Your SlideShare is downloading. ×
Gemi Kaynaklı Petrol Kirliliğinin Önlenmesinde Bir Gemiadamanın Öngörüleri
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Gemi Kaynaklı Petrol Kirliliğinin Önlenmesinde Bir Gemiadamanın Öngörüleri

430
views

Published on


0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
430
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
6
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. 62 DOSYA Gemi Kaynaklı Petrol Türevli Yasal Olmayan Deşarjların Tesbitinde Bir Gemiadamının Öngörüleri Özet Gemi kaynaklı deniz kirliliği günümüzdeki en etkin çevre sorunlarındandır. Gemilerin seyir ve limandayken Kapt. A. Tuğsan İşiaçık ÇOLAK İTÜ Denizcilik Fakültesi ve çöpler; gemi yapısı, makine donanımı, geminin seyir süresi, yakıt tüketimi, gemide kalan insan sayısı ve geminin taşıdığı yüke göre doğru orantılı olarak artış gösterir. Gemilerde oluşan atık ve çöpleri iki kategoriye ayırmak mümkündür. Birinci karin beraberinde getirdiği atıklar ve çöplerdir. Diğer kategori ise geminin taşıdığı yükten kaynaklanan limanlarda ve seyir esnasında açığa çıkan atıklar ve çöplerdir. 1. Giriş Deniz çevresinin kirlenmesi “UNCLOS”un 1. maddesinde şu şekilde tanımlanır: Canlı kaynaklara ve deniz hayatına zarar verme, insan sağlığı için tehlike oluşturma, balıkçılık ve denizlerin diğer yasal amaçlı kullanımı da dahil olmak üzeniz suyunun niteliğini bozma ve güzellikleri azaltma gibi zararlı etkileri olan veya olması ihtimal olan maddelerin veya enerjinin, insanlarca doğrudan doğruya veya dolaylı olarak, haliçler de dahil olmak üzere deniz çevresine sokulmasıdır. (1) . Genel olarak deniz kirliliğini kara kaynaklı ve gemi kaynaklı kirlilik olarak iki ana grup altında toplayabiliriz. Bu yazıda gemi rinden ve yükünden kaynaklanan petrol türevli kirliğinin sebebini, yasal olmayan deşarjları ve Türk Boğazlar Sistemi’nde ve Marmara Denizi’nde gemi kaynaklı pet- rol kirliliği olabilecek yerlerin tesbitinde bir gemiadamının öngörülerinin önemi anlatılacaktır. Genel olarak gemi ve deniz araçlarının daki başlıklar altında sıralanabilir. ve hava kirliliği deler da, yük konteynerlerinde, vagon veya kamyonlu tanklarda taşınan zararlı maddeler, lar) 1.1 Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesi Hakkında Uluslararası Sözleşmesi” MARPOL 73/78 Sözleşmesi 1967 yılında Dover Strait (İngiliz Kanalı)’de Torrey Canyon tankerinin karaya oturması sonucunda 120,000 ton ham petrol yükünün tamamı denize yayıldı. Kıyı devletleri gemilerden kaynaklanan deniz kirliliğini önlemek amacıyla kendi ulusal kurallarını uygulamaya başladı. Daha sonra Uluslararası Denizcilik Örgütü IMCO (IMO) 1969’da düzenlediği toplantıda, 1973’de uluslar arası bir toplantı tertip edilerek, denizlerin deniz, kara ve hava kökenli kirleticilerden kaynaklanan sebeplerle kirlenmesini önlemek amacıyla bir uluslararası anlaşma zemini bulunması için çalışma yapılmasını kararlaştırdı. IMO, 1973’de uluslar arası bir toplantı tertip ederek, denizlerin deniz, kara ve hava kökenli kirleticilerden kaynaklanan sebeplerle kirlenmesi-
