• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Türki̇ye’de Kayıt Dışı  İsti̇hdam
 

Türki̇ye’de Kayıt Dışı İsti̇hdam

on

  • 594 views

''Türkiye'de Çalışma Hayatında Güncel Gelişmeler'' dersi için hazırlanmış; kayıt dışı istihdam türleri, kayıt dışı istihdamın bireysel,örgütsel, toplumsal, ekonomik ve etik ...

''Türkiye'de Çalışma Hayatında Güncel Gelişmeler'' dersi için hazırlanmış; kayıt dışı istihdam türleri, kayıt dışı istihdamın bireysel,örgütsel, toplumsal, ekonomik ve etik boyutlarını anlatan; kayıt dışı istihdamı önlemeye yönelik stratejileri içeren bir çalışma.

Statistics

Views

Total Views
594
Views on SlideShare
594
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
2
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Türki̇ye’de Kayıt Dışı  İsti̇hdam Türki̇ye’de Kayıt Dışı İsti̇hdam Presentation Transcript

    • 1-KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN TANIMI 2-KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN TÜRLERİ 3-KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN NEDENLERİ 4- KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN OLUMSUZ ETKİLERİ 5- KAYIT DIŞI İSTİHDAMI ÖNELEMEYE YÖNELİK STRATEJİLER NELERDİR? 6- TÜRKİYE’DE KAYIT DIŞI İSTİHDAM SORUNU
    • Kayıt dışı istihdam kavramı ilk defa 1970 yılında Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)’nun düzenlediği Dünya İstihdam Programı kapsamındaki Kenya raporunda ‘’enformel sektör’’ olarak kullanılmıştır.
    • Kayıt Dışı İstihdam: Kendi adına ve bağımsız ya da bir işverene hizmet akdiyle bağlı çalışanların çalışmalarının veya elde ettikleri ücret ve kazançların, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına (Sosyal Güvenlik Kurumu, Maliye) hiç bildirilmemesi ya da gün sayısı veya ücret tutarı olarak eksik bildirilmesini ifade eder.
    • 2-KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN TÜRLERİ 2.1-Çalışanların Hiç Bildirilmemesi Hiç bildirilmeme işlemi işveren, işçi, ekonomik koşullar veya her üç faktörden de kaynaklı olabilir. Kayıt dışı istihdamın en yaygın olan şeklidir. İş hayatında hiç bildirimleri yapılmadan çalıştırılan gruplar aşağıdaki gibi sıralanabilir.  Yabancı kaçak işçiler,  Çalışan çocuklar,  Sosyal Güvenlik Kurumundan gelir ve aylık alanlar,  Kayıt dışında çalışan erkek ve kadınlar,  Kayıt dışında çalışan dul, yetim ve maluller.
    • 2-KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN TÜRLERİ 2.2- Çalışanların Eksik veya Yanlış Bildirilmesi Çalışılan süre ve ödenen ücret arttıkça yapılması gereken ödeme miktarı da artar. Gerek işveren, gerekse işçiler bu yükümlülüklerden kurtulabilmek adına ilgili kurumlara eksik ya da yanlış bilgiler vererek kayıt dışı istihdama neden olurlar.  İşçinin hizmet gününün eksik bildirilmesi  İşçinin ücretinin eksik ya da yanlış bildirilmesi  İşçinin başlamasının geç bildirilmesi  İşçinin işten ayrılışının erken bildirilmesi
    • 2-KAYIT DIŞI İSTİHDAMIN TÜRLERİ 2.3-İşçi Tarafından Gerçekleştirilen Eksik ya da Yanlış Bildirimler:  Kayıtsız ikinci veya daha fazla işte çalışma  Primini kendisi tahsil ederek bildirilmesini engelleme
