Mau nhiem ba ngoi&giao hoi lm anton nguyen duc khiet

491 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
491
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Mau nhiem ba ngoi&giao hoi lm anton nguyen duc khiet

  1. 1. MẦU NHIỆM BA NGÔI VÀ GIÁO HỘI Dưới ánh sáng của Vaticanô II Và trong sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo *Ðức Gioan-Phaolô II đã công bố sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo trong Tônghiến Kho tàng đức tin ban hành ngày 11-10-1992. Ngày này là dịp kỷ niệm 30năm ngày khai mạc Công đồng Vaticanô II. Việc công bố vào ngày này mangmột ý nghĩa rõ rệt : sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo kế tục đường hướng củaVaticanô II hay nói khác đi Vaticanô II là nguồn mạch, di sản quý báu và là điểmquy chiếu cho Sách Giáo Lý mới này.Chúng ta sẽ suy nghĩ về mối tương quan giữa Mầu nhiệm Ba Ngôi và Giáo Hộidưới ánh sáng của Vaticanô II và được tiếp nối trong sách Giáo Lý Hội ThánhCông Giáo.Giáo Hội là một mầu nhiệm. Ðó là tựa đề chương thứ nhất của Hiến chế tín lý vềGiáo Hội Lumen Gentium. Tựa đề này là một lời tuyên xưng. Lời tuyên xưng nàylà nét mới mẻ của một suy tư sâu xa về mầu nhiệm Giáo hội. Lời tuyên xưng nàybắt nguồn từ cái nhìn chiêm ngắm ý định của Thiên Chúa liên quan đến nhânloại. Giáo Hội được Chúa Cha tập họp chung quanh Ðức Giêsu dưới tác động
  2. 2. của Chúa Thánh Thần. Là Dân tộc lữ hành, phát xuất từ Chúa Cha, sẽ trở về vớiChúa Cha, nhờ trung gian của Ðức Kitô, dưới hơi thở của Chúa Thánh Thần.Chính từ mầu nhiệm Ba Ngôi mà Giáo Hội được sinh ra và cũng từ Thiên Chúamà Giáo Hội lãnh nhận sứ mạng để tất cả nhân loại làm thành một Dân ThiênChúa, tập họp thành Thân Thể Chúa Kitô, được xây dựng thành Ðền thờ ChúaThánh Thần.Việc chiêm ngắm mầu nhiệm thẳm sâu, khôn dò, khôn tả của Ba Ngôi sẽ đưa tađến suy tư về Giáo Hội như là hình ảnh của mầu nhiệm hiệp thông giữa Ba NgôiThần Linh và Giáo Hội là dấu chỉ của sự hiệp thông giữa Thiên Chúa và nhânloại (GH 1 ; GL số 772). Chúng ta có thể nói rằng Giáo Hội học căn bản củaVaticanô II là Giáo Hội học hiệp thông được xây dựng trên mầu nhiệm vô cùngthâm sâu của Ba Ngôi Thiên Chúa.Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo trong phần trình bày về Giáo Hội (Mục 9),gồm 6 tiết (GL tr. 291-370) đã thể hiện và tiếp nối Giáo Hội Học của Vaticanô IImột cách rõ rệt.Chúng ta sẽ suy tư về mối liên hệ thâm sâu giữa Mầu nhiệm Ba Ngôi và mầunhiệm Giáo Hội chung quanh ba câu hỏi chính sau đây :- Giáo Hội phát xuất từ đâu ?- Ðâu là bản chất của Giáo Hội ?- Giáo Hội đi về đâu ?I. BA NGÔI LÀ CỘI NGUỒN CỦA GIÁO HỘICái nhìn chiêm ngắm mầu nhiệm Ba Ngôi đã mở đầu và kết thúc hiến chế tín lývề Giáo Hội Lumen gentium.(Hiến chế Giáo Hội, s. 1-4 và 69). Với cái nhìn chiêmngắm này, Công đồng đã tìm lại được truyền thống vừa xa xưa vừa rất sâu xatrong hành trình lịch sử tư tưởng thần học của Giáo Hội khi trích dẫn lời thánhCy-pri-a-nô : "Giáo Hội phổ quát xuất hiện như một dân tộc được hiệp nhất nhờ
