МОНГОЛ ОРНЫ МӨНХ ЦЭВДЭГ ТАРХАЛТЫН ИРЭЭДҮЙН ХАНДЛАГA
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

МОНГОЛ ОРНЫ МӨНХ ЦЭВДЭГ ТАРХАЛТЫН ИРЭЭДҮЙН ХАНДЛАГA

on

  • 3,487 views

МОНГОЛ ОРНЫ МӨНХ ЦЭВДЭГ ТАРХАЛТЫН ИРЭЭДҮЙН ХАНДЛАГA

МОНГОЛ ОРНЫ МӨНХ ЦЭВДЭГ ТАРХАЛТЫН ИРЭЭДҮЙН ХАНДЛАГA

FUTURE TREND OF PERMAFROST - MONGOLIA

Statistics

Views

Total Views
3,487
Views on SlideShare
2,910
Embed Views
577

Actions

Likes
0
Downloads
61
Comments
0

6 Embeds 577

http://ecoriskmon.wordpress.com 539
http://climaterisk.wordpress.com 32
http://a0.twimg.com 2
http://webcache.googleusercontent.com 2
http://ecoriskmon.wordpress.com HTTP 1
http://74.6.147.41 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    МОНГОЛ ОРНЫ МӨНХ ЦЭВДЭГ ТАРХАЛТЫН ИРЭЭДҮЙН ХАНДЛАГA МОНГОЛ ОРНЫ МӨНХ ЦЭВДЭГ ТАРХАЛТЫН ИРЭЭДҮЙН ХАНДЛАГA Presentation Transcript

