Türkiye Bilişim Vakfı’nın Görüşleri ile Eğitim'de Fatih Projesi

FATĠH PROJESĠTürkiye BiliĢim Vakfı’nın GörüĢleri Kasım 2011 1

ĠÇĠNDEKĠLER 1. Giriş 2. Projenin Kapsamı 3. Neden Bu Raporu Hazırladık ? 4. İşletim Sistemi ve Yazılım 5. Eğitsel e-İçeriğinin Sağlanması ve Yönetilmesi 6. Teknoloji Destekli Eğitim ve Öğretim 7. Ağ Altyapısı ve Geniş Bant İnternet Kullanımı ve Güvenlik 8. Tablet 9. Yazıcı Donanım Talebi 10. Sonuç 2

1. GĠRĠġTürkiye Bilişim Vakfı 1995‟te kurulduğundan bu yana, ülkemizde örgün eğitiminçağdaş ve küresel rekabete uygun bilgi ve becerileri genç kuşaklara teknolojiyi kullanarakaktarması gerektiğini anlatmak için çaba göstermiştir. Yerinde eğitim ve uzaktan eğitiminnasıl yapılması gerektiğine dair raporlar hazırlamıştır.Ve daima “eğitim”, kullandığı teknolojiyle değil, içeriği ile önemli olmalı tezini savunmuştur.Eğitimin bütününde daima öne çıkması gereken öğenin “Ne öğretiyoruz? Nasıl öğretiyoruz?”olduğuna inanmıştır.Eğitimin, ekonomik kalkınmadaki rolü hep bilindiğinden, teknolojiyle destekleyerek,Türkiye‟de eğitimi hızlandırma ve yaygınlaştırma fikri ilk kez 1984‟te 1,100 adet bilgisayarınMEB tarafından satın alınmasıyla başladı. 1987‟de Türkiye‟de ilk kez bir “Bilgisayar DestekliEğitim Konferansı” düzenlendi. İlk kez bir başbakan (Turgut Özal), “Bilgisayar DestekliEğitimde Bir Milyon Bilgisayar” hedefini dile getirdi. 1984 -1990 arasında 5 bin bilgisayar,MEB okullarına girmiş oldu.1997-98 döneminde ortaöğretimin 8 yıla çıkartılmasıyla birlikte BDE konusu yenidengündeme geldi. Türkiye‟de İnternet “başlamıştı” ve bundan, okullarda eğitim-öğretimdeyararlanmak gerekiyordu. Bu kez, Dünya Bankası‟ndan sağlanacak 600 milyon Dolarkrediyle BDE uygulamasını ortaöğretime yerleştirmeye karar verildi. Anlaşma 25 Haziran1998‟de imzalandı.1998-2003 döneminde satın alınan ve sınıflara yerleştirilen bilgisayar sayıları hakkında MEBweb sitesindeki sayısal bilgiyi buraya aktarmak mümkün değil. Yapılanlar ve bunlarınsayılara yansıması etkileyici. Temel Eğitim Projesi çerçevesinde “221 bin öğretmeninbilgisayar eğitimi aldığı” bilgisi varsa da maalesef bu eğitimin “ne işe ve nasıl” yaradığına dair“çıktı” bilgisini bulamıyoruz. Bu nedenle etkileyici sayıların, toplumsal katma değerinihesaplamamız mümkün olmuyor.. Ancak 2003 ve 2004 yıllarında, Lise Giriş Sınavları‟ndaönce 40 bin, sonra 64 bin öğrencinin (yani, sınava giren adayların %10‟unun) “sıfır” puanalmaları arzu edilen neticenin bir hayli gerisinde kaldığımızın bir göstergesi olabilir.Ve bugüne geldiğimizde karşımıza bu kez FATİH Projesi çıkıyor. 3

Biz de Türkiye Bilişim Vakfı olarak değişik paydaşlarımızla birlikte projeyle ilgili kapsamlı birçalışma yaptık. Bu raporun hazırlanmasında çok değerli katkılar sağlayan Türkiye BilişimVakfı‟nın değerli kurum ve kişi üyelerine teşekkürlerimizi sunarız.2. PROJENĠN KAPSAMIFATİH Projesi, eğitim ve öğretimde fırsat eşitliğini sağlamak ve okullarımızdaki teknolojiyiiyileştirmek amacıyla Bilgi Teknolojisi araçlarının öğrenme-öğretme sürecinde daha etkinkullanımı için; okul öncesi, ilköğretim ile ortaöğretim düzeyindeki 40.000 okulun 620.000dersliğine dizüstü bilgisayar, projeksiyon cihazı ve internet altyapısı sağlamayı hedeflemekte,okulları BT ekipmanları ile donatarak eğitimde öğrenci ve öğretmenlerimiz için fırsatlarıartırma ve okullarımızda teknolojiyi iyileştirmeyi amaçlamaktadır. Projenin 2013 yılı sonunakadar tamamlanması öngörülmektedir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülen veUlaştırma Bakanlığı tarafından desteklenen bir projede, 1.yıl ortaöğretim okulları, 2. yılilköğretim ikinci kademe, 3. yıl ise ilköğretim birinci kademe ve okul öncesi kurumlarının bilgiteknolojileri donanım ve yazılım altyapısı, e-içerik ihtiyacı, öğretmen kılavuz kitaplarınıngüncellenmesi, öğretmenler için hizmet içi eğitimler ve bilinçli, güvenli, yönetilebilir bilgiteknolojileri ve internet kullanımı ihtiyaçlarının tamamlanması hedeflenmektedir.3. NEDEN BU RAPORU HAZIRLADIK ?Özetle anladığımız kadarı ile hedef, Türkiye Bilişim Vakfı‟nın kuruluşundan beri eğitimdeönemini hep vurguladığımız “bilgiye 7/24 erişmeyi sağlayacak ortamı,” ülke çapındagerçekleştirmek ... FATİH Projesi bu bakımdan, devletin, eğitimi çağdaş teknolojiyi kullanaraketkinleştirme gayretinde şimdiye kadarki en kapsamlı ve organize girişim olarak karşımızaçıkıyor. Gelecek kuşağın zihnini şekillendirme ve eğitme gibi çok yaşamsal önemde birprojenin, bundan önceki iyi niyetli ama organizasyonu yetersiz projelere benzememesi vegerçekten “işe yaraması” için Türkiye Bilişim Vakfı olarak görüşlerimizi -1995‟ten beriyaptığımız gibi- ilgililere iletmeye devam edeceğiz.Fatih Projesi ile 2013 yılı sonuna kadar dersliklere BT araçlarının sağlanması ve BT destekliöğrenimin gerçekleşmesi hedeflenmiştir. Bu proje ile eğitimde fırsat eşitliğinin yanı sıraTürkiye‟nin geleceğini yönetecek öğrencilerimizin bilgi çağının teknolojik araçları iletanışması, öğrenme ve araştırma yeteneğinin gelişmesi sağlanacaktır. Fatih Projesi, orta veyüksek teknoloji merkezi olmak, e-devlet yapısına biran evvel kavuşarak vatandaşların 4