    • 3.1- Ekonomik nedenler 3.2- Sosyal nedenler 3.3- Mali Yükler 3.4-İşletmeden kaynaklanan nedenler 3.5- Kamudan kaynaklanan nedenler 3.6- Denetim yetersizliği ve zorunluluğu ile cezaların etkinsizliği 3.7- Sosyal güvenlik ve vergi sisteminden kaynaklanan nedenler 3.8- Sosyal yardım sisteminden kaynaklanan nedenler
    • 3.1-Ekonomik Nedenler:  İşsizlik ve formel sektörün işgücü arzını karşılayamaması.  İşgücü üzerindeki vergi ve sigorta primi gibi ağır kamusal mali yükler. Kaynak: http://www.oecd.org/dev/risinginformalemploymentwillincreasepoverty.htm erişim tarihi: 09.04.2013
    • 3.2-Sosyal nedenler:  Göç ve çarpık kentleşme  Nüfus artışı  İşgücünün niteliği ile eğitim ve bilinç seviyesinin düşüklüğü 3.3-Mali Yükler:  Sigorta prim oranları  Ücretlerden kesilen vergiler  Kıdem tazminatı  İşveren üzerindeki diğer yükler
    • 3.4-İşletmelerden kaynaklanan nedenler:  Küçük işletmelerin yaygınlığı  İşletmelerin rekabet gücünün düşüklüğü  Kurumsallaşma düzeyinin yetersizliği  Marka yaratamama ve fason üretim
    • 3.5-Kamudan kaynaklanan nedenler:  Bürokratik işlemlerin fazlalığı  Mevzuatın karışıklığı  Kamu kurumları arasında yaşanan iletişim eksikliği  Kamu hizmetlerine ve kamu harcamalarına olumsuz bakış 3.6-Denetim yetersizliği ve zorluğu ile cezanın etkinsizliği:  Denetimin yetersizliği  Cezaların etkinsizliği ve eşitsizliği  Sabit olmayan ve mevsimlik işyerlerinin denetiminin zorluğu
    • 3.7-Sosyal güvenlik ve vergi sisteminden kaynaklanan nedenler:  Sık çıkarılan sosyal güvenlik ve vergi afları ve borçlanma kanunu  Sosyal güvenlik hizmetinden memnuniyetsizlik  Emeklilik sistemi ve emeklilik yaşı  Asgari ücret
    • 3.8-Sosyal Yardım Sisteminden Kaynaklanan Nedenler:  Sosyal yardımlar  Primsiz ödemeler  İşsizlik ödemeleri
    • Kaynak: http://www.alomaliye.com/2012/umut_ciray_kayitdisi.htmerişim tarihi: 09.04.2013 Toplam 2010 Ekim 2011 Ekim Toplam istihdam Kayıt dışı istihdam Kayıt dışı Toplam istihdam Kayıt dışı istihdam Kayıt dışı (%) (%) Toplam 22.972 9.996 43,5 24.486 10.236 41,8 Ücretli ve yevmiyeli 14.069 3.709 26,4 15.241 3.823 25,1 İşveren 1.229 302 24,6 1.244 281 22,6 Kendi hesabına 4.532 3.086 68,1 4.659 3.063 65,7 Ücretsiz aile işçisi 3.142 2.900 92,3 3.341 3.069 91,9 Tarım 5.905 5.035 85,3 6.292 5.321 84,6 Ücretli ve yevmiyeli 648 573 88,4 719 627 87,2 İşveren 90 58 64,4 96 56 58,3 Kendi hesabına 2.454 1.841 75 2.554 1.883 73,7 Ücretsiz aile işçisi 2.712 2.563 94,5 2.924 2.755 94,2 Tarım Dışı 17.067 4.961 29,1 18.194 4.915 27 Ücretli ve yevmiyeli 13.421 3.135 23,4 14.523 3.196 22 İşveren 1.138 244 21,4 1.149 225 19,6 Kendi hesabına 2.077 1.245 59,9 2.106 1.180 56 Ücretsiz aile işçisi 430 337 78,4 417 314 75,3
    • 4.2-Rekabete Etkisi: Kayıtlı işçi çalıştıran işyerleri kayıtsız işçi çalıştıran işyerleriyle rekabet edememekte ve bu durum da haksız rekabete neden olmaktadır. Esasen kayıtlı işçi çalıştıranlarca bu duruma bir süre direnilmekle birlikte, daha sonra bu direnç kırılmakta, kayıtlı işçi çalıştıranlar da kayıtsız konuma geçmek zorunda kalmaktadır. 4.1-Kayıt Dışı İstihdamın Ülke Ekonomisine Etkisi: Özetle ödenmesi gerekip de ödenmeyen vergi, sigorta ve işsizlik sigortası primi kesintilerinden Devletin yoksun kalmasıdır .Bunun sonucu olarak Devlet gelirlerini artırabilmek için vergi ve prim oranlarını yüksek tutmakta, bu da pahalılaşmaya sebebiyet vermektedir.