  3. 3. sự hiệp nhất giữa Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần" (GH 4 ; T. Cy-pri-a-nô, De Orat. Dom. 23 : PL 4, 553).Vaticanô II khi trở về với các chứng từ của Kinh Thánh và của các giáo phụ đãthay thế cái nhìn về Giáo Hội : từ cái nhìn về một Giáo Hội mang tính xã hội vớicấu trúc kim tự tháp sang một Giáo Hội hiệp thông mang chiều kích Ba Ngôi.Với cái nhìn "từ trên", chúng ta sẽ thấy rằng Giáo Hội không phải là hoa trái của"xác thịt và máu huyết" (Ga 1,13), không phải là một bông hoa phát xuất từ đất,nhưng là một hồng ân "từ trên", một hoa trái khai sinh từ sáng kiến của ThiênChúa. Thiên Chúa đi bước trước trong sáng kiến này. Trong ý định cứu rỗi đầyyêu thương từ đời đời của Chúa Cha, Giáo Hội đã được Thiên Chúa chuẩn bịtrong lịch sử Giao ước với dân Israel, để khi đến thời gian viên mãn, Giáo Hộiđược thiết lập trong sứ mạng của Chúa Con mà cao điểm là mầu nhiệm VượtQua và được hoàn tất trong ngày lễ Ngũ Tuần, ngày mà Giáo Hội nhận được đầytràn Chúa Thánh Thần (GL x. nguồn gốc nền tảng và sứ mạng của Hội Thánh,số 758-769).Từ cội nguồn Ba Ngôi, chúng ta có thể rút ra ba hệ luận thần học sau đây khi suytư về Giáo Hội :Thứ nhất, Giáo Hội khi tự giới thiệu mình như một mầu nhiệm thì trước hết làcông trình của Thiên Chúa chứ không phải là công trình của loài người, do đó, tựbản chất sâu thẳm nhất, Giáo Hội không thể nhìn thấu với cái nhìn hoàn toànnhân loại.Thứ hai, khi nói đến cội nguồn Ba Ngôi của Giáo Hội, chúng ta hiểu rằng GiáoHội là một hồng ân của Thiên Chúa, Giáo Hội không tự chế tạo ra mình, conngười không tạo ra Giáo Hội nhưng là nhận lãnh từ Thiên Chúa. Giáo Hội khôngphải là hoa quả của sự vất vả miệt mài của con người nhưng là ơn nhưng-khôngcủa Thiên Chúa. Giáo Hội sinh ra từ việc đón nhận ơn mạc khải nhưng-khôngcủa Thiên Chúa Cha và tạ ơn Người nhờ Ðức Giêsu trong Chúa Thánh Thần :
  4. 4. "Lạy Cha là Chúa trời đất, con xin ngợi khen Cha, vì Cha đã giấu không cho bậckhôn ngoan thông thái biết những điều này, nhưng lại mạc khải cho những ngườibé mọn" (Mt 11,25).Thứ ba, việc nhắc tới cội nguồn Ba Ngôi của Giáo Hội sẽ dẫn chúng ta đến việcnhìn lại Giáo Hội trong lịch sử. Như Lời đã trở thành xác phàm (Ga 1,14) và đã điđến tận cùng nghịch lý của đời người cho tới cái chết, cũng vậy, Giáo Hội củaThánh Thần Ðức Kitô phải hiện diện trong mọi nẻo đường của thế giới con người,để làm cho sức mạnh và bình an của Ðức Kitô hiện diện. Bản chất chiêm niệmcủa Giáo Hội không thể bao gồm một sự lẩn trốn thế giới hay một nỗi sợ hãi dấnthân. Nếu Thiên Chúa của Giáo Hội đã hoàn toàn đi vào trong lịch sử con người(Ga 1,14) thì Giáo Hội của Thiên Chúa không thể nào trở nên khán giả của lịchsử con người. Chúng ta sẽ hát mừng vinh quang Thiên Chúa nơi nào mà sự sốngcon người được nâng cao : "Vinh quang của Thiên Chúa là con người sống và sựsống của con người là chiêm ngưỡng Thiên Chúa" (I-rê-nê-ô). Như thế, Giáo Hộitrong lịch sử sẽ nhất thiết là một Giáo Hội dấn thân, không phải theo nghĩa củathuyết đứng về phía những lợi ích con người quyền thế và sức mạnh, nhưngngược lại Giáo Hội sẽ ở về phía những người nghèo và bé mọn.Nguồn gốc Ba Ngôi của Giáo Hội là nền tảng cho sứ mạng truyền giáo của GiáoHội. Giáo Hội khai sinh từ Ba Ngôi (Ecclesia de Trinitate) là một Giáo Hội đangtrong tư thế truyền giáo và luôn phải lên đường. Giáo Hội là nơi mà trong quyềnnăng của Chúa Thánh Thần, Chúa Kitô hiện diện để hoàn tất sứ mạng cứu thếcủa Người. Giáo Hội không ngừng nhận lãnh Chúa Thánh Thần để định hướnglịch sử đi về Vinh quang của Thiên Chúa khi mà Thiên Chúa sẽ là Tất Cả trongtất cả. Ân huệ của sáng kiến Ba Ngôi thiết lập Giáo Hội và đưa Giáo Hội vàotrong mối hiệp thông của Ba Ngôi, không phải là một đặc ân, nhưng là mục đích,không phải là một chiếm hữu nhưng là một sứ mạng. Vì vậy sự hiệp thông GiáoHội gắn chặt với sự ra đi truyền giáo của Giáo Hội.
