni, greota .

Oštećenja i teškoće po kojima se prepoznaju d j eca sa smetnjama u razvoju Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
Karakteristika po kojoj se najčešće prepoznaje d ij ete sa smetnjama u razvoju je fizički izgled ili fizički nedostatak (40%). Često pominjani indikatori su i otežan ili nerazumljiv govor (24%) ili problemi sa kretanjem (14%).
Fizički izgled je relevantniji za osobe koje i same imaju d j ecu, kao i za osobe sa najnižim prihodima i one iz ruralnih naselja.

Oštećenja i teškoće po kojima se prepoznaju d j eca sa smetnjama u razvoju Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Govor i komunikacija Mimika, gestikulacija, pokreti Intelektualni deficiti i psihički poremećaji Čulni deficiti Fizički izgled i problemi sa kretanjem 37 % * 82 % * 46 % * 12 % * 29 % * * Procenat građana koji je spontano pomenuo neki od odgovora unutar izvedenih kategorija

Percepcija stepena pripadnosti određenih grupa d j ece kategoriji d j ece sa smetnjama u razvoju

Percepcija stepena pripadnosti određenih grupa d j ece kategoriji d j ece sa smetnjama u razvoju – pros j ečne vrednosti Prosečne vrednosti; Baza: Ukupna ciljna populacija
D j eca koja se u najvećoj m j eri identifikuju kao ona sa teškoćama u razvoju (sa pros j ečnom oc j enom 4 i više na petostepenoj skali) su: d j eca kojima nedostaje d i o t ij ela ili ona sa t j elesnim deformacijama , zatim d j eca sa čulnim poremećajima (sl ij epa i gluva d j eca), kao i d j eca sa psihičkim teškoćama (autistična, d j eca oštećene inteligencije i psihotična).
U najmanjoj m j eri sa kao d j eca sa teškoćama u razvoju identifikuju d j eca koja boluju od astme (2.7), d j eca sa urođenim srčanim manama (2.9), kao i d j eca sa težim oštećenjima vida (3.1).
Generalno gledano, stepen identifikacije bilo koje od navedenih kategorija kao d j ece sa smetnjama u razvoju je viši kod osoba koje nemaju neposrednog iskustva sa ovom d j ecom, kao i na istoku zemlje i u ruralnim krajevima.

Da li poznajete neko d ij ete sa smetnjama u razvoju ili nekoga čije d ij ete ima ovakve ili slične smetnje? Baza: Ukupna ciljna populacija
Velika većina građana (68%) poznaje neko d ij ete sa smetnjama u razvoju ili roditelja čije d ij ete ima ovakve ili slične smetnje.
Građani zapadnih krajeva zemlje, kao i oni sa najnižim prihodima, imaju nešto više neposrednog iskustva sa d j ecom sa smetnjama u razvoju u odnosu na pros j ek.
Očekivano, lično iskustvo i informisanost su u pozitivnoj vezi: građani koji nemaju ličnog iskustva sa d j ecom sa teškoćama u razvoju slabije su informisani o njima i obratno.
U zavisnosti od informisanosti o d j eci sa smetnjamau razvoju:

Koliko često dolazite u kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju?
Većina građana (86%) je imala ili ima kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju. Najveći broj ovakav kontakt ostvaruje jednom m j esečno ili r j eđe, dok ukupno 13% građana ima svakodnevni kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju.
Svaki deseti građanin saopštava da nema nikakav kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju.
Svakodnevni kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju u većoj m j eri imaju najslabije obrazovani, građani sa najnižim prihodima, kao i oni iz istočnih krajeva zemlje.
Svakodnevni kontakt: Obrazovanje Prihodi Region Baza: Ukupna ciljna populacija

Kako se informišete o d j eci sa smetnjama u razvoju? Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
Dominantan izvor informacija o d j eci sa smetnjama u razvoju su mediji (61%). Međutim, značajan je i broj onih koji informacije dobijaju od drugih ljudi (47%), ili kroz svakodnevno iskustvo na ulici, u prevozu, radnjama (28%).
4% građana navodi da o ovome saznaje kroz lično iskustvo sa d j etetom koje ima sliče teškoće.
Očekivano, lično iskustvo je značajniji izvor informacija za one osobe koje poznaju neko d ij ete sa smetnjama u razvoju, dok se oni koji nemaju takvog iskustva u većoj m j eri oslanjaju na medije.