    • 4.3-Gelir Dağılımına Etkisi: Gelir dağılımı bozuk olan ülkelerde, kayıt dışı istihdam bu gelir dağılımının daha da bozulmasına yol açmaktadır. Gelir dağılımı ülkeler açısından oldukça önemli olup, bu konudaki adaletsizlikler ekonomilerin çökmesine de sebebiyet verebilmektedir. 4.4- Sosyal Güvenliğe Etkisi: Kayıt dışı istihdam sosyal güvenlik kurumunun açıklarına sebebiyet vermekte ve bu açıklar her yıl Hazine tarafından karşılanmak zorunda kalınmaktadır.
    • 4.5- Etik Değerlere Etkisi:Kayıt dışı istihdam toplumdaki etik değerleri zayıflatmakta ve dejenere olmasına yol açmaktadır. Zira, kayıt dışı istihdam, insanları haksız kazanca ve emek harcamadan lüks bir yaşam sürdürmeye yönlendirmektedir. 4.6-Örgütlenmeye Etkisi: Örgütlenmek için kayıtlı çalışmak gerekmektedir. Bunun aksini düşünmek mümkün değildir. Dolayısıyla kayıt dışı istihdam örgütlü toplumun önündeki en büyük engellerden birisidir.
    • 4.7- Çalışanlara Etkisi: Kayıt dışı istihdam çalışanlar açısından kısa vadede, çalışanın ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin sağlık ve çeşitli kısa vadeli riskler açısından sosyal güvencesiz kalmaları, sağlık yardımlarından yeterince faydalanamamaları, uzun vadede ise emeklilik haklarından mahrum kalmaları veya geçimlerini sağlayamayacak derecede düşük emeklilik aylığı bağlanması sonucunu doğurmakta, ayrıca iş kazası veya meslek hastalığı sonucu işçinin uğrayacağı gelir kaybı, tedavi masrafları ve işgücü kaybının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
    • 5.1-Kayıt Dışı İstihdamı Azaltmaya Potansiyeli Olan Sektörler  Tarım sektörünün küçülmesi  Eğitim seviyesinin yükseltilmesi  İş hayatında kurumsallaşmanın artması  Emeklilik yaşının yükseltilmesi  Fiyat istikrarının ve sürdürülebilir büyümenin sağlanması
    • 5.2-Kayıt Dışı İstihdamı Artırma Potansiyeli Olan Sektörler  İşsizlik oranının yükselmesi  Küresel rekabetin hız kazanması  Sosyal yardım sisteminin kurulamamış olması 5-KAYIT DIŞI İSTİHDAMI ÖNLEMEYE YÖNELİK STRATEJİLER NELERDİR? Kaynak: http://www.tuik.gov.tr/Gosterge.do?id=58979&metod=IlgiliGosterge erişim tarihi: 08.04.2013
    • 5.b-Reel sektörün güçlendirilmesi  Mali ve yasal yükümlülüklerin azaltılması  İşgücü piyasasının esnekleştirilmesi  Bürokrasinin azaltılması ve karar alma süreçlerinin hızlandırılması 5.a-Yoksulluk ve işsizlikle mücadele  Aktif istihdam politikaları ve ilk işe başlarken verilecek teşvikler  İşsizlik ve yoksullukla mücadele
    • 5.c-Kişilerin tutum ve davranışlarının değiştirilmesi  Eğitim ve bilinç seviyesinin yükseltilmesi  Kamuya duyulan güvensizliğin azaltılması  Toplumda oluşan af ve yapılandırma düzenlemelerinin ortadan kaldırılması  Sosyal diyaloğun sağlanması
    • 5-KAYIT DIŞI İSTİHDAMI ÖNLEMEYE YÖNELİK STRATEJİLER NELERDİR? 5.d-Kayıtlı çalışmaya zorlanma  Denetim sisteminin revizyonunun sağlanması  Cezaların caydırıcılığının arttırılması  Kamu kurumları arasındaki koordinasyonun arttırılması  Kayıtlı sisteme yönelik hak ve su istimallerin önlenmesi  Mikro sosyal sigorta politikasının uygulanması  Mevzuatın geliştirilmesi
