Your SlideShare is downloading. ×
  • Like
зүүдний тайлал э
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Now you can save presentations on your phone or tablet

Available for both IPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

зүүдний тайлал э

  • 63,013 views
Published

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
No Downloads

Views

Total Views
63,013
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
18

Actions

Shares
Downloads
227
Comments
3
Likes
10

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Зүүдний тайлал Э-Я үсэгЭ ҮСЭГЭвшээх – Холын найз нараасаа таатай мэдээ авна.Эд баялаг – Мөнгө санхүүгийн аз сорьсон үйлдэлд оролцоно, гэхдээ бүх юмсайн сайхнаар төгсөнө.ЭмХэн нэгэнд эм өгч байвал - Ажил төрөлдөө амжилт олно.ЭмчЗалуу бүсгүй эмч зүүдлэвэл - Тэр гоо сайхнаа дэмий зүйлд зарцуулна.Өвчтэй байж ийм зүүд зүүдлэвэл - Сэтгэл санаа хямрахын шинж.Ээмэг – Баяр хөөр, хурим найр. Нөхөртэй хүмүүсийн хувьд хүүхэдтэй болно.ЭмэгтэйСурвалжит эмэгтэй - Та хэн нэгний дэмжлэгтэйгээр өндөр байр сууриндочихыг хүсэж байна гэсэн үг.Энэ эмэгтэй инээмсэглэж байвал - Та зорилгодоо хурдан хүрнэ.Муухай харж байвал - Энэ оролдлогоо орхисон нь дээр.Сэгсийсэн муухай, бохир эмэгтэй - Үгvйрч хоосрох, бvтэл хазайх, хэрvvлмаргаан, сэтгэл санаа хоосрох.ЭмнэлэгГарч байна - Таныг хорлохоор оролдож байгаа дайснуудаасаа салж чадна.Өвчтэй хэвтэж байна - Өвдөж болзошгүй.Эмээ өвөөтэйгээ уулзаж тэдэнтэй ярилцаж байвал - Танд даван туулахадхэцүүхэн бэрхшээлтэй тулгарна. Гэхдээ тэдний сайн зөвлөгөө нь бэрхшээлийгдаван туулахад тусална.Энгэр зөрүүлж буй хүний царай харагдахгүй байна - Хүслээ биелүүлэхэдсаад учирна.Эргүүлэг – Таны ажил хэрэгт асар их аюул учраад байгааг, мөн нэр хүндээалдаж болзошгүйг харуулна.Эр нөхөрЭр нөхөртөө зодуулж байна - Эмэгтэйн таагүй үйлдлээс орон гэрт самуунүүснэЭрэгтэй хүнЦарайлаг сайхан эр - Амьдралдаа сэтгэл хангалуун байхуйц эд хөрөнгөтэйболно.Эрэгтэй хүн тарвас - Гай уршигтай.Эрдэнэсийн чулуу
  • 2. Дүүрэн хүүдий - Таны ойрын хүрээлэл өөрчлөгдөнө. Бүхий л талаар дэмжигчхүмүүсийн дунд орно.Эрдэнэсийн сан оллоо - Баяр баясгалан тохионо.Эрдэс чулуулаг – Удаан хугацаанд зогсонги байсан ажил төрөлд сайн сайханхандлага удахгүй гарахыг илтгэнэ.ЭрвээхэйЭрвээхэй – Хий хоосон цуурхал.Өнгө өнгийн эрвээхэйг ногоон тал дээр харж байвал - Цэцэглэн хөгжиж,шударгаар хууль ёсоор эд зүйл авч байгааг илэрхийлнэ.Цагаан эрвээхэй - Хэн нэгнийг буруутгах шалтгаан болох өвчин ирэхийнтэмдэг. Эмэгтэй хүн цагаан эрвээхэй өрөөнд нь нисэн орж ирлээ - Хүсэлбиелэхгүй.Өрөөнд ирсэн эрвээхэй ямар нэг юман дээр суувал - Ойр дотны хэн нэг ньудахгүй өвдөнө.Эрвээхэй барилаа - Нууц алдагдана.Нисч буй эрвээхэй - Найз нөхдөөс сураг сонсоно. Залуу бүсгүйд энэ ньамьдралынхаа туршид бат холбоогоор төгсөх аз жаргалтай хайр дурлалынтэмдэг.ЭрэлТа угаалгын өрөөг хайгаад олохгүй эсвэл ямар нэгэн зүйлийг хайж байна -Та хэн нэгэнд сэтгэлээ илчлэхийг, сэтгэлдээ хадгалсан зүйлээ ил гаргахыг хүсчбайгаа гэсэн үг. Та дотроо ямар нэгэн зүйлд шаналж байна.ЭэрүүлЭэрүүл - Амьдрал тань урт агаар тэгш дардан байна. Та учиргүй өөдлөндэвжихгүй ч мөн доройтон буурахгүй.ЭхАмьд сэрүүн - Элдэв асуудал ургана.Нас барсан байна - Хэрүүл гарна.Өвджээ - Таагүй явдал тохиолдоно.ЭхнэрГоё болсноор - Ажил хэрэг ундарна.Навсгар байгаагаар - Ажил төрөл, биеийн байдал сайжирч засарна.Сайхан зантай байна - Аз сорьсон үйл ажиллагаанаас багагүй ашиг олно.Үзэсгэлэн төгөлдөр болсноор - Шийдэхэд бэрх олон асуудал тулгарна.Эхнэр загнаж байна - Гэр бүлийн хосын нэг нь шанална.ЭцэгЭцгийгээ үхжээ - Өв хөрөнгөө алдана.Өвдснөөр -Сэтгэл дундуур байна.Талийгаач эцэгтэйгээ уулзаж байна - Буян нэмж байгаа хэрэг.Ю ҮСЭГЮм олж - Орлого олох.Я ҮСЭГЯдуурч хоосрохЗүүдэндээ өөрийгөө ядуу болсон байхыг харвал - Амьдрал дээр бүх юмсайжирч, хөрөнгө мөнгө тань өснө.ЯвахНамгаар хэсч явна - Таагүй явдал тохионо.Ус туулаад явж байвал - Баярлана.
  • 3. Ойгоор явж байна - Хэрүүл маргаан болно.Тал хээрээр явж байвал - Хов живэнд өртөнө.Ялаа – Уйтгар, гуниг, гутрал.ЯмааЯмаа – Эд баялаг өсөхийн бэлэгдэл.Залуу эмэгтэй ямааны сүү ууж байна - Удахгүй их баян хүнтэй гэрлэнэ.ЯнданЯндангаар доошоо бууж байна - Гуниг гутрал тохионо.Яр шархЯр шарх зүүдлэх - Сэтгэл санаа хямрахын бэлгэдэл.Шархаа боолгож байна - Таны гэгээн хүсэл мөрөөдөл биелнэ.ЯтгаЯтганы гунигтай аялгуу сонсч байна - Таны хувьд ашигтай байсан ажил хэрэгтаагүй төгсөнө.Эвдэрхий ятга - Өвдөхийн тэмдэг. Дурлагсдын хувьд энэ зүүд нь хэлсэнүгнээсээ няцахыг илэрхийлдэг.Ятга хөгжим дарж байна - Хайр дурлалд хэт итгэмтгий байснаас алдана.Лусын дагина - зүүдлэвэл хувь заяанд өөрчлөлт гарна.Таныг өөр хүний нэрээр дуудахад хариулж байна - Тулгарсан бэрхшээлийг олжхарахгүй байна.Ногоон могой - зүүдлэвээс харьцаа тасарна, золгүй тохиолдол.Загас барьж байна - гэж зүүдлэвээс хүнд сорил шалгалт болно.Эхнэр загнаж байна - гэж зүүдлэвэл гэр бүлийн хосын нэг нь шанална.Энгэр зөрүүлж буй хүний царай харагдахгүй байна - гэж зүүдлэвээс хүслээбиелүүлэхэд саад учирнаӨвдөж эмзэглэхӨвдөж байна гэж зvvдлэх - хэт мэдрэмтгий, эмзэг сэтгэлтэй байж амьдралаахvндрvvлэхЮу нь ч юм өвчтэй байх - амьдралдаа санаа зовж тvгших юм ихтэй байхӨвчтэй хvн эргэж тойрох - баяр баясгаланШархтаж зvvдлэх - олны дундаас тодрох, албан тушаал дэвшихТайван бус нойрсож буй эмэгтэй зvvдлэх - сэрvvн байхдаа сэтгэл санаа таньямар байхын илрэл Эмэгтэйн дvр төрх ертөнцийг vзэх vзлийг тань илэрхийлнэ.Тайван нойрсох бvсгvй - амрах шаардлагатай болсноо мэдрэхХөрөгYл таних эрэгтэй, эмэгтэйн хөрөг - гэнэтийн тусламж, /эрт урьдын танил таньгарч ирэх, санаандгvй нөхцөл байдал бvрдэхИхэр хvмvvсИхэр хvмvvсийг зvvдлэх нь - эргэлзэж тээнэгэлзэн /зөв замыг зvдэрч байж олно/,аль нэгийг нь сонгох шаардлагатай.Танихгvй эмэгтэйТанихгvй эмэгтэйг зvvдлэх нь - аз жаргал, зовлон зvдгvvрийн талаарх таны
  • 4. төсөөлөл, төлөвлөгөө, нөхцөл байдлын бэлэгдэл, сэтгэл санааны тань байдал:эмэгтэйн дvр төрх таны сэтгэл санааны байдлыг илэрхийлнэ. Энэ нь өөрийнхөөvйл хэрэг санаж сэдсэн зvйл жинхэнэ ёсоор vнэлэлт дvгнэлт өгөхТанихгvй эмэгтэйг бvдэг бадаг зvvдлэх - бага зэрэг таагvй явдалТанихгvй эмэгтэйн тааламжгvй дvр төрх, гоо vзэсгэлэн, гаднах аятайхан байдал- баяр баясгалан, аз жаргал, эд баялагЖирэмсэн vл таних эмэгтэй - өөрчлөлт хувирал / шинэ соргог зvйлд бэлэн,өөрчлөлт шинэчлэлтийг хvсэн хvлээх байдалСэгсийсэн муухай, бохир эмэгтэй - vгvйрч хоосрох, бvтэл хазайх, хэрvvлмаргаан, сэтгэл санаа хоосрохМогой араас чинь хөөвөл - Санасан ажил сэтгэлчлэн бvтнэ.Могойнд хатгуулбал - Хэл аманд орооцолдоно.Могой мушигралдаж байвал - Ажил явдал удааширна.Могойн чуулгантай таарвал - Олз омогтой байна.Загас идэж байвал - Хvvхэдтэй болно.Загас барьж байвал - Хайр дурлалтай учирна.Бараан өнгөтэй загас зvvдэлбэл - Найз нөхрийн харилцаа тасарна.Даарч бээрэн, хөлдөж байгаагаар - зүүдлэвэл өв хөрөнгө залгамжилна.Бүсгүй хүн толь - зүүдлэвээс нөхөртөө хууртаж, мэхлэгдэнэ.Олон тагтаа - зүүдлэвээс буян хишиг дэлгэрэх болно.Хүүхэн хүн хоргүй могой - зүүдлэвээс тэднийд худууд нь ирнэ.Эрэгтэй хүн тарвас - зүүдлэвээс гай уршигтай.Могой бие ороож байна - гэж зүүдлэвээс насны ханьтайгаа учирна.Гал - зүүдлэвээс хүсэл мөрөөдөл тань бүтэлгүйтэх ньЦамц зүүдэлбэл - Хагацашгүй хайр ирнэ.Энгэр нь задгай цамц зүүдэлбэл - Гэнэтийн хайртай учирна.Хуучин цамц зүүдэлбэл - Эртний найзтайгаа уулзана.Урагдаж, үрчийсэн цамц зүүдэлбэл - Золгүй явдал тохиолдож магадгүй.Бөөс зүүдэлбэл - Санаанд оромгүй бэлэг авна.Гүйж яваа бөөс зүүдэлбэл - Ажил хурдан бүтнэ.Олон бөөс зүүдэлбэл - Таагүй явдал тохиолдоноБие биенийгээ vнсэж байгаа хvvхэд харж - зvvдлэх нь гэрбvлийн амьдралд орж ажил хэрэг таатай байх болно.Єєрийнхєє эхийг vнсэж байна гэж - зvvдлэх нь таныг ажлынамжилт, найз нєхдийн хvндлэл хайр хvлээж байна.Ах, эгчийгээ vнсэж байна - гэж зvvдлэх нь ойрын vед сэтгэлхангалуун, найз нєхєдтэйгээ элэгсэг дулаан байна.Хайртай хvнээ харанхуйд vнсэж байна - гэж зvvдэлвэл аюулболон завхай явдлыг єгvvлнэ.Хэрвээ хайртай хvнийгээ гэрэлтэйд vнсэж байна - гэжзvvдэлвэл та бvсгvйчvvдэд єгєємєр хандсан хэвээр байхыг харуулж байна.Танихгvй эмэгтэйг vнсэж байна гэж зvvдэлвэл - гэж зvvдэлвэл ёс суртахуунгvй
  • 5. vйлдэл хийх харуулна.Харин таны єрсєлдєгч хайртай хvнийг тань vнсэж байна - гэжзvvдлэх нь тvvнийхээ хайр хvндлэлийг алдах аюул байна. Эхнэр нєхєр нэгнэгнийгээ vнсэж байна -гэж зvvдлэх тэдний гэр бvл vргэлж эв найртай байхболно.Хэрвээ та дайснаа vнсэж байна - гэж зvvдэлвэл энэ нь танд найзтайгаа эвлэрэхболомж гарна гэдгийн илэрхийлэл юм.Хэрвээ залуу эмэгтэй амрагтайгаа vнсэлцэж баригдаж гэнэдлээ - гэж зvvдэлвэлнайз нєхдийн зvгээс тvvний дургvйг хvргэсэн vйлдэл хийнэ.Цас - зvvдэлвэл инээдэмтэй юм болохНар - зvvдэлвэл газар ухнаХон хэрээ - зvvдэлвэл хэл сураг дуулна.Тагтаа - зvvдэлвэл янаг хайртаа хvнтэйгээ эсвэл элгэн садантай vнсэлцэхМогой - зvvдэлвэл нууцгай дайсан, тааламжгvй хvнХараацай- зvvдэлвэл сонин хачин зvйл дуулнаАдуу - зvvдэлвэл дайсантай учрах болноМэлхий - зvvдэлвэл согтуу хvмvvстэй учрахХонь - зvvдэлвэл баяжинаНохой- зvvдэлвэл андтайгаа учрахЄндєг - зvvдэлвэл хэрvvл хийнэЦаасан мєнгє - зvvдэлвэл юм хожиноДарс - зvvдэлвэл нэг хvнд буруутан болноАрхи - зvvдэлвэл гачигдал зовлон учранаТоль - зvvдэлвэл нєхєртєє хууртаж мэхлэгдэнэЗvv - зvvдэлвэл аюулд учирнаТvлхvvр олж - зvvдэлвэл хулгайчийг баринаБєгж - зvvдэлвэл хань ижилтэй болноСvv - зvvдэлвэл хэрvvл уруул гарнаГурил - зvvдэлвэл євчин зовлонШар айраг ууж - зvvдэлвэл муудалцах болноАлчуур - зvvдэлвэл захидал авнаОр дэр - зvvдэлвэл бие муудахСахал vс ургаж- зvvдэлвэл олз омогСахал vс хусаж -зvvдэлвэл гарлага гарнаЦус - зvvдэлвэл ойрын хамаатантай учирахХvvхэн- зvvдэлвэл гайхалтай сонин юм болноVсээ самнаж - зvvдэлвэл хурим болноНисэж явна - зvvдэлвэл амжилтанд хvрэхШvд унаж- зvvдэлвэл танил эндэхЮм олж - зvvдэлвэл орлого олохУйлж гашуудаж - зvvдэлвэл баярт vйл тохионо
  • 6. Хvмvvс бvжиглэж байна - зvvдэлвэл согтотлоо архи уунаЦамц зvvдэлбэл - Хагацашгvй хайр ирэх болно.Энгэр нь задгай цамц зvvдэлбэл - Гэнэтийн хайртайгаа учирна.Хуучин цамц зvvдэлбэл - Эртний найз нєхєдтэйгээ уулзана.Урагдаж, vрчийсэн цамц зvvдэлбэл - Золгvй явдал тохиолдож магадгvи.Бєєс зvvдэлбэл - Санаанд оромгvй бэлэг авна.Гvйж яваа бвєс зvvдэлбэл - Ажил хурдан бvтнэ.Олон бєєс зvvдэлбэл - Таагvй явдал тохиолдоно.Даарч байна гэж зvvдэлбэл- єв залгамжланаДаарч бээрэн, хєлдєж байгаагаар - зvvдэлбэл єв хєрєнгє залгамжилна.Бvсгvй хvн толь - зvvдэлбэл нєхєртєє хууртаж, мэхлэгдэнэ.Олон тагтаа - зvvдэлбэл буян хишиг дэлгэрэх болно.Хvvхэн хvн хоргvй могой - зvvдэлбэл тэднийд худууд нь ирнэ.Эрэгтэй хvн тарвас - зvvдэлбэл гай уршигтай учирна.Могой бие ороож байна - гэж зvvдэлбэл насны ханьтайгаа учирна.Гал зvvдэлбэл- хvсэл мєрєєдєл тань бvтэлгvйтэх нь болно.Могой араас чинь хєєвєл - Санасан ажил сэтгэлчлэн бvтнэ.Могойнд хатгуулбал - Хэл аманд орооцолдоно.Могой мушигралдаж байвал - Ажил явдал удааширна.Могойн чуулгантай таарвал - Олз омогтой байна.Загас идэж байвал - Хvvхэдтэй болно.Загас барьж байвал - Хайр дурлалтай учирна.Бараан єнгєтэй загас зvvдэлбэл- Найз нєхрийн харилцаа тасарна.Ц ҮСЭГЦаасЦаас – Цэвэрхэн бол цэвэр ариун явна.Эрээлж бичсэн цаас - Хов жив дэгдэнэ.Хэвлэсэн цаас бол - Өөрийгөө зөвтгөж чадна.Цаасан мөнгө - Юм хожиноЦаазын ажиллагааг харж байна - Таагүй явдал.Цагаан даашинз, эсвэл шувуу, амьтан – Зүрх сэтгэлийн асуудалд баяртявдал тохионо.Цаг - бирж дээр тогловол ашиг хонжоо олно.Цай чанах – Гэнэтийн зочид ирнэ.Цагаан хэрэгсэлЦагаан хэрэглэл өлгөж байвал - Хожил авна.Эвхэж байвал - Ядуухан өв залгамжилна.Худалдаж авч байвал - Өвчин ирнэ, гомдоно.Уранхайг харвал - Албан тушаал буурна.Цэвэр цагаан хэрэглэл харвал - Элбэг хангалуун.Бохир даавуу - Гэр бүлийн маргаан, мушгиж байвал азгүй явдал ирнэ.ЦалинЦалингаа авч байна - Одоо хийхээр төлөвлөж буй зүйл тань мөнгө санхүүгийнашигтай байна.Хэн нэгэнд цалин өгч байна - Та юунд ч юм сэтгэл хангалуун бус байна.