ihtiyaçlarına yeni teknolojiler ile cevap vermek gibi stratejik hedeflere sahip Türkiye içinönemli bir fırsat yaratmaktadır.Dünyada bile eşine az rastlanan bu çapta bir eğitim hamlesi, kurulum ve daha önemlisi“kurgulanma” aşamalarında azami özen ve dikkati gerektirmektedir. Projenin ölçeğindenkaynaklı olarak barındırdığı risklerin daha tasarım aşamasında öngörülmesi ve önlemlerinplanlanması kritik başarı unsurlarıdır.Fatih Projesi‟ni altı ana başlık altında inceledik. Bu ana başlıkların ayrıntılarını takip edensayfalarda bilgilerinize sunuyoruz.  ĠĢletim Sistemi ve Yazılım  Eğitsel E-Ġçeriğinin Sağlanması ve Yönetilmesi  Teknoloji Destekli Eğitim ve Öğretim  Ağ Altyapısı ve GeniĢ Bant Ġnternet Kullanımı ve Güvenlik  Tablet  Yazıcı Donanım Talebi4. ĠġLETĠM SĠSTEMĠ VE YAZILIMSistemin iĢletim sistemi ve yazılım ile ilgili bileĢenlerine 5 ana baĢlıkta özen göstermeninuygun olacağı düşünülmektedir: Güvenlik Güvenilirlik Birlikte çalıĢabilirlik Yönetilebilirlik SürdürülebilirlikGüvenlik, böyle bir sistemin hem başarısı için gerekli asli bileşen, hem de zafiyetidurumunda ülke çapında tüm gençlerimizi etkileyebilecek bir risk unsurunu oluşturmaktadır.Her geçen gün karşımıza daha sık çıkmakta olan biliĢim güvenliği olayları, ancakkarşılarında sistemi oluşturan bileşenler (özellikle işletim sistemi) ile ilgili her zaman hazırlıklıolan, yazılımları sürekli ve zamanında güncelleyen ve de gerektiği anda uygun tepkiyiprofesyonel bir ortamda anında verebilecek yapılar olması durumunda önlenebilmektedir. 5

Güvenilirlik ise sistemin idamesinde çok önemli bir unsurdur. Türkiye gibi geniş bircoğrafyanın her köşesine yayılacak olan Fatih Projesi, İdare‟ye ve İdare‟nin ilgilibakım/destek ekiplerinin omuzlarına önemli bir yük ve sorumluluk bindirmektedir. Buradabahsi geçen sistemlerin MTBF ve MTTR ifadeleri ile anlam bulan “sorunsuz olarak ayaktakalma” ve “sorun vukuunda çözüm bulabilme” süreleri ön plana çıkmaktadır. Dolayısı iledünyada benzer ölçeklerde sınanmış ve kendini ispatlamış çözümlerin (özellikle işletimsistemi olarak), Fatih projesinde alt bileşen olarak dahil olması burada önem arz etmektedir.Birlikte çalıĢabilirlik, bir bilişim sisteminin mevcut olan ve ileride mevcut olacak olandiğer yazılım ve donanım bileĢenleri ile sorunsuz bir Ģekilde çalıĢabilmesini ifadeetmektedir. Halihazırda Türkiye‟de (ve Dünya‟da) eğitim alanında geliştirilmiş içerik ve birçokyardımcı yazılımlar bulunmaktadır. Doğal olarak gelecekte bu alandaki çalışmalar veüretimler devam edecektir. Fatih Projesi kapsamında kurulacak olan sistemlerin hem mevcutolan hem de ileride sunulacak olan bu içerik ve yazılımlar ekosistemine uyumlu olmasıgerekli ve faydalı olacaktır. Donanım anlamında ise hem mevcut hem de piyasaya ilerideçıkacak olan teknolojiler ve ürünler ile uyumluluk, sürücü yazılımların mevcudiyeti gibikonular önemli sistem gereksinimlerindendir.Yönetilebilirlik, sistemin uzun vadede bekası ve başarısı için ana unsurlardandır. Sistemyöneticilerinin tüm Türkiye‟ye yayılmış ve nerede ise 7/24 hizmet beklenen böyle kritik birsistemi uzaktan kolay ve güvenli olarak idame etmeleri ve yönetmeleri asli bir gereksinimdir.Dolayısı ile sistemi oluşturan alt bileşenlerin de (özellikle işletim sistemi) bu tarz geniş çaplıkurumsal kullanımlarda, yönetim ile ilgili işlevselliği sunabilmesi aranacak bir ön şartolmalıdır.Sürdürülebilirlik, Fatih projesi gibi yıllarca gençlerimize hizmet verecek olan bir sistemdendoğal bir beklentidir. Yukarıda da ifade edildiği şekilde güvenlik, güvenilirlik, birlikteçalışabilirlik ve de yönetilebilirlik bağlamlarında sağlanacak yetkinlik sisteminsürdürülebilirliğini de mümkün kılacaktır. Ayrıca sistemi oluşturan alt bileşenlerin (ve özellikleişletim sisteminin) önünde geliştirme ile ilgili net bir yol haritası ve de bunu mümkün kılacakticari ve pazar desteği ve gücünün mevcut olması da bu sürdürülebilirliğin asli bir unsuruolacaktır 6

