• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content

Loading…

Flash Player 9 (or above) is needed to view presentations.
We have detected that you do not have it on your computer. To install it, go here.

Like this presentation? Why not share!

Istrazivanje o drustvenoj inklusiji djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori

on

  • 1,909 views

Istrazivanje o drustvenoj inklusiji djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori

Istrazivanje o drustvenoj inklusiji djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori

Statistics

Views

Total Views
1,909
Views on SlideShare
1,838
Embed Views
71

Actions

Likes
2
Downloads
0
Comments
0

2 Embeds 71

http://www.unicef.org 68
http://webcms.unicef.org 3

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Istrazivanje o drustvenoj inklusiji djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori Istrazivanje o drustvenoj inklusiji djece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori Presentation Transcript

    • Istraživanje o društvenoj inkluziji d j ece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori ZA:
    • METODOLOGIJA
        • Način prikupljanja podataka: terenska anketa rađena u domaćinstvu ispitanika, „licem u lice“
        • Izvor podataka na osnovu reprezentativnog uzorka za populaciju Crne Gore od 1 8 i više godina
        • Veličina uzorka je 10 14 ispitanika
        • Tip uzorka je troetapni stratifikovani slučajni uzorak, sa etapama:
          • Teritorija biračkog m j esta (oko 200 domaćinstava) birana sa v j erovatnoćom proporcionalnom veličini - PPS
          • Domaćinstvo izabrano metodom slučajnog koraka od zadate adrese (simulacija SPSWoR uzoračke šeme)
          • Član domaćinstva izabran prim j enom Kiš tablica (simulacija SPSWoR uzoračke šeme)
        • Stratifikacija se vrši na osnovu:
          • Tipa naselja – urban/rural
          • Četiri geo-ekonomska regiona
          • Post stratifikacija na osnovu: pola, godina, tipa naselja i četiri geo-ekonomska regiona
        • Terenska kontrola na 12% uzorka, logička kontrola i kontrola kon z istencije u 100% slučajeva
        • Prikupljanje podataka obavljeno od 05 . avgusta do 13 . avgusta 20 10 . godine
    • Struktura uzorka Baza: N= 1014
    • SVIJEST O DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU
    • Slobodne asocijacije na d j ecu sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija P rvi o dgovor Svi odgovori
      • Prva asocijacija koju građani imaju kada se pomenu d j eca sa smetnjama u razvoju je sažaljenje (35%).
      • Među svim spontano navedenim asocijacijama dominantno je takođe sažaljenje (40%), a prate ga nesreća, zla sudbina, muka, patnja (12%) i bespomoćnost (12%).
        • I ostale asocijacije su u odgovarajućem emocionalnom tonu – d j eca sa smetnjama u razvoju se povezuju sa bolešću, poremećenošću, nenormalnošću, ugroženošću. Jedan broj asocijacija ide u sm j eru prepoznavanja potrebe za pomoću, pokazivanjem razum ij evanja i solidarnosti.
    • Slobodne asocijacije na d j ecu sa smetnjama u razvoju u zavisnosti od informisanosti In teresantno je da građani koji znaju dosta o ovoj kategoriji d j ece u značajno manjoj m j eri imaju kao asocijaciju sažaljenje, a u značajno većoj njihovu potrebu za pomoći.
    • Termini kojima se nazivaju d j eca sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Najčešće korišćen izraz kojim se u opštoj populaciji nazivaju ova d j eca je hendikepirana d j eca (23%).
        • U populaciji se takođe ustalili izrazi koji pripadaju prevaziđenoj terminologiji - d j eca sa posebnim potrebama (17%) i d j eca sa invaliditetom (12%).
        • Posebno je vr ij edno pažnje da svaki deseti građanin koristi izraz bolesna d j eca , a još 6% koristi karakterizaciju jadni, žalosni, greota .
    • Oštećenja i teškoće po kojima se prepoznaju d j eca sa smetnjama u razvoju Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Karakteristika po kojoj se najčešće prepoznaje d ij ete sa smetnjama u razvoju je fizički izgled ili fizički nedostatak (40%). Često pominjani indikatori su i otežan ili nerazumljiv govor (24%) ili problemi sa kretanjem (14%).
        • Fizički izgled je relevantniji za osobe koje i same imaju d j ecu, kao i za osobe sa najnižim prihodima i one iz ruralnih naselja.
    • Oštećenja i teškoće po kojima se prepoznaju d j eca sa smetnjama u razvoju Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija Govor i komunikacija Mimika, gestikulacija, pokreti Intelektualni deficiti i psihički poremećaji Čulni deficiti Fizički izgled i problemi sa kretanjem 37 % * 82 % * 46 % * 12 % * 29 % * * Procenat građana koji je spontano pomenuo neki od odgovora unutar izvedenih kategorija