  • 7. Цалинг тань багасгажээ - Хэн нэгэн таныг хорлож байнаЦалингаа нэмүүллээ - Юу ч хийсэн ашиг орлого сайтай байна.ЦамцЦамц – Цэвэрхэн бол эрүүл энх, аз жаргалтай байна. Хагацашгүй хайр ирнэ.Энгэр нь задгай цамц - Гэнэтийн хайртай учирна.Хуучин цамц - Эртний найзтайгаа уулзана.Урагдаж, үрчийсэн цамц - Золгүй явдал тохиолдож магадгүй.Бохир бол -Өвчин зовлон.Цамхаг - та амьдралаас ихийг авахыг хүсч тэмүүлдэг хүн юм.Цамхаг дээр гарч байвал - Өвчин ирнэ.Унаж буй цамхаг харвал - Эрх чөлөөгөө хасуулна.Гоёмсог, өндөр цамхаг - Бэрхшээлийг даван туулна.Харуулын цамхаг үзвэл - Сайхан ирээдүй, удахгүй замд гарна.Царс модСаглагар царс модны дор унтаж байна - Та их нөлөөтэй ивээн тэтгэгч,хамгаалагчтай.Царс модруу авирч байна - Амьдралаас хэт ихийг хүсч байна, хэрвээшуналаа татахгүй бол байгаа бүхнээ алдана.Цас – Инээдэмтэй юм болохЦонхОнгорхой цонх зүүдлэвэл - Амаа барих хэрэг тохиолдоно.Цонхноос уналаа - Зодоон цохиондоо хүртэл муудалцана.Шинэ цонх зүүдлэвэл - Уйтгарт автана.Цонхоороо орж байна - Ужиг өвчин.Цом – Мөнгөн цомноос ус ууж байна - Бизнест ажил үйлс бүтэлгүйтнэ.ЦоожОнгойлгож байна, эсвэл түгжиж байна - хэн нэгэн таныг хорлож байна.Цоож эвдэрхий байвал - хайр дурлал үл тоомсорлогдоно.ЦохБиен дээгүүр тань цох явж байна - Ядуурна, эсвэл жижиг сажиг таагүй явдалтохионо. Алж байна - Сайн.ЦөллөгХэрвээ та эх орноосоо хөөгдөж байна - Та эрт үхэж болзошгүй.Хүүхдийг хөөж байна - Ажил хэргийн түншүүд тань мэхлэнэ.ЦусЦус - Ойрын хамаатантай учирах.Цустай хувцас зүүдлэгдвэл - Дайснууд тань таны ажил төрөл, албан тушаалахихад тань саад болох гэж байна.Цэвэр тунгалаг ус зүүдлэвэл баярлахЦээжЗалуу эмэгтэй цээжиндээ шархтлаа - Аюул заналхийлж буй хэрэг.Цээжээ халтар болж, хатингаршчээ - Хайр дурлалд итгэл алдрах, олонөрсөлдөгчтэй тулгарах.ЦэцэгЦэцэг – Шинэ эд зүйл худалдан авна.Хатсан цэцэг - Ажил алба бүтэлгүйтэнэ.Цэцгийн баглаа - Урьд нь таньдаггүй байсан хамаатнаасаа багагүй хөрөнгөөвлөн авна.Цэцэг түүж байвал - Аюултай өвчин тусч болзошгүй.Цэцэг тасалж - Магтаал сонсоно.
  • 8. Цэрэг – Маш таагүй явдал.ЦэцэрлэгЦэцэрлэг – Зугаалж, салхилж байвал амжилтанд хүрнэ.Цэцэрлэгийн зэрлэг зулгааж байвал - Хорон муу санааг илрүүлнэ.Ч ҮСЭГЧавгаЧавга – Та өөрийнхөө өгөөмөр сайхан сэтгэлийн үрээр алдар хүндтэй болно.Идэж байна - Ихэд хүссэн зүйлээ авна.ЧандарЧандар харж байна – Дайснууд тань таны нөлөөг ажил хэргийн хүрээндбагасгахыг хичээж байна.Өөрийгөө чандарлуулж байна - Худалдаа наймаанд азгүйтэх, ингэхдээбусдын нөлөөнд автаад азгүйтэх.ЧихэрИдэж байна - Санамсаргүй их бэлэг сэлт авна.Бусдыг чихрээр дайлж байна - Хуучны найзуудтайгаа цагийг таатайөнгөрөөнө.ЧоноЧоно – Таны эргэн тойронд бодлогогүй, хэнэггүй нэгэн байна. Тэр бодож санахюмгүйгээр таны нууцыг бусдад дэлгэж байна.Чоно алж байвал - Таныг хорлохоор зэхэж байгаа дайснуудаа дарна.Чоно улихыг сонслоо - Таны эсрэг бэлтгэгдэж байгаа нууц хуйвалдааныгилрүүлж, нэр цэвэр гарна.ЧулууЧулуу – Хүнд ажил хийх.Б.Шүүдэрцэцэг : Хүнийх on 2005-07-04 17:14:00Цолмон өглөө бүр зүрх зусам ганцаардал дунд сэрдэг. Өглөөнойрноосоо дөнгөж сэрэнгүүт бүсгүй нүдээ нээлг үй хэсэг хэвтэнэ.Ганц өрөө байрных нь цэв цэвэрхэн адар, цэнхэр цэцгэн хээтэйцаасаар саяхан цаасалсан хана , хоолны болон гоёлын ширээнийүүргийг нэгэн зэрэг гүйцэтгэдэг матигар хөлтэй жижиг шүүгээ,диваны өмнө өөр шиг нь ганцаардангуй хэвтэх гэрийн шаахай... Юмбүхэн нь энд нөхөргүй ганцаардсан нэг бүсгүй амьдардагийг илтгэхшиг. Бүсгүй найм гэхэд яг сэрнэ. Шөнө бүхэн нойр нь хулжинзурагтын суваг сольж үзсээр нойрны эмийн хүчинд унтдаг тулүүнээс өмнө сэрж чаддаг ч үгүй ажээ. Тэгээд нүдээ ч нээлгүйгээрхажуудаа тавиастай шилэн аягатай ус руу гараа явуулна. Усаауучихаад халат нөмрөн өндийж өвдгөө тэврэн хэсэг сууснааухасхийн босно. Ус шоржигнуулан нүүрээ угаачихаад ганц алим юмуу , чанасан өндөг идчихээд хувцаслаж, нүүрээ хөнгөхөн будчихаадцаг харахад яг найм дөч болж байдаг юм.Өглөө бүхэн яг нэгэн хэвд цутгачихсан мэт адилхан. Цолмон энэжил хорин наймтай. Амьдралдаа арчаа муутай нөх өртэй болохг үй
  • 9. гэсэн хувийн философи нь энэ хүүхнийг өнчин дэр сахиулсаар өдийхүргэжээ. Гадаа шуурга улин исгэрэхэд, зуны азарган бороо шаагинтэнгэр нижигнэхэд, эсвэл эр хүний хайр энхрийллийг хүсэнганцаардсан шөнүүдэд тэр дотроо онгойтол асгаруулан уйлдаг юм.Хаврын салхи хуйсганасан энэ өглөө тэр орондоо хэвтээд л баймаарбайв. Хэрэв хайр халамжтай сайхан нөхөртэйсэн бол түүнийгээундалж ажилд нь үдчихээд жаргалтай гэрийн эзэгтэйн ёсоор эргээдорондоо орох сон.Гэвч яая гэхэв. Мөрөөдлийн ертөнцөөс энэ энэрэлгүй хатуу хорвоодбууж ирэхээс биш. Ажлаа тасалж болохгүй. Бүсгүй халатаа чнөмрөлгүй босч хөшгөө нээлээ. Тэгээд инээмсэглэв. Учир нь тэрзалуу тагтан дээрээ байгааг хараад л баярласандаа өөрийн эрхг үйинээмсэглэчихэв. Яг тэдний өөдөөс харсан сууцны нэг залуу өглөөбүхэн тагтан дээрээ гарч дасгал хийдэг юм. Цолмон санаа алдаадцонхноос холдов. Гялалзтал гельдсэн богинохон халимаг, дундзэргийн нуруутай энэ цагаан залуу түүнд дэндүү таалагддаг. Тэрөглөө бүхэн ингэж тагтан дээрээ дасгал хийдэг заншилтай. Цолмонтүүнийг нэгэн яамны сайдын зөвлөх, нэр хүндтэй, мөнгөтэй,дараагийн сонгуулийн дараа өөрөө сайд ч болчихожмэдэхээр ирээдүйтэй залуу болохоор нь ч шохоорхдог юм биш. Тэрбол хэн ч харсан царайлаг гэхээс илүү нүдэнд дулаахан эр байлаа.Харамсалтай нь мэдээж тэр гэр бүлтэй. Цолмонг өглөө ажил руугаагарч явахад нь түүний шинэхэн гялалзсан гоё “Land Cruiser”-т ньавгай, хүүхэд нь суугаад хөдөлж байдаг. Авгай нь гэж энэ сайханзалууг юугаараа татсан юм болоо гэмээр намхан хөх хүүхэн. Тэгээддэндүү даруухан хувцасладаг гээч. Тэднийх зургаа, долоон наснытэрсхэн хоёр бандитай. Тэр хоёр нь аавынхаа машинд суучихаадшилийг нь дээш нь доош нь болгон тоглох буюу, жолоочийн суудлыгнь булаалдан бөөн шуугиан болж байгаа нь харагддаг. Тэр үед ньнөгөө хөх хүүхэн жаргалтай гэгч нь инээмсэглэчихсэн нөхрөөтүшээд зогсч байдаг билээ. Түүнийг ингэж авгай, хүүхэдтэйгээбайхыг нь харах бүрдээ хүүхний зүрх ёгхийн, санаа алдана.Цолмон тийнхүү тэр залууг өглөө бүр хөшгөө нээхдээ ганцаарангнь харж нэг баясаад, ажилдаа явахдаа гэрийнхэнтэйгээ байхад ньтааралдаж нэг гунигладаг юм.Цолмон энэ жаргалтай гэр бүлийн дэргэдүүр азг үй хувь заяагаазүхэн өнгөрч такси барина. Таксины арын суудалд суунгуут эмэгтэйхүний жөтөөч зан нь хөдөлж, энгэсгээ цүнхнээсээ гарган тольдоно.Тэгээд тагийг нь тасхийтэл хаагаад “Би түүнээс юугаараа дутуу юмбэ?” гэсэн адын бодол сэтгэл зүрх рүү нь тэвнэ шиг сүлбэдэг юм.Тийм ээ, Цолмон бол сайхан хүүхэн. Өндөр чилгэр нуруу, урт хөл,донжтой засалттай богинохон үс. Гуниглуун үедээ номхрон сормууссүүдэрлүүлж, хөгжүүн загнахад нь эрвэлзэн асдаг гоё н үд, өөгүй
  • 10. цагаан царай. Гэтэл сайхан хайр бэлэглэх сайн ханьтай яагаадучирдаггүй юм бол? Хараад байхад өөрөөс нь хавьгүй зүс дорой,галбир муухан, ажил муутай анхиагүй амьтад сайхан залуустайсуучихдаг нь хачирхмаар. Ер нь бурхан тэнгэр гэгээн мэлмийдээюугаа тольдон болгоож суудгийг бүү мэд.Өнөө өглөө хаврын хуйсгануур салхитай өдөр болох Шинжтэй.Цолмон сүүлчийн удаа өлгүүрийнхөө босоо толинд өөрийгөөхөлөөс толгой хүртэл хараад гарлаа. Өчигдөрхөн авсан бариу, уртхар цув нь зохисон гэж ванлий. Нурууных нь гоолиг, бэлхүүснийх ньнарийхныг харуулах гэсэн мэт яв цав таарчээ. Шатаар уруудажявахдаа сэтгэл нь дэнслэн догдлоод байв. Шинэ хувцас анхөмсөхдөө догдолдоггүй хүүхэн ч гэж хаа байхав. Гэхдээ зөвхөншинэ цув өмссөндөө ч биш удахгүй учрах ямар нэгэн баярт явдлыгзөгнөөд ч байх шиг. Байрныхаа буланг тойроод гунхалзан алхажявтал түүний машин зогсож байв. Тэр өөрөө ч, эхнэр хүүхэд нь чхарагдсангүй. Цолмон тийнхүү алмайрч яваад замын хашлага руухалти гишгээд шурган ойчлоо. Босох гэтэл чадсангүй. Цувных нь уртхормой хөлийг нь ороож, толгой нь эргэн байв. Урт хормой хөлорооно гэж юутай үнэн үг билээ. Нүд нь харанхуйлан, газар дэлхийээрүүлийн гол шиг эрчээрээ эргэлдээд байх шиг, өрөөсөн талынх ньхөл гар мэдээгүй юм шиг бадайран байснаа янгинан өвдөж эхлэв.Гэтэл...- Та яав аа, алив өөрөө босч чадах нь уу? гэх ялдам дуу яг арханднь гарч, нэг л мэдэхэд нөгөө залуу ирчихсэн зогсч байв. Цолмонбаярласандаа ухаан алдах шахав. Бүтэн зургаан сарын турш өгл өөбүхэн сэтгэлийг нь баясган зүрхэнд нууцхан хайрын гал асаасаннөгөө залуу тохой дээрээс нь түшээд зогсч байв. Түүнийг санансанан харж явдгийг нь бодоод бурхан энэ учралыг бэлтгэсэн юмбайлгүй. Бүсгүй баярлаж догдолсондоо өвчнөө ч мартчихжээ.Сэтгэл булаасан түүндээ арчаа муутай харагдахгүй юмсан гэсэндээаажуухан босч үсээ янзлаад хувцасныхаа шороог гөвлөө. Нөгөөзалуу газар унасан цүнхийг нь авч өгөв. Цолмон чичирхийлсэндуугаар баярласнаа хэллээ. Хачирхалтай нь энэ өглөө эхнэр хүүхэднь харагдсангүй. “Зүгээр, зүгээр” гээд залуу халамжтай, бас нэлээдшохоорхсон нүдээр харан:- Би хүргээд өгье дөө гэлээ. Ингээд л хоёр тийш салаад явна гэхээсхарамссандаа зүрх нь салгалан цохилж байсан Цолмонбаярласандаа хашгирах шахав.- Зүгээр ээ, би өөрөө такси бариад явчихна гэсэн мөртөө бүсгүйөнөөх ганган машиных нь арын суудалд суучихлаа. Мэдээжэхнэрийнх нь суудаг урд суудалд санаархаж зүрхэлсэнгүй.Цувныхаа хормойг ярж үзээд өвдгөө язарч , шилэн трико ньурагдсаныг сая л мэдэв. Гэхдээ энэ сайхан залуутай танилцах