5. EĞĠTSEL E-ĠÇERĠĞĠNĠN SAĞLANMASI VE YÖNETĠLMESĠFatih Projesinin eğitsel e-içeriğin sağlanması ve yönetilmesi bileşeni, dersliklere BTaraçlarının sağlanması ve eğitim-öğretimin BT destekli hale getirilmesiyle birlikte daha etkin,verimli, öğrenci merkezli bir öğrenimin sağlanması için en önemli bileşendir.Fatih Projesi kapsamında tüm sınıflar için farklı içerik sağlayıcılar tarafından geliştirilmiş,online olarak sunulan dijital içeriklerin kullanılması planlanmaktadır. Bu içeriklerin FatihProjesi‟nde donanım başlığında yer alan ve tüm sınıflara temin edilmesi planlanan akıllıtahtalarla uyumlu olarak çalışmaları gerekmektedir. Diğer taraftan farklı içerik sağlayıcılartarafından farklı standartlar baz alınarak geliştirilmiş olmaları nedeniyle bu içeriklerinkullanıcılara çok farklı deneyimler sunduğu gerçeği unutulmamalıdır.Projeye tablet cihazların da dahil olmasıyla e-içerik konusuna farklı bir boyut dahaeklenmiştir; öğrencilerin tablet cihazlarından içeriklere her an, her yerden eriĢebilir olmasıçok önemlidir. Şu halde, farklı içerik sağlayıcılar tarafından sunulan e-içeriklerin akıllıtahtalara ek olarak tablet cihazlarla da uyumlu olması bir gerekliliktir.Projede farklı içerik sağlayıcılardan içeriklerin alınarak herhangi bir işleme tabi tutulmadankullandırılması projenin etkinliğini etkileyecek bir faktör olabilir. Verimlilik ve etkinlikaçısından bütünsel bir yaklaşımla akıllı tahtaların ve tablet cihazların sınıflarda etkinkullanımını destekleyecek bir sistemsel alt yapının planlanması ve geliştirilmesi elzemgörünmektedir. Bu alt yapı üzerinde çalışacak farklı medya türlerinde içerikler için bir takımaçık standartlar belirlenebilir ve bu standartlara uyumlu bir şekilde içeriklerin geliştirilmesi vesistem üzerinden kullanılabilir hale getirilmesi sağlanabilir.Diğer taraftan bu sistemin, hem akıllı tahtadan hem de öğrenci tabletlerinden eriĢilebilir biryapıda olması hedeflenmelidir. Dolayısıyla bu sistemin, her cihaz için uyumlu arabirimdesteği sunan, her öğrencinin ve öğretmenin güvenli Ģifreleri ile ders programlarına uyguniçeriklere ulaşabildikleri, her an her platformdan erişilebilir olmasını sağlayan bulut biliĢimmantığıyla geliştirilmesi ve sunulması sistemin etkinliğini artırıcı bir faktör olacaktır.Öğrencilerin farklı öğrenme stillerinde olabilecekleri ön görülerek, kullanılacak içeriklerinfarklı medyalarla da desteklenmiş olması çok önemlidir; akıllı tahtalarda ve tabletlerdesunulacak içeriklerin, e-kitapların video, ses gibi yardımcı medyaları da oynatabilir olması vefarklı platformlarda da çalışabilir olması için HTML5 gibi formatlara uyumlu geliştirilmişolması gereklidir. 7