    • Percepcija stepena pripadnosti određenih grupa d j ece kategoriji d j ece sa smetnjama u razvoju
    • Percepcija stepena pripadnosti određenih grupa d j ece kategoriji d j ece sa smetnjama u razvoju
    • Percepcija stepena pripadnosti određenih grupa d j ece kategoriji d j ece sa smetnjama u razvoju – pros j ečne vrednosti Prosečne vrednosti; Baza: Ukupna ciljna populacija
      • D j eca koja se u najvećoj m j eri identifikuju kao ona sa teškoćama u razvoju (sa pros j ečnom oc j enom 4 i više na petostepenoj skali) su: d j eca kojima nedostaje d i o t ij ela ili ona sa t j elesnim deformacijama , zatim d j eca sa čulnim poremećajima (sl ij epa i gluva d j eca), kao i d j eca sa psihičkim teškoćama (autistična, d j eca oštećene inteligencije i psihotična).
      • U najmanjoj m j eri sa kao d j eca sa teškoćama u razvoju identifikuju d j eca koja boluju od astme (2.7), d j eca sa urođenim srčanim manama (2.9), kao i d j eca sa težim oštećenjima vida (3.1).
        • Generalno gledano, stepen identifikacije bilo koje od navedenih kategorija kao d j ece sa smetnjama u razvoju je viši kod osoba koje nemaju neposrednog iskustva sa ovom d j ecom, kao i na istoku zemlje i u ruralnim krajevima.
    • Da li poznajete neko d ij ete sa smetnjama u razvoju ili nekoga čije d ij ete ima ovakve ili slične smetnje? Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Velika većina građana (68%) poznaje neko d ij ete sa smetnjama u razvoju ili roditelja čije d ij ete ima ovakve ili slične smetnje.
        • Građani zapadnih krajeva zemlje, kao i oni sa najnižim prihodima, imaju nešto više neposrednog iskustva sa d j ecom sa smetnjama u razvoju u odnosu na pros j ek.
        • Očekivano, lično iskustvo i informisanost su u pozitivnoj vezi: građani koji nemaju ličnog iskustva sa d j ecom sa teškoćama u razvoju slabije su informisani o njima i obratno.
      U zavisnosti od informisanosti o d j eci sa smetnjamau razvoju:
    • Koliko često dolazite u kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju?
      • Većina građana (86%) je imala ili ima kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju. Najveći broj ovakav kontakt ostvaruje jednom m j esečno ili r j eđe, dok ukupno 13% građana ima svakodnevni kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju.
        • Svaki deseti građanin saopštava da nema nikakav kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju.
        • Svakodnevni kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju u većoj m j eri imaju najslabije obrazovani, građani sa najnižim prihodima, kao i oni iz istočnih krajeva zemlje.
      Svakodnevni kontakt: Obrazovanje Prihodi Region Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Kako se informišete o d j eci sa smetnjama u razvoju? Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Dominantan izvor informacija o d j eci sa smetnjama u razvoju su mediji (61%). Međutim, značajan je i broj onih koji informacije dobijaju od drugih ljudi (47%), ili kroz svakodnevno iskustvo na ulici, u prevozu, radnjama (28%).
      • 4% građana navodi da o ovome saznaje kroz lično iskustvo sa d j etetom koje ima sliče teškoće.
        • Očekivano, lično iskustvo je značajniji izvor informacija za one osobe koje poznaju neko d ij ete sa smetnjama u razvoju, dok se oni koji nemaju takvog iskustva u većoj m j eri oslanjaju na medije.
    • Koliko ste informisani o d j eci sa smetnjama u razvoju?
      • Može se konstatovati da su građani generalno nedovoljno informisani o d j eci sa smetnjama u razvoju – oni sami oc j enjuju svoje znanje oc j enom 2.6 na petostepenoj skali.
      • Tek nešto više od svakog desetog građanina saopštava da zna mnogo o ovoj d j eci, dok se ostali raspodeljuju na jednak broj onih koji saopštavaju da ne znaju ništa ili vrlo malo (44%) i one koji saopštavaju da znaju ponešto (43%).
      • Informisanost je nešto bolja među ženama, visokoobrazovanima, kao i osobama koje imaju ličnog iskustva sa ovom d j ecom.
      Baza: Ukupna ciljna populacija Pol Obrazovanje Poznaju DSR M=2.6
    • Proc j ena incidence d j ece sa smetnjama u razvoju u populaciji d j ece u Crnoj Gori starosti do18 godina Baza: Ukupna ciljna populacija M= 11 . 3 % M=1 2 . 5 % M= 5 . 7 % M=1 0 . 1 %
      • Trećina građana (34%) smatra da u opštoj populaciji djece do 18 godina ima do 5% djece sa smetnjama u razvoju. 18% smatra da ih je između 5 i 10%, dok 19% smatra da je taj procenat veći. Gotovo trećina građana nema jasnu predstavu o tome koliko ima djece sa smetnjama u razvoju.
