TÜİK’in Yoksulluk Çalışmaları

  • 820 views
Uploaded on

TÜİK’in Yoksulluk Çalışmaları …

TÜİK’in Yoksulluk Çalışmaları

Özlem SARICA
TÜİK Uzmanı
Hanehalkı Bütçe İstatistikleri Grubu

20 Şubat 2014

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
820
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4

Actions

Shares
Downloads
10
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 2. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Sunum İçeriği 1. Bölüm: TÜİK’in yürüttüğü yoksulluk çalışmaları  Gelire dayalı yoksulluk  Harcamaya dayalı yoksulluk 2. Bölüm: Revizyon kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar  Neden revizyona gerek duyuldu?  Neler yapıldı?  Dünya Bankası ile ortak çalıştay  Yoksulluk Çalışma Grubu  Envanter çalışması  Yöntem araştırma çalışması  Ulusal Yoksulluk Çalıştayı  Dünya Bankası uzmanları ile görüşmeler İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 3. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU * Gelire dayalı yoksulluk (Veri Kaynağı:GYKA) * Harcamaya dayalı yoksulluk (Veri Kaynağı: HBA) İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 4. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 5. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Veri kaynağı • Veri kaynağı: Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması • Uygulama sıklığı: 2006 yılından itibaren her yıl • Örneklem hacmi: Başlangıçta 12872 hanehalkı, 2011’den itibaren 2014 yılına kadar yılda yaklaşık 3000 hanehalkı civarında artış • Örneklem planı: 4 yıllık panel uygulama üzerine kurulmuştur (Her yıl örneklerin %25’i yenilenmektedir) • Tahmin düzeyi: Yıllık kesit anket sonuçları için Türkiye, kent, kır ve İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) Düzey 1 (2014’ten sonra Düzey 2), panel araştırma sonuçları için Türkiye geneli • Uygulama yöntemi: Dizüstü bilgisayarlar kullanılarak yüz yüze görüşme İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 6. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Araştırmadan hesaplanan göstergeler  Gelire bağlı göreli yoksulluk ve profili,  Yoksulluk açığı  Sürekli yoksulluk,  Maddi yoksunluk İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 7. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Göreli yoksulluk Toplumun genel düzeyine göre belli bir sınırın altında gelir veya harcamaya sahip olan birey veya hanehalkı göreli anlamda yoksul sayılmaktadır. Refah ölçüsü olarak amaca göre harcama veya gelir düzeyi seçilebilir. – Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırmasında yoksulluk sınırı gelire dayalı olarak hesaplanmaktadır. – Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir gelirin medyan değeri dikkate alınarak hesaplanan yoksulluk sınırı ları: • Medyan gelirin % 40’ı, • Medyan gelirin % 50’si, • Medyan gelirin % 60’ı, • Medyan gelirin % 70’i İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 8. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Yoksulluk riski altında olanlar Yoksulluk riski altında olanlar (Yoksullar): Bu sınırların altında eşdeğer hanehalkı kullanılabilir gelire sahip olanlar yoksulluk riski altındaki nüfus olarak tanımlanmaktadır. Yoksulluk riski altında olanların oranı (Yoksulluk oranı): Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir geliri yoksulluk sınırının altında olanların (yoksulluk riski altında olan nüfusun) toplam nüfus içindeki oranıdır. Yoksul nüfus Yoksulluk oranı x 100 = Toplam Nüfus İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 9. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Sürekli yoksulluk riski altında olanlar Bu gösterge dört yıllık panel anket uygulaması tamamlanan ve dört yıl boyunca hanenin üyesi olan fertler üzerinden hesaplanmakta ve son yıl yoksul olan fertlerden en az üç uygulamada yoksulluk riski altında olanlar olarak tanımlanmaktadır. Aşağıdaki tablodaki 1, 2, 3 ve 4 durumları sürekli yoksulluk riski altında bulunanları ifade etmektedir. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 10. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Maddi yoksunluk (Material depriviation) Ciddi finansal sıkıntıyla karşı karşıya olan insanların oranı olarak tanımlanan maddi yoksunluk; belirlenmiş 9 maddeden en az 4 tanesini karşılayamayan/mahrum olan insanların oranıdır. 1. 2. 3. 4. 5. Beklenmedik harcamalar, Evden uzakta bir haftalık tatil (tüm aile fertleri birlikte) masrafı, Ödeme zorluğu (konut kredisi, kira, elektrik, su, doğalgaz faturalar, taksit/borçlar) İki günde bir et, tavuk, balık içeren yemek masrafı, Evin ısınma ihtiyacı, 6. 7. Çamaşır makinası, Renkli televizyon, 8. Telefon, 9. Otomobil sahipliği. vb. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 11. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 12. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Tarihçe • Dünya Bankası ile imzalanan Sosyal Riskin Azaltılması Projesi (SRAP) kapsamında başlatılmıştır. • Uluslararası bir uzmanla yürütülen çalışmalar sonunda belirlenen yoksulluk metodolojisine göre, 2002 Hanehalkı Bütçe Anketi (HBA) verileri kullanılarak yoksulluk göstergeleri hesaplanmış; ortak bir rapor yayımlanmıştır. • TÜİK, belirlenen metodolojiyi her yıl uygulanan HBA verileri ile tekrarlayarak 2003-2009 döneminde yoksulluk göstergeleri üretmiştir. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 13. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Veri kaynağı • Veri kaynağı: Hanehalkı Bütçe Anketi • Uygulama sıklığı: 2002 yılından itibaren her yıl • Örneklem hacmi: Her ay değişen 1104 hanehalkı • Tahmin düzeyi: Yıllık anket sonuçlarından Türkiye geneli ile kırsal ve kentsel yerler ayrımında; her yılın anket sonuçlarının son iki yılın anket bilgileriyle birleştirilmesiyle de sadece harcama dağılımlarına ilişkin bölgesel düzeyde oransal tahminler üretilmektedir. • Uygulama yöntemi: Anket, örnek hanehalklarıyla dizüstü bilgisayarlar kullanılarak yüz yüze görüşme ve kayıt tutma yoluyla uygulanmaktadır. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 14. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Hesaplanan göstergeler • Mutlak yoksulluk: İnsanların yaşamlarını fiziksel olarak devam ettirebilmeleri için gerekli asgari mal ve hizmetleri elde edememesi durumudur. Gıda yoksulluğu (Açlık) Gıda+gıda dışı yoksulluk (Temel gereksinimler) • Harcama esaslı göreli yoksulluk: Eşdeğer fert başına ortalama tüketim harcaması değerinin %50’si, yoksulluk sınırı olarak tanımlanmaktadır. Göreli yoksulluk oranı ise, eşdeğer fert başına tüketim harcaması değeri bu sınırının altında kalan hanehalklarının oluşturduğu nüfusun, toplam nüfus içindeki payı olarak hesaplanmaktadır. • Diğer yöntemler: Cari satın alma gücü paritesine göre günlük kişi başı 1$, 2.15$ ve 4.30$ doğrudan yoksulluk sınırları olarak tanımlanmaktadır. Bu sınırlara göre yoksul fert oranları hesaplanmaktadır. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 15. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Gıda yoksulluğunun belirlenmesi i. Gıda harcamasına göre sıralı 2. %20’lik dilimde yer alan hanelerin gıda tüketiminde en önemli paya sahip ilk 80 madde seçilmektedir. ii. Bu 80 maddeden 2100 kaloriyi oluşturacak şekilde ağırlıklar hesaplanmaktadır. ii. Anketten gelen piyasa birim fiyatları kullanılarak sepetin toplam değeri elde edilmektedir. iii. Bu sepetin değeri günlük kişi başı açlık sınırı olarak adlandırılmaktadır. iv. Eşdeğer fert başına tüketim harcaması açlık sınırının altında olan haneler gıda yoksulu (aç) olarak tanımlanmaktadır. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 16. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Gıda+gıda dışı yoksulluk sınırının belirlenmesi i. Birinci %20’lik grupta yer alıp gıda yoksulu olmayan hanelerin toplam harcamaları içindeki gıda dışı harcama payının ortalaması her yıl için ayrı ayrı hesaplanmaktadır. ii. Açlık sınırı, gıda dışı harcamaların ortalama payı ile genişletilerek yoksulluk sınırı belirlenmektedir. iii. Eşdeğer fert başına harcaması yoksulluk sınırının altında olan haneler yoksul olarak tanımlanmaktadır. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 17. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Tahmin düzeyi ve profil değişkenleri • Tahmin düzeyi: Türkiye, kentsel ve kırsal yerler • Profil değişkenleri: o o o o o Hanehalkı büyüklüğü Hanehalkı tipi Fertlerin ekonomik faaliyetleri Fertlerin işteki durumları Fertlerin eğitim durumları Hanehalkı tüketim harcamasına dayalı yoksulluk çalışması en son 2009 yılında elde edilen verilerle yapılmış ve sonuçları 06.01.2011 tarihli haber bülteni ile kamuoyuna duyurulmuştur. . İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 18. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU 2012 yılından itibaren; • Yoksulluk göstergelerinin ülkemizin sosyo-ekonomik yapısını ortaya koyacak ve uluslararası kıyaslamalara imkan verecek şekilde revize edilmesi amaçlanmıştır. • Konuyla ilgili kurum ve kuruluşların temsilcileri ve akademisyenlerle yeni göstergelerin üretilmesi amacıyla çalışmalar yürütülmektedir. • Bu çalışmalar sonuçlanıncaya kadar, sadece satın alma gücü paritesine göre kişi başı dolar cinsinden yoksulluk oranları tahmin edilmektedir. • Bu konuda en son 2012 yılına ilişkin tahminler haber bülteni ile kamuoyuyla paylaşılmıştır. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 19. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU * Neden revizyona gerek duyuldu? * Neler yapıldı? İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 20. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Neden revizyona gerek duyuldu?  Metodoloji gereği kullanılan varsayımlar  Varsayımlara bağlı olarak sonuçlarda önemli değişimlerin görülmesi,  Mevcut varsayımların bir Kurul vb. tarafından belirlenmemiş olması  Örneklem hacminin yetersiz kaldığı durumlar  Açlık sınırının altındaki nüfusun belirlenmesi açısından  Yoksulların sosyo ekonomik yapısının ortaya konulması açısından  Bölgesel düzeyde tahminler açısından  Yoksulluk metodolojisinde yeni yaklaşımlar İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 21. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Neler yapıldı? DÜNYA BANKASI İLE ORTAK ÇALIŞTAY • 19-20 Mart 2012 tarihinde Dünya Bankası ile TÜİK tarafından Ankara’da bir çalıştay düzenlenmiştir. • Çalıştayın konusu, Yoksulluk Ölçümünün ve Analizin İyileştirilmesi Yoluyla Kanıta Dayalı Politika Oluşturmanın Güçlendirilmesi’dir. • Çalıştayda yoksulluk ölçümünde son dönemde kullanılan yaklaşımlarla ilgili detaylı sunumlar gerçekleştirilmiştir. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 22. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Neler yapıldı? YOKSULLUK ÇALIŞMA GRUBU Resmi İstatistik Programı bünyesinde oluşturulmuştur; • TÜİK • Akademisyenler • Kalkınma Bakanlığı • Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (SYGM) • Hazine Müsteşarlığı • TOBB, HAK-İŞ, TİSK, DENİZ FENERİ , KİMSE YOK MU Bugüne kadar beş toplantı gerçekleştirilmiştir. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 23. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Neler yapıldı? ENVANTER ÇALIŞMASI • Yoksullukla ilgili ulusal ve uluslar arası çalışmalar, • Yoksulluk konulu seminer, çalıştay ve sempozyumlar • Uluslararası metodolojik dokümanlar ile ilgili kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 24. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Neler yapıldı? YÖNTEM ARAŞTIRMA ÇALIŞMASI • Parasal yoksulluğun ölçümünde esas alınan varsayımların etkisi veri serileri üzerinde incelenmiştir. • Çok boyutlu yoksulluk kapsamında ülke deneyimleri incelenmiş, üç çalışma ayrıntılı olarak ele alınmıştır: 1. Meksika çok boyutlu yoksulluk hesaplaması 2. Kolombiya çok boyutlu yoksulluk hesaplaması 3. EU-SILC verileriyle AB ülkelerine yönelik çok boyutlu yoksulluk hesaplaması (makale) Yöntemin daha iyi değerlendirilmesi amacıyla çok boyutlu yoksulluk hesaplamalarının Türkiye uyarlaması gerçekleştirilmiştir. İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 25. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Neler yapıldı? ULUSAL YOKSULLUK ÇALIŞTAYI • Amaç: Yoksulluk ölçümüyle ilgili tüm temel konuların farklı açılardan tartışılması, Türkiye için ihtiyaçlar ve uygun modelin belirlenmesi • Tarih: 4-5 Kasım 2013 • Katılımcı sayısı ve profili: 50 kişi; Konuyla doğrudan ilgili akademisyenler, kamu kurum/kuruluşları, araştırma kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinden temsilciler • Niteliği: 2 gün; 1. Gün: Paralel oturumlar • Yoksulluk Metodolojisinde Son Dönem Uygulamaları • Parasal Yoksulluğun Ölçülmesi • Yoksulluk Ölçümünde Eşdeğerlik Ölçeğinin Etkisi ve Türkiye için Uygun Eşdeğerlik Ölçeğinin Belirlenmesi • Türkiye’de yoksulluk profiline etki eden unsurlar 2. Gün: - Her paralel oturum sonrası ilgili grupların tüm katılımcılara sunumu, - Moderatörler ile tüm katılımcıların olacağı panel (öğleden sonra) İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 26. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Neler yapıldı? DÜNYA BANKASI UZMANLARI İLE GÖRÜŞMELER 1. Görüşme: 14 Haziran 2013 2. Görüşme: 28 Eylül, 1-2 Ekim 2013 3. Görüşme: 12 Şubat 2014 Görüşmelerde ön plana çıkan hususlar; – öncelikle yoksulluk ölçümünde temel prensiplerin belirlenmesinin gerekliliği – – – – amaç ve hedefler parametrelerin belirlenmesi bakımından tahmin boyutu sonuçların yayınlanması açısından tahmin boyutu referans grupların belirlenmesi – veri kaynağının kararlaştırılması – sosyal boyutlara ilişkin göstergelerin belirlenmesinde ampirik çalışmaların da dikkate alınması gerekliliği İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 27. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Planlanan Çalışmalar • Uluslararası uzmanlarla nihai değerlendirmeler (video konferans ve danışmanlık) • Türkiye için en uygun yönteme karar verilmesi • Yöntemin uygulamasına yönelik adımların belirlenmesi ve metodolojik konuların kararlaştırılması • Yeni yoksulluk yönteminin, metodolojik ve uygulamaya ilişkin esaslarının belirlenmesinin ardından konu ile ilgili çalışmaların yürütülmesi • Sonuçların kamuoyu ile paylaşılması İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014
  • 28. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU Teşekkürler... İşgücü ve Yaşam Koşulları Daire Başkanlığı 24.02.2014