  5. 5. Ba Ngôi là cội nguồn, và cùng đích của Giáo Hội, và Giáo Hội là công trình củaBa Ngôi. Chiều kích Ba Ngôi của Giáo Hội được suy tư trong cái nhìn của lịch sửcứu độ :- Cội nguồn : Giáo Hội là sự tập họp (GL số 751 ; Ekklèsia của Hylạp ). Sự tậphọp này phát xuất từ ý định nhiệm mầu và yêu thương của Chúa Cha khi Ngườimuốn cứu nhân loại : "Bởi ý định khôn ngoan nhân lành, hoàn toàn tự do và mầunhiệm, Chúa Cha hằng hữu đã tạo dựng vũ trụ, Người đã quyết định nâng loàingười lên tham dự đời sống thần linh" (GH 2; GL số 759).- Công trình : Chúa Con thực hiện ý định của Chúa Cha, ý định hiệp nhất và yêuthương. Ðó là sứ mạng của Chúa Con. Chúa Con "đã cư ngụ giữa chúng ta" đểhành vi vâng phục cho đến chết của Người hòa giải chúng ta với Cha của Ngườitrong mầu nhiệm Vượt Qua. Giáo Hội được sinh ra từ cạnh sườn khai mở củaChúa Kitô (x. Ga 19,34 ; GH 3 ; GL số 766).- Cùng đích : Sứ mạng của Chúa Con được hoàn tất trong việc Chúa ThánhThần được sai đến với Giáo Hội (GH 4 ; GL số 757-768).Ðược khai sinh từ ý định của Chúa Cha, nhờ Chúa Giêsu Kitô, trong Chúa ThánhThần, sự hiệp thông Giáo Hội trong Chúa Thánh Thần, nhờ Chúa Giêsu Kitô phảitrở về với Chúa Cha để cho Thiên Chúa là tất cả trong tất cả (x. 1 Cr 15,28). Vìthế, Ba Ngôi không chỉ là cội nguồn của Giáo Hội mà còn là "Quê hương" củaGiáo Hội như là một dân lữ hành .Giáo Hội là hình ảnh của Thiên Chúa Ba Ngôi. Sự hiệp thông Giáo Hội bắt nguồntừ mối hiệp thông Ba Ngôi.II. Bản chất của Giáo Hội : Mầu nhiệm Ba Ngôi là khuôn mẫu cho GiáoHội hiệp thông.Hiến chế tín lý về Giáo Hội đã gợi ra những hình ảnh Thánh Kinh để diễn tả GiáoHội (GH 6) và sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo đã nhắc lại (GL số 753).Những hình ảnh này xoay quanh bốn chủ đề được rút ra từ :
  6. 6. - Ðời sống du mục : Giáo Hội là chuồng chiên, đàn chiên và Chúa Kitô là Cửachuồng chiên, Mục tử.- Ðời sống canh nông : Giáo Hội là cánh đồng của Thiên Chúa, trong cánh đồngấy, mọc lên cây ô-liu cổ thụ mà các Tổ phụ là gốc rễ thánh. Giáo Hội như câynho được tuyển chọn. Chúa Kitô là cây nho đích thực ban sức sống cho cácngành là các kitô hữu.- Kiến trúc và đời sống xã hội : Giáo Hội là Dân Thiên Chúa, Giao ước, Nhà củaThiên Chúa, Thân Thể của Chúa Kitô, Thành đô.- Ðời sống gia đình và hôn nhân : Giáo Hội là người mẹ, người vợ, là gia đình củaThiên Chúa.Tuy nhiên, từ bức họa phong phú và nhiều mầu sắc này, ta thấy ba hình ảnhđược sử dụng nhiều lần trong các văn kiện của Công đồng Vaticanô II và bắtnguồn từ trong chính mầu nhiệm Ba Ngôi đó là Dân Thiên Chúa, Thân Thể ChúaKitô và Ðền thờ Chúa Thánh Thần (x. GH 17, LM 1, TG 7 ; GL số 781-801).Nếu ba hình ảnh này được lựa chọn cách ưu tiên thì bởi vì chúng diễn tả mầunhiệm sâu xa nhất và là sự sống nhất của Giáo Hội, một Giáo Hội không ngừngđược khai sinh từ ý định yêu thương của Thiên Chúa Cha, từ ơn cứu độ củaChúa Giêsu Kitô và từ những kỳ công của Chúa Thánh Thần thực hiện trongdòng lịch sử .Giáo Hội thuở ban đầu luôn tuyên xưng đức tin vào Ba Ngôi và chúng ta sẽkhông hiểu được vị trí độc nhất của Ðức Giêsu nếu không nhìn trong chiều kíchcủa mầu nhiệm hiệp thông Ba Ngôi. Trong Chúa Kitô, Chúa Cha ban cho GiáoHội và cho mỗi người tín hữu sự sống của Người trong Thánh Thần. TrongThánh Thần, nhờ Chúa Kitô, Giáo Hội và mỗi người tín hữu đi tới Chúa Cha. ÐứcKitô là Con Một, Người được Cha yêu thương bởi vì Người là Ðấng đầy ThánhThần và ban Thánh Thần cho Giáo Hội .Giáo Hội ngày nay cũng sống trong niềm tin rằng nhờ Phép Rửa, người tín hữu đivào trong mầu nhiệm Ba Ngôi. Khi cử hành Thánh Thể, Giáo Hội sống ngụp lặn