        • Najtačniju proc j enu daju stanovnici istočnih krajeva, dok ovaj procenat u najvećoj m j eri potc j enjuju oni sa zapada.
    • STAV PREMA DJECI SA SMETNJAMA U RAZVOJU
    • Socijalna distanca prema različitim kategorijama d j ece sa smetnjama u razvoju Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Uopšteno gledano, građani Crne Gore ispoljavaju veliku socijalnu distancu prema d j eci sa smetnjama u razvoju. U pros j eku, ukupni stepen socijalne bliskosti prema ovoj grupe je 34.5 %, s tim što ona nije jednaka prema različitim kategorijama d j ece sa smetnjama u razvoju.
        • Socijalna distanca je još izraženija među osobama koje su slabije informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju, kao i kod onih koji ne poznaju ovakvu d j ecu. Veću socijalnu distancu ispoljavaju i osobe sa najslabijim obrazovanjem i najnižim prihodima, kao i građani Primorja i istočnog regiona.
        • Osobe koje su najbolje informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju i koje imaju ličnog iskustva sa ovom d j ecom ispoljavaju i manju socijalnu distancu prema njima. Isto važi za visoko obrazovane, građane Glavnog grada i zapadnih krajeva, kao i najstarije građane (preko 65 godina starosti).
    • Socijalna distanca prema različitim kategorijama DSR - prihvatanje Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Socijalna distanca prema različitim kategorijama DSR - neprihvatanje Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Socijalna distanca prema različitim kategorijama DSR - prihvatanje Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Socijalna distanca prema različitim kategorijama DSR - neprihvatanje Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Socijalna bliskost prema različitim kategorijama d j ece sa smetnjama u razvoju Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Socijalna distanca prema različitim grupama d j ece sa smetnjama u razvoju se razlikuje.
        • Najveću socijalnu distancu građani imaju prema d j eci koja boluju od prenosivih hroničnih bolesti (SIDA, hepatitis i sl.), zatim prema d j eci sa težim emocionalnim poremećajima (neuroze, psihoze i sl) i prema d j eci sa težim poremećajima socijalizacije (socijalno neprihvatljivo ponašanje).
        • Sa druge strane, najmanju socijalnu distancu građani imaju prema d j eci sa težim oštećenjima vida i sluha, kao i d j eci sa poremećajima govora.
      • Kada posmatramo pojedinačne odnose , za najveći broj građana (u pros j eku 72%) je prihvatljivo da d ij ete sa smetnjama u razvoju živi u istoj ulici kao i njihovo d ij ete. Međutim, već naredni stepen bliskosti je značajno manje prihvatljiv – tek 42% prihvata da ovakvo d ij ete ide u istu školu, a nešto više od trećine da ide u isto od j eljenje sa njihovim d j etetom.
        • Tek svaki peti građanin ne bi imao ništa protiv da d ij ete sa smetnjama u razvoju bude najbolji prijatelj njihovog d j eteta, dok sadašnju ili buduću emotivnu vezu prihvata tek između 2 i 3%.
    • Odnos društva prema d j eci sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Većina građana (74%) smatra da su d j eca sa smetnjama u razvoju jednako vr ij edni članovi društva kao i svi ostali građani.
        • Ne treba, međutim, zanemariti da svaki deseti građanin ima upravo suprotan stav (posebno imajući u vidu jasnu socijalnu nepoželjnost ovakvog odgovora).
      • Ogromna većina građana (92%) smatra da država i društvo treba da učine sve što je u njihovoj moći da obezb ij ede jednake mogućnosti za d j ecu smetnjama u razvoju.
      • Međutim, u znatno manjoj m j eri građani smatraju da takva pomoć države može značajno da pomogne (47%). U istom smislu govori i podatak da čak 65% građana smatra da se, uprkos svem trudu, ova d j eca ne mogu u potpunosti uklopiti u sredinu kao ostala d j eca.
    • Koja od sledeće dv ij e tvrdnje je bliža Vašim stavovima? Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Većina građana (71%) smatra da prvenstveno treba prilagođavati sredinu d j etetu sa smetnjama u razvoju, dok 28% smatra suprotno - da bi d ij ete trebalo da se prilagođava sredini.
        • Uv j erenje da d ij ete treba da se prilagođava sredini je izraženije kod osoba koje nemaju ličnog iskustva sa d j ecom sa smetnjama u razvoju, kao i kod stanovnika ruralnih naselja, primorskih i istočnih d j elova zemlje.
        • Osobe koje su dobro informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju u manjoj m j eri smatraju da ova d j eca treba da se prilagođavaju sredini.