  • 11. шалтаг болсон тэр замын хашлагад талархан мэхийж, өвд өгний энэшалбархайгаа энхрийлэн үнсмээр байлаа.- Та хаана буух вэ?- Би “Бодь цамхаг”-т ажилладаг.- Аан, би Хууль зүйн яаманд. Бид хоёр чинь ойрхон ажилладаг юмбайна гээд залуу машиныхаа толь руу харж инээмсэглэв. Нэгэнтурд, хойд талын суудалд суусан мань хоёрын хувьд тэр толиордамжуулан бие биенийгээ харж байлаа. Цолмон ч толинд туссанцэмцгэр халимаг, ухаалаг нүдийг нь харан харан явлаа. Иймэрх үүбүдэгхэн гэрэлд тэр өөрийгөө ямархуу хөөрхөн харагддагийг ч басмэднэ. Даруухан царай гарган харцаа доошлуулахад урт сормуус ньсүүдэрлээд, хацар нь амьсгалд хиртэм шинэ цас шиг цайран харцсалгамааргүй сайхан харагдаж байгаагаа тэр мэдэж байв. Энэмашинд суугаад л энэ залуутай хамтдаа давхиад л баймаар б үх юмүнэхээр мөрөөдлийн юм шиг сайхан. Даанч тэр хоёрт ярилцах цаггарсангүй. Залуу гар утсаараа зогсоо зайгүй ярьсаар явлаа. Бас нэгхарамсалтай нь гэвэл бүсгүй энэ гоё машинд явахдаа юм болгонооснь нэг л хүнийрхээд байгаагаа мэдрэв. Цолмонгийн хажуухандтанихгүй сүрчиг үнэртүүлсэн мөнгөлөг алчуур тохоостой байгаа ньмэдээж эхнэрийнх нь биз. Өнөөдөр эхнэр хүүхэд нь яасан юм бол,муудалцаад салчихсан юм болов уу? ч гэж нэг горьдоод авлаа.- Танай ажил дээр ирчихлээ гэх дуунаар бүсгүй бондгосхийтэлцоччихов.- ЁСТОЙ их баярлалаа. Бид хоёр чинь танилцаж амжсанг үй шив дээгэж хүүхний харамсангуй дуугарахад залуу түүнд нэрийн хуудсаасарвайгаад царай руу нь нэг сүрхий харав. Нэг ч их х үүхэмсэг х үнбиш юм гэдгийг тэр харцнаас нь Цолмон ойлгов.Гэвч эр хүн л юм чинь мэдээж ийм аятайхан хүүхнийг шохоорхсонөнгө харцанд нь илэрхий байлаа..- Намайг Цолмон ....Энэ миний нэрийн хуудас гэж Цолмон өөрийнэрхгүй уянгалаг, хонгор дуугаар хэлээд буулаа. Залууинээмсэглэчихээд давхин одлоо. Бүсгүй хойноос нь хэсэг харжзогсоод ажил руугаа оров. Цахилгаан шатанд хамт зогссон олонхүнийг бүгдийг нь үнсмээр, эсвэл ажил төрлөө хаячихаад бүхнайзуудаа зоогийн газар цуглуулаад өнөөдрийн болсон явдлыгяримаар ч юм шиг сэтгэл нь дэнсэлж, баяр хөөр нь багтаж ядна.Тэгээд өрөөндөө орж, өөрийнхөө ширээнд суугаад гартаа тасатгасан нөгөө нэрийн хуудсыг уншлаа. Б.Мөнхжин, Хууль зүйнсайдын зөвлөх. Хамт ажилладаг хүүхнүүд нь түүний нүд гэрэлтэнбөөн баяртай байгааг гайхан харцгааж, зарим нь юу болсныг асуусанч тэр хэнд ч юу ч хэлсэнгүй. Авгайтай залууд дурлачихаад юугий ньхүнд ярих билээ дээ. Өдрийн цайны цагаар Мөнхжинг ярих болов уу
  • 12. гэж горьдсон ч таг чиг. Ажил тарах цаг нэлээд өнг өрс өн хойнохүүхэн хавтастай юмаа мартсан хүн болж залуу руу залгав.- Өө, өглөөний хүргүүлсэн бүсгүй юу? За, байз, миний машиндтийм юм харагдаагүй дээ. Дахиад үзэх үү?- Зүгээр, зүгээр. Би хүнд баахан төвөг удчихлаа. Өнөөд өр ер ньминий час өдөр байх аа. Гэртээ орхичихсон юм байлгүй. Хэрэв танымашинд байсан бол мэдээж над руу утасдаж хэлэхгүй яахав дээ. За,баяртай. Энэ нь чи над руу ярихгүй яасан юм бэ, би өд өржинхүлээлээ гэснээс өөрцгүй үг байлаа.- Юун төвөг байхав дээ. Хоёулаа ер нь нэг хоолонд орчих уу? Ингээдл Мөнхжин өгөөшинд нь орж эхэллээ гэж үү? Хүүхэн аргаа өөрчлөнбага зэрэг үнэд орж эхлэв.-За байз, миний ажил амжих нь уу, үгүй юу? гэхдээ дотроо болбаярласандаа зүрх нь алга ташин дэвхцэж байсан нь мэдээж. Иймсайхан урилгаас татгалзах юм бол өнчин дэрээ тэвэрч хэвтэхээсяахав дээ.- Аль ресторанд орох дуртай вэ?- Таны урьсан газар чинь л оръё. Хүүхэн үүгээрээ “Би чиний х үссэнбүгдийг чинь биелүүлэхэд хэзээд бэлхэн шүү” гэдгээ илэрхийлжбайгаа хэрэг.- Тэгвэл найман цагт “Модерн номадс”-ын кабинд.- За, түр баяртай. Хүүхэн утсаа тавиад залуу яггүй хашир толгойболохыг ойлголоо. Амьтан хүний нүдэнд өртчихвөл төвөг гэжбодсондоо түүнтэй бүхээгэнд уулзахаар шийджээ. За яахав,Цолмон ч тэнэг хүн биш шүү дээ. Хүүхэн анхны уулзалтанд бэлтгэххэрэгтэй байлаа. Гэртээ яаран очиж хувцсаа сольж задгай энгэртэй,бие нэвт гэрэлтдэг хар торон цамц, бариу банзал сонгов. М өн лцаанаасаа гэрэлтээд байдаг унждаг хар ундрам ээмэг з үүлээ. Энэорой түүний юм бүхэн гэрэлтэж байх ёстой.Уулзалт үнэхээр романтик учрал боллоо. Мөнхжин жижигхэнсагстай цэцэг барьж иржээ. Хүүхэн ч гэсэн хар торон цамцныцаанаас гунхсан бие нь гэрэлтээд, хун цагаан хүзүүтэй хоршинундрам ээмэг нь гэрэлтээд, хос хоёр од мэт талимаарсан н үд ньгэрэлтээд эр хүний сэтгэл алдуурам сайхан амьтан харагдаж байв...Гэвч хүүхэн энэ шөнийг залууд бэлэглэсэнгүй. Хорхойг ньхөдөлгөөд л орхих хэрэггэй гэж түүний туршлага нь хэлээд байсанюм. Мөнхжин түүнийг дүнхийсэн сайхан “Land”-аараа гэрт ньхүргэж өгөөд сая л мэдэж байгаа юм шиг:- Бид хоёр чинь бараг хөршүүд байсан юм байна ш дээ. За баяртай.Сайхан амраарай гээд санаа алдсанаа давхин одов. Энэ өдр өөсхойш тэр хоёр салахаа болив. Маргааш нь бүр үдийн зоог хамтбарив. Тэр оройдоо бүсгүй гэрт нь дагаж очсоноор анхны ш өн ө
  • 13. залуугийнд өнгөрөв. Цолмон ч айлын эзэгтэйг эзгүйчилж байгаадаасанаа зовсон ч үгүй “Кама сутра”-гаас бууж ирсэн хүүхэн мэт галзууаашлав. Харин өглөө нь залуу түрүүлж сэрээд орны урдуур ойчсонэхнэрийнхээ унтлагын хувцсыг авч шүүгээнд хийхдээ харцанд ньгэмшил тодрохыг Цолмон соргог гэгч нь ажиглаад “Гэртээ харьжхувцсаа солилоо” гэсэн нэрийдлээр яаран гарч одлоо. Тэгээд чүлгэрийн мэт гайхамшигтай шөнө нэгэнт өнгөрч айлын унтлагынөрөөнд танихгүй хүүхний үлдээсэн юм бүхэн сэтгэлийг нь хөндөөд,толины тавиур дээр тавиастай тэр хүүхний зураг өөрийг нь үзэнядсан харцаар хялайх мэт санагдсан тул тэднийхээс гарч байжсэтгэл нь онгойж билээ. Ийнхүү халуун дулаан гал голомтоо нууццэнгээнийхээ үүр болгох нь Мөнхжинд ч эвгүй байсан бололтой,маргаашнаас нь тавилгатай хөлсний байранд хүүхнийг аваачижбилээ. Цолмон түүнтэй хамт угтсан анхны өглөөний тэрхүнийрхлийг ор тас мартчихаад хайр дурлалдаа мансууран, н үд ньдандаа гэрэлтэн явах болж, өглөө цатгалан муур шиг л сэтгэлхангалуун сэрэх болжээ. Нөгөө шөнө нойр хулждаг нь ч аль хэзээнийюм шиг мартагдав. Хөшиг татах бүрдээ санаа алдан хардаг байсанхайрын тэнгэр нь түүний өвөрт хэвтэж байдаг болсон юм чинь. Тэрхэзээ ч ганцаардан гашуун нулимсаа урсгаж байгаагүй юм шиг, хэзээч хань түшиг болох эр хүнийг мөрөөдөн нөгөө ганц өрөөндөө гунигдүүрэн өглөөг угтаж байгаагүй юм шиг явах болов.Мөнхжингийн эхнэр нь ажлаар ганц сар гадаад явсан юм байжээ.Хоёр хүүгээ хадмындаа аваачсан болохоор тэр салхи шигчөлөөтэй, дөнгөж дурлал амсаж буй арван зургаат мэт соргог амьтанл байлаа. Урьд нь авгай, хүүхэн эргүүлж байгаагүй мань эр яагаадЦолмонтой тийм амархан орооцолдчихсоноо гайхаад барахг үйбайлаа. Ямар ч гэсэн эгзэг нь тэгээд л таарчихсан хэрэг. Яг эхнэрийгнь явсан өдрийн өглөө тийм сайхан хүүхэнтэй санамсаргүйтааралдчихсан. Тэгээд орой эзгүй гэртээ яаж харина даа гээд ажилдээрээ гайхширч суутал Цолмон өөрөө ярьсан.Тэгэхэд л сэтгэлийнжолоо алдуурсан юм уу даа. Од шиг гялалзсан эрэвгэр н үдэнд нь чанх татагдсан л даа.Түүнийг гунхсан өндөр цагаан хүүхэн дагуулчихсан явахыг харсаннайзууд нь эхлээд “Эр хүн. Согоо шиг амьтан дагуулчихаж” гэцгээжбайснаа сүүлдээ “Хашир минь боль, авгай чинь ирэх боллоо.Хүүхнүүд аюултай шүү, наадахаасаа салах гэж бөөн юм боловоо.” хэмээн зэмлэцгээх болжээ. Цолмон тэр хоёрын анхны учралынбал мэт амттайхан өдрүүд өнгөрөх тусам мань эрийн сэтгэлийггэмшил, шаналал зовоож эхлэв. Хүүхэн ч түүний эхнэрийгэзгүйчлэн, муугаар яривал хүний юм зөвшөөрөлгүй авчихсан х үншиг муу юм хийгээд байгаагаа мэдрэх тусам битүүхэн сэтгэлтүгшинэ. Тэгсэн мөртөө нууц амрагаасаа сэтгэлээ татаж үл чадна.
  • 14. Эхнэрийг нь ирэх ойртох тусам л тэр яаж ийгээд Мөнхжинг өөрийнболгоод үүрд хажуудаа байлгах юм сан хэмээн мөрөөдөх болов.Нэгэн шөнө тэр хоёр хайр дурлалын “нуувчиндаа” уулзан байталМөнхжингийн гар утас нь дуугарчээ. Гэмт амьтан гэлбэлздэг юмхойно мань хоёр утасны дуунд зүрхээ хагартал цочив. Тэдний хоёрхүүхдийг нь харж байгаа хадам нь ярив бололтой .- Халуураад аа, аавын бүлтүүш үү? Яачихсан юм бол доо? Бигадуур л явна. Одоохон очлоо, ээж ээ гээд залуу ухасхийн босожнүд ирмэх зуур хувцаслачихаад:- Манай бага халуураад байна гэнэ. Би явлаа. Чи эндээ хоночихнобиз дээ? гээд түлхүүр ширээн дээр гаргаж тавьчихаад яаран гарчодлоо. Тэгээд машинаа асаан хөдлөхдөө сэтгэлдээ дотроо эхнэрхүүхдээсээ уучлал гуйн залбирч, өөрийнх нь завхай явдлын төл өөтэнгэр бурхан бяцхан хүүг нь цээрлүүлж байгаа мэт санагдан өрдээр нь нэг юм хөндүүрлэхийг мэдэрчээ. Харин хэдхэн мөчийн өмнөтүүнд ор хөнжлийн жаргал эдлүүлсэн Цолмон хүүхэн яг энэхэнагшинд сэтгэлээс нь ор тас арчигдсан байлаа. Тэр түүний тухайбодохыг ч хүссэнгүй. Маргааш ирэх эхнэрээ л хэмжээгүй их санангансарч байлаа.Таг харанхуй хаврын шөнө, хөлсний байранд Цолмон гав ганцаархоцорлоо. Цаг харвал шөнийн нэг өнгөрч байлаа. Хажуугийн айлынэр эм хоёр хэрэлдэн, гадаа согтуу хүн хашгична. Б үсг үйн з үрхдахиад л нөгөө аймшигт ганцаардлаар дүүрч, аз жаргалаар бялхажбайсан тэр өдрүүд нь үүрдийнх биш байсныг энэ л мөчид ойлголоо.Мөнхжин хүүдээ сэтгэл зовнин гарч одохдоо түүний хацарт ганцхошуу хүргээгүйг сая санав. Маргааш түүний эхнэр нь ирнэ. Тэгээдл тэр хоёрын зовлонт диваажин төгсөнө. Тийм ээ, Цолмон болтүүний хувьд хүний хүн. Тэр хоёрын анх танилцсан өдрүүдэдзоогийн газар идэж уучихаад мөнгийг нь төлөхдөө Мөнхжинхэтэвчиндээ эхнэр, хүүхдийнхээ зургийг хичнээн нандигнаж явдгийгтэр харсан билээ. Түүний хэтэвчиндЦолмонгийн зураг байдаггүйтэй адилхан зүрхэнд нь түүнийг гэхөчүүхэн ч зай байхгүй. Мөнхжин “Чиний нүдэнд чинь л бидурласан” гэж хэлдэг нь ч худлаа байж. Ай, хөөрхий, Мөнхжин хэзээч өөрийнх нь байгаагүй, бас хэзээ ч түүнийх болохгүй гэдгийгхүүхэн яг энэхэн мөчид тов тодхон ухаарчээ. Тэр хүний азжаргалаар хэд хоног сэтгэлээ баясгасан байж. Энэ хэд хоногтзүрхийг нь эзэгнэсэн тэр жаргал нь хүнийх байжээ. Хүнийх ...Одооэзэн нь ирж яваа.Зохиолч Б.Шүүдэрцэцэг: Мэдлэгтэй хүн царай муутайбайсан ч дотроосоо гэрэлтдэг
  • 15. Олон арван сонирхолтой хайрын өгүүллэг, туужуудаараа олнытанил болсон зохиолч Б.Шүүдэрцэцэг буюу Тогтохбаяр эгчийгээТанхил насандаа буландаа урин оролцууллаа. Түүний зохиолооссэдэвлэн бүтээгдсэн Шүрэн бугуйвч кино одоо кино театруудааргарч байгаа юм.Танхил: Таны бусдаас ялгарах онцлог юу вэ?Шүүдэрцэцэг: Хүн болгон л өөрийн гэсэн онцлогтой байдаг. Минийонцлог гэвэл ном унших, юм бичих маш дуртай маань л байх даа.Бас өөрийн гэсэн биеэ даасан бодолтой, ямар ч үед өөрийнхөөрөөбайж чаддагаараа л бахархдаг. Би үзэл бодол дээрээ үргэлж хатуу зогсдог, жишээлбэл сонин дээрэмэгтэйчүүдийг муулсан мэдээлэл гарвал би хүлээн зөвшөөрччаддаггүй. Тэр сонин руу нь заавал утасдана. Угаасаа минийсудалгааны ажлын чиглэл ч тийм , хэвлэл мэдээлэл баэмэгтэйчүүдийн дүр төрх, имижийн талаар байдаг. Заримэмэгтэйчүүдийн хувьд энэ нь нэг их эмзэглэхээр асуудал биш мэтсанагдаж магадгүй. Ямар ч эмэгтэйг муулсан надад шууд өм өөр өхсэтгэл төрдөг. Ялангуяа сонинуудад эмэгтэй хүнийг хүйснийх ньталаас ялгаварлаж, гутаах маягаар их бичиж байна. Урт үстэй,ухаан богинотой, бүсгүй хүн цагаан зээр хоёр нутагг үй ч гэх шигхоцрогдсон зүйрлэл, стеоротип ашиглаад нэг эмэгтэйг муулсанбайхад би ч гэсэн эмэгтэй юм чинь намайг бас урт үстэй ухаанбогинотой гэсэн үг гэх маягаар ханддаг. Би хэзээд эмэгтэйч үүдийнэрхийг хамгаалсан феминист үзэл бодолдоо үнэнч байдаг. Тиймболохоор өөрийнхөө үзэл бодол, хэн нэгнийг хамгаалж чаддагаараал бахархах байх даа. Танхил: Бага байхдаа өөрийгөө хөөрхөн гэж боддог байсан уу?