Geliştirilecek sistem sınıf içerisinde etkileşimi destekleyecek uygulamaları da içermelidir.Özellikle öğrenci tabletleri üzerinde çalışacak uygulamalarla öğrencilerin içeriklere erişmesisağlanırken, öğretmen ve öğrenci arasındaki iletiĢimi iki yönlü olarak artırması dakurgulanmalıdır. Örneğin, öğretmen, sınıf içerisinde mini sınavları öğrencilerin tabletcihazlarına göndererek yapabilir; böylece hem sonuçları değerlendirmek için vakit kaybetmezhem de kağıt masrafları minimuma indirilmiş olur. Sınav tarihlerini, ödevlerini unutmamasıiçin öğrenci tabletlerinde yer alacak takvimlere işleyebilir. Öğrenciler tablet cihazlarındakikitaplarına notlarını alabilir; dilerlerse bunu başka arkadaşları ile ya da öğretmenleri ilepaylaşabilir. Tablet cihazları aynı zamanda derste anlatılan konularla ilgili internet üzerindendestekleyici materyallere ulaştıkları bir kanal olacaktır.Sınıf içerisinde akıllı tahta ve tablet cihazlar arasındaki iletişimin sağlanabilmesi için Wi-Fialt yapısı ile ilgili geliştirmeler yapılmalıdır, en basitinden kurulacak alt yapıda kullanılacaknetwork cihazlarının sınıf içerisinde küçük bir LAN oluĢturacak kapasitede olması, öğrenciöğretmen iletişimini bu network üzerinden uzak bir sunucuya ulaşmadan sağlamasıgerekmektedir.Kurulacak içerik sisteminin; öğretmen-öğrenci arasındaki iletişimle ilgili tutulan kayıtlarıoptimize ederek düzenli olarak bulut yapısına aktarması gerekmektedir. Böylece öğrencininherhangi bir nedenle yeni bir cihaza geçmesi durumunda derslerinden geri kalmadanprograma kaldığı yerden devam ediyor olması sağlanabilir.Bu noktada öğrencilerin tablet cihazlarının, her an her yerden bulut yapısında tutulacaksisteme erişebilmesi, e-içeriklere ulaşması, öğretmen ve öğrencinin sistem üzerinden her aniletişimde olabilmeleri için her türden internet ağına bağlanabilme özelliğine sahip olmasıgerekmektedir.6. TEKNOLOJĠ DESTEKLĠ EĞĠTĠM VE ÖĞRETĠMFATİH projesi kapsamında eğitim ve öğretimin teknoloji destekli hale getirilmesiyle dahaetkin, verimli, çağdaş ve öğrenci merkezli bir yaklaşımın benimsenmesi ülkemiz adınasevindirici bir gelişmedir.Gelişen teknoloji ve değişen dünyayla artık çocuklar teknolojinin içine doğuyor vebüyüyorken, eğitim öğretim sistemimizin teknolojiden uzak olması düşünülemez.Teknolojinin eğitime bu kadar yaklaştığı bir dünyada 3 önemli konu ön plana çıkmaktadır.Bunların birincisi bu içeriklere ulaşılacak cihazların sağlanması, ikincisi cihazlar ve sistemler 8

arasında kaliteli bir altyapının oluşturulması; üçüncüsü ise eğitim içeriklerinin dijital dünyayaaktarılması ve yeni e-içeriklerin oluşturulmasıdır.FATİH projesinin bu aşamada yukarıda bahsettiğimiz donanım temini konusunda detaylıçalışmalara sahip olduğunu görmekle birlikte, içerik / müfredatın dijital ortama aktarılmasındaönemli noktalara deneyimimize istinaden dikkat çekmek isteriz. A) Eğitim Ġçeriklerinin Dijital Ortama Aktarılması:Öğrenme içeriklerinin dijitalleştirilmesinde birden fazla paylaşım yöntemi kullanılmaktadır (mobil eğitim, e-kitap, video eğitim, sanal sınıf vb ). Burada kritik başarı faktörü uyguniçeriklerin uygun eğitim yöntemi ile dijitalleştirilmesidir. Her türlü içeriğin tek bir yöntemlesunulmaya çalışılması her zaman başarılı sonuçlar vermemektedir.Öncelikle müfredat konuları detaylıca incelenerek bunlardan hangilerinin nasıl bir yöntemledijital ortama aktarılması çalışması yapılmalıdır. Kullanılan kitapların birer e-kitap şeklinegetirilip öğrencilerle paylaşılması yeterli kalmamakla birlikte içeriklere interaktivitenin dahiledilmesi gerekmektedir.Bu çalışmalar yapılırken pedagoji ve uzaktan eğitim temel prensipleri dikkate alınmalıdır.Örneğin öğrencilerin eğitimde kullanacakları cihazları ne kadar süre kullanacakları, hangikoşullarda kullanacakları gibi birçok etken değerlendirilerek, içerik dijital ortamaaktarılmalıdır.Projede öğretmenlerin e-içerik üretmesi amacıyla eğitilmesi ve ilerleyen süreçlerde e-içeriklerin büyük ölçüde öğretmenler tarafından tasarlanması planlanmaktadır. Oysa video,müzik, animasyon gibi öğrenim öğeleri oluşturma ve bu öğeler arasındaki interaktif süreçleritasarlamada kullanılan üretim araçlarına ve bilgisayar programlarına eğitmenlerin tamamenhakim olması çok da imkan dahilinde görünmemektedir.Bu bağlamda e-içeriklerin pek çok medyayı kapsadığı, bu medyaların bileşiminden oluştuğuve e-içerik üretiminin ayrı bir uzmanlık alanı olduğu göz önüne alındığında, ancak bu alandauzmanlaşmış profesyoneller ve e-içerik hazırlamada uzman firmalarla çalışılması sayesindee-içeriklerin niteliksel seviyesi garanti altına alınabilecektir. 9