      Region Tip naselja Poznaju DSR Informisanost
    • U kojoj m j eri je moguće da se d ij ete sa smetnjama u razvoju uključi u društvo? Baza: Ukupna ciljna populacija
      • 80% građana smatra da je uz ulaganje posebnog truda moguce donekle osposobiti d j ecu sa smetnjama u razvoju za život u društvu. Građani su, dakle, samo um j ereno optimistični u vezi sa mogućnošću inkluzije ove d j ece. Tek 15% smatra da je potpuna inkluzija moguća.
        • 5% smatra da se bez obzira na sva ulaganja ne može postići nikakav iole značajan napredak u tom smislu.
    • U kojoj m j eri je moguće da se d ij ete sa smetnjama u razvoju uključi u društvo? Starost Region Poznaju DSR Informisanost
        • Osobe koje znaju mnogo o ovoj d j eci su i optimističnije u vezi sa mogućnostima inkluzije, dok su oni koji sa njima nemaju ličnog iskustva skeptičniji.
        • Takođe, optimističniji u svojim uv j erenjima su mladi (od 18 do 29 godina starosti), građani sa najnižim prihodima, stanovnici ruralnih naselja i istočnih krajeva zemlje.
    • Opis TIPIČNOG D J ETETA u Crnoj Gori na zadatim parovima atributima Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Opis TIPIČNOG D J ETETA SA SMETNJAMA U RAZVOJU u Crnoj Gori na zadatim parovima atributima Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Poređenje tipičnog d j eteta i d j eteta sa smetnjama u razvoju po pros j ečnim oc j enama Pros j ečne vr ij ednosti; Baza: Ukupna ciljna populacija
      • D ij ete sa smetnjama u razvoju se percipira kao potpuno različito u odnosu na tipično d ij ete u Crnoj Gori:
          • Tipično d ij ete se opisuje kao veselo, optimistično, sigurno u sebe, samostalno, ravnopravno, jednakih mogućnosti, hrabro, otvoreno prema drugima i snažnog karaktera.
          • Nasuprot tome, tipično d ij ete sa smetnjama u razvoju se opisuje kao tužno, pesimistično, nesigurno u sebe, zavisno, obespravljeno, nejednakih mogućnosti, bojažljivo, otuđeno od drugih i slabog karaktera (sve razlike su statistički značajne).
            • Osobina po kojoj se obe grupe d j ece opažaju kao najviše različite je sigurnost u sebe.
    • OBRAZOVANJE DJECE SA SMETNJAMA U RAZVOJU
    • Kako bi trebalo pristupiti pitanju obrazovanja d j ece sa teškoćama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Većina građana nema puno razum ij evanja za koncept inkluzivnog obrazovanja: dok 44% smatra da d j eca sa smetnjama u razvoju treba da se obrazuju u posebnim ustanovama, još 27% građana smatra da ova d j eca treba da pohađaju specijalna od j eljenja u redovnim školama.
      • 16% građana smatra da je najprihvatljivija neka vrsta d j elimične inkluzije – oni smatraju da ova d j eca treba da pohađaju samo neke časove zajedno sa ostalom d j ecom, dok bi druge imali zasebno.
      • Samo 12% građana podržava inkluzivno obrazovanje d j ece sa smetnjama u razvoju.
        • Od njih, 8% smatra da im treba prilagoditi nastavni program i metode, dok 4% smatra da bilo kakvo pilagođavanje nije potrebno.
      • Inkluzivno obrazovanje u većoj m j eri podržavaju oni koji su najbolje informisani o d j eci sa smetnjama u razvoju. Nasuprot tome, ono je posebno neprihvatljivo najstarijim građanima (preko 65 godina), kao i onima iz istočnih krajeva zemlje.
    • Prilagođenost obrazovnog sistema i načina rada obrazovnih institucija potrebama DSR Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Gotovo dv ij e trećine građana (61%) smatra da obrazovni sistem i način rada obrazovnih institucija nisu prilagođeni d j eci sa smetnjama u razvoju – pros j ečna oc j ena je 2.2 (na skali od 1 do 5). Samo 6% smatra da su oni uglavnom prilagođeni, dok su preostali neodlučni.
        • Najstariji građani, kao i stanovnici Primorja oc j enjuju nešto povoljnije prilagođenost škola d j eci sa smetnjama u razvoju, dok ih nepovoljnije oc j enjuju građani glavnog grada i zapadnih krajeva, kao i najslabije informisani o ovoj d j eci.
      Starost Region Informisanost
    • Stav prema inkluzivnom obrazovanju Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Stav prema inkluzivnom obrazovanju
      • Većina građana (63%) smatra da obrazovanje d j ece sa smetnjama u razvoju jeste važno društveno pitanje kojim se treba baviti. 74% smatra da bi arhitektonsko prilagođavanje ustanova potrebama ove d j ece trebalo da bude jedan od važnijih zadataka države.
      • Većina građana takođe smatra da bi inkluzija imala pozitivne efekte: da bi doprin ij ela boljem razum ij evanju d j ece sa smetnjama u razvoju od strane vršnjaka (66%), da bi pozitivno uticala na njihov razvoj (57%), kao i da bi imala pozitivne efekte na razvoj socijalnih v j eština i tolerancije druge d j ece (59%).