  • 16. Шүүдэрцэцэг: Үгүй, бүх насны хүүхдүүдэд, ялангуяа охидодөөрийгөө голох сэтгэхүй байдаг гэсэн. Одоо би бүр охидуудад энэтухай байнга ярья л гэж боддог юм. Би бүр оюутан болж дээдсургуульд сурахаар Орост очсон хойноо л гадаадынхантай хамтсуралцаж эхлээд өөртөө итгэлтэй болсон шүү дээ. Тэд намайг чиёстой гоё байна гэж хэлж байгаа юм. Тэрнээс өмнө ерөөсөө өөрийгөөнэг их гоё гэж боддоггүй байсан. Тэгээд одоо энэ насан дээрээ н өг өөэмэгтэйчүүдийн асуудлыг сонирхоод ирэхээр охид, дундаж насныэмэгтэйчүүдын үзэл бодлын ялгааг харж байгаа юм. Ер нь барууныорнуудын судлаачдын үзэж байгаагаар охид ялангуяа өсвөрнасандаа өөртөө маш итгэлгүй, ямагт өөрийгөө голж, сэтгэл дундуурбайдаг гэнэ. Ингэж өсвөр насны охидоор барахгүй насанд х үрсэнэмэгтэйчүүд ч сэтгэл гутралд автаж байгаа нь тэдний шүтээнболсон одод нь дандаа загвар өмсөгчид, жүжигчид гээд нарийхантуранхай хүүхнүүд байдагтай холбоотой. Тусгай мэргэжилтнүүд,чадварлаг гэрэл зурагчдын ачаар үлгэрийн гүнж мэт үзэсгэлэнтэйхарагддаг тэр оддоос болж охид эмэгтэйчүүд өөрсдийгөө тэдэнтэйхарьцуулж сэтгэл зүйн асар их дарамтанд ордог. Тийм болохоорохид өөрийгөө бүү гол. Хүсвэл хэн ч сайхан харагдаж болно. Чи болэнэ дэлхийд дахин давтагдашгүй цорын ганц бие хүн учраас хэнтэйч өөрийгөө харьцуулах хэрэггүй гэдгийг ойлгуулмаар байгаа юм. Танхил: Яг өнөөдөр тэгж өөрийгөө голж байгаа охидуудад та юугэж хэлэх вэ?Шүүдэрцэцэг: Зөндөө л зүйл байна. Саяхан Опрагийн нэг шоуг үзэжбайхад яг энэ сэдвийг хөндөж байна лээ. Шоунд өсвөр насны охидболон охидын сэтгэл зүйгээр мэргэжсэн сэтгэл судлаачид үзэгчээроролцож, зочин нь Will Smith-ийн эхнэр Jada Pinkетт Smith байсан.Жада бол жижигхэн биетэй маш дайчин эмэгтэй шүү дээ. Тэгээд “бич бас жаахан байхдаа бүх өндөр охидуудыг гоё юм байх гэж боддогбайсан. Одоо миний нөхөр намайг гоё гэж хэлдэг. Ер нь тэгэtд манайодуудын дунд ч гэсэн жижигхэн биетэй эмэгтэйчүүд олон байгаа.Ерөөсөө өөрийгөө өндөр нам, тарган бүдүүн гэж гоочлох хэрэггүй”гэх мэтээр зөвлөгөө өгч байсан. Тэнд өөрийгөө бүдүүн, батга ихтэйгэх мэтээр янз бүрийн шалтгаанаар голж сэтгэлээр унадаг охидирээд урамшаад гарч байсан. Энэ талаар улам их ярьж охиддооурам хайрлаж, зөвлөгөө өгч байх хэрэгтэй юм байна гэж нададбодогдсон. Танхил: Анхны үерхлийнхээ талаар?Шүүдэрцэцэг: Миний үед хөвгүүд охидыг гуйдаг байлаа л даа.Одоо ч мэдэхгүй ээ, охидууд бараг хөвгүүдээ гуйдаг болчихсон юмбиш үү. Анх 5-р ангидаа анхныхаа захиаг авч байсан. Захиа авахдургүй охин ч гэж хаа байхав. Нөгөө ангийн зарим хөвгүүнтэй
  • 17. холбуулаад л, жаахан цагаан царайтай байсан юм уу, х өвг үүд захиабарьж нэлээд гүйнэ. Өмсч байсан пальтоны халаасанд захиахийчихнэ, зуныхаа амралтаар зусланд явчихаад ирэхээр араас захиаирнэ гэх мэт /инээв/. Гэхдээ би 10 жилд байхдаа үерхэж байгааг үй.Нөхөр бид хоёр чинь 10 жилдээ цуг сурдаг байсан байхгүй юу.Тэгээд 10-аа төгсөөд үерхэж эхлээд л хоорондоо нийлцгээсэн дээ.Анхны хайртайгаа суусан. Танхил: Таны дуртай өнгө?Шүүдэрцэцэг: Уг нь би хар, улаан өнгөнд дуртай. Их бадрангуй гоёөнгө. Гэхдээ улаан хувцас олон байдаггүй. Энэ хавар дуурийнтеатрын ойд өмсөх гэж час улаан торгон даашинз хийлгэсэн.Гайхалтай нь надад ягаан өнгийн хувцаснууд их байдаг юм. Яагаад чюм, уг нь өөрөө ягаан өнгөнд дуртай биш хэрнээ л цүнх, туфль энэтэрээ ижилсүүлж авсаар байтал баахан ягаан хувцастай болчихсонбайдаг юм. Ягаан цув гэхэд 2 байгаа. Бас хар өнгийн хувцаснууднэлээд бий. Танхил: Гэр бүлийнхээ талаар?Шүүдэрцэцэг: Нөхөртэйгээ анх 16-тайдаа танилцаад 19-тэйд өөүерхэж эхлээд 20 хүрээд л хуримаа хийчихсэн. Хүм үүс биднийгсайхан л гэр бүл гэж хэлдэг юм. 3 охинтой, нэг охиноо өргөж авсанюм. Манай гэрт охидуудын маань 2 өрөө нь ягаан, тавилга нь ягаан,тэгээд миний хувцаснууд ягаан гээд бүгд л ягаан болчихсон байдаг.Арай л нөхөр минь ягаан болчихоогүй /инээв/.Танхил: Сайн ээж, сайн эзэгтэй гэж ямар хүнийг хэлэх вэ?Шүүдэрцэцэг: Би сайн ээж, сайн эхнэр байх гэж хичээдэг. Харинсайн эзэгтэй байхыг боддоггүй. Учир нь гэрийн эзэгтэйн ажилд биүнэхээр сонирхолгүй. Харин сайн ээж байх шаардлагатай, заавал.Яагаад гэвэл өөрөө л хүүхэд төрүүлж, эх хүн болъё гэсэн сонголтыгби хийсэн.Тийм болохоор миний ажил 1-рт байх ёстой гээд хүүхдээтоохгүй яваад байж болохгүй. Тийм хүмүүсийг би ойлгодоггүй.Хэрэв карьер хөөж алдарших гэж байгаа бол ээж болохг үй байжболно. Харин ээж болсон л бол хүүхэд нэгдүгээрт байх ёстой. Сайнээж байх сайн эзэгтэй байх бол хоёр өөр асуудал. Сайн эзэгтэй гэдэгчинь гэрийн ажлаар махран оролддог хүнийг хэлэх байх.Миний бодлоор сайн ээж гэж хүүхдүүдээ ойлгодог, тэдэндээ цаггаргаж, ойлгож чаддаг хүнийг хэлнэ. Би охидуудаасаа 4, 5 насхүртэл нь дэргэдээс нь холдоогүй, өөрөө л өсгөсөн. Ээж нь дэргэднь байна гэдэг чинь ээж хүүхдээ мэдэрнэ, ялангуяа охидуудынхааюунд дуртай, юунд дургүй, тэгээд юунд дуртай болгон хүмүүж үүлэхвэ гэдгийг мэддэг байхад үнэхээр хэрэгтэй. Би биеийг нь
  • 18. төрүүлэхээс ухааныг нь төрүүлдэггүй гэсэн үгтэй бас нэг их саналнийлдэггүй. Би хэлд ороогүй байхаас нь эхлээд охиддоо үлгэрярьж, ном уншиж өгдөг байлаа. Одоо охидууд маань номондухаангүй дуртай. Ээж аав нь юунд дуртай байна, хүүхэд ч бас түүндл дуртай байна. Тиймээс би ухааныг нь ч бас төр үүлсэн ээжийг лхамгийн сайн ээж гэж боддог. Танхил: Таныг урамшуулж сэргээж байдаг хамгийн дуртай үгтань? Шүүдэрцэцэг: Ухаалаг сайхан үг зөндөө луншиж байсан. Гэхдээ нэг найзынхаа хэлсэн үгийг мартдаггүй. Найзминь надад нэг удаа чи “Хөвдний түймэр” шиг л бай гэж хэлж байсанюм. Үүнийг би эхлээд ойлгоогүй. Бараг 10 гаруй жилийн өмн өнамайг сэтгүүлч байхад энэ үгийг хэлж байсан. Учир нь ойд түймэргарахад хүмүүс унтраахаар , тэгэхэд нь тэр түймэр хөрсөн доороошургачихдаг гэнэ. Тэгээд мод, хөвдний үндсийг нь шатаагаад яваадбайдаг. Хүмүүс дээгүүр нь унтраачихаад санаа амраад байталнөгөөх чинь газар доогуур асар их талбайг хамарсан хойноо гэнэтгазрын хөрснөөс цөм үсрээд гараад ирэхээр хэн ч дийлдэггүй. Энэзүйрлэл надад их гоё санагддаг юм. Юу ч хийгээг үй хэрнээсүржигнээд л, бухимдаад, хүмүүст атаархаад байх биш, чимээгүй лөөрийнхөө чаддаг ажлыг хийгээд явж байхад нэг л өдөр “Хөвднийтүймэр” шиг л бүтэн уулыг эзлээд цөм үсрээд гараад ирнэ дээ гэжхэлж байсан. Ийм үг хэлсэнд нь тэр найздаа би үргэлж баярлажявдаг юм. Тэгээд би ч тэр философиор л амьдарч, ажиллаж байнадаа. Би урьд нь 2 ном хэвлүүлчихээд байхад Ш үүдэрцэцэг гэж хэн чюм хүмүүс мэддэггүй байсан. Би чинь уг нь Тогтохбаяр гэдэг нэртэй
  • 19. хүн ш дээ. Анх ном хэвлүүлснээс хойш 6 жил өнгөрч байна. Ер ньэлдэв хар хорын бодолд автахгүй, хүмүүст атаархахг үй, яагаа чүгүй байж нэр алдрын хойноос хөөцөлдөхгүй, хийх ажлаа л сайнхийж байхад амжилт ирнэ дээ. Танхил: Эмэгтэй хүний гоо үзэсгэлэнг юутай зүйрлэх вэ?Шүүдэрцэцэг: Эмэгтэй хүний гоо үзэсгэлэнг зүйрлэсэн үгнүүдзөндөө ш дээ. Явуухулан гуайн шүлгийн нэг сайхан мөр байдаг. Сайхан бүсгүйн хөл Гаслангуй модонд хүрэхэд Салаа мөчир бүхэн нь цэцэглэж жимсэлнэ гэжБүсгүй хүний гоо үзэсгэлэнг гайхалтай дүрсэлсэн байгаа биз дээ?Зүгээр нэг хөөрхөн хүүхний хөл хүрэхэд мод цэцэглэхгүй. Тэгэхээрсайхан сэтгэл, эрч хүч, ухаалаг байдал, нинжин сэтгэл, гоо үзэсгэлэнбүгд л нийлж байж модыг хүртэл амилуулахаар үзэсгэлэн бүрдэнэгэсэн утгатай л үг юм шиг. Танхил: Таны багын мөрөөдөл юу байсан бэ?Шүүдэрцэцэг: Би ер нь бага байхдаа их л мундаг сэтг үүлч болохюмсан л гэж боддог байсан. Их багаасаа л мэргэжлээ сонгосон. Тэрүед сэтгүүлчийн мэргэжил эмэгтэй хүний хамгийн моодны мэргэжилбайсан байхгүй юу. Тэгээд л нөгөө “Суварган цэнхэр уулс”-ынСолонго шиг нэг их гоё эмэгтэй, сэтгүүлч, түүн шиг л гоёхувцасласан эрхэмсэг, содон байхыг л хүсдэг байсан даа. Танхил: Сүүлийн үед ямар уран бүтээл хийж байгаа вэ?Шүүдэрцэцэг: “Шүүдэрцэцэг” нэртэй дабль CD гаргалаа.Минийөгүүллэгүүдийг алдартай жүжигчид уншиж хөгжмийн найруулгахийсэн сонсдог ном л доо.Гадуураа гоёлын ууттай, CD-д орсонзохиолуудыг жижигхэн ном болгож хэвлэсэн бэлгэнд өгөхөдтохиромжтой гоё сонсдог ном болсон.Бас бүх өгүүллэгээ нэгтгээд“Сэтгэлийн анир” гээд нэг түүвэр ном гаргасан. “Шүрэн бугуйвч”туужаар “САС пикчерс” студи кино хийсэн байгаа. Танхил: Уран бүтээл арвин байгаа юм байна. Танхил-ынхэрэглэгч охидод юу гэж зөвлөх вэ?Шүүдэрцэцэг: Охидод зөвлөх юм их байна аа. Юуны өмнө өөртөөитгэлтэй бай. Бусад охиддоо тусал, сайхан сэтгэлээр хандаж сур.Эмэгтэй хүн эмэгтэй хүндээ хайртай байж, нөхөрсгөөр хандаж сураххэрэгтэй байна. Өөртөө зорилго тавь. Зорилготой хүнд амжилт ирдэгюм. Тэгээд өөрийгөө хайрла.Чи өөрийгөө хайрлахгүй бол Бурханчамайг хайрлахгүй шүү дээ. Их уншиж мэдлэг хуримтлуул. Ихуншиж гэгээрсэн хүн царай муутай байсан ч сайхан харагдаж сэтгэлтатдаг. Хөөрхөн мөртөө тэнэг байвал харцнаасаа л эхлээд харанхуй
  • 20. нь мэдэгдэж хүнийг өөртөө татаж чаддаггүй. 80 хэм /Б.Шүүдэрцэцэг/Эгэл нэгэн өдрийн эгэл нэгэн өглөө. Баатарыг ердийнхөөс илүү нэгл зовиурт мэдрэмж нойрноос сэрээлээ. Юу билээ? Тэр урьдынх шигхөнжилдөө шурган тавтайяа чадахгүй зүүнд хатгуулсан мэтухасхийн өндийлөө. Сэтгэлийн гүнээс шөвөгдөх тэр түгшүүртмэдрэмж л ийнхүү урьд урьдын дадал заншлаа зөрчихөд хүргэв үүдээ. Урьд нь бол эхнэрийнхээ босох, гал тогоондоо сав суулгаахагинуулах, хүүхдүүдээ сэрээх гэж үглэхийг нэг чихээрээ сонсчнөгөөгөөрөө гаргасан шиг санаа амар унтдаг сан. Гэтэл өнөө өглөөнэг л биш ээ. Бүх юм 180 хэм эргэчихэж. Өөрт нь нэгэн шинэхэвшил бий болжээ. Орон дээрээ сандайлаад л орны хажуу дахь цагруу хяламхийлээ. Долоо гуч. Yсрэн бослоо. Эхнэр нь амгаланаарнойрсоно. Харин тэр….Айлын нөхрийн өглөө бүхэн хийдэг олонажил түүнийг хүлээж байлаа. Юуны өмнө хүүхдүүдийг сэрээх.Хүүхдийн өрөө рүү орж сургуульд сурдаг ууган хүүгийнхээхөнжлөөс татвал тэр яраглан цааш эргэв.-Босоорой, миний хүү. Хичээлээсээ хоцрох нь. Хүү хөнжлөөрөөбиеэ ороогоод цааш эргэхдээ:-Аав, сүртэй юм. Манай эхний цаг биеийн тамир ш дээ.-Битгий худлаа ярь. Өчигдөр бас эхний цаг нь биеийн тамир байсандаг. Хурдан босоод цайгаа уугаад хичээлдээ яв чи. Эх шигээ нойрнытулам…Тэр яагаад ийнхүү үглээд байгаагаа өөрөө ч мэдсэнгүй.Чөтгөр аваг. Хэзээ нэгэн цагт тэр эхнэрээ ийнхүү үглэхэд жигтэйхэних тээршаадаг сан. “Энэ гэрийн хамаг нэргүй ажил миний толгойдээр… Ядаж Дөлгөөн өглөө босохгүй юм. Багш нь бас л над рууярьж байна лээ. Тулгааг цэцэрлэгт нь хүргэх гэсээр яваад би дандааажилдаа хоцорчих юм…”Эмэгтэйчүүд яагаад үргэлж ингэж нэгэн хэвийн юм үглэжөөрсдийгөө ч өрөөлийг ч залхаадаг юм бэ? Хэрэв үглэж таашаалавдаг бол аймаар юм…Тэр ингэж боддог байсан бол одоо өөрөө…Мань хүн хүүгийнхээ хөнжлийг сугавчлаад гал тогооны өрөө рүүшурдхийн орж ус буцалгагчаа залгаад хөшгөө татав. Шинэ өдөрэхэлж байна. Жигтэйхэн их ажилтай өнгөрөх жирийн нэгэн өдөр.Гэхдээ жирийн бусаар эхэлсэн хачин өдөр… Дараагийн гучинминутанд нойрмог нүдэлсэн том хүүдээ ундыг нь уулгаж, гэрийнэзэгтэйн ундыг бэлтгэн тавьж, бага хүүгээ босгон нүүрийг нь угаажхувцаслаад гарахдаа эхнэрээ болгоомжтойёо дуудан сэрээв. “Цагяагаа ч үгүй байхад, яршигтай юм…” гэж гэргий нь ярдаглаадхөнжлөө буцаан нөмрөх аж.Цэцэрлэгийн хаалга барихаас урьтан
  • 21. хүүгээ өгөөд ажилдаа ирэхэд хэлтсийн дарга авгай цаг руугааууртайхан хяламхийв. Ажлаасаа хожимджээ, тэр.Гучин минутын дараа хэлтсийн тайлангийн хуралтай . Гэтэл эхнэр ньзалган” Миний утасны цэнэглэгчийг харсан уу? хэмээн лавлаад оройхүүхдээ цэцэрлэгээс авч чадахгүйгээ дуулгав..Аяа яа. Хэлтсийн хурал дээр ажлын тайлангаа тавих ёстой байдаг.Бага хүү нь ханиагаад байсан тухай бодол сэтгэл зовооно.Хурлын дараа багын найз Цогоо нь утасдав. Yдийн цайны цагааруулзмаар байна гэнэ.Цогоо ирэв. Зовлонгоо ярих гэж иржээ. Эхнэр нь залуухан амрагтайболчихсон бололтой. Гомдлоо хэлэхээр гар хүрсэн гэнэ. Баатардотроо манай Энхмаа ч зүгээргүй дэг гэсэн түгшүүрт бодлоонухчин дарахаар тэмцэх зуур яаж дуугүй байхав.“Хүчирхийллийн эсрэг үндэсний төвд хандахгүй юу. Муу хогийгхашраагаад өг. Нэг орой завхарч яваад ирэхэд нь чи гурван х үүхдээаваад явчихсан байвал хашрахгүй яадаг юм” гэв.-Дэмий байх аа. Цоомоо чинь цочмог ууртай . Тэнд очоод түйвээжөгвөл яана. Аягүй бол сайн шалтаг. Намайг буцаад харихадзалуухан өндөр банди авчирчихсан байвал би яах юм?Нээрээ л Баатар өөрөө ч эхнэрээ нэг л өдөр хаяад явах зүрхгүйгээдотроо хүлээн зөвшөөрч байлаа. Байр хэнийх вэ? Эхнэрийнх.Мөнгийг хэн олдог билээ? Эхнэр.Эрх мэдэл хэнд байна вэ? Эхнэрт.Эрчүүд хоорондоо уулзаж зовлонгоо яриахаас хэтрэхг үй доройамьтад юм чинь.Тэр хоёр ямар ч шийдэлд хүрч чадалгүй салцгаав. Yдээс хойшБаатар руу хадам аав нь утасдав. Орой очоод хаалга янзлаадөгөөрэй гэж байна. Гэрийн ажлаа дийлэхгүй байхад горьдов оо, бас.Гэвч очихгүй байж чадахгүй нь ойлгомжтой. Хүргэнүүд хэзээ сайннэртэй байлаа.Ажилдаа овоо махарч суутал аар саар гэр ахуйн ажил толгойд оржирээд үймрүүлж эхлэв. Маргааш чинь байр, утасны мөнгө төлдөгөдө, гадагшаа хэд хэд ухасхийх нь . Хэлтсийн дарга авгай ч муухайхарахаар тогтохгүй дээ гэсэн бодол эргэлдэнэ. Орой тав хагасболмогц бага хүүгээ цэцэрлэгээс авах цаг болж даргынхаа н үдийгхариулан өндөлзөж эхлэв. Банзай, Чука гээд тэдний хэлтсийн хэдэнхарчууд бүгд л цаг руугаа хялалзан гэр гэр рүүгээ яарцгаах ньадилхан. Харин хүүхнүүд хаашаа ч адгасан шинжгүй, энэ оройхаана хөзөрдөцгөөхөө ярилцан, интернетээс сайхан залуугийн зурагүзэн морь шиг л шинжицгээх нь цаанаа л ихэмсэг. Тэдний ертөнцбол тэдний л ертөнц юм чинь яая гэхэв.Баатар бага хүүгээ цэцэрлэгээс нь аваад дэлгүүрээр шуртхийнталх хиам цуглуулж бариад таксидан хадмындаа очлоо. Хадам аавнь гал тогооны өрөөндөө хуушуур хайран хиншүүн дунд зогсоо
  • 22. харагдана Хадам ээж нь гэж цэмбэгэр амьтан буйдангаа наланзурагтаар мэдээ үзэж сууна. Баатар зочны өрөө рүү нь шагайнхадам эхийн мэндийг мэдээд гал тогоо руу шагайв. Хадам нь цайхийж өгөөд бага хүүгий нь дуудан үнсээд үглэж эхлэнэ.-Миний муу зээ яасан туранхай юм дээ. Эх нь гайгүй л мөнгө олдогшиг билээ. Амин дэм энэ тэр авч өгдөг ч юм уу, үгүй ч юм уу…Баатар цайгаа орхиод ухасхийн босч хаалгыг нь янзалж өгөөдхүүгээ дагуулан гарлаа. Хадмынхтай зэргэлдээ байранд өөрийнх ньээжийнх байдаг. Ээжийнхээрээ орохгүй өнгөрчихөж чадсангүй. Гэррүүгээ яарах ч хэрэг байсангүй. Эхнэр нь шөнийн бор хоногтоо лгэртээ шагайх нь ойлгомжтой.Түүнд аав нь хаалга тайлж өгөөд “Миний хүү яасан ядруу харагдахюм. Цаад хүүхэн чинь ганц удаа хүүхэд цэцэрлэгээс нь авчихгүйюм даа” гэсээр хувцсыг нь авч өлгөв. Ээж нь зочны өрөөнд томохинтойгоо улс төр ярьж сууснаа өндийж:-Хүү ирээ юу? Хөгшөөн хүүдээ цай хоол… гэсхийчихээд охинтойгооаминч яриагаа үргэлжлүүлнэ. Эгч нь тэдний хүүг дуудан үнсээдажаагийндаа очоорой хэмээн найр тавина. . Зурагтаар УИХ-ынчуулганы тухай мэдээ гарч байв. 71 эмэгтэй гишүүний дунд тавханэр харагдах нь тоон дотор үсэг.. гэгчээр дэндүү сондгой . Гэтэлнэгэн эрэгтэй гишүүн шийдвэр гаргах түвшин дэх эрчүүдийноролцоог нэмэгдүүлэх хэрэгтэй байна гэхчлэн гомдоллож гарахадэгч нь тас тас хөхрөөд-Энэ муусайн эрчүүд гэрээ сахиад л дуугүй сууж байвал барав. Басжендер мендер ярьж яах нь вэ. Хүүхдий нь бид гаргаж байна.Эрчүүд өсгөөд л гэртээ тэжээлгээд л сууж байдаг юм байгаа биз.Даварчихсан юм гэхэд аав нь ширээ арчих зуур :-Ер өө, ер. Залуучууд арын албаа гэрээ аятайхан залгуулаад л суунабиз…Эмэгтэйчүүдтэй эрх мэдэл булаацалдаж яана вэ? хэмээнэхнэр, охин хоёртоо илт тал засна. Харин ээж нь сонин гарчиглангаа:-Тэгж бас болохгүй ээ. Эрчүүдийн ухаан ч төрд бас хэрэгтэй шүүгээд хүү рүүгээ нүд ирмэх нь сэтгэл уужрам. Түүнийг багыгаадагуулан гэртээ ирж хэдэн банш чимхэж жигнэх зуур том хүүгийнхээтооны даалгаврыг хийлгэж зогстол утас дуугарав. Харилцуураааваад :-Хэнтэй ярих вэ?гэвэл залуухан эрийн урьхан дуу өдөнгүйгээр:-Энхмаагийнх мөн үү?гэхэд хардлагын хар манан цээжийг ньхоромхон зуурт нөмрөвч биеэ барьж амжаад:-Мөн байна??-Өөртэй нь ярьж болох уу?-Байхгүй ээ гээд утсаа ууртай гэгч нь таслахад цаана нь доогтойинээд сонсогдоно.