  7. 7. trong Tình yêu Ba Ngôi, cử hành cuộc tưởng niệm và hiện tại hóa mầu nhiệmchết và sống lại của Chúa Kitô. Qua kinh nguyện, thời gian hiện tại trở thành thờigian của ân sủng, giờ của ơn cứu độ.A. Giáo Hội là Dân Thiên ChúaCông đồng Vaticanô II đã khẳng định rằng Giao ước mới do Chúa Kitô thiết lập là"Dân mới của Thiên Chúa" (GH 9). Chúng ta có thể tìm thấy ba yếu tố căn bảnvà liên kết chặt chẽ với nhau trong khẳng định này :- Sự bén rễ của Giáo Hội trong dân Israel.- Tính chất mới mẻ hoàn toàn của Giáo Hội trong Chúa Kitô.- Sự khai mở của Giáo Hội cho tất cả mọi người : Dothái và dân ngoại.Dân mới của Thiên Chúa bén rễ trong giao ước cũ. Thiên Chúa đã muốn quy tụmột dân để họ nhận biết chính Ngài trong chân lý và phụng sự Ngài trong thánhthiện (GH 9 ; GL số 781). Ngài đã chọn dân Israel là dân Ngài, đã thiết lập với họmột giao ước, giáo huấn họ dần dần bằng cách tỏ chính mình và ý định mình qualịch sử dân ấy, và Ngài đã thánh hóa họ để dành riêng cho Ngài.Nhưng Dân mới lại có một sự đứt quãng với dân Israel. Dân mới này như mộtcuộc tạo dựng mới do hành động cứu chuộc của Chúa Kitô (x. Cv 20,28). Trongthư gửi giáo đoàn Philadelphia, thánh Ignatiô thành Antiokia đã nói đến sự mớimẻ do Chúa Kitô mang đến :"Tôi khuyên anh chị em hãy làm theo giáo huấn của Ðức Kitô chứ đừng làm bấtcứ điều gì theo óc tranh giành cãi cọ. Tôi đã nghe có những người nói : nếu tôikhông tìm thấy điều đó trong Sách (Cựu Ước) thì tôi cũng chẳng tin điều đó trongPhúc âm. Và khi tôi nói với họ : điều đó đã được viết thì họ đáp : đấy mới là vấnnạn. Ðối với tôi, Sách của tôi chính là Ðức Giêsu Kitô. Sách của tôi là bất khảxâm phạm, đó là thập giá của Ngài, cái chết và sự phục sinh của Ngài, là đức tin
  8. 8. đến từ Ngài ; chính trong điều đó mà tôi khao khát được công chính hóa, nhờ lờicầu nguyện của anh chị em" (Ignace dAntioche, Sources chrétiennes, t. 10 bis,tr. 127-129).Qua việc đón nhận dân ngoại, cộng đoàn kitô-hữu có kinh nghiệm và xác tínrằng Dân mới của Thiên Chúa mở rộng cho toàn thể nhân loại (x. Cv 15,14). Tấtcả mọi người thuộc gia đình nhân loại đều được kêu gọi để làm nên một dânthánh duy nhất trong Chúa.Vậy đâu là những đặc điểm của Dân Thiên Chúa ?Trước hết, Dân Thiên Chúa là dân được kêu gọi. Sự tuyển chọn và tính nhưng-không là hai nét chính yếu. Chính Thiên Chúa là Ðấng khởi xướng trong việctuyển chọn này :"Ðức Chúa đã đem lòng quyến luyến và chọn anh em, không phải vì anh emđông hơn mọi dân, thật ra anh em là dân nhỏ nhất trong các dân. Nhưng chínhlà vì yêu thương anh em, và để giữ lời thề hứa với cha ông anh em, mà ÐứcChúa đã ra tay uy quyền đưa anh em ra và giải thoát anh em khỏi cảnh nô lệ,khỏi tay Pharaon vua Ai Cập" (Ðnl 7,7-8).Sáng kiến của Thiên Chúa cũng tạo nên nét độc đáo của Dân mới như lời củaPhêrô : "Còn anh em, anh em là giống nòi được tuyển chọn, là hàng tư tế vươnggiả, là dân thánh, dân riêng của Thiên Chúa để loan truyền những kỳ công củaNgười, Ðấng đã gọi anh em ra khỏi miền u tối vào nơi đầy ánh sáng diệu huyền"(1 Pr 2, 9 ; GL số 783-786).Thứ đến, Dân Thiên Chúa là dân được cứu độ. Ơn cứu độ không được ban chotừng cá nhân riêng lẻ mà là cho cả một dân. Chiều kích cộng đoàn của ơn cứuđộ được Vaticanô II nhấn mạnh đặc biệt (x. GH 2 và 9 ; MV 32). Chúa Cha đãdành lại cho Ngài Dân mới này nhờ Máu Con của Người : "Vì chúng ta, Người đãtự hiến cứu chuộc chúng ta cho thoát khỏi mọi điều bất chính và để thanh luyện