Koliko ste informisani o d j eci sa smetnjama u razvoju?
Može se konstatovati da su građani generalno nedovoljno informisani o d j eci sa smetnjama u razvoju – oni sami oc j enjuju svoje znanje oc j enom 2.6 na petostepenoj skali.
Tek nešto više od svakog desetog građanina saopštava da zna mnogo o ovoj d j eci, dok se ostali raspodeljuju na jednak broj onih koji saopštavaju da ne znaju ništa ili vrlo malo (44%) i one koji saopštavaju da znaju ponešto (43%).
Informisanost je nešto bolja među ženama, visokoobrazovanima, kao i osobama koje imaju ličnog iskustva sa ovom d j ecom.
Baza: Ukupna ciljna populacija Pol Obrazovanje Poznaju DSR M=2.6

Proc j ena incidence d j ece sa smetnjama u razvoju u populaciji d j ece u Crnoj Gori starosti do18 godina Baza: Ukupna ciljna populacija M= 11 . 3 % M=1 2 . 5 % M= 5 . 7 % M=1 0 . 1 %
Trećina građana (34%) smatra da u opštoj populaciji djece do 18 godina ima do 5% djece sa smetnjama u razvoju. 18% smatra da ih je između 5 i 10%, dok 19% smatra da je taj procenat veći. Gotovo trećina građana nema jasnu predstavu o tome koliko ima djece sa smetnjama u razvoju.
Najtačniju proc j enu daju stanovnici istočnih krajeva, dok ovaj procenat u najvećoj m j eri potc j enjuju oni sa zapada.

STAV PREMA DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU

Socijalna distanca prema različitim kategorijama d j ece sa smetnjama u razvoju Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
Uopšteno gledano, građani Crne Gore ispoljavaju veliku socijalnu distancu prema d j eci sa smetnjama u razvoju. U pros j eku, ukupni stepen socijalne bliskosti prema ovoj grupe je 34.5 %, s tim što ona nije jednaka prema različitim kategorijama d j ece sa smetnjama u razvoju.
Socijalna distanca je još izraženija među osobama koje su slabije informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju, kao i kod onih koji ne poznaju ovakvu d j ecu. Veću socijalnu distancu ispoljavaju i osobe sa najslabijim obrazovanjem i najnižim prihodima, kao i građani Primorja i istočnog regiona.
Osobe koje su najbolje informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju i koje imaju ličnog iskustva sa ovom d j ecom ispoljavaju i manju socijalnu distancu prema njima. Isto važi za visoko obrazovane, građane Glavnog grada i zapadnih krajeva, kao i najstarije građane (preko 65 godina starosti).

Socijalna distanca prema različitim kategorijama DSR - prihvatanje Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija

Socijalna distanca prema različitim kategorijama DSR - neprihvatanje Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija

Socijalna distanca prema različitim kategorijama DSR - prihvatanje Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija

Socijalna distanca prema različitim kategorijama DSR - neprihvatanje Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija

Socijalna bliskost prema različitim kategorijama d j ece sa smetnjama u razvoju Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
Socijalna distanca prema različitim grupama d j ece sa smetnjama u razvoju se razlikuje.
Najveću socijalnu distancu građani imaju prema d j eci koja boluju od prenosivih hroničnih bolesti (SIDA, hepatitis i sl.), zatim prema d j eci sa težim emocionalnim poremećajima (neuroze, psihoze i sl) i prema d j eci sa težim poremećajima socijalizacije (socijalno neprihvatljivo ponašanje).
Sa druge strane, najmanju socijalnu distancu građani imaju prema d j eci sa težim oštećenjima vida i sluha, kao i d j eci sa poremećajima govora.
Kada posmatramo pojedinačne odnose , za najveći broj građana (u pros j eku 72%) je prihvatljivo da d ij ete sa smetnjama u razvoju živi u istoj ulici kao i njihovo d ij ete. Međutim, već naredni stepen bliskosti je značajno manje prihvatljiv – tek 42% prihvata da ovakvo d ij ete ide u istu školu, a nešto više od trećine da ide u isto od j eljenje sa njihovim d j etetom.
Tek svaki peti građanin ne bi imao ništa protiv da d ij ete sa smetnjama u razvoju bude najbolji prijatelj njihovog d j eteta, dok sadašnju ili buduću emotivnu vezu prihvata tek između 2 i 3%.