  • 23. Залуучууд ичгүүргүйгээр айлын эхнэр эргүүлэх юм даа. Шөнөэхнэрээ ирэхэд нь энэ тухай цухуйлгачихвал бөөн хэрүүл болнояршиг. Бухимдлаа хэн нэгэнд яримаар. Хоёр хүүгээ хооллонунтуулчихаад эхнэрийнхээ маргааш өмсөх хувцаснуудыг бэлтгэв.Хоёр хүү нь том болоод ямар эхнэрийн царай харах бол доо?Охинтой байсан бол санаа амар байхгүй юу. Ядаж л удам залгахохингүй юм гэж амьтан гоочлоод байхгүй. Шөнө дунд болжээ. Санааалдаад унтлагын өрөөндөө оров. Эр хүн оргилд нь бүү хэл хажуубэлд нь хөл тавих нь хориотой тахилга сүлдэт уулын цаст оргилыгдүрсэлсэн уран зураг унтлагын орных нь ард өлгөөтэй.Эхнэр нь хэзээ ирэх юм бүү мэд. Хойноос нь утасдах гэснээ “Чияагаад Шерлок Холмс шиг хүн мөрдөөд байгаа юм? Нөхөртөөатгуулсан хийморьгүй хүүхэн биш шүү. Та гурвын төлөө нойрхоолгүй яваад байхад давраад байвал…” гэхээс хойш. Больё.Орондоо ороод сонин гарчиглав.” Ерөнхийлөгч Европын орнуудадалбан ёсны айлчлал хий байна”Манай ерөнхийлөгчийн нөхөр тэргүүн ноёны донжлог хувцасхөгшин европын дээдсийг гайхуулав … ч гэх шиг. Эр хүн гэдэг чиньзүгээр л нэг хувцасны гол юм гэж үү? Гунигтай бодлоо үргээе.Түүнийг дөнгөж зүүрмэглэх гэтэл хаалганы хонх жингэнэв. Цагхарвал шөнийн нэг цаг өнгөрч байлаа. Эхнэр нь ирж байгаабололтой. Хүлээлтийн дунд нойрмоглосон зүрх нь баярлан цохилжхаалгаа онгойлгохоор ухасхийв.-Түлхүүрээ мартчихаж. Чамайг сэрээчихэв үү дээ?гэх түүнээс өөрзалуугийн сүрчиг анхилах шиг болоход өнөөх баяр хөөрийн оч тэрдорхноо унтраад :-Хоол идэхгүй л биз дээ? гэж бувтнаад унтлагын өрөө рүүгээзүглэв.Бурхан минь эхийн эрхт ёс тогтсон ганцхан өдрийн төгсгөл. Сэтгэлднэг л гэгээн сайхан бодол орж ирнэ. Тэр нь айдас хүйдэс атгаг сэжигхуралдсан шөнийн түнэр харанхуйг үүрийн гэгээ ярна. Маргаашийннаран мандана. Эрэгтэй, эмэгтэй алиныг ч үл ялган гийгүүлэхалтан наран мандана гэсэн бодол байлаа.Б.Шүүдэрцэцэг Арслантай гүүрийн хий үзэгдэл /Б.Шүүдэрцэцэг/Арслантай гүүрэн дээр би шөнө дунд алхаж явлаа. Цаг харвалхэдийнээ 00 цаг өнгөрчихжээ.Зуны үдшийн сэвшээ салхи үлээн ,армаг тарлаг үүлсийн сиймхийгээр дүгэрг саран авхай шагайжхотыг сүүмгэр цэнхэр гэрлээр гийгүүлэх ажгуу.
  • 24. Намайг гүүрний эхэнд Алхаж явтал чихэн дээр хэн нэгэн хүнхөнгөхөөн санаа алдах шиг. Хамаг биеийн хөлс дааварлан нурууныүс босоод.ирэв.Айж ширвэхээс илүү гайхах сониучхан сэтгэл согтуу ухааныг миньдийлж иш тийш сэрэмжлэн харвал юу ч алга. Шөнийн хот гүннойрондоо автан, хаа нэг хөнгөн тэрэг сүрхийн өнгөрч, нохойхуцахаас өөр өчүхэн ч чимээ аниргүй нам гүм.Би мөн айх юмаа олов oо, бас согтуу хүний чихэнд аль элдэв юмcонсогдохыг тэр гэхэв. *Боогийгийн төрсөн өдөр гэж дарвиад л энэ.Ядаж таксины мөнгө ч үлдээх ухаан байдаггүй. За хурдхан харьжнам унтах минь* гэхчлэн албан хүчээр өөрийгөө тайвширууланэлдвийг бодон сэтгэлд хургаад буй айдсаа үргээхийг оролдлоо.Гүүрний гуравны хоёрыг туулчихжээ. Гэтэл.. дахиад л Хүүехүүе..гэх шивнээ сонор шүргэтэхлээ.Энэ удаа чих минь ч зөн сөвин минь ч намайг хуурсанг үй ээ.Зогтусаад эргэн тойрноо сэрэмжлэн харлаа. Сэжигтэй юм алга.Гэсэн атал ар нуруунаас хэн нэгэн ширтээд байх шиг санагдахуйогцом эргэн харвал.. би эхлээд нүдэндээ итгэсэнг үй.Гарын алгаараанүдээ нүдээ арчин харсан чинь.. Бүү үзэгд. Гүүрний тэхий дундхэрд намирсан усан цэнхэр даашинзтай хүхэн зогсож байх юм. Арайүгүй байлгүй дээ . Гудамд ганхийх ганц нохой ч үл харагдах шөнөдундын энэ цагаар даашинзаа намируулаад гүүрэн дээр зогсожбайх ямар хүүхэн байх юм бэ? Гэхдээ яах аргаггүй бүсэлхийгээхүрсэн урт задгай үс нь үл мэдэгдэх хийссэн залуухан бүсгүйцэнхэр хувцасаа намируулан надру айсуй..Сайн ажиглавал хөл нь газар үл шүргэн ус мяралзах мэт хийагаартхөвөх аж. Шууд л Хий узэгдэл.. гэсэн үг саанаанд ороод ирэв.Уг нь мухар сүсэгтэй хүн биш. гараар барьж, нүдээр үзээгүй л болямар ч баримтанд итгэдэггүй байлаа.Харин энэ удаа шөнө дунд ийм жихүүцэм үзэгдэлтэй тулгарахдаа лмэддэг бүх бурхан тэнгэрийг дуудан айдсаа дарахыг оролдоодурагш алхлаа. Тэгснээ өвдөг чичрэн хариугүй нугарчих гээд байх тулухашийн гүйлээ. Хэзээ ч гэртээ ирж, хаалгаараа хэрхэн орсныг б үүмэд. Маргааш өглөө нь ээж хөнжлийн захаас татахад нь л сэрэв.- Миний хүү босч ажилд явна байгаа. Өчигдөр бас юу болоодбалгачихаав? Шөнийн нэг цагт .. Цэнхэр хувцастай хүүхэн. .. гэсээрнүд нь орой дээрээ гарсан амьтан ирсэн шүүдээ гээд хаалгаахаачихлаа. Ээж маань надад амь л даа. Гэхдээ намайг архи уухаарл ингэж ууртай царайлахыг оролддог юм. Одоо гал тогооны өрөөндороход сайхан бантан хийчихсэбн л байгаа.Өчигдрийн тэр барин тавин хачирхам үзэгдлийн тухай бүдэг бадагюм санаанд оржж ирэхээс биш огтхон ч айдас төрсөнгүй. Биорноосоо ухашийн бослоо.
  • 25. Орныхоо өмнө тайлан шидсэн жийнсээ авч углав уу үг үй юу 16-тайохин дүү минь долоовроороо чамархайгаа эргэдэн.. Ах аа та нэлэнюмтай болж байгаа байхаа.. гээд жиг жигхийн хөхөрсөөр гарч одов.Бодвол шөнө намайг ирэхэд кино үзээд унтаагүй байсан биз.Ажилдаа очих замдаа өчигдөр чухам юу болсныг санах гэжоролдлоо. За байз. Осолдохгүй л Хепс баарнаас маргааш ажилтай ,энэ тэр гэсээр гэнэт өндөшийн гарч таксины мөнгөгүйгээ санаадявган алхаснаа санаж байна. Орчноо мэдрэх хэмжээнд халамцуубайсаан. Тэгээд цааш нь . . . Арслантай гүүрээр гарч явсан. Гэтэлчихээр хүн санаа алдахх шиг хүүе мүүе гээд дуудаад байх шиг янзянзын юм дуулдаж эхэлсэн. Тэгээд, тэгээд. . эргээдхартал цэнхэрхувцастай залуу, задгай үстэй бүсгүй өөр рүү нь хөвөлзөн дөхөжявсан н’ тодхон санагдада ирэв. Бие арзаcxийгээд явчихлаа.Ажил дээрээ ирээд ч толгойноос өнөөх зэвүүн дурсамж салсангүй.Би гар утас засдаг юм л даа. Тэгээд нэг л мэдэхэд хамт ажиллагГанаагаас:- Чи арсlантай гүүрээр шөнө явж үзсэн үү? гэж асуувал тэр мөрөөхавчаад хийж буй ажилаасаа хараа салгалгүй:- Миний найз дотор чинь муу байгаа юм уу даа? Нэг л сонин юмяриад байх чинь . Ингэж тойруулж байхаар шараа тайлмаар байнагээд шулуухан хэлчихээч дээ. Тэр нь шулуухан байxгүй юу хэмээндоогтой хариу өгөв. МИний толгой хүнийх юм шиг хүнд оргинсэтгэлийн гүнээс өнөөх цэнхэр хувцаст хий үзэгдэл салахгүй Хүүе .. . Хүүе хэмэн шивнэн дуудаад байх шиг санагдаад нэг л хачин.Хэд хоногийн өмнө би үерхдэг бүсгүйтэйгээ ялихгүй юмнаас болжмуудалц чихаад бууж өгөхгүй санаатай гүрийж байгаа билээ. Тэгэдшарандаа түүний тухай бодохгүй гэж найзуудтайгаа савсан юм.Гэтэл өнөөдөр сэтгэлд минь миний Золоо биш, харин тэр хачин хийүзэгдэл эргэлдсээр өнжлөө. Дотор ч гэж хачин.Арай гэж ажил тарах цаг хүрэв. Шар тайлах, хайрттайгаамуудалцсан зовлонгоо мартах шалтгаар хамт ажилладаг Ганааг луруу татачихлаа. Надад мөнгө байгаагүй юм чинь мэдээж Ганаа лдаах боллоо. Хаан брой-гоос эхэлсэн бидни наргиан хоёр баардамжин үргэлжилээд нэг л мэдэхэд шөнө дунд өнгөрчихөж. Би уг ньшар айраг л уудаг хүн. Сүүлийн энэ хоёр шөнө л элдвийг холинхоолой давуулсаар их ч согтжээ. Ганаа 《Арай хэтэрчихлээ авгайдааалуулсаан》 хэмээн үглэсээр гэр рүүгээ арилж өгсөн . Авгайтай байхч шал дэмий юм шив дээ гэсэн бодол толгойд орж ирэн Золоотоймуудалцсанаа зөвтгөxийг оролдов. Ингээд такси барин Золоo рууочих гэснээ больж нөгөө гүүрэн дээрх хүүхэн өнөөдөр харагдахболов уу гэсэн адийн бодол согтуу ухаанд гялшийв. Эндээсарслантай гүүр хүртэл сайн даа л 10 мин алхана биз. Аягүй болтаксигаар очвол үзэгдэхэ больчих ч юм бил үү.
  • 26. Мөн л сартай дулаахан шөнө. Хэдхэн минут алхаад би арслантайгүүр өөд өгсөж явлаа. Дунд голын урсгал сарны гэрэлд мөнгөрөн,эзгүйрсэн оютаны байруудын цонхнууд ёзгүй гэгч нь харлана.*Хүүе. . . залуу* гэх хачин намуухан шивнээ чих шүргэн, хөнгөхөнамьсгал хүзүү рүү үлээх шиг. . . Өөрийн эрхгүи бие арзашийнарагшаа эргэлээ. Гүүрний тэг дундаас өнөөх бүсгүйхөх туяa татсанхар гэзгээ намируулан, хөвөлзөн айсуй.Гараа над руу сунгаж, даашинзных нь хормиод сэвшээ сахинаа яахаргагүй сэвэлзэх нь тодхон. ОЙртох тусам хирдхийн цусгүй цагаанцарай нь сарны гэрэлд шохойтой цаас мэт цайрах нь үс босох мэт.Надруу ганц алхмын зайтай тулаад ирэхэд нь ажиглавал н үднийхарц нь огтын хөдуйлгөөнгүй байгааг айдас, сониучирхал хоурынхоодундуур сайн ажигласан юм. Би таг хөшчихлөө. Өнөөх хий үзэгдэлнадад тулж ирээд *Хонгор минь нааш ир л дээ. . . * хэмээн шивнэн,түүний хөвөлзсөн цэнхэр хувцаснаас зуурч ямар нэг юм руу унахсүүлчийн мөчид *ээжээ* хэмээн хашгирснаа л санах юм. Тэгээд лкадр тас. . .Хамаг бие тэсэхийн аргагүй шархиран толгой ангалзахыг мэдэрч тунзовиуртайя сэрэв. Нүдээ арай ядан нээвэл ээх дүү хоёр маань усанманан дунд нэг бүрэлзэн үзэгдээд алга болчихлоо.Гэтэл өнөөх цэнхэр хувцаст цэв хүйтэн гараар цээж хүзүүг миньилж * Хамт яв л даа* гээд ч байх шиг. Харин миний маналзсантархихинд ээж, дүү бас Золоо гуравтаа л очихсон гэсэн хүсэлэргэлдсээр би дахин ухаан орсон юм.Намайг нүдээ нээхэд хамгийн түрүүнд харагдсан юм хорвоо дээрхминий хамгийн хайртай гурван эмэгтэй байлаа.-Миний хүү яаж байна даа? гээд ээж хоолой зангируулан хацарилнэ. Ээжийн гар ийм зөөлхөн байдаг билүү?-Би яасан бэ, ээж ээ?-Чи арслантай гүүрэн дээрээс унаад 7 хоног ухаангүй байлаа. Усуух хув’тай л байж дэ.-Юу гэнээ? Би тэгэд энд бүтэн 7 хоног хэвтсэн хэрэг үү?-Харин тийм . Ээж санаа алдсанаа:-Аз болж чаамиг гүүрний хашлаган уясан хадагнаас орооцолдонунахыг эргүүлийн цагдаа холоос харсан байна лээ.Хамайг олон хоног нойргүй сахисан хаматнууд маань тайвширан гэргэр рүүгээ явцгаав. Дараахан нь Ганаa маань авгайгаа дагуулчихсанирж, хэргийн эздийн ёсоор нууцxан нүд эрмэн, хоёр гараа атганөргөж үзүүлэв. Бодвол намайг Эр хүн гэж байгаа бололтойБие нэлээс хөнгөрчээ. Миний дүү Ариунаа, Золоо хоёр надтайүлдмэгч элдвийг шалгааж гарах нь тэр.-Ах аа, та юун цэнхэр хувцастай хүүхэн энэ тэр гээд байсан бэ? Тэр
  • 27. гүүрнээс унадгийнхаа урьд шөнө бас тийм юм үглээд л гэртээ шөнөухаангүй ирсэн шдээ. Энэн л нэг л учиртай хэмээн асуух аж.-Согтуугийнх юм уу, аль эсвэл би солиорч байгаа юм уу? Арслантайгүүрэн дээр яг шөнө дунд цэнхэр даашинзтай . . нэг хий үзэгдэлхарсан. Яг сүнс л тийм байдаг байх. За та хоёр хүнд хэлвээ. Бигэдэг хүн насны онигоонд орно шүү гэж би гуйлаа. Түрүүнээс хойшдуугүй суусан Золоо сая ам нээж:-Ямар сонин юм бэ? Тэр чинь 8-сарын 3, 4-ны шөнө биздээ. Би ч бастийм цэнхэр хувцастай хүүхэн зүүдэлж хар дарсан. Тэгсэн чиньөглөө нь чамайг осолд ороод ухаан орохгүй байна гэж ээж чиньутсаар хэлсэн. Чамайг ийм олон хоног ухаан орохгүй болохоор биаргаа бараад эмнэлэт хэвтэхдээ өмсч байсан хувцасыг чин’ өчигдөругааж арцаар ариулж үзлээ. Тэгсэн чинь чиний өмдний товчноосорооцолдсон хуучин цэнхэр хадагны тасархай үлдчихэж. Өнө өгл өөби тэр хадгийг аваад шатаачихсан ю. Тэгэд л чи ухаан орчихлоо.Хачин юм даа гэлээ.Ийм л сонин явдал надтай тохиолдсон юм. Сүүлд нь сонссоноорбол Анагаахын дээдийн оютан бүсгүй хайртай хүндээ хаягдчихаадАрслантай гүүрэн дээр машинд дайруулан амиа хорлосон юм гэнэ.Тэгээд яг шөнө дунд тэр бүсгүйн сүнс арслантай гүүрэн дээгүүрзугаалж, ганц нэгээрээ яваа залуучуудыг айлгадаг юм гэсэн явганяриа байдаг юм билээ.Харин миний хувьд эмнэлгээс гараад Золоотойгоо эвлэрснээс хойшдахин уушны газраaр хэсэж ухаан алдтлаа уухаа больсон. Ер нь бич баасан гаригт л ганц груушиг шар айраг уудаг хүн юм чинь. Тэрявдалаас хойш харин арслантай гүүрэн дээгүүр өдөр явахад ч нэгл эвгүй мэдрэмж төрсөөр байдаг юм шүү. Гэвч манай сансартбайдаг болохоор тэрүүгээр явах хэрэг гарад л байх юм. Гэхдээшөнө явах зүрх хүрдэгүи юм аа. Гэнэтийн бэлэг /Б.Шүүдэрцэцэг/Оюyн ээлжээ хүлээлцчихээд өрөөндөө орж халаадаа тайлахдаа лсая ядарсанаа мэдрэв. Ийнхүү халаад, малгайгаа тайлан,чагнуураа хүзүүнээсээ мулталж зогсохдоо жижүүрийн шөнийнхүнд ачаанаас саалж сэтгэл амран гэртээ харьж бушуухан хөөстeйбүлээн усаар дүүргэсэн онготсонд хэвтэхийг мөрөөднө.Анагаахын их сургууль төгсөнгүүт хүүхдийн сэхээний эмчээражиллаж эхэлснээс хойш зургаан жил болчихож. Энэ бүтэн зургаанжилийн зургаан хавар, зургаан зун, зургаан намрын ажилын өдр үүднь хоорoндоо бараг ижилхэн өнөөдрөөс онц ялгаагүй л өнгөрчээ.Тэр цагаан халаад, эмчийн малгайгаа тайлан богинхон өд өн хүрэм,