B) ÇağdaĢ E-Öğrenme Yöntemlerinin Kullanılması:Dünyada uzaktan öğrenme eğilimlerini incelediğimizde özellikle mobil eğitim / videokullanılarak hazırlanan eğitimlerin ve sanal sınıf eğitimlerinin en çok tercih edilen eğitimyöntemleri olduğunu görmekteyiz.Mobil eğitim; öğrencilerin zaman ve mekandan bağımsız, mobil cihazlar üzerindengerçekleştirdikleri asenkron eğitim yöntemidir.Sanal sınıf; eğitmen ve öğrencinin aynı anda, farklı lokasyonlardan sanal bir sınıfabağlanarak eşzamanlı olarak eğitim faaliyetini gerçekleştirdikleri eğitim yöntemidir.FATİH projesinde yukarıda bahsettiğimiz çağdaş içerik oluşturma ve sunma teknik veteknolojilerinin kullanılması proje değer katarak başarısını arttıracak pozitif bir etkenolacaktır. C) Eğitim Ġçeriklerine EtkileĢim Katılması:Yeni yaklaşımla geliştirilecek teknolojik içeriklerin ve altyapının sınıf içerisinde etkileşimi dedestekleyecek bir yapıda olması gerekmektedir. Özellikle öğrenci ve öğretmen arasındakiilişkiye bakıldığında öğrencinin sadece tablet cihazdan içeriği takip etmesi, öğretmenin desadece akıllı tahtadaki bilgileri paylaşması yeterli olmamaktadır. Bunun yerine öğretmeninöğrencileriyle, öğrencilerin öğretmen ve sınıftaki diğer arkadaşlarıyla çift yönlü iletişimkurabilecekleri bir altyapı eğitimin etkinliğini arttıracaktır.Bu imkanı sağlayan mobil eğitim platformları sayesinde, örneğin öğretmen anlattığı konuylailgili sınıfına bir sınav uygulayabilir ve bu sınavın sonuçlarını alması sadece bir kaçdakikasını alacaktır. Bu gibi sistemlerle aynı zamanda sınıf içinde, okul içinde, hatta ilçeler vebölgelerde başarı sınavları sadece bir kaç saatlik bir ön hazırlıkla hazırlanıp yapılabilecek vekağıt okuma, sınav değerlendirme gibi bir zaman ayırmaya gerek kalmadan tüm sonuçlar birkaç dakika içinde raporlanabilmektedir. D) Eğitim Yönetim Sistemlerinin Teknolojik Ġçeriklere Uyumluluğu:Teknoloji destekli eğitimlerle birlikte eğitim yönetim sistemleri ve eğitim müfredatlarına da birkez daha bakılması gerekliliği unutulmamalıdır. 10

Teknoloji destekli eğitim yapılarında dijital ortamda verilen ödevler ve derslerin kaydedilmesive değerlendirilmesi gerekliliği esastır. Bu noktada da tüm dijital eğitim içeriklerininkaydedildiği, her öğrenci başına hangi içeriği ne kadar okumuş, sınavdan kaç puan almış gibiverilerin kaydedileceği ve sonu karnesinde bu verilen kullanılabileceği bir eğitim yönetimsistemine ihtiyaç bulunmaktadır.Projede kullanılan e-içeriklerin pek çok firma tarafından üretileceği ve bir çok farklı medyayıbir araya getireceği göz önünde bulundurulduğunda, eğitim yönetim sisteminin farklıkaynaklardan gelecek içeriklerin kaydını tek bir noktada tutma yeteneğine sahip olmasıgerekmektedir. E) Müfredatı Destekleyecek Bireysel Öğrenme Kaynaklarının Sunulması:Öğrenci merkezli eğitim yaklaşımlarında sunulan eğitim müfredatının yanı sıra öğrencininkendi istediği zamanda konuları pekiştirecek eğitim araçlara sahip olması kritik önemtaşımaktadır.Bu noktada kendi kendine öğrenme araçları adı verilen tamamlayıcı eğitim materyallerine deihtiyaç duyulmaktadır. Bu materyaller öğrencinin ilgilisini çekmekle birlikte konularınpekişmesine katkı sağlamaktadır.FATİH Projesi kapsamında müfredatı destekleyecek kendi kendine öğrenme araçları; - Okuma dokümanları - Ders notları - Konuyla ilgili etkileşimli oyunlar - Eğitim videoları - Deney Simülasyonlarıgibi bir çok yöntemi içerebilir. Üstelik bu araçlar bir kere üretildikten sonra tüm öğrencilereteknolojinin imkanlarıyla hızla ulaştırılabileceği için hem maliyet avantajı hem de fırsat eşitliğisağlayacaktır.Tüm bu sistemin uçtan uca kurulup, sorunsuz bir şekilde yaşatılabilmesi için kaliteli,kesintisiz, yüksek ve en son teknolojiyi kullanan; deneyim sahibi, kurulum sonrası kaliteli bir 11