  • 2. 63 ni önlemek amacıyla uygun bir uluslararası anlaşma zemini bulunması için çalışma yapılmasını kararlaştırdı. Sonuçta, 1973 tarirasyonlarından kaynaklanan deniz kirliliklerinin daha büyük bir tehlike olduğu görüşüne dikkat çekti.1973 Sözleşmesi, 1954 OILPOL sözleşmesini ve eklerini Ek 1’ olarak petrol kirliliği de dahil olmak üzere içeriğine aldı. 1973 Sözleşmesi, petrol kirliliğine ilave olarak kimyasallar, paketlenmiş zararlı atıklar, pis sular ve çöpler nedeniyle meydana gelen deniz kirliliği konularını da içerisine aldı. 1978 MARPOL Protokolü 1973 Sözleşmesini içine aldı. 1978’de düve operasyonları ile ilgili olarak deniz kirliliğini önleyici yeni önlemler getirildi. Marpol 73/78 gemilerden kaynaklanan deniz kirlenmesinin önlenmesi konusunda yapılan uluslararası bir sözleşmedir. Savaş gemigemileri MARPOL 73/78 Sözleşmesinden 1990 tarihli ve 90/442 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla onaylanarak 24 Haziran 1990 tarih ve 20558 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanmıştır. (3) değişik tipteki kirlilikleri içeren 6 adet Ek belirlenmiştir; Ek-I : Petrol İle Deniz Kirlenmesini Önleyici Kurallar Ek-II : Dökme Zehirli Sıvı Maddelerle Deniz Kirlenmesinin Kontrolü İçin Kurallar Ek-III : Paketle Taşınan Zararlı Maddele İle Kirlenmenin Önlenmesi Kuralları Ek-IV : Gemilerden Atılan Pissular İle Kirlenmenin Önlenmesi Kuralları Ek-V :Gemilerden Atılan Çöpler İle Kirlenmenin Önlenmesi Kuralları Ek-VI :Gemilerden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Önlenmesi Kuralları (MARPOL 73/78) 1.2 MARPOL73/78 Ek-1 göre Gemi Kaynaklı Kirleticiler Gemi kaynaklı petrol kirliliğini iki alt başlık halinde toplayabiliriz; nin sevk ve idaresinden kaynaklanan petrol kirliliği b- Gemininin tasıdıgı yükten kaynaklanan petrol kirliliği yük taşındıktan sonra ambar yıkama suyu 2. Operasyonel Faaliyetlerden Kaynaklanana Kirleticiler 2.1 Sintine Özellikle büyük ticari gemilerdeki makine daireleri, ana makine, yardımcı makineler, akaryakıt, yağlama, akaryakıt ve yağ arıtma, sintine,balast ve yangın devresi gibi sistemler yer almaktadır. Her bir sisçok sayıda pompa, tesisat, kontrol cihazı ve diğer bileşenleri içermektedir. Bu unsurların operasyonları esnasında, özellikle yaşlı ya da makine dairesinde arıza olan bir gemi sözkonusysa, yağ,su…vb sızıntıların olması kaçınılmazdır. Bu yağlı sulara sintine suyu adı verilmektedir. Sintine atık suyu olusum yerleri; çaklardan kaynaklanan sular, degisir) Sintine suları, sintine kuyularında birikir ve oradan da sintine tankına gönderilir. Bu tankların gemi için yeterli büyüklüğe sahip olmaları gerekmektedir 2.2 Slaç Gemiler genelde sevk sistemlerinde (makinalarında) yüksek mliyetlerden dolayı daha ucuz, kalın (viskoz) ve düşük kalinelerinin zarar görmesini önlemek ve yan- Gemilerde oluşan atık ve çöpleri iki kategoriye ayırmak mümkündür. Birinci kategori geminin seyr-i seferinden kaynaklanan operasyonel ve yaşamsal faaliyetlerin beraberinde getirdiği atıklar ve çöplerdir. Diğer kategori ise geminin taşıdığı yükten kaynaklanan limanlarda ve seyir esnasında açığa çıkan atıklar ve çöplerdir.