  • 28. ноосoн малгай өмсчихөөд арван жилийн өмнөх шигээ сургуулийнсурагч охин мэт харагдана. Гэвч энэхүү өндөр турьхан бие, будагшунхгүй цэүэрхэн бор царайтай бүсгүйн сэтгэлд удахгүй айлчланирэх гучин насны тухай бодол гуниг төрүүлэн, хайр амсаагүй зүрхнь үе үехэн ганцаардан гунигладгийг ээжээс нь өөр хэн ч мэдэхгүй.Дандаа л дөч хүртэл халуурч, амьсгаа нь ширүүсчихсэн хатгалгаань хүндэрсэн хүүхдүүд эсвэл хоолой нь боочихоо алдсан балчирамьтадтай өдөр шөнгүй зууралдан эрчимт эмчилгээний өрөө,өвчний түүх овоолстой ширээний хооронд эргэлдсээр орой ньхөлөө даахгүй болтлоо ядарсан амьтан автобусны будал рууалхана. Автобуснаас буугаад яг хоёр зун алхам яваад л орцныхооүүдэнд хүрнэ. Ийнхүү хөл татарсан өвлийн бүрэнхий орой тасхаранхуй орц руу орох мөчид ч юм уу, эсвэл хаврын эхээр хамагамьтан залуус гэгээн Валентины баяр, дараa нь мартын 8 тэмдэглэнзалуус цэцэг, бялуу барин гудамжаар зөрөлдөхөд зүрх сэтгэл ньхэзээ хэзээнээс илүү ганцаардлын хар гунигт автдаг юм.Тэр орой болсон хойно хариад ээжийнхээ аягалж өгсөн хоолныамтыг нь ч мэдэхгүй идчихээд хуучин буйдан дээрээ хэвтээд өгнө.Тэгээд л солонгос кино үзэх дуртай ээжтэйгээ суваг булаалдан орос,монголын бүх тү-ийн мэдээ үзсээр нэг л мэдэхэд бүхлээрээ тагунтчихсан байдаг билээ. Ийм л тогтсон хэмнэлтэй тогтоол устцөөрөм мэт нэг хэвийн амьдралдаа тэр хэдийн дасчээ. Бодоодбайхад ийнхүү орой гэртээ хариад бэлэн хоол идчихээд нөхөр,хүүхэд гэх эзэгтэй хүний ажил гэж үгүй, зурагтын өмнөх буйдансахисаар унтчихдагаа бодохоор өөрийгөө эмэгтэй хүн гэхэдэргэлзмээр. заримдаа интэрнэт кафед очиж гадаадад гарчихсанганц нэг найздаа и-меил бичнэ. Ингэж яваад санаандгүйтохиолдлоор интэрнэтийн секс сонирхон донтчихоо дөхсөн чудаатай. Хүүхдийн сэхээний эмч бүсгүйн энэ мэт нуучанамьдралыг өуөрөөс нь хэн ч үл мэднэ.Түүнийг эмнэлгийн хаалгаар гарч ирэхэд жижигхэн ширхэгтэй цасхялмаалж байлаа. байшин дотроос гарч ирсэн бүсгүй шинэхэнцасны гялбаанд нүдээ анивчин хэсэг зогслоо. Тийнх үү ер бусынцагаахан шинэ цасны өнгөнд нүд гялбан, өглөөний хүйтэн хавартхацар, хамар нь чаcxийтэл даарахад сэтгэл нь нэг л сэргээд ирэв.Алгаа тосоход нь бээлий дээр нь буух цасан ширхэгүүдийн гоёмсогталстууд шинэ жилийн үдшийг санагдуулчихлаа. Аавынхаа амьдадтэр 20 хүрэн хүртлээ шинэ оны өглөө гацууртаа хүслээ шивнэдэг,санаa дагаад ч тэр юм уу гацуурт шивнэсэн хүсэл нь биелчихээдбайдаг сан. Гацуурт шивнэсаэн хамгийн том хүсэл нь Анагаахын ихсургуульд тэнцэхсэн гэсэн мөрөөдөл нь байлаа. Тэр нь ч санаснаарболжэлсэлтийн шалгалтаа торолгүй давж аав ээж хоёроо хачин их
  • 29. баярлуулж билээ. Даанч дараa жил нь аавыгаа алдаж, бас анхныхайртдаа хаягдсан. Түүнээс хойш бүсгүй гацуур чимэхээ ч больж,гэрэл чимэглэл юутай хээтэй нь ахынхаа хүүд өгчихсөн билээ.Ийнхүү аавынхаа үхлээс хойш бүсгүй ямар ч гайхамшигт итгэхээболин, анатомын зузаан зузаан сурах бичгүүдэд дарагдан, химийнхүнд туршилтууд, жил бүрийн дадлагын ажил ээлжилсээр эцэст ньхүүхдийн сэхээн амьдруулах тасаг амьдралынх сүүлчийн зогсоолболсон мэт санагдана.Гэвч зөрүүд зүрх нь дотроо ид шидийн гайхамшигт итгэхтомоогүйхэн итгэлээ орхихыг хүсэхгүй л байж. Бүсгүй энэ жилнийслэлийн залуучуудын шинэ жилин үдшлэгт урилгаар оролцохдоотанхимын өндөр таазанд тулам сүрлэг гануурт сэмхэн хүслээшивнэжэ. Богд уулнаас авчирсан, ойн гайхам тансаг үнэранхилуулсан тэр амьд ногоон гацуурт л түүний хүслийг биелүүлэхшид байх юм шиг этгээд бодол тэрхэн агшинд төрсөн ажгуу. гэрэлгэгээ, дуу хур, хөл хөөр бялхан, ганган даашинзуудад нүд гялбасаншинэ жилийн цэнгүүнд ирсэн хэнд ч анзаарагдамгүй нэгэндаруухан бүсгүй тэгж гэнэн загнасныг тэр их хөгжөөн цэнгээн дундажигласэн хүн нэг ч үгүй.Харин маргааш өглөө нь сэрэхдээ Оюyн гацуурт хүслээ шивнэнхүүхэд шиг хөгтэй зан гаргасандаа туйлын их ичихийн хамт сэтгэлднь горьдлогын оч ассаар буйг мэдэрсэн сэн. Тэр нь ямар х үсэлбайсан гээч. Энгийнээс энгийн, ердөө л ажлаасаа оройтоод харихадтосох хүнтэй болгож өгөөч гэсэн үгийг гацуурт шивнэсэн юм. Тэрөнөөдрийх шиг ээлжнээс буусан өглөө гэрийнхээ дэргэд байдагшуудангийн сарбараар орж хэвлэлээ авдаг заншилтай. Бусад өдөрээж нь авчихсан байдаг юм. Шинэ цасны чийг хаврын анхныбороогоор зөгнөн сэтгэл сэргээсэн энэ өглөө алхаад л баймаар.Гэхдээ тэр цасан дээр үлдэж буй мөрөө харах тун дургүй. Нуруулагтөрcнийх нь сүүдэртэй тал болсон том хөлөндөө ясны дургүйгээстэр билээ.Оюyн шуудангийн хайрцгаа нээж өөрийнхээ байнга захиалдаг өдөртутмын сонингийн шинэ дугаар, бас нэг шингэн савангийнсурталчилгааны хуудас хийсэн байсныг аваад эргэтэл нэгэн бяцханягаан дугтуй унаад ирэв. Ийш тийш хулмалзан харвал шуудангийнсалбарын 2 хүүхэн ном уншаад анзаарсан шинжгүйд олзуурханбушуухан тонгойж тэр дугтуйг шүүрэн аваад хар хурдаарааа гарав.Оюун урьд нь хэзээ ч хэнэс ч шуудангаар захиа авх үзээгүй тул энэнь түүнд ёстой л гэнэтийн бэлэг байлаа. Түүний хувьд бүх ламьдрал нь ямар ч онцгой сонин юмгүй, алганы хээ мэт товтодорхой зурагдчихсан зургийн дагуу өнгөрч байгаад дасч, энэ лэгэлхэн хувь заяатайгаа эвлэрсэн хүн . Анагаахад эlcч, дараа нь эмчболоод, хүн гэдэг амьтан энэхэн богинхон насандаа элдэв өвчнөөр
  • 30. өвчлөн, амьдралын аар саар зовлон үзэж явсаар нэг л өд өрүхэлтэй тулгардаг нүцгэн үнэнд дассан хэрсүү ухаан нь элдэвянзын гэнэтийн бэлэг хүлээдэг ч үгүй билээ.Оюун тэр ягаан дугтуйнд тэсрэх бөмбөг байгаa мэт цүнхнээсээгаргаж ч үзсэнгүй явсаар гэртээ ирлээ. Ашгүй ээж нь эзг үй байв.Харсаар байтал ингэж догдолж, хөлрөөд хөгийн царайлчихсаных ньучрыг ээж нь асууж л таараа. Гэтэл өөртөө тохиолдсон ямар чявдлыг ярихыг хүээсгүй л бол хэнд ч дэлгээд байх дургүй гөж үүнзантай Оюун ээжийнхээ тийн элдвээр шалгаадгийг сүүлийн үедтэсвэрлэшгүй ихээр төвөгшөөх болжээ.Бүсгүй гутлаа ч тайлалгүй гал тогооны өрөөндөө орж сууж аваадөнөө ягаан дугтуйг гарган задаллаа. Гэгээн Валентины өдөртзориулсан *Учраагүй хосуудын баяр*-ын урилга байв. Хэнээ ирснийгнь мэдэх гэж эргүүлэн тойруулан үзээд үзээд юу ч олсонгүй. Зүрхнь түг түг цохилон энэ учир битүүлэг тоглоомын эзнийг олох гэжхувцастайгаа цаг шахуу сугаад тоймтой юм толгойд нь оржирсэнгүйд гуталаа солихоор босов. Хоёрхон эмэгтэй хүн амьдардаг.ямагт цэвэр цэмцгэр байдаг энэ айлын гал тогооны өрөөнийэлэгдсэн хулдан дээр түүний үзэн яддаг өнөөх том хөлийн мөрбөөн шавхай тарчихсаныг сая л анзаарав. Ээж нь ахных ньхүүхдийг харахаар явсан бололтой. Тэр халаадаа өмсөхөөрөрөөндөө орж ханан дахь хуанлигаа хараад л *Өнөөдөр чинь гэгээнВалентины өдөр юм бна шдээ* хэмээн дуу алдав. Тэгээд ээжиинхээбэлдэж тавьсан хоoлыг халаан дурамжхан савхдаж суухдаа урилгаявуулсан хэргийн эзнийг олоx оролдлого дахин эхлэв. Арван жилийннайзууд нь гэвэл ихэнх нь нөхөрт гарч эзэгтэй болоод олдохообольсон . Харин Оюуныг хиймэл давхраа хийлгэж, хамрааөндөрсгөөд нөхрийн эрэлд идэвхтэй гарахыг ятгадаг багын найзгалзуу Заяа байх болох л юм. Гэтэл тэр чинь хэд хоногийн өмнөдэлгүртээ бараа татахаар Бээжин явсан байдаг.. Анагаахын дээдийнганц найз нь өөрөөс нь ч дуу муутай бүлтгэр Одноо төрөларилжаагүй л бол толгойд нь ийм бодол орж ирэх ч үгүй. Ер нь хэнявуулсан байлаa ч би л очихгүй бол боллоо биш ү? гэж тэр эцэст ньдүгнэлээ. Тэгээд гэнэт толинд хармаар санагдангуут хоолоо ширэндээр орхичихоод цүнхнээсээ энгэсгээ гарган тольдож гарав.Шингэхэн тайрмал үс, давхраагүу боловч урт сормуустай тас харнүд, намхан хамар, цэвэрхэн арьстай боровтор царай, нимгэн ч бишзузаан ч биш уруултай байдаг л нэг хүүхний царай өөдөөс ньширтэнэ. БИе хаа ямар билээ. Тэр өөрийгөө гадны хүн шиг лшинжив. Хөх гэж гайхуулах юм алга, бие туранхай , хөл ч яaхавмаажиг төрчихөөгүй нь яамай, ганц авах юм нь аюулын өндөрнуруутай юм гээч. Жижүүрээс буугаад усанд орчихоод нам унтдагнь ч яалаа. сэтгэл нь дэнслэн хийх барих юмаа олж ядсаар их үд
  • 31. хүргэчихэв. Тэр үдэшлэгт очих уу, байх уу? гэсэн ганц асуулt лтархинд эргэлдсээр гиюүрч сууснаа гар утсанд мессеж ирэх дохиондбондcxийтэл цочоод сая бодох, хийх юмтай болсондоо сэтгэл нь түрч гэсэн сэргээд утсаа авлаа. Өчигдөр шөнө хоолой боочих шахажирсэн хүүхдийн тухай заавал мэдэгдээрэй гэж гуйсных нь дагууөнөөдөр ээлжинд гарсан Нараа эмчээс "Huuhed oүoo baina sanaazoүoltgui shuu" гэсэн мессеж ирсэн байлаа.Энэ мессежинд сэтгэл нь тайвширран *Ашгүй дээ* хэмээн бодож,тэр хүүхдийн ээж 18-аас хэтрээгүй болов уу гэмээр жижигхэнохиныг яажшуу ээж шиг ээж болно доо гэж өрөвдөж байснаа санав.Tэгээд сэтгэлийн тайван байдлаа олж авах санаaтай завтай цагтаауншдаг Здоровье сэтгүүл гарган хүүхдийн амьсгалын замын өвчнийтухай өгүүллээс хэдэн хуудас уншаад юу ч ойлгосонгүй буцаагаадширээн дээр тавьчихлаа. Зурагт асаавал сумо гарч байв.Унтраачихаад цаг харвал гурав өнгөрч байлаа. Гэтэл үдэшлэг 7 цагтэхэлнэ. Тэр усанд орохоор шийдэмгий гэгч нь бослоо. Урьдынхшигээ хөөстэй онгоцонд тухалсан ч үгүй. Хам хүм шүршүүрторчихоод өрөөндөө орж хувцасны шүүгээгээ онгичиж гарахдаа чүдэшлэгт очих гэд байгаагааа өөртөө зөвшөөрч чадахгүй л байлаа.Цалин багатай эмч бүсгүйн хувцасны шүүгээ яаж дүүрэн байхбилээ. Хааяа хурал муралд очихдоо өмсдөг жижүүрийн ганц цагаанхослолоо хэтэрхий албархуу гээд хажуу тийш нь түлхчихлэээ. Айлмайлд очих, хоол зоoгонд орвол нүүр тахалдаг цэнхэр ноолууранцамц нь хөгшин стильтэй санагдах тул мөн л цааш нь тавиад өөраятайхан хувцасны эрэлд гарлаа. Тэгээд яахав, торгон дээлнээс өөрюу ч алга. Гэтэл энэ чин ямар цагаан сар биш дээ. Тэгтэл .. аз болжшинэ жилээр өмсөх гэж бэргэн эгчэс гуйж авад буцааж өгөөгүйбайсан богинхон хар даашинз гараад ирэв. ийм гоёлтойВалентиндаж болноо. Таван цаг болох нь ээжийхээ сувдан хослолыгавч зүүгээд үсээ гөлчийлгэн янзалж, нүүрээ хичээнгүйлэн будаж,хацараа ягаанаар өнгөллөө. Эцэст нь өвлийн эхээр гутлын дэлгүүртхямдрал зарлахад авч хадагласан урт түрийтэй, өндөр өсгийтэйитали хар гутлаа өмсөөд хонгилд байх босоо толинд харлаа.Энэчинь хэн бэ? Хувцас бурхaн бие чөтгөр гэж хичнээн үнэн үг вэ?Өнөө өглөө ээлжнээс бууж ирсэн, хувцас муутай, нүд нь сэлхэрсэн,хэний ч нүдэнд тусах юмгүй гонзгор туранхай эмч хүүхэн мөн үү?Танигдахын араггүй аятайхан хүүхэн харагдаж байлаа. Тэр өөртөөүнэхэр таалагдаж байнаа. Цаг зургаа болчихож гүйцээ . Үдэшлэгтявахаар шийдэв. Өнөөдөр чинь Валентины өдөр. Тэр яагааддурлалт хосын баяраар гэртээ хөгширч буйгаа батлах мэт ээжтэйгээзурагын суваг булаалцалдан хуучин буйдангаа сахиж хэвтэх ёсотигэж? Өөрийгөө тийнхүү гоё харагдаж байгаад баярласандаа н үүр