Odnos društva prema d j eci sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija
Većina građana (74%) smatra da su d j eca sa smetnjama u razvoju jednako vr ij edni članovi društva kao i svi ostali građani.
Ne treba, međutim, zanemariti da svaki deseti građanin ima upravo suprotan stav (posebno imajući u vidu jasnu socijalnu nepoželjnost ovakvog odgovora).
Ogromna većina građana (92%) smatra da država i društvo treba da učine sve što je u njihovoj moći da obezb ij ede jednake mogućnosti za d j ecu smetnjama u razvoju.
Međutim, u znatno manjoj m j eri građani smatraju da takva pomoć države može značajno da pomogne (47%). U istom smislu govori i podatak da čak 65% građana smatra da se, uprkos svem trudu, ova d j eca ne mogu u potpunosti uklopiti u sredinu kao ostala d j eca.

Koja od sledeće dv ij e tvrdnje je bliža Vašim stavovima? Baza: Ukupna ciljna populacija
Većina građana (71%) smatra da prvenstveno treba prilagođavati sredinu d j etetu sa smetnjama u razvoju, dok 28% smatra suprotno - da bi d ij ete trebalo da se prilagođava sredini.
Uv j erenje da d ij ete treba da se prilagođava sredini je izraženije kod osoba koje nemaju ličnog iskustva sa d j ecom sa smetnjama u razvoju, kao i kod stanovnika ruralnih naselja, primorskih i istočnih d j elova zemlje.
Osobe koje su dobro informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju u manjoj m j eri smatraju da ova d j eca treba da se prilagođavaju sredini.
Region Tip naselja Poznaju DSR Informisanost

U kojoj m j eri je moguće da se d ij ete sa smetnjama u razvoju uključi u društvo? Baza: Ukupna ciljna populacija
80% građana smatra da je uz ulaganje posebnog truda moguce donekle osposobiti d j ecu sa smetnjama u razvoju za život u društvu. Građani su, dakle, samo um j ereno optimistični u vezi sa mogućnošću inkluzije ove d j ece. Tek 15% smatra da je potpuna inkluzija moguća.
5% smatra da se bez obzira na sva ulaganja ne može postići nikakav iole značajan napredak u tom smislu.

U kojoj m j eri je moguće da se d ij ete sa smetnjama u razvoju uključi u društvo? Starost Region Poznaju DSR Informisanost
Osobe koje znaju mnogo o ovoj d j eci su i optimističnije u vezi sa mogućnostima inkluzije, dok su oni koji sa njima nemaju ličnog iskustva skeptičniji.
Takođe, optimističniji u svojim uv j erenjima su mladi (od 18 do 29 godina starosti), građani sa najnižim prihodima, stanovnici ruralnih naselja i istočnih krajeva zemlje.

Opis TIPIČNOG D J ETETA u Crnoj Gori na zadatim parovima atributima Baza: Ukupna ciljna populacija

Opis TIPIČNOG D J ETETA SA SMETNJAMA U RAZVOJU u Crnoj Gori na zadatim parovima atributima Baza: Ukupna ciljna populacija

Poređenje tipičnog d j eteta i d j eteta sa smetnjama u razvoju po pros j ečnim oc j enama Pros j ečne vr ij ednosti; Baza: Ukupna ciljna populacija
D ij ete sa smetnjama u razvoju se percipira kao potpuno različito u odnosu na tipično d ij ete u Crnoj Gori:
Tipično d ij ete se opisuje kao veselo, optimistično, sigurno u sebe, samostalno, ravnopravno, jednakih mogućnosti, hrabro, otvoreno prema drugima i snažnog karaktera.
Nasuprot tome, tipično d ij ete sa smetnjama u razvoju se opisuje kao tužno, pesimistično, nesigurno u sebe, zavisno, obespravljeno, nejednakih mogućnosti, bojažljivo, otuđeno od drugih i slabog karaktera (sve razlike su statistički značajne).
Osobina po kojoj se obe grupe d j ece opažaju kao najviše različite je sigurnost u sebe.

OBRAZOVANJE DJECE SA SMETNJAMA U RAZVOJU

Kako bi trebalo pristupiti pitanju obrazovanja d j ece sa teškoćama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija
Većina građana nema puno razum ij evanja za koncept inkluzivnog obrazovanja: dok 44% smatra da d j eca sa smetnjama u razvoju treba da se obrazuju u posebnim ustanovama, još 27% građana smatra da ova d j eca treba da pohađaju specijalna od j eljenja u redovnim školama.
16% građana smatra da je najprihvatljivija neka vrsta d j elimične inkluzije – oni smatraju da ova d j eca treba da pohađaju samo neke časove zajedno sa ostalom d j ecom, dok bi druge imali zasebno.
Samo 12% građana podržava inkluzivno obrazovanje d j ece sa smetnjama u razvoju.
Od njih, 8% smatra da im treba prilagoditi nastavni program i metode, dok 4% smatra da bilo kakvo pilagođavanje nije potrebno.
Inkluzivno obrazovanje u većoj m j eri podržavaju oni koji su najbolje informisani o d j eci sa smetnjama u razvoju. Nasuprot tome, ono je posebno neprihvatljivo najstarijim građanima (preko 65 godina), kao i onima iz istočnih krajeva zemlje.