    • МОНГОЛ ОРНЫ М Ө НХ ЦЭВД Э Г ТАРХАЛТЫН ИРЭ Э ДҮЙН ХАНДЛАГ A Future Trend of Mongolian Permafrost Distribution V.Ulziisaikhan, University of Science and Technology, [email_address] R.Mijiddorj, University of Science and Technology, [email_address] Ulaanbaatar, Mongolia, 29 -Jun-2009
    • ОРШИЛ
      • Олон жилийн мө нх цэвдэг ( МЦ ) гэж 2 жил буюу түүнээс дээш хугацаанд орчны температур нь хасах байдаг х ө рс , хурдас , хад чулуу г хэлдэг (Permafrost Subcommittee, 1988).
      • Мө нх цэвдэг нь ерөнхийдөө эх газрын өндөр өргөрөгүүдэд ажиглагдахаас гадна , хойд м ө с ө н тивийн задгай тэнгисийн доорхи хад чулуун х ө рс ө нд ч тохиолддог
      • Дэлхийн б ө мб ө рцгийн хойд хагас дахь газар нутгийн 24%- ийг эзэлдэг байна (Circumpolar Active-Layer Permafrost System, June, 1998).
      • МЦ- ийн зузаан нь тухайн газар орны байгаль, цаг уурын байдлаас хамаарч 1 метрээс хэдэн мянган метр х ү ртэл үргэлжилдэг.
    • ОРШИЛ
      • 1967-1971 онуудад хийсэн Орос Монголын хамтарсан экспедиц ийн судалгааны үр дүн дээр үндэслэж Г.Ф.Гравис болон бусад судлаачид Монгол орны геокриологийн зураглалыг хийсэн байна.
      • Монгол оронд тархсан олон жилийн цэвдэг нь үргэлжилсэн тархалттай , алаг цоог тархалттай , тохиолдлын тархалттай , улирлын чанартай цэвдэг хөрс гэж 4 мужид ангилагддаг байна ( Г.Ф.Гравис, 1967-1971 ).
      Зураг 1. Монгол орны олон жилийн цэвдэг тархалтын мужлалууд. 1-үргэлжилсэн ба тасалданги, 2-алаг цоог ба ховор алаг цоог, 3- тохиолдлын, 4-улирлын чанартай
    • ОРШИЛ
      • Хүний хүчин зүйлүүдийн нөлөөнөөс үүдэлтэй дэлхий нийтийг хамарсан дулаар а лтай холбогдуулан Монгол орны хэмжээнд хийсэн судалгааны үр дүнгээс харвал Монгол орны агаарын дундаж температур сүүлийн 60 гаруй жилд 1.5 0 C -аар дулаарчээ ( Р.Мижиддорж , 1998) .
      • Энэхүү дулааралтын улмаас Монгол орны МЦ, цасан бүрхүүлийн үргэлжлэх хугацаа, байгал ий н бүс бүслүүр ий н өөрчлөлт, хөрсний усны нөөц ий н горимд хүчтэй өөрчлөлт орж байгааг олон судлаачид судалж тогтоосон байдаг.
    • СУДАЛГААНЫ ЗОРИЛГО
      • Монгол орны олон жилийн МЦ-ийн одоогийн болоод ирээдүйн тархалтыг ложистик регрессын аргаар прогнозлох тооцоог хийлээ.
      • Судалгаа гаар дараахь гурван зорилтыг тавьж тооцооны үр дүнгүүдийг гарган авлаа .
      • Үүнд :
      • Агаарын температур, мөнх цэвдэг хоёр хамааралтай эсэх
      • Ложистик регрессын тэгшитгэлээр математик загварчлал байгуулах
      • Дэлхийн дулааралтын явцад Монгол орны МЦ тархалтын хил хязгаар яаж өөрчлөгдөхийг магадлалаар прогнозлох
    • А рга з ү й
      • Ложистик регресс. Статистик судалгааны салбарт сүүлийн үед хөгжүүлсэн олон аргуудын нэг бол ложистик регресс загвар юм. Энэхүү арг а нь тоон утгаар ч юмуу эсвэл категори ангиллын мэдээллээр илэрхийлэгддэг байгаль дээр болж буй үзэгдлүүдийг үзэгдэл ажиглагдах уу эсвэл үгүй юу гэдгийг магадлал хэлбэрээр илэрхийлж болдог байна.
    • А рга з ү й Ложистик регрессын тэгшитгэл болон түүний графикийн ерөнхий хэлбэр дараах байдлаар илэрхийлэгдэнэ. Энд : P- тухайн үзэгдлүүдийн урьдчилан таамаглал магадлал хэлбэрээр a0, a1, an - ш угаман регресын коэфицентүүд X1, X2, Xn т ухайн үзэгд э лтэй хамааралтай хувьсагчууд
    • А шигласан мэдээ лэл
      • O лон жилийн МЦ тархалтын зураглал
      • Aгаарын температур 1961-1990 он ы 30 жилийн дундаж