  • 32. халуу оргин сэтгэл хөөрнө. Гадуур хувцсаа өмсөөд, сүрчиг цацаад яггарах гэтэл ээж нь ороод ирэв. Охиноо жижүүрээс буугаад унтажбайгаа гэж бодсоор хаалгаа өөрийнхээ түлхүүрээр онгойлгон ороодиртэл ингэж гоёчихоод гарч явааг хараад гайхсандаа элдвийд чшалгаах ч сэхээ ороогүй амаа ч ангайж шахам байхад нь Оюуншурдхийн зөрөөд *Ээж би оройтож магадгүй. Түлхүүрээ авчихсаншүү гэчихээд гарч алга боллоо. Үдэшлэг болох газар гэрээс нь тиймч холгүй ажээ. Бүсгүй такси барих гэснээ болив. урилга явуулсанэзнийг нь ч мэдэхгүй байж ийнхүү Танилцаагүй хосуудын баярт явжбайгааагаа өөрөө хүлээн зөвшөөрч чадаагүй мөртөө сэтгэл зүрхээхорьж дийлэхгүй байгаагаа л тэр мэдэж байв. Ичиж эвгүйрэх сэtгэлнь арилж өгөхгүй аажуухан алхсаар байсан ч яах ихийн зуург үйөнөө газраа ирчихсэн байлаа. Бүсгүй төрж өссөн 40 мянгатынгудамжаараа алхах дуртай . Энд шөнийн хэдэн цагт ч хөл хөд өлгөөнтатардаггүй. Алхам бүрд хоол зоогийн газруyд үсчин, гоо сайханүйлчилгээ, дэлгүүр хоршооны гэрлэн чимэглэлүүд өнгө алаглансэтгэлд хичнээн дулаан байдаг билээ. Цас өглөөнийхөөрөөхялмаасаар байлаа. Хаврын тэргүүн сарын цас гэсэндээ газарунамагцаа л хайлмагтах аж. Хувцсаа өлгүүлчихээд толинд харахаар00-ийн өрөө рүү хам хун оров. Ашгүй дээ тэр тун аятайханхарагдаж байв. "Oдоoны хүүхнүүд сэргэлэн нь дэндэж байнаа,Эрэгтэйчүүдийн 00-оос л залуучууд ангуулчилдаг болжээ" гэхдуунааар харвал өндөр, нам хоёр залуу зогч байв. Оюун хаягийг ньсайн харалгүй эрчүүдийн жорлонд орчихоод тольдож зогссон бaижичсэн , бантсандаа нүүр нь хүрэнтээд явчихсаныг л мэдэрч байв.Юун хосуудын баяр маяр . Түүнээс хойш юу болсныг бүү мэд, нэг лмэдэхэд гэрийнхээ гадаа таксинаас бууж байв. Өнөөх тас харанхуйорц руу гүйхээрээ орж гэрийнхээ үүдэнд ирээд түлхүүрээ гарганхаалгаа онгойлгоод зочны өрөөнийхөө онгорхой хаалгаар гайханхарах ээжтэйгээ ч дуугарсангүй өрөөндөө орж орон дээрээ нүүрээдаран уналаа Ингэх гээд л байсан юм. Учраагүй хосуудын баяр гэнэшүү. Шараа юм. хэмээн үглэсээр хувцсаа тайлаад нүүрийнхээбудгийг ч арилгасангүй. Толинд харахаас ч дургүй нь хүрээдбайв.Тэгээд нойрны эм давхарлан уугаад л орондоо оров. Шөнө хардаран зүүдэлсээр олигтой ч амарч чадсангүй. Өглөө нь ажилдээрээ ирж хүүхдүүдээ үзэж суухдаал сая сэтгэл нь онгойж, урдынамаглан байдалдаа оржээ.Өдөр үдийн цайгаа уухаар өрөө рүүгээорж явтал "Оюун эмчээ үүдэн дээр хүн уулзaя гэнээ" гэсэн хэлирэв. Сэхээнээс тасагт шилших хүүхдийн ар гэрийнхэнээс л биз гэжтоомсоргүйхэн бодсоор очвол өчигдөрийн хоёр залуу зогсож байх ньтэр. Палхийгээд л явчихав. Хүүхдийн ар гэрийнхэн байх гэжтааmагласанда хар хурдаараа алхаж явсан хөл нь өөрийн эрхгүйзогтусчихлаа. гэтэл өчигдөр инээгээд элдвийн юм ярьж доохойлоод
  • 33. байсан нүүрэмгий намхан залуу нь "Хөөе бүсгүй ороолтоо ав.Ороолтоо хаячихаад явчихаар чинь манай найз олоод гэр х үртэлчинь дагаaд, танай гадаa хоносон юм байлгүй. Ажлыг чинь х үртэлмэдээд авчихсан. Ганцаараа авчирч өгхөөсөө ичээд намайгдагуулаад ирлээ. Гэснээ хажуудахдаа нудран Алив чи уузлаач дээхэмээн өчигдөрийнх шигээ доогтой гэгч нь хэлээд тас тас хөхрөв.Нээрээ өчигдөр тэнд цагаан ноолууран ороолтоо хаячихcanaa сая лсанав. Ороолтыг нөгөө өндөр залуу барьчихсан зогcч байв. Ингэжтэр нэгэн ягаан дугтуйн aчаар Оюун хайрттайгаа учирчээ.Ороолтыгнь авчирч өгөх далимаар танилцасан тэр өндөр залууг нь Гандөшгэнэ. Өөртэй нь адилхан эмч мэрэгжилтэй, онцлог нь Америкт мэсзасалчаар ажилладаг, хань ижилгүй хүн байлаa. Амралтаараанутагтаа ирэхэд нь Валентины өдөр таарч найзуудынхаа ятгалгааручраагүй хосуудын баярт ирээд Оюунтай 00-ын өрөөнд таарч анхныхарцаар дурлачихсан нь тэр. Харин Оюун хурим хийсэн хойноо ч тэрурилга явуулсан эзнийг мэдэж чадаагүй бөгөөд гацуурт хүслээшивнэсэн нь биелчихсэнд дотроо итгэсээр явдаг юм. Ямар ч гэсэнилгээсэн эзэн нь үл мэдэгдэх тэр бяцхан ягаaн дугтуй түүнийгхайрттай нь учруулсан хамгийн том гэнэтийн бэлэг байсан юм.Үүнээс хойш бүсгүй гэнэтийн бэлэгт дуртай болж, элдэв ер бусынюманд тоомсоргүй хандахаа больжээ. Нээрээ амьдрал юутай баянбилээ.Б.Шүүдэрцэцэг Муу охин /Б.Шүүдэрцэцэг/Би ажилаа тарж ирээд хоол хийж эхэлтэл манай сонгинодуусчиxжээ. Хөршийнхөөсөө л гуйхаас араггүй. Намайг Цэндмаагуйнд ороход дээд сургуульд сурдаг бага охин нь чихээ таглан номуншиж, ээж нь юм индүүдэж байв. Хоёр тэрcxэн хүүтэй манайх гэжайлд зурагттай зэрэгцэн хүүхдийн дуу хадан чих дөжрөм чимээтэйбайдгийн дэргэд эднийх номын сан шиг л нам гүм байх нь аятайхан.Тэгээд ч шүүгээ дүүрэн номтойг яана.Намайг оронгуут гэрийн эзэгтэй хийж байсан юмаа орхин босч*Суугаач, миний дүү. Аяга цай уу, чихэр ид* хэмээн сайхан загнаж,гал тогоoны өрөөнөөсөө хоёр том сонгино авчирч өгөв. Тэднийд сужэнэ аятайхан зантай авгайтай ганц хоёр үг солин саатмаар байвчгал дээр хоол тавичихсан, бас хооур дайсан-даа санаа зовохзэрэгцээд дараа л нэг тухтай айлчлах ам өгч яаран гарч билээ.Манайх хотын захын хуучин байшинд амьдрах болсноор нэлээдхэдэн сар өнгөрчээ. Хотын төвд тохитой угсармал байранд аmьдaрч
  • 34. дассан надад энд нүүж ирcэн эхний сар үнэхээр хэцүү байж билээ.Шавар шохой нь холтоpч унаад , гаднаас нь харахад хүчтэй үлээхэднурчихмаар харагдах энэ навсархай байшинг эргэн тойрныхон нь*бранк байшин* гэж нэрлэнэ. Галладаг зуухтай, хонгилынхоо мухартхориод айл дундаа 1 жорлон, хүйтэн усны ганц цорготой, чийгханхалсан ийм оромжинд амьдрана гэдэг өнгөрсөн зуунд ирчихсэнмэт цухал төрүүлдэг юм. Энд амьдардаг хүмүүс гэж хятадыноёдлын үйлдвэрийн оёдолчин, захын жижиг наймаачин, тэтгэврийнхөгшчүүд, ажилгүйчүүд гээд дандаа ядарсан эмзэг давхаргынхан.Манай хажуугийн хоёр өрөөнд суудаг Цэндмаа гуйгаас бусадхөршүүдтэйгээ би нэг л дотносч чадахгүй байлаа.Нөхөр маань Солонгост ажил хийж амьдралаа дээшлүүлэхээрявахдаа байраа барьцаалан зээл авснаас л бүх юм эхэлсэн. Очоодл ганц хоёрхон сарын дотор зээлээ төлчихнөгээд явсан хүн чинажил олдохгүй байна хэмээн хэдэн сарыг өнгөрөөгөөд, дараа ньбөөр өвдлөө гэж хэвтээд ард үлдсэн бид гуравт мөнгө төгрөггавитай явулж чадсангүй жил тойрчихсон юм. Ингээд өндөр хүүтэйзээлээс гарахын тулд байраа зарж энд нүүж ирсэн. Амьдрaлаадээшлүүлэх гэсэн биш нэг шатаар доошлуулан хотын захын энэхуучин байшингийн хоёр өрөөн оромжинд амьдрах болсон нь энэ.Манай хөршүүдээс хамгийн аятайхан айл нь Цэндмаа авгайнхсанагдана. Дээд сургуульд туслах багшаар ажилдаг энэ авгай томболсон хоёр охинтой . харин нөхөр нь яасныг б үү мэд. Нас барсанюм уу гэтэл гэрт нь зул, зураг хөрөг алга, өөрөө ч тэр тухай үлярина. Намайг заримдаа элдэвт бухимдахад тайвшируулан *Зүгээрээ миний дүү. Чам шиг боловсоролтой хүн юу алзахав. Эрүүлсаруул байхад нэг л өдөр амьдрал сайхан болоод ирнэ* хэмээннамуухан дуугаар ярина.Нээрээ л амьдрал сайхан болох байлгүй гэсэн горьдлого л намайгзоригжуулдаг байлаа.Түүнээс биш хoтын захаас хар эрт хоёр хүүгээ хөтлөн автобусандсуун хотын төвд цэцэрлэгт нь өгөөд ажилдаа хожигдолгүй очих гэждахин нэг автобусанд сууна. Тэгэд ажилын өдөр дөнгөж эхэлжбайхад л би хэдийнэ сульдаж гүйцсэн амьтан есөн цагтайуралдсаар амьгаадан очно. Орой нь хүүхдээ цэцэрлэгээс заавалоройтож аваад манаач өвгөнд нь загнуулна. Тэгээд дэлгүүрээр оржхүнсээ цуглуулаад тор дүүрэн юмтай , хоёр хүүгээ хөтлөнавтобусанд чихэлдсээр ертөнцийн мухарт байх хуучин байшиндаaирэхэд хамар сэтлэм хахуун үнэрт чийг ханхлан угтана. Тавтай,гуравтай хоёр байндийн тоглох, хашгиралдах чимээнд хоол хийсээроорой болгоно. Үүнийг над шиг дөнгөж 27- той бүсгүйн амьдралгэхэд хэцүү.
  • 35. Гэвч хүн зовлонд дасдаг юм болохоор амьдраад л байлаа. Энднүүж ирээд хагас жил боллоо. Хвара ирэхэд хүний сэтгэл бага чгэсэн тэнидэг бол энд нэг л бишээ. Манай энд явган хүний чмашины ч зам үгүй тул цас хайлмагц швар шавхайд нь гуталынөсгий шигдэн нэгшмэл муухай үнэр ханхална. Байшингаас гараад лсуух ганц модон сандал ч үгүй тул хоёр хүүд минь тоглох битгийхэл хөөцөлдөөд гүйлдэх тохмын чинээ ч тэгш тралбай үгүй ньбухимдал төрүүлнэ. Ур;дын адил Цэндмаа эгчтэй хааяа хууч хөөрчбухимдлаа тайлдаг хэвэрээ. Хараад байтал тэдний том охин ньшөнө их оройтож ирээд бөгөөд ээж дүү хоёртойгоо заримдаанэлээд ширүүн харилцах нь нимгэн хананы цаанааас дуулдана. Ернь тэднийх анх танилцахад надад санагдсан шигээ тийм ч амаглантайван айл биш гэдэг нь мэдэгдэж эхэллээ. Нэг орой хоёр хүүгээунтуулчихаад ном уншиж хэвттэл гадаа эрэгтэй эмэгтэй хоёр хүнхэрээлдэж гарлаа. Цонхоор шагайвал Цэндмаа эгчийн том охинжийпнээс түлхэгдэн буусаад . . . F*ck Үou Муу гичийний хүү . .гэхчлэн чанга чанга хараасаар ортсрууга орж хаалга ташийлгэх ньдуулдав.Өндөр нуруу, урт хөлтэй, сүмбэ шиг л гоолигхон биетэй, задгайхүрэн үс намируулсан тэр охин хааяа тааралдахаараа гунигланг үйхарцтай гоё нүдээрээ инээмсэглэн мэндлээд л зөрдөгсөн. Уг ньхарах бүрд нүд баясгам сайхан бүсгүй. Бодоод байхад ээж нь багаохин Сарангаа л анагаахад сурдаг гэж ярихаас биш Нарангийнхаатухай барагтай бол ам нээдэггүй нь ямар учиртайг одооо л гадарлажэхэллээ. Харамсалтай юм. Тийм сайхан ээжийн ийм сайхан охинингэж явах гэж дээ. Би санаа алдаад гэрлээ унтраалаа.Хэд хоногийн дараа бас л гадаа бөөн дуу шуу болж, манайбайрныхан тэр аяараа л сэрцгээсэн биз. Цонхоор харвал Нарангхоёр залуу татаж чангаан баахан хэл ам болж байгаад нам болжмашиндаа суун одоцгоов. Цаг шөнийн 00 өнгөрч байлаа. Энэ удаахэрүүл гэрт үргэлжлэв. Ээж нь бодвол улс амьтнаас зовоход яадагюм гэсэн бололтой. нарангийн дуу хадаад явчихлаа- Та нарын сайн сайхан нэр төрийг би бузарлаад байна уу? Аргагг үйээ, та хоёр чин над шиг бузар амьтад биш, ичихээс яахав. Хоёуулааэрдэм номын мөр хөөсөн , ёс суртхуун ярьсан хүнд яавал сайнсайхан харагдах вэ гэж ядсан улсууд . Тэхдээ миний авчирсан бузармөнгөөр амьдардагтаа ичихгүй ээ. . Би энэ өмхий нүхнээс чиньяваад өгч чаднаа. Тэхдээ би муу ч гэсэн , муухай ч гэсэн та хоёрыг70 мянган төгрөгөөр яаж амьдрах юм бэ? гэж өрөвдөх сэтгэл нададбайдаг юм. Ээжээ, тра намайг энэ хажуугийн хүхэнд юу гэж ярьсанбэ? Яaчихсан хүүхэд ийм байдаг юм. Сайн сайхан хүн болгох гэжяаж ч улайгаад дилэхгүй юм гээд л бөөн зовлон тоочсон уу? Эсвэл
  • 36. өөрийнхээ ярьдагаар боловсролтой сайхан хүний дүр үзүүлэх гэжядаад байна уу? Алив, Сараа босоод ир. Би чиний төлбөрийгтөлдөггүй юу. Чи амьдралын ухаан суухгүй бол анагаахын дээдтөгсөөд эмчийн диплом аваад л сайхан амьдарна гэвэл гонж. мэдэвүү? гэхчлэн баахан агсам тавьж байгаад чимээгүй боллооМаргааш ажил тарсны дараа Цэндмээ эгч тавагатай хуушуурбарьсаар манайд гэмшингүй царайлан орж ирлээ. Тэгээд минийхийж өгсөн цайг оочлон санаа алдаж:-Өчгигдөр манай том охин хашигчаад та нарыг унтуулсангүй юу?Эгч нь уучлал гуйх гэж явна. Хүүхдийн биеийг нь төрүүлхээсухааныг төрүүлэхгүй юм даа Уг нь энэ жил их сургууль төгч байхёстой хүүхэд . Сургуулиа хаячихаад замаа алдаж байна. Багадаасайн л охин байсан. Эгч нь энэ хүүхдийг эрдэм номтой сайн хүнболгох гээд дийлсэнгүй хэмээн зовлон ярилаа. Надтай л адилхан эххүн муу үрээ хүүхдээдээ болж энэлж зовж яваад нь би өрөвдөжбайсан ч хэлэх юм олдохгүй сонсож л суулаа. Ер нь би хүндэлдэвийг зөвлөж цэцэрхээд байх дургүй хүн л дээ. Hөгөө талаарохинд нь бүх буруу өгч болохгүй мэт санагдаад байсан юм. Тэгээд чхүнийг зовлонгоо ярихад нь дуугүй л сонсох шиг их дэмжлэгбайддаггүйг би мэднэ. Тэр манайд нэлээн удаан сууж хоёр хүүгмаань өхөөрдөж багаад овоо тайвшираад гарлаа.Зуны эхэр нэг орой бага хүү маань гэнэт хүчтэй халуурансандаргав, Түргэн дуудаж үзүүлээд эм тариа авах хэрэгтэй байлаа.Ийм үед л би тэсвэрлэшгүй их ганцаарддаг байв. Энэ байрныхнаасхамгийн дотно ганц хөршинхөөсөө л тусламж гуйхаар орлоо.Цэндмаа эгч гэртээ байсангүй. Элсэлтийн шалгалтын комиссторчихсон гэртээ бараг ирэхгүй байгаа гэж бага охин нь хэллээ.Хүүхдийн эмэнд яваад өгөөч гэж би түүнээс bи гуйлаа. Сараамаргааш шалгалттай болохоор одоо интернетэд суух гэж байна,завтай бол яваад л өгмөөр байна хэмээн эвтэйхэн татгалзав. Намайггэр рүүгээ орох гэтэл Наран орж яваад тааралдлаа. Мэндлээдзөрөх гэснээ:-Миний дүү хоёр хүүг минь харж байггүй юу. Бага нь халуураад эмтариа авчрах хэрэгтэй байна гэхэд тэр нүүр рүүгээ орж ирсэн үсээхумин арагш шидээд:-тэгэлгүй яхав, ХРайн та хүхдүүдтэйгээ үлдсэн нь дээр байх. Бихувцсаа сольчихоод очъё гэж уриалгахан хэлэхэд нь сэтгэламcxийгээд ирлээ. Хэдхэн хормын дараа Наран өндөр өсгийтэйгутал, бариу дэгжин хувцасаа солиж пүүз, жийнсэн хүрэмтэй оржирээд эмийн жор, мөнгө аваад яаран гарлаа. Тэр эмийн сангаасирээд ч гэртээ орсонгүй, том хүүг хооллон унтуулах зэргээр үр