Prilagođenost obrazovnog sistema i načina rada obrazovnih institucija potrebama DSR Baza: Ukupna ciljna populacija
Gotovo dv ij e trećine građana (61%) smatra da obrazovni sistem i način rada obrazovnih institucija nisu prilagođeni d j eci sa smetnjama u razvoju – pros j ečna oc j ena je 2.2 (na skali od 1 do 5). Samo 6% smatra da su oni uglavnom prilagođeni, dok su preostali neodlučni.
Najstariji građani, kao i stanovnici Primorja oc j enjuju nešto povoljnije prilagođenost škola d j eci sa smetnjama u razvoju, dok ih nepovoljnije oc j enjuju građani glavnog grada i zapadnih krajeva, kao i najslabije informisani o ovoj d j eci.
Starost Region Informisanost

Stav prema inkluzivnom obrazovanju Baza: Ukupna ciljna populacija

Stav prema inkluzivnom obrazovanju
Većina građana (63%) smatra da obrazovanje d j ece sa smetnjama u razvoju jeste važno društveno pitanje kojim se treba baviti. 74% smatra da bi arhitektonsko prilagođavanje ustanova potrebama ove d j ece trebalo da bude jedan od važnijih zadataka države.
Većina građana takođe smatra da bi inkluzija imala pozitivne efekte: da bi doprin ij ela boljem razum ij evanju d j ece sa smetnjama u razvoju od strane vršnjaka (66%), da bi pozitivno uticala na njihov razvoj (57%), kao i da bi imala pozitivne efekte na razvoj socijalnih v j eština i tolerancije druge d j ece (59%).
Nasuprot ovakvim stavovima, svaki drugi građanin i dalje smatra da je u boljem interesu d j ece sa smetnjama u razvoju da pohađaju specijalizovane ustanove nego redovne škole. Gotovo dv ij e trećine građana smatra da i će i pored adekvatnog obrazovanja ova d j eca imati manje šanse da se zaposle u budućnosti od ostalih građana sa istim nivoom obrazovanja.
Još 41% građana priznaje da strahuje da bi inkluzija dovela do negativnih efekata po druge učenike – da bi nastavnici imali manje vremena da im posvete pažnju.
Možemo zaključiti da građani imaju nominalno pozitivne stavove prema inkluziji (na takvo opred j eljenje v j erovato utiče i socijalna poželjnost odgovora), ali da ipak nisu uv j ereni da je inkluzija u najboljem interesu same d j ece sa smetnjama u razvoju, kao ni ostale d j ece.

Stav prema inkluzivnom obrazovanju
Sveukupno gledano, pozitivnije viđenje inkluzije je zastupljeno među mladim odraslima (30-39 godina starosti), među stanovnicima gradova, posebno Glavnog grada. Suprotno važi za najslabije obrazovane, stanovnike ruralnih i istočnih krajeva zemlje.
Inkluziju pozitivnije oc j enjuju osobe koje su dobro informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju, dok je najslabije informisani oc j enjuju značajno lošije. Osobe koje imaju ličnog iskustva sa d j ecom u smetnjama u razvoju sv j esnije su pozitivnih efekata inkluzije, kako po ovu, tako i po drugu d j ecu.
Starost Obrazovanje Tip naselja Informisanost

PORODICA I DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU

Percepcija porodica u kojima žive d j eca sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija

Percepcija porodica u kojima žive d j eca sa smetnjama u razvoju
Porodice d j ece sa smetnjama u razvoju izazivaju, kao i sama d j eca, sažaljenje opšte populacije - velika većina građana (74%) ih smatra žrtvama nesrećnog slučaja. Većina (84%) takođe smatra da je porodicama u kojima živi d ij ete sa smetnjama u razvoju neophodna podrška šireg društva.
Ako detaljnije ispitamo percepciju ovih porodica, vid j ećemo da građani takođe smatraju (77%) da roditelji ove d j ece obično u potpunosti moraju da im podrede život. 62% smatra da roditelji ove d j ece često zauzimaju previše zaštitnički stav, što vodi većoj izolaciji d j eteta.
Što se tiče percepcije položaja druge d j ece u ovim porodicama, 43% građana smatra da u njima druga d j eca obično bivaju zapostavljena. Međutim, 80% smatra da d j eca iz ovih porodica nauče da budu pažljivija i tolerantnija.
Mišljenja o tome da li je za d j ecu sa smetnjama u razvoju bolje da borave u specijalizovanim ustanovama ili da žive u sopstvenim porodicama su pod ij eljena – institucionalizaciju podržava gotovo polovina (46%) građana, 29% je protiv, dok su ostali neodlučni.
Slično tome, polovina građana smatra da d ij ete koje ostane bez roditeljskog staranja bolje sm j estiti u hraniteljsku porodicu nego u dom, dok je druga polovina na suprotnom stanovištu ili neodlučna.

Percepcija porodica u kojima žive d j eca sa smetnjama u razvoju
Osobe koje su bolje informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju u većoj m j eri smatraju da je najbolje m j esto za odrastanje ove d j ece u porodici, kao što su još sv j esnije potrebe njihovih porodica za širom društvenom podrškom.
Uv j erenje da bi za d j ecu sa smetnjama u razvoju bilo bolje da odrastaju u specijalizovanim ustanovama rasprostranjenije je među osobama koje nisu informisane o ovoj d j eci, kao i među najslabije obrazovanim, stanovnicima ruralnih naselja i onima sa najnižim prihodima.
Obrazovanje Tip naselja Informisanost Prihodi

Da li bi država trebalo da materijalno pomaže porodice d j ece sa smetnjama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija Gotovo svi građani (97%) smatraju da bi država trebalo da materijalno pomaže porodice d j ece sa smetnjama u razvoju.

INKLUZIJA DJECE SA SMETNJAMA U RAZVOJU U DRUŠTVO

Oc j ena uslova za normalan život i razvoj d j ece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori Baza: Ukupna ciljna populacija
Velika većina građana smatra da su u Crnoj Gori uslovi za život d j ece sa smetnjama u razvoju loši (45%) ili osrednji (45%) – pros j ečna oc j ena uslova koje zemlja pruža ovoj d j eci je 2.6 (na skali od 1 do 5).
Osobe sa najnižim obrazovanjem, stanovnici ruralnih naselja i Primorja oc j enjuju ove uslove kao nešto bolje.
Obrazovanje Region Tip naselja

Poštovanje prava d j ece u Crnoj Gori Baza: Ukupna ciljna populacija Koliko se poštuju prava d j ece u Crnoj Gori? Da li se prava d j ece sa teškoćama u razvoju poštuju u istoj, manjoj ili većoj m j eri nego prava druge d j ece?
Tek 27% građana smatra da se u Crnoj Gori uglavnom poštuju prava d j ece – građani većinom smatraju da se ova prava d j elimično poštuju (pros j ečna ocena je 2.9).
Najstariji građani, kao i stanovnici primorskih i zapadnih krajeva zemlje u izvesnoj m j eri su uv j ereniji da se ova prava poštuju.
Mišljenja o poštovanju prava d j ece sa smetnjama u razvoju u odnosu na ostalu d j ecu su pod ij eljena – dok polovina građana smatra da se njihova prava poštuju podjednako kao prava druge d j ece, 40% smatra da se njihova prava poštuju u manjoj m j eri.
Interesantno je da preostalih 10% (svaki deseti građanin Crne Gore) smatra da se prava d j ece sa smetnjama u razvoju poštuju više nego prava ostale d j ece.

Zašto mislite da se prava d j ece sa teškoćama u razvoju poštuju manje / vi še od prava druge d j ece? Kako to vidite? Višestruki odgovori; Baza: oni koji smatraju da se prava DSR poštuju u većoj ili manjoj meri nego prava druge d j ece (49% od ciljne populacije)
Najčešće navođeni razlozi za uv j erenje da se prava ove d j ece manje poštuju su zapostavljanje od strane okoline, nezainteresovanost šireg društva i države, nedostatak brige i pomoći, neprilagođen sistem školstva, ali i nerazum ij evanje, predrasude i diskriminacija.
Oni koji su mišljenja da se prava d j ece poštuju u većoj m j eri nego prava druge d j ece smatraju da ova d j eca dobijaju više pomoći i pažnje od ostalih, baš zbog teškoća koje imaju.