  • 3. 64 ğunluktaki sıvıların ve kontaminantların ayrıştırılması (sepere edilmesi) gerekmektedir(4). Seperatörden geçen ayrıştırılmış ve temizlenmiş yakıtlar tanklara kullanılmak üzere tanklara gönderilir. Ayrıştırma işleminden sonar ortaya çıkan yakıt atığına slaç denir. 2.3 Slop Tankerler ham petrol, işlenmiş petrol ve kimyasal ürünler taşır.Her tanker taşıdığı yükü tahliye ettikten sonra, tahkayarak tankını yeni yüküne göre hazırlamak zorundadır. Yıkama neticesinde oluşan yağlı atık sular gemi bünyesinde bulunan slop tank adı verilen tanklarda depolanır. Genelde tankların içinde yük atıkları birikir ve yıkama sonrasında oluşan yıkama suyunun yağlı olmadığı düşünülemez. miktarda su bulunur ve kıyıya boşaltım hesaplı olarak göfiltreleme ekipmanı ile işleme tabi tutulması gerekmektedir. Bu ekipmanın yağı su karışımlarını bir milyon parça su içinde maksimum 15 parça yağa (15 ppm) ayrıt edecek şekilde tasarlanmış ve test edilmiş olması gerekmektedir. Bu ekipmana bir Yağ İçeriği Ölçüm Cihazı ve 15 ppm limiti üzerinde herhangi bir atık sıvının boşaltımını engelleyecek otomatik bir durdurma cihazı tesisatı da eklenilir, ancak bu yalnızca 10.000 gt üzerindeki gemiler için gereklidir. Söz konusu ekipmanın, MARPOL73/78 çerçevesinde uluslararası standartlara uyumunun onaylanması gerekmektedir. Onay standartları, IMO kararlarında belirtilmiştir. 3. Sintine, Slaç ve Slopun Yasal Yollarla Bertaraf Edilmesi Günlük olarak atıkların oluşumuna baktığımız zaman; seyirde ana makina yakıt harcamının en az % 1’i separatörlerdeki ayrıştırma sonucunda çamur olarak ayrışmaktadır. Sintine suyu ise geminin eski veya yeni (kaçakların az kadar sintine çıkabilir. 400 gt ve üzerindeki tüm gemilerin yeterli büyüklükte slaç tankı olması gerekmektedir. Slaç ve sintine suyu atıklarının idaresi için bir kaç yasal seçenek mevcuttur. Slaç ve sintine suyu çeşitli bekletme tanklarına pompalanır ve bu tanklar içinde depolanır. Depolanan slac uygun görülen limanda sahile verilir yada çöp yine iki yöntem mevcuttur. Yağlı Su Seperatörü Slaç ve slaçın bertaraf yöntemlerinden olan insineratör Birinci yöntem; makine dairesindeki sintine kuyularından gelen sintine, sintine suyu bekletme tankına pompalanır. Sintine kuyusu önceden belirlenen bir seviyeye kadar dolduğunda, vanalar uygun biçimde bağlanmışsa devre sintine suyunu pompalamaya başlar. Sintine, otomatik olarak sintine suyu bekletme tankına aktarılmış olur. Sintine kuyularında toplanıp tanklara aktarılan yağlı su, eğer güvertede yeterli depolama kapasitesi mevcut ise, sabit bir Yağlı Su Seperatöründen çıkan yağ, bir bekletme tankına (genellikle bir slaç tankı veya ayrıştırılmış sintine yağı tankı olarak bilinmektedir) pompalanır. Yağ İçeriği Monitörü, 15 ppm’i aşan bir yağ içeriğinin boşaltıldığını algıladığında, kontrol, alarm verir. Otomatik olarak işlenmiş su çıkışı üzerindeki gemiden denize boşaltım vanasını otomatik olarak emniyete alır ve ardından geri gönderme vanasını açar. Geri gönderme vanası açıldığında, boşaltılan sıvı yeniden sintine suyu bekletme tankına veya sintinelere döner ( 4). İkinci yöntemse sintine suyunun sahile verilerek
  • 4. 65 Slopun bertaraf edilmesi - MARPOL 73/78 Ek-1’e göre müsadele edilen koşullarda oily discharge monitoring and control sisteminin kullanılması ya da; - Varılan limanda slop’ın sahil tesisine verilmesidir. 4. Gemiler Neden Yasal Olmayan Deşarj Yapar? Yasal olmayan deşarjların nedenlerini aşağıdaki başlıklar altında toplayabiliriz. Yasal Olmayan Deşarjların Tesbiti - Maliyet * Sahil tesislerine atık verilmesinin tüm dünya genelindeki yüksek maliyetleri. * Gemi üzerindeki teknik ekipmanların (OWS- OCM) Yedek parçalarının ve işletim giderlerinin yüksek mailyetli olması ve firmaların bu yüksek maliyetten kaçınması. - Daha Fazla Yük Almak için *Özellikle büyük tankerlerde slop tankın kapasitesi çok büyük olduğundan, depolan yağlı suların miktarı da çok *Büyük dökme yük gemilerinde de slop tanklar bulunmaktadır. Bu tankların dolu olarak taşınması taşınacak yük miktarını azaltmaktadır. Petrol türevli katı yükler taşıyan (petrokok, kömür..) dökme yük gemileri de ambarlarını yıkadıktan sonra bu ambar yıkama sularını da genelde dışarıya basarlar. Seperatör devresinin by-pass edilmesi 4.1 Yasal Olmayan Deşarjlarda En Çok Kullanılan Yöntemler Nelerdir? En popüler yöntem yağlı su seperatörünün bypass edilmesi ve monitoring yapan sensörlerin ayarlarıyla oynanmasıdır. 