teknik destek sunabilecek yeterlilikte iş ortaklarıyla hareket edilmesi projenin başarısıüzerinde kritik etki sahibidir. Özellikle ileri teknoloji tarafında mobil geniş bant, fiber optikaltyapılar zaruri hale gelmiştir.Aynı zamanda teknolojinin gelişme ve yenilenme hızı göz önüne alındığında iş ortaklarınınbu değişime öncülük edebilecek yeterlilikte olması projenin sürdürülebilirliğinin önemli birbelirleyicisi olacaktır.Kamuoyu FATİH Projesi‟nden büyük başarı beklemektedir. Bu nedenle projenin çeşitliaçılardan derinlemesine değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak, bunlardan belki de enönemlisi projenin okullardaki uygulayıcılar yani öğretmenler açısından ele alınması, temeldireğini oluşturan öğretmenlerin projenin gerektirdiği temel bilgi ve becerilere ne düzeydesahip olduklarının ciddi biçimde ele alınması gerekir.FATİH Projesinin uygulanabilirliği konusundaki tartışmaların odak noktasını teşkil edenöğretmenlerin bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanma konusunda ciddi eksikliklerinin olduğuiddiaları çok yaygındır.. Bu kanaatten hareketle FATİH projesinin amacına ulaşabilmesi içinbilgisayar okur-yazarlığının yaygınlaştırılması ve projenin uygulayıcıları olan öğretmenlereyönelik eğitimlerin sunulmasını hayati önem taşımaktadır..Ülkemizde öğretmenlerin bilgi teknolojileri kullanımıyla ilgili durumunu araştıran çalışmalaryapılmaktadır. Bu çalışmaların sonuçlarına göre, bilgi teknolojilerinin öğretmenler tarafındanbenimsenmesi, uygulamaya konması ve kurumsallaştırılması sürecinin zorluklarla dolu vezaman alıcı olduğu görülmektedirÖğretmenlerin sınıflarında etkin bilgi teknolojilerini kullanımını sağlamak ve desteklemekamacıyla hizmet-içi eğitimler verildiği bilinmektedir. Bu eğitimlerin içeriklerinde daha çoktemel kavramlar, kelime işlemciler, İnternet kullanımı vb. konularına yer verildiğigörülmektedir. Oysa Fatih Projesi ile ilgili öğretmen eğitiminde yukarıda sıralanan içeriğineyaklaşımın daha değişik olması gerekmektedir. Daha önceki deneyimlerin ışığında, herokulda eğitilmiş öğretmenler arasından seçilmiş ve “öğretmene öğretmenlik” yapabilecekkapasitede, “liderlik” vasıflarına sahip “danışman” öğretmenler sağlanmalı, bulunduklarıokulda uzun süre görevlerine devam etmelerini mümkün kılacak ortamlar yaratılmalıdır.Sonuç olarak, FATİH projesinin başarıya ulaşması projenin uygulayıcıları olan öğretmenlereyönelik eğitimlerin öncelikle ve ivedilikle ele alınması hayati önem taşımaktadır. Öğretmeneğitiminin sürekli olması sağlanmalı, proje kapsamında kullanılacak donanımın ve e-içeriğinbilgi teknolojileriyle uyumlu hale getirilen öğretmen kılavuzlarının da sürekli güncel tutulması 12

arzu edilen başarıyı getirecektir. Başarının devamı da bu desteklerin uzun yıllar sürdürülmesiile mümkün olacaktır.7. AĞ ALTYAPISI VE GENĠġ BANT ĠNTERNET KULLANIMI VE GÜVENLĠK:Fatih Projesinin temel bileşenlerinden biri olan ağ altyapısı ve geniş bant Internet kullanımıprojenin başarısı açısından oldukça önemlidir.Fatih Projesi kapsamında Türkiye genelinde 42000 okula eriĢim sağlanması sözkonusudur. Bu bağlamda sağlanacak olan erişim teknolojisinin hangi teknoloji olduğununöneminden önce eriĢimin kesintisiz ve tüm Turkiye genelinde sağlanabilir olmasıhedeflenmelidir.EriĢim modeli olarak karma bir çözüme gidilmesi projenin başarısı bakımından önemlidir.Öğretmen ve öğrencilerin, içeriğe en etkin, hızlı ve kesintisiz şekilde erişebilmeleri içinokulların geniĢ bant eriĢimi büyük önem taşımaktadır. Fiber, 3G, xDSL, radyolink ve uyduteknolojilerinin alternatifli olarak kullanılması ve SLA bazlı servis anlaĢmalarına olanaksağlanması projenin etkinliği ve başarısı için gerekli görülmektedir.Bu karma eriĢim modeli ile Fatih Projesi alternatif operatörlere de açılmıĢ olacak vehizmet kalitesi ve çeşitliliğinin sağlanması ile birlikte Ģeffaf bir rekabet ortamı da sağlanmışolacaktır.Alt yapı ve erişim modeli hizmetinin Servis Seviyesi Anlaşmaları (SLA) ile belirlenmesi, erişimteknolojisinde hangi teknolojinin kullanıldığından çok, erişim hizmetinin performansölçümlemesine bağlı olarak verilmesi ve kriter olarak teknoloji bağımsız eriĢiminsağlanması hedeflenmelidir.Fatih Projesi kapsamında oluşturulacak ağ, özel sanal bir ağ (VPN) olmalı ve Internet‟tendoğrudan (kontrolsüz) eriĢim olmamalıdır ve tüm okullar bu ağ üzerinden birbirleri ilehaberleşebilmelidir. Ağ güvenliği (DDoS, IPS ve Firewall, viruswall hizmetleri) merkezi birnoktadan sağlanmalı, Internet erişimi kontrolü de (Websense, Güvenli Internet, vekil sunucuhizmetleri, 5651 sayılı yasa kapsamındaki kayıt işlemleri) aynı noktadan sağlanmalıdır. Buşekilde merkezi kontrollü bir ağ güvenliği tesis edilmiş olacaktır. 13