Mogućnosti i šanse za razvoj ličnih potencijala d j ece sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija Da li d j eca sa teškoćama u razvoju imaju iste mogućnosti i šanse za razvoj ličnih potencijala kao druga d j eca u Crnoj Gori? Zašto mislite da d j eca sa teškoćama u razvoju nemaju iste mogućnosti i šanse kao druga d j eca koja žive u Crnoj Gori? Višestruki odgovori; Baza: Ispitanici koji smatraju da djeca sa smetnjama u razvoju nemaju iste mogućnosti i šanse za razvoj ličnih potencijala (67% od ciljne populacije)
Dv ij e trećine građana smatra da d j eca sa smetnjama u razvoju nemaju iste mogućnosti i šanse za razvoj ličnih potencijala kao druga d j eca, dok trećina ima suprotan stav.
Značajan uzrok ove nejednakosti građani vide u samoj d j eci - u njihovoj bolesti ili nedostatku (22%) ili njihovim ograničenim sposobnostima (13%).
Građani prepoznaju i socijalne činioce ove nejednakosti, ali u najvećem broju slučajeva se navode uopštene formulacije, poput “nemaju sve uslove za život” ili “opšte stanje, odnos društva”. U manjem procentu se prepoznaju i konkretni uzroci: predrasude i diskriminacija, neprilagođenost institucija, nedovoljna materijalna ulaganja, nedostatak sv ij esti i razum ij evanja.

Da li u Crnoj Gori postoji zakon kojim se regulišu i garantuju prava d j ece sa teškoćama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija
Polovina građana je upoznata sa tim da u Crnoj Gori postoji zakon koji reguliše garantuje prava d j ece sa smetnjama u razvoju.
Najstariji građani (preko 65 godina), kao i oni sa najnižim obrazovanjem i stanovnici ruralnih naselja su u još manjoj m j eri upoznati sa zakonskom regulativom. Isto važi I za osobe koje nemaju ličnog kontakta sa d j ecom sa smetnjama u razvoju.
Starost Obrazovanje Tip naselja Poznaju DSR Nisu upoznati:

Glavne prepreke stvaranju boljih uslova za život i razvoj d j ece sa teškoćama u razvoju i njihovom uključivanju u društveni život u Crnoj Gori Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
Kao glavne prepreke stvaranju boljih uslova za život i razvoj d j ece sa smetnjama u razvoju opažaju se “objektivni” uslovi: nedostatak novca na lokalnom i/ili državnom nivou (43%), kao i nedostatak obučenih stručnjaka i institucija (35%).
Međutim, kao značajni razlozi se, u nešto manjem procentu, prepoznaju i nezainteresovanost, nedovoljna informisanost (24%), kao i predrasude građana (23%).
Zanimljivo je da najobrazovaniji građani kao manje značajan uzrok vide nedostatak novca, a kao značajniji nezainteresovanost države.
Nezainteresovanost, predrasude i neznanje se prepoznaju kao značajno važniji razlozi među stanovnicima Glavnog grada, kao i na Primorju, dok je upravo suprotna situacija u istočnim krajevima zemlje.

Percepcija državnih i društvenih davanja za programe i pomoć d j eci sa teškoćama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija Devet od deset građana Crne Gore smatra da država i društvo izdvajaju premalo novca za programe nam ij enjene d j eci sa smetnjama u razvoju.

Percepcija odgovornosti relevantnih lica i institucija za unapr j eđenje položaja DSR i njihovo uključenje u šire društvo Baza: Ukupna ciljna populacija

Percepcija odgovornosti relevantnih lica i institucija za unapr j eđenje položaja DSR i njihovo uključenje u šire društvo
Po mišljenju većine građana, čitavo društvo i svi akteri u njemu se opažaju kao manje ili više odgovorni za unapr j eđenje položaja d j ece sa smetnjama u razvoju. Ipak, najviše se u ovom smislu očekuje od samih roditelja i rođaka (85%), kao i od sistema zdravstvene i socijalne zaštite (84, 83%).
Najmanja odgovornost se, sa druge strane, pridaje samim građanima (56%), medijima (53%), kao i nevladinim organizacijama (51%).