5. Türk Boğazlar Sistemi ve Marmara Denizindeki Petrol Türevli Yasal Olmayan deşarjların Potansiyel olarak Fazla olması beklenen Mevkiler Nerelerdir? İstanbul ve Çanakkale Boğazları ile Marmara Denizinden oluşan Türk Boğazlar sisteminin, Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan tek su yoludur. Türk Boğazları, ülkemizin olduğu kadar, Karadeniz ülkelerini dünya piyasalarına bağlayan ana ticaret güzergahıdır. 2009 yılında İstanbul Boğazından geçen gemi sayısı 51422’dir. Bu rakam günde ortalama 140 gemiye tekabül etmektedir. Geçtiğimiz yıllar içerisinde sadece gemi trafiği artış kaydetmemiş, ayrıca teknolojik gelişmeler sonucu gemi boyutları büyümüş, taşıdıkları kargonun niteliği değişmiştir. (5) Aşağıdaki resimde sarı çizgiler, Karadeniz’deki tanker trafiğini göstermektedir.(6) Karadeniz Bölgesindeki, yeşil noktalar Karadeniz Limanlarını, kırmızı artılar ise 150 uydu görüntüsüyle (ENVISAT görüntüsünün analizi) muhtemel 100 petrol kirlilik olayını göstermektedir. (Mayıs 2007 – Ocak 2008) (7) 150 ENVISAT görüntüsünün petrol kirliliği (Mayıs 2007 –Ocak 2008) Türk Boğazları Sistemi ve Marmara Bolgesi’nde yasal olmayan deşarjları nerelerde olabileceğini tahmin etmekte, deniz tecrübesi olan kaptan ve gemi makine mühendisleri için hiç zor değildir. Günümüz teknolojisiyle paralel olarak, VTS, AIS hatta uydu teknolojisiyle Boğazlar gibi önemdan bilinmektedir. Boğazlarda yasal olmayan petrol türevli bir kirlilikle karşılaşma ihtimali (sintine,slaç ve slop), aşağıda belirtilen bölgelere göre çok daha azdır.
  • 5. 66 1- İstanbul Boğaz Çıkışı , Karadenize giriş 3- İstanbul Bölgesi Demir Alanları, Kumkapı-ZeytinburnuAmbarlı-Kartal 4- Güneyden Çanakkale Boğaz Çıkışı – Marmara Adası ker ise 105 m boyundadır. İşlenmiş petrol ürünü taşıyacak olan bu tanker yük almak için tanklarını yükleme limanına kadar yıkama olasılığı düşünülür, slop tankta kirli yıkama suyu birikir, denize kirlilik yapacak potansiyelde olan gemi türlerindendir. Sonuç edilerek, kirlilik yapma potansiyeli olup olmadığı belirlenmeye çalıştı. 1. Gemi: Çok büyük olmayan,124 m boyunda 17 m genişliğindeki dökme tipi kargo gemisinin gideceği liman Noboğazdan çıkar çıkmaz, gideceği ülkenin sularına girmeden evsel atık, ballast suyu ve sintine suyunu (eski gemi booktaki standart değere ulaşıncaya kadar) yasal olmayan yöntemlerle deşarj yapabilir. Hergeçen gün artan dünya ticaret hacmine paraelel olarak gemi sayısı ve deniz trafiği de artmaktadır. Denizlerimizi bu trafiğin yaratacağı kirlilikten korumak için alınan en etkili ve en teknolojik önlemlerden biri de uzaktan algılama tekniği ile (sintine,slaç ve slop) takiptir. Bu teknikle toplanan maliyeti yüksek ve o derece değerli bilgilerin işlenerek kirliğin ve kirliliğe sebep olanların tesbiti aşamasına gelinebilmesi için çok yönlü ve disiplinlerarası işbirliğine ihtiyaç vardır. Yukarıdaki örneklerde de açıkça görüldüğü üzere, konunun deniz taşımacılığı ayağının, denizde çalışmış, saha tecrübesi olan, tecrübeli kaptan ve gemi makine işletme mühendislerince yorumlanması elde edilecek ham önem arz etmektedir. Bu kapsamda konuyla ilgili çalışma yapan akademik kuruluşlar desteklenmeli, maliyetler yüksek görünse de çevre adına kazanımların daha büyük olacağı unutulmamalıdır. Referanslar tından (8.5m) da anlaşıldığı üzere üzerinde yük yoktur. Bu geminin de varış limanı Novorossysk’dir. Bu tür gemilerde yükte değişiklik olmadığından tank yıkaması yapılmayacaktır. Bu tip gemiler genelde Nova, Tuapse’den yükleyip İtalya ya da Yunanistanda yüklerini tahliye ederler. Akdeniz –Karadeniz hattında çalışırlar. 3. Gemi: Kerch limanına giden büyük olmayan bu tan- Sözleşmesi Manual, France gis-map/ 2011