      • 20 20, 2050, 2080 онуудаар бодуулсан ерөнхий орчил урсгалын HADLEY болон ECHAM загваруудын үр дүн
    • T ООЦОО
      • Тооцоог хялбарчлахын тулд МЦ-ийн үргэлжилсэн, алаг цоог, тохиолдлын тархалттай мужуудыг ерөнхийд нь МЦ- тэй муж гэж үзэж “ БАЙНА ” , үлдсэн мужыг “ БАЙХГҮЙ ” гэж ангилж зураг 2-т үзүүлэв.
      • Дээрхи байна, байхгүй гэсэн ангиллыг математик тооцоонд ашиглах нь тохиромжгүй тул тоон хэлбэрт оруулахын тулд БАЙНА = 1 ба БАЙХГҮЙ = 0 гэсэн тоон утгыг олгосон.
      Зураг 2. Монгол орны олон жилийн МЦ-ийн одоогийн тархалтын зураглал мөнх цэвдэг БАЙНА , БАЙХГҮЙ гэсэн ангиллаар.
    • T ООЦОО
      • K орреляци –0.8
      Энэхүү судалгааны эхний зорилго болох агаарын температур, МЦ-ийн хооронд хамаарал байгаа эсэхийг тогтоохдоо бид ArcInfo GRID программаар авто корряляц бодуулсан. Тооцооны үр дүнгээс харвал бидний сонирхож буй 2 хувьсагч ийн хоорондын хамаарал нь –0.8 байв.
    • T ООЦОО
        • Хүснэгт 1 . Регресийн коэффициент
      2 дахь зорилго болох ложистик регрессын аргаар математик загвар байгуулж, энэхүү загвар маань одоогийн МЦ-ийн хилийг хир зэрэг илэрхийлэх вэ гэдгийг үзүүлэхийн тулд ArcINFO GRID програмаар регрес c бодуулж загварт хэрэглэх коэффициент ийг гарган авлаа ( Хүснэгт 1) . Коэффициент A0 0,892 A1 -0,745 RMS Error 0,319 Chi square 270743,115
    • T ООЦОО
      • Прогноз = 1 / (1 + Exp( - (0.892 - 0.745 * [ агаарын температур ])))
      Эдгээр гаргаж авсан регресийн коэф ф иц и ентүүд болон Монгол орны 1961-1990 оны агаарын жилийн дундаж температурын мэдээллээр МЦ-ийн одоогийн тархалтын хилийг дараахь тэгшитгэлээр бодуулж Зураг 3-т үзүүлэв Зураг 3. Мөнх цэвдгийн тархалтын хил загварчлалын үр дүнгээр. Зураг 3. Мөнх цэвдгийн тархалтын одоо байгаа хил.
      • Зургаас харвал бидний сонгож авсан загвар маань МЦ-ийн хилийг ерөнхийд нь сайн илэрхийлж байна.
      • Иймд Монгол орны МЦ-ийн ирээдүйн хандлаг ийг үзүүлэхийн тулд бид Ерөнхий Орчил Урсгалын загваруудын үр дүнгээс гаргаж авсан 2020, 2050, 2080 онуудын агаарын температурын жилийн дундаж утгуудаар тооцоо хийж Зураг 3 a, 3 b, 3c -д үзүүлэв.
    • Y Р Д Y Н 2020 он 2050 он 2080 он ECHAM загвар HADLEY загвар
    • Y Р Д Y Н
      • МЦ-ийн тархалтын одоо байгаа хил хязгаар ECHAM болон HADLEY загварын аль алинд нь хүчтэй агших хандлагатай байна.
      • МЦ-ийн одоогийн тархалтын хэмжээг 100 % - тай тэнцүү гэж үзээд хичнээн хувь нь одоогийн байгаа хэмжээнээс үлдэж болохыг хувиар илэрхиийлж Хүснэгт 2-т үзүүлэв.
      Хүснэгт 2 . Ерөнхий орчил урсгалын загваруудын үр дүнгээр бодуулсан МЦ тархалтын хэмжээ ECHAM загвараар HADLEY загвараар 2020 он 50 % 70% 2050 он 30% 47% 2080 он 6% 23%
    • Y Р Д Y Н Д Y ГНЭЛТ
      • МЦ-ын одоо байгаа хэмжээ 50 % -70 %, 30 % -47 % , 6 % -23 % болтлоо тус тус буурахаар байна.
      • Хэдийгээр дээрхи ECHAM , HADLEY загваруудын хувьд МЦ-ийн хилийн агшилтын талбай харилцан өөр байгаа боловч ерөнхий хандлага он тус бүр дээр ижил байна .
      • Агаарын температур, МЦ-ын хооронд корелляцын коэфицнт –0.8 байгаа нь орон зайн хүчтэй урвуу хамаарал байна.
      • Мөн ложистик загварын тооцооны үр дүн МЦ-ын тархалтын одоогийн хил хязгаар 2020, 2050, 2080 онуудын үед өөрчлөгдөж эзлэх талбай нь буурах магадлалтайг үзүүлж байна.
    • QUESTION ? THANK YOU FOR ATTENTION