Najbolji način da se popravi položaj d j ece sa teškoćama u razvoju u našem društvu Baza: Ukupna ciljna populacija
Uopšteno gledano, među građanima Crne Gore i dalje su raspostranjeni pozitivni stavovi prema institucionalnoj zaštiti d j ece sa smetnjama u razvoju, za koju se smatra da je makar u nekim slučajevima neophodna.
Tako, kao najbolji način da se pomogne d j eci sa smetnjama u razvoju 40% građana vidi njihovo zbrinjavanje u posebnim institucijama. Još 30% smatra da bi ono trebalo da bude rezervisano samo za manji broj težih slučajeva, dok većina treba da bude uključena u sve društvene aktivnosti.
12% građana smatra da sva d j eca sa smetnjama u razvoju treba da budu uključena u društvo i da mu se prilagode, u okviru svojih mogućnosti. 13% građana smatra da šire društvo treba da krene u susret ovoj d j eci i da se prilagođava njihovim specifičnostima.

Najbolji način da se popravi položaj d j ece sa teškoćama u razvoju u našem društvu
Osobe koje smatraju da ova d j eca treba da budu zbrinuta u specijalnim institucijama argumetuju ovakav stav uv j erenjem da će tako najpr ij e dobiti adekvatnu, stručnu pomoć ili uv j erenjem da je „tako najbolje za njih“.
Sa druge strane, osobe koje su naklonjenije inkluziji navode kao argument da d j eca treba da budu prihvaćena kao ravnopravna, dok oni koji smatraju da je društvo to koje treba da se prilagođava naglašavaju da je društvu lakše da se prom ij eni.
Inkluziju i prilagođavanje društva u većoj m j eri podržavaju osobe koje su najbolje informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju, kao i građani Glavnog grada.

Da li ste čuli za Konvenciju Ujedinjenih Nacija (UN) o pravima d j eteta? Baza: Ukupna ciljna populacija Dv ij e trećine građana saopštava da je čulo za Konvenciju UN o pravima d j eteta, u većoj m j eri oni koji su najbolje informisani o d j eci sa smetnjama u razvoju i stanovnici urbanih krajeva.

Percepcija poštovanja prava d j ece sa teškoćama u razvoju zagarantovana Konvencijom UN o pravima d j eteta u Crnoj Gori Baza: oni koji su čuli za Konvenciju Ujedinjenih Nacija (UN) o pravima d j eteta (67% od ciljne populacije)
Od građana koji su upoznati sa ovom konvencijom, tek svaki četvrti smatra da se u Crnoj Gori uglavnom poštuju prava koja ona garantuje. Pros j ečna oc j ena kojom su ovi građani oc ij enili usklađenost realne situacije u svojoj zemlji sa konvencijom je 2.8 (na petostepenoj skali).
Žene i stanovnici Primorja oc j enjuju nešto povoljnije usklađenost sa konvencijom, dok suprotno važi za muškarce, osobe sa najnižim prihodima i stanovnike istočnih krajeva.
Pol Region

Sažetak

Sažetak
D j eca sa smetnjama u razvoju pobuđuju sažaljenje građana Crne Gore i asociraju na patnju, lošu sreću, bespomoćnost.
Jasno uočljive fizičke karakteristike (deformacije, nedostaci, problemi sa kretanjem) su najvažniji kriterijum prema kome neko d ij ete biva kategorisano kao d ij ete sa smetnjama u razvoju. Pored d j ece kojima nedostaje d i o tela ili koja imaju t j elesno oštećenje, sa ovom kategorijom se u najvećoj m j eri identifikuju d j eca sa čulnim poremećajima i ona sa psihičkim teškoćama.
Većina građana Crne Gore ima ličnog iskustva sa d j ecom sa smetnjama u razvoju - preko dv ij e trećine građana poznaje neko d ij ete sa smetnjama u razvoju ili roditelja ovog d j eteta. Devet od deset građana barem ponekad ima kontakt sa ovom d j ecom.
Uprkos tome, građani su generalno nedovoljno informisani o ovoj temi, sudeći po sopstvenoj proc j eni, ali i prema predstavama o broju d j ece sa smetnjama u razvoju, upoznatošću sa savremenom terminologijom i zakonskom regulativom. Glavni izvor informacija su mediji, a za one koji imaju kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju, lično iskustvo.
Generalno gledano, čini se da se mogu razlikovati dv ij e dimenzije stavova građana prema d j eci sa smetnjama u razvoju. Sa jedne strane, građani većinom imaju simpatije za ovu d j ecu i smatraju da treba učiniti sve da im se pomogne. Sa druge strane, čini se da su duboko ukor ij enjena uv j erenja da su ta d j eca suštinski različita od drugih i da ona, uprkos svem trudu i njih lično i društva, nikada ne mogu u potpunosti biti integrisana u društvo.
U prilog ovakvom zapažanju govori i izražena socijalna distanca prema d j eci sa smetnjama u razvoju – dok većina građana nema ništa protiv da ova d j eca žive u njihovoj blizini, ub j edljiva većina ipak ne prihvata bliskije nivoe odnosa sa njima (prijateljstvo ili emotivnu vezu).