  9. 9. chúng ta khiến chúng ta thành Dân riêng của Người, một dân hăng say làm việcthiện" (Tt 2,14).Sau cùng, trong Dân Thiên Chúa, chúng ta gặp thấy sự bình đẳng căn bản củamọi người đã được rửa tội (GH 32). Tất cả đều có cùng một phẩm giá, phẩm giálàm con Thiên Chúa, có cùng một sự tự do do Chúa Thánh Thần ban, có cùngmột lề luật, luật yêu thương, cùng một ơn gọi là đáp trả lại lời mời gọi nên thánh,cùng một hướng đi về Nước Trời (GL số 872). Sự bình đẳng căn bản này dựatrên phép Rửa. Tính đồng trách nhiệm của các phần tử thuộc Giáo Hội bén rễtrong sự tập họp và trong sứ mạng của Dân Thiên Chúa (x. 1 Pr 2,9). Tất cả mọitín hữu đều tham dự vào chức tư tế, vương giả và tiên tri của Chúa Kitô (x. GH10, 11, 12 ; GL số 783-786).Chương hai về Dân Thiên Chúa trong hiến chế về Giáo Hội không chỉ quan trọngdo nội dung nhưng còn do chính vị trí của nó trong Hiến chế. Chương này đượcđặt ngay sau chương về mầu nhiệm Giáo Hội. Nó mang một ý nghĩa thật sâu xalà Dân Thiên Chúa không được khai sinh do sáng kiến của con người nhưng do ýđịnh của Chúa Cha. Thực tại đầu tiên của Dân Thiên Chúa không hệ tại trongnhững khác biệt về chức vụ nhưng trong chính cái "chúng tôi-Giáo Hội" (le nousecclésial) được tạo thành bởi tất cả mọi tín hữu và tất cả mọi chức vụ đều nhằmxây dựng thân thể Giáo Hội.B. Giáo Hội là Thân thể Chúa KitôCách nói "Thân thể Chúa Kitô" là cách nói đătrưng của Phaolô. Với cách nóinày, Phaolô muốn nhấn mạnh đến tương quan giữa Chúa Kitô và các Kitô-hữu,thân thể của Người, một tương quan sâu xa thuộc bình diện hữu thể học, "nàoanh em chẳng biết rằng thân xác anh em là phần Thân Thể của Ðức Kitô sao ?"(1 Cr 6,15).Phao-lô còn đề cập đến tương quan giữa thân-thể giáo-hội và thân-thể thánh-thể.Nhờ phép Rửa "tất cả chúng ta đều đã chịu phép Rửa trong cùng một Thần Khí
  10. 10. để trở nên một Thân thể" (1 Cr 12,13) và sự tháp nhập này được hoàn tất trongthân-thể thánh-thể "khi ta nâng chén chúc tụng mà cảm tạ Thiên Chúa, há chẳngphải là dự phần vào Máu Ðức Kitô ư ? Và khi ta cùng bẻ Bánh Thánh, đó chẳngphải là dự phần vào Thân thể Người sao ? Bởi vì chỉ có một tấm Bánh, và tất cảchúng ta cùng chia sẻ một Bánh ấy, nên tuy nhiều người, chúng ta cũng chỉ làmột thân thể" (1 Cr 10,16-17). Sự duy nhất của Chúa Kitô là nguyên lý hiệp nhấtcủa các kitô hữu.Sự kết hiệp đời sống các kitô hữu trong Chúa Kitô được xây dựng trên tính đadạng của các chi thể, chứ không phải trên sự phân chia của chúng (1 Cr 12,12).Tính đa dạng của các chi thể và sự duy nhất của thân thể đã trở nên đề tài suy tưcho Phaolô trong thư thứ nhất gửi tín hữu Côrintô :- Nét đa dạng trong sự duy nhất (1 Cr 12,12-20).- Sự tùy thuộc hỗ tương giữa các chi thể (c. 21).- Sự bổ túc cho nhau (c. 21).- Vinh dự của những chi thể xem ra kém cỏi tầm thường (c. 22-24).- Sự liên đới giữa các chi thể (c. 25-26).Nhưng suy tư của Phaolô về tương quan giữa Chúa Kitô và thân-thể Giáo-Hộicủa Người chỉ được khai triển đầy đủ với thư Côlôxê và Êphêsô. Chúa Kitô làÐầu của Giáo Hội và Giáo Hội là Thân thể của Người (x. Cl 1,18 ; Ep 1,22 ; 4,15 ;5,23). Ðầu làm cho Thân thể sống và thân thể thì tùy thuộc Ðầu (Ep 5,24).Chúng ta gặp lại tư tưởng của Phaolô trong Hiến chế Giáo Hội (GH 7) và trongsách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo (GL số 790-795). Từ những dữ kiện KinhThánh, Hiến chế tín lý về Giáo Hội (s. 7) và tiếp theo là Sách Giáo lý (GL số 791)đã rút ra nguyên lý là trong Thân Thể Chúa Kitô, tất cả vừa khác biệt vừa bổ túc