      • Nasuprot ovakvim stavovima, svaki drugi građanin i dalje smatra da je u boljem interesu d j ece sa smetnjama u razvoju da pohađaju specijalizovane ustanove nego redovne škole. Gotovo dv ij e trećine građana smatra da i će i pored adekvatnog obrazovanja ova d j eca imati manje šanse da se zaposle u budućnosti od ostalih građana sa istim nivoom obrazovanja.
      • Još 41% građana priznaje da strahuje da bi inkluzija dovela do negativnih efekata po druge učenike – da bi nastavnici imali manje vremena da im posvete pažnju.
      • Možemo zaključiti da građani imaju nominalno pozitivne stavove prema inkluziji (na takvo opred j eljenje v j erovato utiče i socijalna poželjnost odgovora), ali da ipak nisu uv j ereni da je inkluzija u najboljem interesu same d j ece sa smetnjama u razvoju, kao ni ostale d j ece.
    • Stav prema inkluzivnom obrazovanju
      • Sveukupno gledano, pozitivnije viđenje inkluzije je zastupljeno među mladim odraslima (30-39 godina starosti), među stanovnicima gradova, posebno Glavnog grada. Suprotno važi za najslabije obrazovane, stanovnike ruralnih i istočnih krajeva zemlje.
      • Inkluziju pozitivnije oc j enjuju osobe koje su dobro informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju, dok je najslabije informisani oc j enjuju značajno lošije. Osobe koje imaju ličnog iskustva sa d j ecom u smetnjama u razvoju sv j esnije su pozitivnih efekata inkluzije, kako po ovu, tako i po drugu d j ecu.
      Starost Obrazovanje Tip naselja Informisanost
    • PORODICA I DJECA SA SMETNJAMA U RAZVOJU
    • Percepcija porodica u kojima žive d j eca sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Percepcija porodica u kojima žive d j eca sa smetnjama u razvoju
      • Porodice d j ece sa smetnjama u razvoju izazivaju, kao i sama d j eca, sažaljenje opšte populacije - velika većina građana (74%) ih smatra žrtvama nesrećnog slučaja. Većina (84%) takođe smatra da je porodicama u kojima živi d ij ete sa smetnjama u razvoju neophodna podrška šireg društva.
      • Ako detaljnije ispitamo percepciju ovih porodica, vid j ećemo da građani takođe smatraju (77%) da roditelji ove d j ece obično u potpunosti moraju da im podrede život. 62% smatra da roditelji ove d j ece često zauzimaju previše zaštitnički stav, što vodi većoj izolaciji d j eteta.
      • Što se tiče percepcije položaja druge d j ece u ovim porodicama, 43% građana smatra da u njima druga d j eca obično bivaju zapostavljena. Međutim, 80% smatra da d j eca iz ovih porodica nauče da budu pažljivija i tolerantnija.
      • Mišljenja o tome da li je za d j ecu sa smetnjama u razvoju bolje da borave u specijalizovanim ustanovama ili da žive u sopstvenim porodicama su pod ij eljena – institucionalizaciju podržava gotovo polovina (46%) građana, 29% je protiv, dok su ostali neodlučni.
      • Slično tome, polovina građana smatra da d ij ete koje ostane bez roditeljskog staranja bolje sm j estiti u hraniteljsku porodicu nego u dom, dok je druga polovina na suprotnom stanovištu ili neodlučna.
    • Percepcija porodica u kojima žive d j eca sa smetnjama u razvoju
        • Osobe koje su bolje informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju u većoj m j eri smatraju da je najbolje m j esto za odrastanje ove d j ece u porodici, kao što su još sv j esnije potrebe njihovih porodica za širom društvenom podrškom.
        • Uv j erenje da bi za d j ecu sa smetnjama u razvoju bilo bolje da odrastaju u specijalizovanim ustanovama rasprostranjenije je među osobama koje nisu informisane o ovoj d j eci, kao i među najslabije obrazovanim, stanovnicima ruralnih naselja i onima sa najnižim prihodima.
      Obrazovanje Tip naselja Informisanost Prihodi
    • Da li bi država trebalo da materijalno pomaže porodice d j ece sa smetnjama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija Gotovo svi građani (97%) smatraju da bi država trebalo da materijalno pomaže porodice d j ece sa smetnjama u razvoju.
    • INKLUZIJA DJECE SA SMETNJAMA U RAZVOJU U DRUŠTVO
    • Oc j ena uslova za normalan život i razvoj d j ece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Velika većina građana smatra da su u Crnoj Gori uslovi za život d j ece sa smetnjama u razvoju loši (45%) ili osrednji (45%) – pros j ečna oc j ena uslova koje zemlja pruža ovoj d j eci je 2.6 (na skali od 1 do 5).
        • Osobe sa najnižim obrazovanjem, stanovnici ruralnih naselja i Primorja oc j enjuju ove uslove kao nešto bolje.
      Obrazovanje Region Tip naselja