Sažetak
Tek nešto više od svakog desetog građanina podržava inkluzivno obrazovanje d j ece sa smetnjama u razvoju, dok ub j edljiva većina smatra da je u njihovom najboljem interesu da se obrazuju u specijalnim ustanovama ili bar posebnim od j eljenjima.
Građani prepoznaju potrebe da se škole i obrazovni sistem prilagode d j eci sa smetnjama u razvoju, kao i pozitivne efekte uključivanja ove d j ece u redovne škole, ali ipak izražavaju sumnje u krajnje efekte inkluzije, kako po samu d j ecu sa smetnjama u razvoju, tako i po ostalu d j ecu.
Građani saos j ećaju sa porodicama u kojima žive d j eca sa smetnjama u razvoju, pokazuju razum ij evanje za izazove sa kojima se suočavaju i smatraju da im je neophodna podrška šireg društva, uključujući i materijalnu.
Ipak, gotovo svaki drugi stanovnik daje prednost institucionalizaciji d j ece sa smetnjama u razvoju u odnosu na podizanje ove d j ece u porodicama (prirodnim ili hraniteljskim).
Velika većina građana smatra da su uslovi za život d j ece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori loši. Postoji slaganje da se prava d j ece uopšte samo d j elimično poštuju, dok su mišljenja o tome da li se prava d j ece sa smetnjama u razvoju poštuju više ili manje u odnosu na ostale pod ij eljena.
Dv ij e trećine građana v j eruje da d j eca sa smetnjama u razvoju nemaju jednake mogućnosti za lični razvoj kao druga d j eca, a kao najznačajniju prepreku vide upravo njihove teškoće, a ne društvene činioce.
Kao glavne prepreke većem uključivanju d j ece sa smetnjama u razvoju u društvo opažaju se “objektivni činioci”, pr ij e svega nedostatak sredstava na lokalnom i državnom nivou, kao i manjak stručnog kadra. Građani imaju pozitivne stavove prema izdvajanju većih sredstava u ove svrhe.
Ipak, građani prepoznaju kao značajnu prepreku i socijalne činioce kao što su nezainteresovanost, nedostatak informacija, negativne stavove i predrasude koji postoje među stanovništvom.

Sažetak
Najodgovornijim akterima za dobrobit d j ece sa smetnjama u razvoju smatraju se sami njihovi roditelji i rođaci. Od državnih institucija, kao relevantne se opažaju institucije sistema zdravstvene i socijalne zaštite.
Kada građane pitamo koji je najbolji način da se pomogne d j eci sa smetnjama u razvoju, još jednom dolaze do izražaja rasprostranjena uv j erenja o nemogućnosti integracije i pozitivni stavovi prema institucionalizaciji. Najveći broj građana smatra da je institucionalno zbrinjavanje sve (40%) ili makar jednog broja d j ece (30%) najbolje što se za njih može učiniti. Tek četvrtina građana smatra da sva d j eca sa smetnjama u razvoju treba da budu uključena u društvo ili da društvo treba njima da se prilagođava.
Ukupno uzev, lično iskustvo sa d j ecom sa smetnjama u razvoju i bolja informisanost u pozitivnoj su vezi sa njihovim većim prihvatanjem i pozitivnijim gledanjem na inkluziju ove d j ece. Takođe, mladi, visokoobrazovani i stanovnici urbanih naselja imaju pozitivnije mišljenje o inkluziji, dok suprotno važi za najslabije obrazovane, osobe sa najnižim prihodima i stanovnike ruralnih naselja.
Najvažnije sredstvo informisanja za građane Crne Gore je televizija. Obrazovaniji građani i stanovnici urbanih naselja se informišu i putem novina, dok je za mlade značajan izvor Internet.
Građani imaju najviše pov j erenja u domaće medije, pr ij e svega televizijske stanice i štampane medije. Oni takođe v j eruju informacijama dobijenim od bliskih ljudi – prijatelja i rođaka.

Istrazivanje o drustvenoj inklusiji djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori

by UNICEF CEECIS

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 52

Statistics