Uzaktan eğitim içeriği de aynı merkezden yönetilerek, Internet üzerinden gelecek saldırılarakarşı içerik güvenliği de sağlanabilecektir. Merkezlerde Bulut Bilişim Mimarisi kullanılarak,pek çok eğitim ve öğretim uygulaması sunulması değerlendirilebilir.8. TABLETFatih kapsamında öğrencilere dağıtılacak tabletlerin hem Wi-Fi hem de 3G uyumlu olmasınınönemli olduğunu düşünüyoruz.Dünya geneline ve Türkiye pazarına baktığımızda, tüketicilerin tercih ettiği cihazların sadeceWi-Fi erişimini destekleyen değil, aynı zamanda da günümüzün iletişim teknolojisininstandardı haline gelmiş olan 3G teknolojisine sahip cihazlar olduğunu görmekteyiz.Günümüzde internet kullanımı yaygınlaşmakta ve insanlar „her yerde her zaman‟ bilgiyeerişebilir olmak istemektedir. Tüketici tercihleri de bu doğrultuda değişmekte ve mobil genişbant kullanımı hızla artmaktadır.Aynı şekilde öğrencilerimizin sadece okulda değil, evde, toplu taşıma araçlarında, duraklardada bilgiye ulaşma ihtiyacı olduğu belirtilmektedir. . Öğrencilerimizin güvenliği açısından ailelerdilediklerinde cihazın ve öğrencinin konum bilgisini takip edebilmektedir. Bununla birlikte;Fatih Projesi kapsamında dağıtılacak olan tabletlerin sadece Wi-Fi erişimine imkan tanımasıdurumunda, cihazların sınırlı teknolojik kullanım ve sınırlı güncelleme nedeni ile kısa süredegüncel teknolojinin gerisinde kalacağı öngörülmektedir. Böyle bir durumun İnternet erişimsağlayıcılarının projeye katılımını sınırlaması olasılığı yüksektir ve sonucunda, mobilşebekelerden faydalanılması mümkün olamayacaktır.Öğrencilere dağıtılacak tabletlerin sınıf içerisinde öğretmen tarafından kontrol edilebilmesiönemlidir. Böylelikle sınıf içerisinde, öğretmen tabletlerdeki 3G özelliğini kapatabilir,gerektiğinde öğrencilerin derse odaklanmaları ve oyun ve benzeri diğer uygulamalarıkullanmamaları için tabletleri kullanmaları kısıtlanabilecektir.3G uyumlu tabletlerin verilmesi halinde 3G kullanım kararı velilerin inisiyatifine bırakılacak,isteyen veli, öğrencinin okul dışında internete wifi aracılığı ile bağlanmasına, isteyen veli,öğrencinin okul dışında internete 3G ile bağlanmasına izin verecektir.3G özelliği, bölgemizdeki diğer ülkelere ve dünyaya Fatih Projesi ile model olma fırsatısağlayabilecektir. Çevremizdeki pek çok ülkede ADSL kullanımı düşük iken mobil geniş bantkapsaması yüksektir. 14

Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye‟de de, devlet 3G yatırımlarını desteklerken, aboneleri deveri kullanımı konusunda vergi sübvansiyonları ile teşvik etmektedir. 2009 „da hayata geçen3G teknolojisi devletimizin desteği ile hızla 25 milyon kullanıcı sayısına ulaşmıştır. FatihProjesi de; 3G teknolojisinin teşviki açısından önem taşımaktadır.Projenin kaynaklarından olan Evrensel Destek Fonu, tüm operatörlerin katkıları ileoluĢmakta, bu fonun kullanımı esnasında operatörler açısından da sürdürülebilir biryaklaĢım benimsenmesi beklenmektedir.Tablet üzerinde çalışacak mobil işletim sisteminin geliştiriciler ile birlikte zengin birekosisteminin olması; bu kapsamda mobil işletim sisteminin, ekosistemde yer alangeliştiricilerin maliyet, etkinlik ve hız açısından uygun koşullarda çözümler geliştirebilmesiamacıyla, geliştiricilerin ulaşabileceği gerekli bilgi ve araçlarının bulunması, üzerinde durulankonulardan biridir.Cihazın genel özellikleri: Kaliteli bir kalem desteği olmalıdır, bir öğrenci araştırmasında %40 oranında kalem tercihi vardır. Cihaz değiĢikliğinde tüm bilgilerin yeni cihaza en kolay Ģekilde aktarılması önemli bir ihtiyaçtır. Parental filtrelerin tabletlere de uygulanabilir olması gerekmektedir. Cihazın 3G uyumlu olması uzaktan yönetilebilme ve online içeriğe eriĢim konusunda önemli bir ihtiyaçtır. Cihazın 3G destekli olmaması durumunda kullanıcılar kendileri faklı çözümler üretmeye çalışacaktır ki, bu çok daha farklı güvenlik risklerini gündeme getirecektir.Cihaz yönetimi ve güvenlik:Tablet cihazların öğrencilere dağıtılması ile birlikte bu kadar yüksek sayıda cihazınyönetilmesi ve güvenliği ile ilgili sorunlar da gündeme gelecektir. 3G şebekesinebağlanabilen bir tablet çok önemli avantajlar sunmaktadır: Cihazlar öğrencilere teslim edilirken ROM içerisindeki yazılımların son hali bulunacaktır, fakat yazılım dünyasında güncellemeler sürekli olacaktır. Bunların ortak platform üzerinden yönetilmemesi durumunda sahada çok farklı sürümlerde uygulamalar olacaktır. Bir içeriğin bir öğrencinin tabletinde çalıĢması, diğerinde çalıĢmaması gibi sorunlar özellikle kırsal bölgelerde önemli sorunlara yol açabilir. 15