    • Poštovanje prava d j ece u Crnoj Gori Baza: Ukupna ciljna populacija Koliko se poštuju prava d j ece u Crnoj Gori? Da li se prava d j ece sa teškoćama u razvoju poštuju u istoj, manjoj ili većoj m j eri nego prava druge d j ece?
      • Tek 27% građana smatra da se u Crnoj Gori uglavnom poštuju prava d j ece – građani većinom smatraju da se ova prava d j elimično poštuju (pros j ečna ocena je 2.9).
        • Najstariji građani, kao i stanovnici primorskih i zapadnih krajeva zemlje u izvesnoj m j eri su uv j ereniji da se ova prava poštuju.
      • Mišljenja o poštovanju prava d j ece sa smetnjama u razvoju u odnosu na ostalu d j ecu su pod ij eljena – dok polovina građana smatra da se njihova prava poštuju podjednako kao prava druge d j ece, 40% smatra da se njihova prava poštuju u manjoj m j eri.
        • Interesantno je da preostalih 10% (svaki deseti građanin Crne Gore) smatra da se prava d j ece sa smetnjama u razvoju poštuju više nego prava ostale d j ece.
    • Zašto mislite da se prava d j ece sa teškoćama u razvoju poštuju manje / vi še od prava druge d j ece? Kako to vidite? Višestruki odgovori; Baza: oni koji smatraju da se prava DSR poštuju u većoj ili manjoj meri nego prava druge d j ece (49% od ciljne populacije)
        • Najčešće navođeni razlozi za uv j erenje da se prava ove d j ece manje poštuju su zapostavljanje od strane okoline, nezainteresovanost šireg društva i države, nedostatak brige i pomoći, neprilagođen sistem školstva, ali i nerazum ij evanje, predrasude i diskriminacija.
        • Oni koji su mišljenja da se prava d j ece poštuju u većoj m j eri nego prava druge d j ece smatraju da ova d j eca dobijaju više pomoći i pažnje od ostalih, baš zbog teškoća koje imaju.
    • Mogućnosti i šanse za razvoj ličnih potencijala d j ece sa smetnjama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija Da li d j eca sa teškoćama u razvoju imaju iste mogućnosti i šanse za razvoj ličnih potencijala kao druga d j eca u Crnoj Gori? Zašto mislite da d j eca sa teškoćama u razvoju nemaju iste mogućnosti i šanse kao druga d j eca koja žive u Crnoj Gori? Višestruki odgovori; Baza: Ispitanici koji smatraju da djeca sa smetnjama u razvoju nemaju iste mogućnosti i šanse za razvoj ličnih potencijala (67% od ciljne populacije)
      • Dv ij e trećine građana smatra da d j eca sa smetnjama u razvoju nemaju iste mogućnosti i šanse za razvoj ličnih potencijala kao druga d j eca, dok trećina ima suprotan stav.
        • Značajan uzrok ove nejednakosti građani vide u samoj d j eci - u njihovoj bolesti ili nedostatku (22%) ili njihovim ograničenim sposobnostima (13%).
        • Građani prepoznaju i socijalne činioce ove nejednakosti, ali u najvećem broju slučajeva se navode uopštene formulacije, poput “nemaju sve uslove za život” ili “opšte stanje, odnos društva”. U manjem procentu se prepoznaju i konkretni uzroci: predrasude i diskriminacija, neprilagođenost institucija, nedovoljna materijalna ulaganja, nedostatak sv ij esti i razum ij evanja.
    • Da li u Crnoj Gori postoji zakon kojim se regulišu i garantuju prava d j ece sa teškoćama u razvoju? Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Polovina građana je upoznata sa tim da u Crnoj Gori postoji zakon koji reguliše garantuje prava d j ece sa smetnjama u razvoju.
        • Najstariji građani (preko 65 godina), kao i oni sa najnižim obrazovanjem i stanovnici ruralnih naselja su u još manjoj m j eri upoznati sa zakonskom regulativom. Isto važi I za osobe koje nemaju ličnog kontakta sa d j ecom sa smetnjama u razvoju.
      Starost Obrazovanje Tip naselja Poznaju DSR Nisu upoznati:
    • Glavne prepreke stvaranju boljih uslova za život i razvoj d j ece sa teškoćama u razvoju i njihovom uključivanju u društveni život u Crnoj Gori Višestruki odgovori; Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Kao glavne prepreke stvaranju boljih uslova za život i razvoj d j ece sa smetnjama u razvoju opažaju se “objektivni” uslovi: nedostatak novca na lokalnom i/ili državnom nivou (43%), kao i nedostatak obučenih stručnjaka i institucija (35%).
      • Međutim, kao značajni razlozi se, u nešto manjem procentu, prepoznaju i nezainteresovanost, nedovoljna informisanost (24%), kao i predrasude građana (23%).
        • Zanimljivo je da najobrazovaniji građani kao manje značajan uzrok vide nedostatak novca, a kao značajniji nezainteresovanost države.
        • Nezainteresovanost, predrasude i neznanje se prepoznaju kao značajno važniji razlozi među stanovnicima Glavnog grada, kao i na Primorju, dok je upravo suprotna situacija u istočnim krajevima zemlje.