    • Kaynak:Reis, Angel-Urdinola ve Quijada Torres (2009)’der http://www.alomaliye.com/2012/umut_ciray_kayitdisi.htm (Erişim:21.01.2012) Türkiye’deki Sektörel Yapılar ve Avrupa Komparatör (Karşılaştırıcı) Seti Ekonomik faaliyete göre toplam istihdam Ekonomik faaliyete göre kayıt dışı istihdam Türkiye Komparatör Türkiye Komparatör Tarım 31.8% 6.9% 44.9% 45.4% Sanayi 23.7% 26.0% 6.4% 3.6% İnşaat 6.9% 12.7% 10.9% 11.4% Hizmetler 37.6% 54.5% 24.8% 8.9% Toplam 100.0% 100.0% 25.9% 10.4%
    • Yıllar İtibariyle Kayıt Dışı İstihdam (Bin Kişi) Kayıt Dışı İstihdam Toplam İstihdam (Bin Kişi) Kayıt Dışı İstihdam Oranı 2000 10.925 21.581 50,6 2001 11.382 21.524 52,9 2002 11.133 21.354 52,1 2003 10.943 21.147 51,7 2004 9.843 1 9.632 5 0,1 2005 9.666 2 0.067 4 8,2 2006 9.593 2 0.423 4 7 2007 9.423 2 0.738 4 5,4 2008 9.220 2 1.194 4 3,5 2009 9.328 2 1.277 4 3,8 2010 9.772 2 2.594 4 3,3 2011 10.139 24.110 42,1 Haz.11 10.327 25.577 40,4 Kaynak: http://www.maliye.gov.tr/YillikEkonomikRapor/Y%C4%B1ll%C4%B1k%20Ekonomik%20Rapor%202012.pdf erişim tarihi: 08.04.2013
    • Aralık 2012 döneminde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların oranı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 1,8 puan azalarak %37,4 oldu. Bu dönemde, geçen yılın aynı dönemine göre tarım sektöründe sosyal güvenlikten yoksun çalışanların oranı %83,4’ten %84’e yükselirken, tarım dışı sektörlerde %25,5’ten %23,5’e geriledi. Sosyal güvenlik kapsamında olmayan ücretli ve yevmiyeli çalışanların oranı ise bir önceki yılın aynı dönemine göre 2,1 puan azalarak %20,6 oldu. Kayıt dışı çalışanlar 1,8 puan azaldı
    • Sigortasız çalıştırılan kişilerin, sigortasız çalıştırıldıklarına ilişkin sosyal güvenlik il müdürlükleri ve sosyal güvenlik merkez müdürlüklerine yazılı başvuru yaparak veya ALO 170 Hattını arayarak bu konuda şikayet veya ihbarda bulunabilmeleri mümkündür. Sigortasız çalıştırılan işçiler dışında, sigorta prim gün sayısı eksik gösterilen, sürekli sigorta giriş- çıkışı yapılan, gerçek ücretleri üzerinden sigorta primleri yatırılmayan işçilerin de aynı duyarlılıkta olmaları beklenmektedir.
    • TÜRKİYE’DE KAYITLI BİR YAŞAM İÇİN ALO 170
    • Karaaslan, Erkan (2010). ‘’Kayıt Dışı İstihdam Ve Neden Olduğu Mali Kayıpların Bütçe Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği’’, http://hakan.hozyildiz.com/file/resource/kayitdisiistihdamkitap[1]_120130172 546.pdf, erişim tarihi: 04.05.2013 Güloğlu, Tuncay (2005). ‘’Türkiye’de Kayıt Dışı İstihdam Gerçeğine Bir Bakış’’, http://digitalcommons.ilr.cornell.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1008&con text=intlvf, erişim tarihi: 06.04.2013 Levent, Recep (2012). ‘’Kayıt Dışı İstihdam’’, http://www.isvesosyalguvenlik.com/anasayfa/makale21.html, erişim tarihi:05.04.2013 Çiray, Umut (2012). ‘’kayıt Dışı Ekonomimim İstihdam Üzerindeki Etkileri Ve Kayıt Dışı İle Proaktif Mücadele Yöntemleri’’, http://www.alomaliye.com/2012/umut_ciray_kayitdisi.htm, erişim tarihi: 05.04.2013 http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=13464 erişim tarihi: 09.04.2013