  11. 11. cho nhau "Vậy anh em, anh em là Thân Thể Ðức Kitô, và mỗi người là một bộphận" (1 Cr 12,27).C. Giáo Hội là Ðền thờ Chúa Thánh ThầnDân Thiên Chúa chỉ được xây dựng như Thân Thể Chúa Kitô nhờ vào tác độngcủa Chúa Thánh Thần, "chỉ có một Thân Thể, một Thần Khí" (Ep 4,4).Khi cộng đoàn Côrintô đối diện với những mâu thuẫn và chia rẽ, Phaolô đã nặnglời đối với cộng đoàn này : "Nào anh em chẳng biết rằng anh em là Ðền thờ củaThiên Chúa và Thánh Thần Thiên Chúa ngự trong anh em sao ? Vậy ai phá hủyÐền thờ Thiên Chúa thì Thiên Chúa sẽ hủy diệt kẻ ấy. Vì Ðền thờ Thiên Chúa lànơi thánh và Ðền thờ ấy chính là anh em" (1 Cr 3,16-17).Hình ảnh Ðền thờ ở đây được hiểu theo nghĩa tập thể. Trong tư tưởng củaPhaolô, tất cả mọi cộng đoàn tín hữu đều trở thành Ðền thờ đích thực của Giaoườc mới (x. 1 Cr 6,19 ; 2 Cr 6,16). Bên trong Giáo Hội Côrintô, một Giáo Hội bịđe dọa bởi mâu thuẫn và chia rẽ thì chỉ Thánh Thần mới là nguồn mạch hiệpnhất và hiệp thông.Trong thư thứ nhất của Phêrô, các kitô hữu được giới thiệu như một "tòa nhàthiêng liêng" được xây dựng trong và nhờ Chúa Thánh Thần : "Anh em hãy tiếnlại gần Ðức Kitô, viên đá sống động bị người ta loại bỏ, nhưng đã được ThiênChúa chọn lựa và coi là quý giá. Hãy để Thiên Chúa dùng anh em như nhữngviên đá sống động mà xây nên ngôi Ðền thờ thiêng liêng và hãy để Thiên Chúađặt anh em làm hàng tư tế thánh dâng những lễ tế thiêng liêng đẹp lòng Ngườinhờ Ðức Giêsu Kitô" (1 Pr 2,4-5).Ngôi nhà được nói là "thiêng liêng" ở đây được hiểu theo nghĩa mạnh của từ ngữnhư một tòa nhà "cụ thể" được chính Thánh Thần dựng lên. Việc xây dựng nàybao gồm những thành viên làm thành "hàng tư tế thánh". Như vậy, Chúa ThánhThần là nguồn mạch của chiều kích tư tế của Dân Thiên Chúa "Thần Khí giúp đỡ
  12. 12. chúng ta là những kẻ yếu hèn, vì chúng ta không biết cầu nguyện thế nào chophải" (Rm 8,26 ; GL số 798).Vaticanô II đã lấy lại cách nói của thánh Augustinô để trình bày vai trò của ChúaThánh Thần như "linh hồn của Giáo Hội" (Thánh Augustinô bài giảng 267, 4)."Ðể chúng ta không ngừng canh tân trong Người (Ðức Kitô), Người đã cho thôngdự vào Thánh Thần Người, chính Ðấng duy nhất hiện hữu nơi Ðầu cũng như nơicác chi thể, làm sống động, liên kết và thúc giục toàn thân khiến các thánh giáophụ đã ví tác động của Chúa Thánh Thần với công việc của linh hồn, nguyên lýsự sống, hoàn thành nơi thân xác con người" (GH 7 ; GL số 797).Hiến chế Lumen gentium đã đưa Giáo Hội vào trong mầu nhiệm Ba Ngôi : "Khicông trình Chúa Cha trao cho Chúa Con hoàn tất (x. Ga 17,4), Chúa Thánh Thầnđược sai đến trong ngày lễ Ngũ Tuần để thánh hóa Giáo Hội mãi mãi và như thếnhững ai tin sẽ được tới cùng Chúa Cha qua Chúa Kitô" (GH 4)Chiều kích thánh linh của Giáo Hội do Vaticanô khai triển được làm nổi bật lênnhờ vào ý tưởng hiệp thông Giáo Hội : sự duy nhất làm cho Giáo Hội thành mầunhiệm mà