 Yine kırsal kesimlerde cihazlara destek verecek saha personelinin bulunması son derece güçtür. Bu gibi durumlarda dünyada çağrı merkezleri üzerinden kullanıcının cihazına bağlanan “Remote Device Management” standartları ve çözümleri mevcuttur. Diğer taraftan öğrencilerin bu cihazları yanlarında taşımaları, gasp gibi güvenlik risklerini de doğurmaktadır. 3G şebekesine bağlı bir çözüm ile cihazın yerinin belirlenmesi, uzaktan kilitlenmesi, içerisindeki bilgilerin silinmesi ve kullanılamayacak hale getirilmesi mümkündür, bu amaca yönelik “Mobile Device Management” platformları mevcuttur. Tabletlerde 3G teknolojisine uyum olmaması, gasp, çalınma, kaçırılma gibi öğrencilerin güvenliğini tehdit eden olaylara davetiye çıkarabilir. Bu nedenle bir öğrencimizin mağduriyeti tüm projeyi gölgede bırakacak üzücü sonuçlara yol açabilir. Bu nedenledir ki, tabletlerin 3G uyumlu olması üzerinde durulması gereken bir konu olduğu kanaatindeyiz.. Son bir önemli nokta da cihazların yedeklenmesidir. Bir öğrencinin cihazı bozulduğunda veya kaybolduğunda eğitim programının gerisinde kalmaması için en kısa zamanda kişiye özel içeriklerinin (eğitim, sunum, sınav…) yeni cihaza aktarılabilmesi gerekmektedir. Aynı zamanda cihaza girerken kullanacağı bir “Authentication” altyapısı ihtiyacı da bulunmaktadır.Bu veriler doğrultusunda cihazların yönetilmesi ve güvenliği de üzerinde düşünülmesigereken son derece önemli bir maddedir, uzaktan yönetim yazılımları ve bu yazılımlar içingerekli bağlantı yöntemleri de proje şartnamesine dahil edilmelidir.9. YAZICI DONANIM TALEBĠMevcut çok fonksiyonlu yazıcı donanım talebi ile ilgili olarak üzerinde durulması gerekenkonu, alınması planlanan A3 ve A4 çok fonksiyonlu yazıcıların, çok genel özelliklerdeistenildiği hususudur.Oysa günümüzde üretilen çok fonksiyonlu yazıcı ürünlerinde genişleyebilirlik ve diğer farklıdonanımlarla etkileşimli iletişim ön plana çıkmaktadır.Mevcut talepte bu tür çok fonksiyonel baskı cihazlarının ileriye dönük ihtiyaçlara bağlı olarakgeniĢleyebilme yeteneklerinden söz edilmemektedir. Örnek vermek gerekirse öğrencilerinmuhtemelen sahip olacakları manyetik kimlik kartları ile bu türlü baskı cihazlarınınentegrasyonu mümkün olmalıdır ve öğrencilerin yazdırma veya fotokopi faaliyetlerikolayca takip edilebilmeli, gerekirse kotalandırma veya ücretlendirme opsiyonubulunmalıdır. 16

Öte yandan istenilen donanım özellikleri, orta ve/veya orta üst tip olduklarından bunlarındokunmatik kullanıcı panelleri bulunmakta ve bu paneller vasıtasıyla sunucular üzerindenetkileşimli bağlantı kurulup gerekli bilgiler ekrana getirilebilmektedir. Örneğin, öğretmenlerinders notları dijital ortamda sunucuda tutulabilir, yetkilendirmeler dahilinde öğrenciler bu dersnotlarını çok fonksiyonel yazıcı LCD panelinden görüntüleyebilir ve istedikleri belli bölümlerinkolayca baskısı alınabilir. Ayrıca benzer şekilde kütüphanelerde dijitalleştirilmiş kitaplar vediğer dokümanlar kolayca öğrenciler tarafından görüntülenip baskısı alınabilir.Bunun yanı sıra öğrencilerin kullanımına sunulması planlanan tablet bilgisayarların bu türlüçok fonksiyonel yazıcılarla bağlantılı kullanılması gerekecektir. Ancak bu bağlantınınmümkün olabilmesi için çok fonksiyonel cihazların bu tip bağlantıya uygun yazılım ve/veya ekdonanım özellikleri olması gereklidir. Bu durum Ģartnamede belirtilmemiĢtir.Son olarak binlerce çok fonksiyonel yazıcı ve benzer donanımların ağ bağlantılı olarakistenildiği düşünülürse, bu bağlantı sadece ağ üzerinden baskı alınması veya taramayapılması vs şeklinde sınırlandırılmamalıdır. Diğer özellikleri de kullanıma açık olmalıdır.Günümüzde bu tip cihazların uzaktan yönetimi mümkün olabilmektedir. Yani merkezi birsistemle sarf malzeme kullanım durumları, sarf malzeme ihtiyaçları, cihaz üzerindeki arızalar,cihaz kullanım istatistikleri merkezi veri tabanı ve oluşturulacak bir merkezi çağrı sistemi ilekolayca takip edilebilir. Bu durumda bu cihazların kesintisiz ve verimli kullanımı maksimizeedilebilir.10. SONUÇFatih Projesi‟nin dünya ölçeğinde önemli bir eğitim projesi olduğunu düşünüyoruz.Fatih Projesi‟nin donanım, yazılım, işletim sistemi, iletişim alt yapısı gibi unsurlarınıbelirlemek ve sağlamak projenin en çok ilgi çeken tarafları olarak karşımıza çıkıyor. Oysabunlar projenin göreceli olarak kolay çözüme kavuşturulacak unsurlarıdır. Temel konumuzprojenin tüm ögeleri ile “bütünleşik” bir tarzda ve uzun vadede “sürdürülebilir” özellikteplanlanmasıdır. Bu da projenin tüm ögeleriyle, tüm paydaşlar tarafından tartışılması ilemümkündür. Gereksinimlerin net olarak belirlenmesi değişik ortamlarda gündeme getirilmesiile kabildir.Bir STK olarak Fatih Projesi ile ilgili her türlü desteği vermeye hazır olduğumuzu belirtmekisteriz. 17

Türkiye Bilişim Vakfı’nın Görüşleri ile Eğitim'de Fatih Projesi

by Ufuk Kılıç on Jan 25, 2012

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Türkiye Bilişim Vakfı’nın Görüşleri ile Eğitim’de Fatih Projesi Document Transcript