    • Percepcija državnih i društvenih davanja za programe i pomoć d j eci sa teškoćama u razvoju Baza: Ukupna ciljna populacija Devet od deset građana Crne Gore smatra da država i društvo izdvajaju premalo novca za programe nam ij enjene d j eci sa smetnjama u razvoju.
    • Percepcija odgovornosti relevantnih lica i institucija za unapr j eđenje položaja DSR i njihovo uključenje u šire društvo Baza: Ukupna ciljna populacija
    • Percepcija odgovornosti relevantnih lica i institucija za unapr j eđenje položaja DSR i njihovo uključenje u šire društvo
      • Po mišljenju većine građana, čitavo društvo i svi akteri u njemu se opažaju kao manje ili više odgovorni za unapr j eđenje položaja d j ece sa smetnjama u razvoju. Ipak, najviše se u ovom smislu očekuje od samih roditelja i rođaka (85%), kao i od sistema zdravstvene i socijalne zaštite (84, 83%).
      • Najmanja odgovornost se, sa druge strane, pridaje samim građanima (56%), medijima (53%), kao i nevladinim organizacijama (51%).
    • Najbolji način da se popravi položaj d j ece sa teškoćama u razvoju u našem društvu Baza: Ukupna ciljna populacija
      • Uopšteno gledano, među građanima Crne Gore i dalje su raspostranjeni pozitivni stavovi prema institucionalnoj zaštiti d j ece sa smetnjama u razvoju, za koju se smatra da je makar u nekim slučajevima neophodna.
      • Tako, kao najbolji način da se pomogne d j eci sa smetnjama u razvoju 40% građana vidi njihovo zbrinjavanje u posebnim institucijama. Još 30% smatra da bi ono trebalo da bude rezervisano samo za manji broj težih slučajeva, dok većina treba da bude uključena u sve društvene aktivnosti.
      • 12% građana smatra da sva d j eca sa smetnjama u razvoju treba da budu uključena u društvo i da mu se prilagode, u okviru svojih mogućnosti. 13% građana smatra da šire društvo treba da krene u susret ovoj d j eci i da se prilagođava njihovim specifičnostima.
    • Najbolji način da se popravi položaj d j ece sa teškoćama u razvoju u našem društvu
        • Osobe koje smatraju da ova d j eca treba da budu zbrinuta u specijalnim institucijama argumetuju ovakav stav uv j erenjem da će tako najpr ij e dobiti adekvatnu, stručnu pomoć ili uv j erenjem da je „tako najbolje za njih“.
        • Sa druge strane, osobe koje su naklonjenije inkluziji navode kao argument da d j eca treba da budu prihvaćena kao ravnopravna, dok oni koji smatraju da je društvo to koje treba da se prilagođava naglašavaju da je društvu lakše da se prom ij eni.
        • Inkluziju i prilagođavanje društva u većoj m j eri podržavaju osobe koje su najbolje informisane o d j eci sa smetnjama u razvoju, kao i građani Glavnog grada.
    • Da li ste čuli za Konvenciju Ujedinjenih Nacija (UN) o pravima d j eteta? Baza: Ukupna ciljna populacija Dv ij e trećine građana saopštava da je čulo za Konvenciju UN o pravima d j eteta, u većoj m j eri oni koji su najbolje informisani o d j eci sa smetnjama u razvoju i stanovnici urbanih krajeva.
    • Percepcija poštovanja prava d j ece sa teškoćama u razvoju zagarantovana Konvencijom UN o pravima d j eteta u Crnoj Gori Baza: oni koji su čuli za Konvenciju Ujedinjenih Nacija (UN) o pravima d j eteta (67% od ciljne populacije)
      • Od građana koji su upoznati sa ovom konvencijom, tek svaki četvrti smatra da se u Crnoj Gori uglavnom poštuju prava koja ona garantuje. Pros j ečna oc j ena kojom su ovi građani oc ij enili usklađenost realne situacije u svojoj zemlji sa konvencijom je 2.8 (na petostepenoj skali).
        • Žene i stanovnici Primorja oc j enjuju nešto povoljnije usklađenost sa konvencijom, dok suprotno važi za muškarce, osobe sa najnižim prihodima i stanovnike istočnih krajeva.
      Pol Region
    • Sažetak
    • Sažetak
      • D j eca sa smetnjama u razvoju pobuđuju sažaljenje građana Crne Gore i asociraju na patnju, lošu sreću, bespomoćnost.
      • Jasno uočljive fizičke karakteristike (deformacije, nedostaci, problemi sa kretanjem) su najvažniji kriterijum prema kome neko d ij ete biva kategorisano kao d ij ete sa smetnjama u razvoju. Pored d j ece kojima nedostaje d i o tela ili koja imaju t j elesno oštećenje, sa ovom kategorijom se u najvećoj m j eri identifikuju d j eca sa čulnim poremećajima i ona sa psihičkim teškoćama.
      • Većina građana Crne Gore ima ličnog iskustva sa d j ecom sa smetnjama u razvoju - preko dv ij e trećine građana poznaje neko d ij ete sa smetnjama u razvoju ili roditelja ovog d j eteta. Devet od deset građana barem ponekad ima kontakt sa ovom d j ecom.