kiểu mẫu và nguyên lý là Ba Ngôi : sự duy nhất của Chúa Cha, ChúaCon và Chúa Thánh Thần.Chúa Thánh Thần hoàn tất công trình của Chúa Kitô trong việc xây dựng thânthể Người : "Thực vậy, Người tạo lập cách mầu nhiệm các em Người, tụ họp từmuôn nước thành thân thể Người, bằng cách thông truyền Thánh Thần cho họ"(GH 7).Trong thực tại năng động mang chiều kích Ba Ngôi của Giáo Hội, Chúa ThánhThần là nguồn cội vừa của các cộng đoàn tín hữu vừa của các chức vụ, và giữcho tất cả liên hệ với nhau. Hồng Ân Thánh Thần cho mỗi thành phần trong DânThiên Chúa tạo nên nền tảng cho trách nhiệm chung của mọi tín hữu vì "chínhThần Khí duy nhất làm ra tất cả những điều đó và phân chia cho mỗi người mỗicách, tùy theo ý của Người" (1 Cr 12,11) và Người "ban những ân sủng khác
  13. 13. nhau để làm ích cho Giáo Hội theo sự sung mãn của Ngài và tùy nhu cầu củacông việc" ( GH 7 ; GL số 799-801).Tính đa dạng của ân sủng Thánh Thần kêu mời một sự liên đới trách nhiệm trongGiáo Hội. Không ai chiếm hữu độc quyền Thánh Thần và mỗi người có thể nhậnđược một cái gì đó từ người khác. Không có sức mạnh nhân loại nào có thể tróibuộc tự do của Thánh Thần hoạt động trong lịch sử và trong lòng con người. Nóinhư vậy không có nghĩa là người tín hữu dửng dưng trước sứ mạng loan báo TinMừng. Chính sự khẩn thiết của tình thương thúc bách người tín hữu loan báo TinMừng "khi thuận tiện cũng như lúc nghịch cảnh" (2 Tm 4,2). Giáo Hội trước hết làsự hiệp thông (Koinonia).III. Ba Ngôi : Quê hương của Giáo hộiGiáo Hội là một dân lữ hành, có cội nguồn từ trên, từ Chúa Cha, nhờ Ðức Kitô vàtrong Chúa Thánh Thần sẽ quay về với Chúa Cha trong Chúa Thánh Thần nhờÐức Kitô. Viễn tượng cánh chung thấm nhuần và gợi hứng cho giáo-hội-học-ba-ngôi của Vaticanô II. Dân lữ hành (Ecclesia viatorum) hướng về vinh quangGiêrusalem trên trời và Ðức Maria là hình ảnh và dấu chỉ hy vọng cho Dân lữhành (GH VII và VIII).Bản chất cánh chung của Giáo Hội cho thấy Giáo Hội không đồng hóa với NướcTrời, nhưng chỉ là hình thái nguyên thủy. Giáo Hội luôn hướng về tương lai củaLời Hứa.Ba Ngôi là Quê hương của Giáo Hội có nghĩa là bao lâu còn trên đường lữ thứ,Giáo Hội còn cảm thấy mình đang hành trình, luôn "phải canh tân và thanh tẩy".Giáo Hội không xem mình như tuyệt đối nhưng như một phương thế, không phảilà cứu cánh nhưng là người tôi tớ phục vụ của Thiên Chúa. Giáo Hội trần thế chỉkết thúc trong vinh quang trên trời, khi thời cải tạo mọi sự đến và khi toàn thể vũtrụ cùng với loài người được thiết lập toàn vẹn trong Chúa Kitô, vì vũ trụ liên kết
  14. 14. mật thiết với con người và nhờ con người đạt tới cùng đích của mình (x. Ep 1,10 ;Cl 1,20 ; 2 Pr 3,10-13 ; GH 48).Giáo Hội trần thế không đồng hóa với Nước Trời vì Giáo Hội luôn trên đường vàchưa tới quê hương (in via et non in patria). Giáo Hội biết rằng mình không nắmgiữ chân lý về Thiên Chúa của mình nhưng được chân lý này chiếm hữu và trongmuôn ngàn lời ca tụng, trong suy tư, trong lời loan báo Tin Mừng, Giáo Hội ý thứcrằng mình luôn phải hướng về vị Hôn Phu của mình là Ðức Kitô. Do đó, không cógì xa lạ với bản chất cánh chung của Giáo Hội cho bằng sự hiếu thắng, say mêquyền lực trần thế và những chiếm hữu trong thế giới này.Giáo Hội luôn hướng về tương lai của Thiên Chúa, hướng về tương lai của lờihứa của Thiên Chúa. Giáo Hội bước theo Chúa Kitô là Ðường dẫn tới Chúa Cha.Giáo Hội sống niềm hy vọng mang chiều kích Ba Ngôi : tương lai của lịch sử sẽlà ngà?208;ại lễ của Thiên Chúa, khi Thiên Chúa sẽ là tất cả trong tất cả, khichính Ba Ngôi trở thành Quê hương cho Giáo Hội, đích điểm của lịch sử và Sựsống sung mãn cho nhân loại (x. 1 Cr 15,28). Như thế, Ba Ngôi là khởi điểm, làtrung tâm và là sự hoàn tất của Giáo Hội và của lịch sử.Giáo Hội là Dân Thiên Chúa "đang khi còn lữ hành trên mặt đất, bước theo vếtchân Người trong đau thương và bách hại, chúng ta cùng thông hiệp với nhữngđau khổ của Người như thân thể kết hiệp với đầu, hiệp với sự thương khó củaNgười để được cùng vinh hiển với Người" (x. Rm 8,17) (GH 7). Do đó, không cógì xa lạ hơn hình ảnh của người môn đệ của Ðấng chịu đóng đinh cho bằng mộtGiáo Hội thản nhiên và được bảo đảm bởi những phương thế và quyền lực củamình. Giáo Hội dưới chân thập giá là Dân của những ai, cũng như Ðức Kitô, cốgắng ra khỏi mình để đi vào trong con đường đau khổ của tình yêu, trở thànhcộng đoàn những người nghèo phục vụ người nghèo và sống cho người nghèo.
  15. 15. Ba Ngôi là Cội nguồn và là Quê hương, là đầu và là cuối. Chính vì thế mà Kitôgiáo, ngay trong chứng từ của thuở ban đầu, đã nhìn thời gian cuối cùng trongmầu nhiệm Ba Ngôi :"Ðức Kitô đã chỗi dậy từ cõi chết, mở đường cho những ai đã an giấc ngàn thu.Vì nếu tại một người mà nhân loại phải chết, thì cũng nhờ một người mà kẻ chếtđược sống lại. Quả thế như mọi người vì liên đới với Ađam mà phải chết, thì mọingười nhờ liên đới với Ðức Kitô, cũng được Thiên Chúa cho sống. Nhưng mỗingười theo thứ tự của mình, mở đường là Ðức Kitô, rồi khi Ðức Kitô quang lâmthì đến lượt những kẻ thuộc về Người. Sau đó mọi sự đều hoàn tất, khi Người đãtiêu diệt hết mọi quản thần, mọi quyền thần và mọi dũng thần rồi trao vươngquyền lại cho Thiên Chúa là Cha {.}. Lúc muôn loài đã quy phục Ðức Kitô, thìchính Người, vì là Con, cũng sẽ quy phục Ðấng bắt muôn loài phải quy phụcmình, và như vậy Thiên Chúa sẽ toàn quyền trên muôn loài" (1 Cr 15,21-24.28).Trong sự viên mãn của thời gian và của ơn cứu độ cánh chung, Chúa ThánhThần cũng sẽ có mặt cùng với Chúa Cha và Chúa Con :"Thiên Chúa phán : trong những ngày cuối cùng, Ta sẽ đổ Thần Khí Ta trên hếtthảy người phàm ." (Cv 2,17 ; x. Ge 3,1)Kết luậnGiáo Hội học của Vaticanô II là Giáo Hội học hiệp thông. Giáo Hội học này lànguồn mạch canh tân cho Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo. Hiệp thông dựatrên Ba Ngôi. Giáo Hội xuất hiện như là "một dân tộc được hiệp nhất nhờ sự hiệpnhất giữa Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần" (Cyprianô, De Orat. Dom,23 : PL 4, 553 ; Augustinô, Sermon 71, 20 33 ; PL 38, 463). Sự hiệp thông giữacác thành phần và các Giáo Hội địa phương có nguồn gốc trong sự hiệp thôngcủa Ba Ngôi.
  16. 16. Vaticanô II và tiếp theo là Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, đã mở ra, đàosâu và mong ước đưa vào đời sống Giáo Hội tính năng động và mối hiệp thônggắn liền với mầu nhiệm Ba Ngôi. Cội nguồn Ba Ngôi của Giáo Hội không chophép Giáo Hội co rút vào chính mình nhưng ngược lại là khởi điểm cho sứ mạngtruyền giáo và loan báo Tin Mừng, cho những công việc làm chứng cho tình liênđới và chia sẻ, cho hiệp thông và bình an theo cách thế của Ba Ngôi.(*) Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, Tp. Hồ Chí Minh 1997.

×