      • Uprkos tome, građani su generalno nedovoljno informisani o ovoj temi, sudeći po sopstvenoj proc j eni, ali i prema predstavama o broju d j ece sa smetnjama u razvoju, upoznatošću sa savremenom terminologijom i zakonskom regulativom. Glavni izvor informacija su mediji, a za one koji imaju kontakt sa d j ecom sa smetnjama u razvoju, lično iskustvo.
      • Generalno gledano, čini se da se mogu razlikovati dv ij e dimenzije stavova građana prema d j eci sa smetnjama u razvoju. Sa jedne strane, građani većinom imaju simpatije za ovu d j ecu i smatraju da treba učiniti sve da im se pomogne. Sa druge strane, čini se da su duboko ukor ij enjena uv j erenja da su ta d j eca suštinski različita od drugih i da ona, uprkos svem trudu i njih lično i društva, nikada ne mogu u potpunosti biti integrisana u društvo.
      • U prilog ovakvom zapažanju govori i izražena socijalna distanca prema d j eci sa smetnjama u razvoju – dok većina građana nema ništa protiv da ova d j eca žive u njihovoj blizini, ub j edljiva većina ipak ne prihvata bliskije nivoe odnosa sa njima (prijateljstvo ili emotivnu vezu).
    • Sažetak
      • Tek nešto više od svakog desetog građanina podržava inkluzivno obrazovanje d j ece sa smetnjama u razvoju, dok ub j edljiva većina smatra da je u njihovom najboljem interesu da se obrazuju u specijalnim ustanovama ili bar posebnim od j eljenjima.
      • Građani prepoznaju potrebe da se škole i obrazovni sistem prilagode d j eci sa smetnjama u razvoju, kao i pozitivne efekte uključivanja ove d j ece u redovne škole, ali ipak izražavaju sumnje u krajnje efekte inkluzije, kako po samu d j ecu sa smetnjama u razvoju, tako i po ostalu d j ecu.
      • Građani saos j ećaju sa porodicama u kojima žive d j eca sa smetnjama u razvoju, pokazuju razum ij evanje za izazove sa kojima se suočavaju i smatraju da im je neophodna podrška šireg društva, uključujući i materijalnu.
      • Ipak, gotovo svaki drugi stanovnik daje prednost institucionalizaciji d j ece sa smetnjama u razvoju u odnosu na podizanje ove d j ece u porodicama (prirodnim ili hraniteljskim).
      • Velika većina građana smatra da su uslovi za život d j ece sa smetnjama u razvoju u Crnoj Gori loši. Postoji slaganje da se prava d j ece uopšte samo d j elimično poštuju, dok su mišljenja o tome da li se prava d j ece sa smetnjama u razvoju poštuju više ili manje u odnosu na ostale pod ij eljena.
      • Dv ij e trećine građana v j eruje da d j eca sa smetnjama u razvoju nemaju jednake mogućnosti za lični razvoj kao druga d j eca, a kao najznačajniju prepreku vide upravo njihove teškoće, a ne društvene činioce.
      • Kao glavne prepreke većem uključivanju d j ece sa smetnjama u razvoju u društvo opažaju se “objektivni činioci”, pr ij e svega nedostatak sredstava na lokalnom i državnom nivou, kao i manjak stručnog kadra. Građani imaju pozitivne stavove prema izdvajanju većih sredstava u ove svrhe.
      • Ipak, građani prepoznaju kao značajnu prepreku i socijalne činioce kao što su nezainteresovanost, nedostatak informacija, negativne stavove i predrasude koji postoje među stanovništvom.
    • Sažetak
      • Najodgovornijim akterima za dobrobit d j ece sa smetnjama u razvoju smatraju se sami njihovi roditelji i rođaci. Od državnih institucija, kao relevantne se opažaju institucije sistema zdravstvene i socijalne zaštite.
      • Kada građane pitamo koji je najbolji način da se pomogne d j eci sa smetnjama u razvoju, još jednom dolaze do izražaja rasprostranjena uv j erenja o nemogućnosti integracije i pozitivni stavovi prema institucionalizaciji. Najveći broj građana smatra da je institucionalno zbrinjavanje sve (40%) ili makar jednog broja d j ece (30%) najbolje što se za njih može učiniti. Tek četvrtina građana smatra da sva d j eca sa smetnjama u razvoju treba da budu uključena u društvo ili da društvo treba njima da se prilagođava.
      • Ukupno uzev, lično iskustvo sa d j ecom sa smetnjama u razvoju i bolja informisanost u pozitivnoj su vezi sa njihovim većim prihvatanjem i pozitivnijim gledanjem na inkluziju ove d j ece. Takođe, mladi, visokoobrazovani i stanovnici urbanih naselja imaju pozitivnije mišljenje o inkluziji, dok suprotno važi za najslabije obrazovane, osobe sa najnižim prihodima i stanovnike ruralnih naselja.
      • Najvažnije sredstvo informisanja za građane Crne Gore je televizija. Obrazovaniji građani i stanovnici urbanih naselja se informišu i putem novina, dok je za mlade značajan izvor Internet.
      • Građani imaju najviše pov j erenja u domaće medije, pr ij e svega televizijske stanice i štampane medije. Oni takođe v j eruju informacijama dobijenim od bliskih ljudi – prijatelja i rođaka.