  • 37. цайтал хамт хань болсонд би яаж талархахаа мэдэхг үй баярлажбилээ.Хоёр хүүг унтсан хойно тэр надтай хамт цайлж суухдаа минийнүдрүү эгцлэн ширтэж:Эртүүд би агсам тайвиад та нарыг унтуулаагүй бол уучлаарай. Бибуруу замаар буда тэж яваа хүн гэдгээ мэднээ. Гэхдээ . . гээд санааалдсанаа үсэ чихнийхээ араар хавчуҮлаад санаа алдаж:-ээж намайг муу охин л гэдэг юм. Би 2-р курсд ортлоо сайн х үн байхгэж хичээсээн. Үнэхээр их хичээсэн. Би оюутны илтгэлийнуралдаануудад дандсаа шалгарч байсан. Бүх шалгалтуудаа дандааонц өгч байсан. Ээж намайг эрдэн монтой л хүн болох юм болсайхан амьдарна гэж сургадаг абилаа. Өөрөө ч дээд сургуульднасаараа туслах багш хийж байгаагаараа бахархдаг юм. Гэхдээбидэн шиг ядуу хүмүүст эрдэм ном сурснаар аз жаргал ирнэ гэжүү? Энэ чинь надад бараг доромжлол юм шиг санагддаг юм. Би улстөр судлаачийн ангид сурч байсан болохоор философи нэлээдсонирходог. . . А бодомж А баримттайгаа дүйж байвал үнэн. . гэдэгбиздээ? гэснээ яриагаа таслан надруу харж:-МИний яриа танд яршигтай санагдагүй биздээ гэхэд нь би:-Үгүи ээ, яaлаа гэж. Маргааш тэгэд ч амралтын өдөр юм чинь. бихааяа ч гэсэн ингэж ярилцаж суух дуртай гэхэд тэр инээж:-Тан шиг ийм сайхан сонсогчтой бол яриад л бaимаар санагддаг юм.Би юу гэж ярьж байлаа. Аа, тийм . тэгэхээр. . Наран их эрдэмтэй х үнболбол сайхан амьдарна. . гэдгийг А бодомж гэж бодъё. гэтэл би ихсургуулийг улстөр судлаачаар төгсөөд юу хийх вэ? Намайг заавалмагистр төсгч байж багшилхыг зөвшөөрнө гэсэн. . . . Тэр их мөнгөнадад байхгүи. Тэгээд ч багшлаад сайндаа л ээжээс илүү цалинавах биздээ. За тэгвэл ямар нэгэн намын аппаратад ажилд оръёгэтэл цалин багатай, тэгээд шалиг дарга нарын зугаа гаргагч л болохюм байна лээ. Энэ тэгээд сайхан амьдрал мөн үү? тэгэхээр Абодомж А баримтаар батлагдахгүй нь. Ингээд би сургуулиахаячихсан. Тэгээд ч намайг 3-р курсэд ороход Сараа бас 10-аатөгссөн. Хоёр оюутан охин ээжийн 70 мянган төгрөгийн цалингаархооллож, хувцаслаж, унаанд сууж, ном дэвтрээ авч эрдмийн оройдхүрнэ гэдэг жинхэнэ үл гүйцэлдэх мөрөөдөл байсан. Энийг ээжмэдсээр байсан мөртлөө л эрдэм сур, эрдэм сур гэнэ. Өөрөө тэрсайхан сургууль дээрээ ямар байдалтай ажилдаг гээч. Г үзээлж,хамар нь улайчихсан, хоцрогдсон хэдэн бэртэгчин өвгөн багш нарыгтэр доктор, энэ пропессороо гэд л долигноод цайг нь зөөж, архийг ньхундаглаад л лекцийг нь хуулж өгөөд л яг л шивэгчин шиг. Тэгээдтүүнийгээ мэдэхгүй, эрдэм номтой боловсролтой хүмүүстэйажиллах сайхан гэж ярина. Ой гутмаар. Та манай аавыг хаанабайдаг бол гэж гайхдаг л биз тиймүү? Тэр чинь Сарааг төр өхөд х үү
  • 38. биш гэж голоод бид 3-ыг хаяад явчихсан юм. Ээж маань амьдралынямарч ухаангүй хүн. Тэгэхэд л бүсээ чангалаад амьдралаа өөдтатах,сургуулиас өөр газарт ажиллах боломж хайх байсан юм.Ядахдаа л Сараа бид хоёрт ажил сургаагүй. Ном унш унш л гэнэ. Бисургуулйа хаячихаад солонгос айлд гэрийн үйлчлэгч хиж байхдаахоол хийж , талх барьж, кимчи хүртэл дарж сурсан. Тэр айлынхныгбуцсаны дараа нэг бааранд стриптиз үзүлдэг болсон. Цалингийнхнь ахиуг бодоод л тэр. Тэгээд нуух юу байхав, гайгүй хүн мөнгөтэйхүн татаж чангаахаар нь үгүй гэхээ больсон. Шөнө бүхэн хоногоор10. 000 гээд зогч байдаг янхан болоогүй лдээ. Та битгий тэгжбодоорой. Тэгэхдээ ингэж яваадаа би мэдээж их гутардаг. тэглээгээд ч яах юм. ном уншихаас өөр юм мэдэхгүй дүүгээ , сарын цалиннь хоолондоо ч хүрдэггүй шахуу мөртлөө сохроор эрдэм номшүтсэн ээжийгээ яах юм бэ? Яая, гэхэв. Тэр 2 миний муу муухайггайхаад л олж ирсэн мөнгийг минь идэж өмсч байгаа хүмүүс. Энэбайр , энд амьдардаг ядуу хүмүүс, шаваp шавхайтай гудамж, бид 2-ыг хаяж явснаасаа хойш ганц удаа яах байна гэж асуугааг үй эцгээбодохоор ой гутдаг юм. Сараа сайн охин . Тэгээд яаж байна, хажууайлынх нь хүн хүүхэд өвдчихөөд байхад шалгалттай гээд л яваадөгч байгаа юм. Өөрөө эмч болох хүн шдээ. Эмч хүний энэрэнгүйсэтгэлийг тэр номноос олж авах юм уу? Бүү мэд. Төрсөн дүү миньболохоор өрөвдөх юм даа. Миний дүү чинь Дамдинсүрэн гуйанзохиолд гардаг *Гологдсон хүүхэн* байхгүй юу. Бид хоёр чинь орчинүеийн гологдсон хүүхнүүд гээд ширээний тавцанг гараараа үрчибнсуулаа. Надад хэлэх үг олдсонгүй. Худлаа сургаал хэлэлтэй биш.Надад түүний яриа их юм бодогдуулсан юм. Тэр инээмсэглээд:-Сэтгэлээ онгойтол ярих сайхан юмаа. Танд л гэж хэлэхэд энэбайшин тан шиг хүний амьдрах газар биш шүү. Нөхрийнхээявуулсан мөнгийг цуглуулж байгаад эрнэ оромжоос л хурданнүүгээрэй. Энд үлдэх юм бол бидэн шиг шаарлагдсан хүмүүсийннэг болно доо гэчхээд гараад явчихсан юм. Түүнийг муу охин гэжбодож байсандаа би их ичиж билээ.Бага хүүгийн маань Халуун буураад хөлс нь бурзайчихсан хөөрхөнунтаж байлаа. Би оюҮтан байхдаа нэг философийн номноос уншаадодоо ч мартагдаагүй нэгэн үгийг эргэн санав. *Ажил мэрэгжил болмөнгө олдгоороо сайн зүйл, мөнгө нь завь худалдан авчболдогоороо сайн зүйл, завь нь далай тэнгист аялдагаараа сайнзүйл. Тэгвэл аялал юунд сайн зүйл вэ? Эрүүл мэндэд сайн зүйл.Тэгвэл эрүүл мэнд юунд сайн бэ? Эрүүл биетэй байх нь хүнд өөртнь сайн. Тэгэхээр зарим зүйлийн хувьд сайн гэгдэх нь өөрийн тусынтулд л байдаг* гэсэн үг яагаад ч юм санаанд орж ирээд удтал нойрхулжин хэвтэж билээ.
  • 39. Б. Шүүдэрцэцэг 2005 он Удвал /Б. Шүүдэрцэцэг/Баттулга онгоц газардахын өмнөх эвгүй чичэргээн дундсэрлээ.Бээжингийн утаат саарал тэнгэр бүүдийн онгоцны өчүүхэндугираг цонхоор буултын зурвас жирэлзээд ирэв.Гүйцээ. Толгойноосоо хүнд нойрыг сэргсэрэн хаяж Bашингтоноостээж ирсэн салалтын гунигийг хамтад нь ор тас мартъяХүмүүс онгоц саадгүй газардсанд баярлан алга ташицгаана. Түүндачаа тээш гэх юм байхгүй шахам. Ердөө л ганц хар цүнхээ барьсааронгоцноос буух нь аятахан юм шиг .Далай гаталсан урт аянаасдөнгөж буусан аварга том Boing-ийг буудалтай холбосон нарийнханхүзүүвчээс гаран гарталаа тэр Сайхнаагийн тухай огт бодохгүйбайх оролдлого хийв. Оролдлого ч гэждээ :нэгл мэдэхэд *Бид хоёртэвлэрэх найдлага гэж байхгүй шүү* гэж хашгирах мөртөө нулимс,горьдлого хоёроор дүүрэн байсан жижхэн хоёр нүд нь аягаадүүрчихээд асгаран алдаад буй нулимсаа барих гэж хичээсэндээхөхөртөл зуучихсан байсан нь одоо үл мартагдах амтат зузаануруул, анх нүдийг булааж асан ч одоо түүнд улиг домог болжгүйцсэн гоолиг сайхан бие галбир нь, чичирхийлсэн мөр нь .. Заболъё болъё.Манай баатар тэр хүүхнийг гэж өдрийн бодол шөнийн зүүд болжявснаа үл санана. Танилцсан түүх нь ч товчхон. Едөө л Bашигтоныметронд санамсаргүй танилцаад л тэр оройдоо орондоо орчихсонхоёр.Гэсэн ч Сайхнаатай холбоотой дурсамж дүүрэн дөрвөн жилийгсэтгэлээсээ баллуурдаж хаях тийм ч амаргүй чинээ санасанг үй.Хүүхнүүд гэж хачин амьтад юм. Тиймээ, тэр Сайхнааг хуурсан ньүнэн. хуyрах ч юу байх вэ дээ. Түүнээс салаад Монголд ирэнгүүтээшинэ шинэ бүсгүйчүүдтэй холбогдох болсноо хэлээгүй ч баснуугаагүй шүү дээ. Яагаад гэвэл сэтгэл хөрчихсөн байсан. шинэсэрэл, шинэ мэдрэмж, шинэ галбир, шинэ зүрх сэтгэл эр хүнийгтатсанд буруу нь юу байгаа юм бэ? Тэгээд ч Вашигтонд ажилындалимаар очихдоо түүнд шууд үнэнээ хэлсэн. тэртэй тэргүй хоёргазар жил гаруй болсон хос бие биенээ хуураагүй гэж худлаа яриххэрэг байсан юм гэж үү?Тэгтэл* Хоёyлаа болъё*. Зам замаа хөөе гэсэн тавхан үг Сайхнаагүхлийн тун хүрт гэсэн тушаал шиг л тийм сүртэй гомдоoх гэж.Өнгөрсөн жил Монгол руу хамтдаа буцъя гэхэд тэр өөрөө л
  • 40. дургуйцсэн биш үү? *Би тэнд чинь очоод юyгаа хийх юм бэ?*гэж тэрасуусан нь Баттулгад шал утгагүй асуулт байсан. тэгэд л сайхнаахарьд айлын гэр цэвэрлээд үлдэхэд мань эр Америкийн хөрөнгөоруулалттай нэгэн компанид ажиллахаар нутгийн зүг жолоо залсан.Ер нь хувь тавилан тэр хоёрын явцгүй холбоог тасалж ийнхүү хоёртийш нь болгосонд дараа нь мань эр Монголд өөрийн эрхгүйбаярласан билээ. Cайхнаа шиг богинхон бодолтой хүн амьдралынурт замд түүнд хэзээ ч хань болохгүй нь тодын тод байсан хэрэгГэхдээ нэгэн цагт бие сэтгэл нийлэн дотносч явсан бүсг үйдээ салъягэж улаан нүүр рүү нь харж байгаад палхийтэл хэлэх нь тиймхүндхэн байдгийн чинээ санаагүй нь үнэн. За болъё болъё.Өнгөрсөн бүхнийг Сайхнаатай, хэдэн хуучин цамц, сахлын хөөсүнэртэн, саван, шампунь сэлттэйгээ хамтад нь. тэнд Вашигтондорхичихъё гэсэн тэрсүүд бодол нь түүнийг аяны цүнхээ хогийнхоолой руу шидэхэд хүргэсэн хэрэг. Ер нь ямар нэгэн юм болохгүибол буянаараа болог гээд хаячихдсаг нь түүний зан билээ.Dirty free-ийн шилэн хоргонд тулж ирээд л мань хүн үнэртэй ус аваххэрэгтэйгээ санасан нь яамай. Сурсан зангаараа Emporio Armani-ийнус руу хараа бэлчэснээ мэдээд нөгөө талын шилэн хоргон дахь YүesSaint Laurenын М-7 хэмээх усыг үнэртэж үзсэн ч үгүй сонгов. тэрЭмпортиогийн ус Сайхнаатай холбоотой болох болохгүйдурсамжийг хөндөх тул нэг л тиймхэн М-7 нь хаа очиж давгүйаятайхан үнэртэй байсан нь яамай даа.Сэтгэл нь нэг л хангалуун болоод явчихлаа. Таксинд суугаад*Торонто* буудал руу хөдлөхдөө мань хүн шинэ усныхаа зөөлөндүүүнэрт хуучны танил шиг дасчихсан байв.* БИ ямар Cайхнаа шигАмерикт хараар хорогдож байгаа амьтан биш. Монголдоо цагаанаарамьдраад. цалин их аваад, царайлаг бүсг үйчүүдтэй зугаалаадбайж * За байз, ээж , бэргэн эгч хоёртоо бэлэг авахгүй болболохгүй. Маргаашийн онгоцоор гэр рүү гээ нисэх хүн чиньөнөөдөр л Shoppingх ийдэг хэрэг* гэсэн бодол бас шургана.Бүх эрчүүдийн адил дэлгүүр хэсэнэ гэдэг түүний хувьд хамгийнүзэн яддаг ажил нь байв. Торонто- гийн өмнө такси зогч амжаагүйшахам байхад улаан хүрэм, улаан тоорцогтой залуухан хятадхаалгач гүйхээрээ угтах нь сэтгэлд таатай. Нэг хүний аятаханөрөөнд тухалж, усанд орж, хооллочихоод сайхан ааштай гэжжигтэйхэн , цэвэр цэмцгэр гэж цоо шинэхэн зутын доллар шиг ламьтан Swicих дэлгүүрийн үүдэнд буулаа.Цагаан сарын хямдрал дуусаагүй болохоор Бээжингийнхүүхнүүдийн нар нь гарч байгаа бололтой. Эмэгтэй хувцаснытасагт хөл тавих зай үл олдоно. Нүд эрээлжлэм их бараанаасөөрийнхээ хамгийн ойр дотны хоёр эмэгтэйд юу сонгохыг чөтгөрбүү мэд. Монгол хүүхнүүд зөндөө. Гялгар ууттай юмс хоёр гарт нь
  • 41. багтахаа больсон ч элдэв эрээн мяраан хувцаснууд руу анчбүргэдийн мэт онц гярхай харцаар нүд хэсүүлэн шавааралдахэхнэр хүүхнүүд дунд сондгой зогссон жижигхэн цагаан бүсгүй маньэрийн нүдэнд тусав. Харваас монгол охин . Сайханааг бодволнамхан , эрвэлзсэн алаг нүдтэй юм. Иймэрхүү тохиолдолд гаргадагбуурилхуу зангаа гарган хоолойн засаад:-сайн уу миний дүү? Ах нь ээждээ бэлэг авах гээд сонголт хийжчаддаггүй ээ гэвэл бүсгүй үүргэвэчээ мөрөндөө углаад гайхсанхарцаар нэг харснаа:-Миний дүү гэнэ үү? Харсаар байтал надтай насаар үеийн юмбайж юун ч ахархуу юм дээ? За, тэгэд ээж чин хэдтэй юм бэ? Ямаражил мэрэгжилтэй хүн бэ? тарган юм уу туранхгай юм уу? хэмэн юуюугүй асуултаар түүнийг булчихлаа.- За байз манай ээж тавь хүрэх гэж байгаа . Сэхээтэн л хүн гэх юмуу даа. Лав л нээх бүдүүн авгай биш дээ. Баттулга имэрхүүнүүрэмгий бөгөөд түрэмгий зантай бүсгүйчүүдийн өмнө нэгларчаагүй болчихдог билээ.Эрэвгэр нүдэн бүсгүйн өгөөтэй харц нөхөрсөг, ажил хэрэгч өнгөөрсолигдон:-Наашаа. Тэр тасагт гэрийн гоё хувцас байна лээ. Алив. явъя хэмэнсанаачлагыг гартаа авлаа. Цэвэр хөвөн даавуутай гэрийн хос хувцастүүнд шууд таалагдав. Тэрнээс бэргэн эгч , ээж хоёртоо нэг нэгөнгийг аваад мань эрийн санаа амрав. Ахдаа бол бэлэг мэлэг аваадбайх хэрэг байх ч үгүй. Очсоныхоо маргааш оройн хоолонддаачихад л болоо.Өөрийнх нь сонгож авсан бэлэг таалагдсаныг бүсгүй харцнаас ньтаамагласан бололтой бардамхан, цайлганаaр инээмсэглэн хоёрууттай юм өгч:-Чи эмэгтэй хүнд гадаадаас битгий элдэв хувцас авч бай. Эмэгтэйхүний өмнөөс сонголт хийх шиг хэцүү юм байхгүй. Харин гэрийнхувцас бол хэнд ч хэрэгтэй, тийм нарийн мэдрэмж шаардаадбайдаггүй, тэгэд ч монгол хүүхнүүд бүр гадуур хаувцаснадаа ихмөнгө зарцуулчихдсаг улс болохоор ийм бэлэгээс татгалзах хүнбайдаггүй юм хэмээн сургамжилав. Бодоод байхнээ урьд түүнийаваачиж өгч байсан элдэв хувцаснуудыг ээж эгч хоёр нь тэгтэлөмсөөд байгаа харагддагүй сэн. Хэрэгтэй юмыг нь өгч байгаагүйбололтой.- За ингээд гүйцээ .Би яарч явна.Баяртай гээд бүсгүй жижигхэн гарсунгав.Ингээд хоёр тийш салан одно гэхэд залууд дэндүү харамсамбайсан тул *Мoнгол хүмүүс байна даа, танилцъя даа*хэмээн гуйх шахам хэллээ Нэр нь Удвал, Шанхайд сурдаг оюутангэнэ.Манай баатраас насаар ганц дүү, хорин нэг хоёртой бололтой
  • 42. харагдана. Уг нь шанхайгаас гэрийнхэндээ бүгдэд нь бэлэг авчихсанболовч нэг найз ни өчигдөрхөн төрсөн болохоор хялх хүүхдийнхувцас авахаар их дэлгүүрт явж байсан нь тэр аж.Төрөөгүй хүүхдэд төмөр өлгий гээд Шанхайгаас юм авч чадаагүйюм л даа. Бодоод байсан чинь хөөрхөн хөвцас авчихдаг байж. Би угнь охин төрнө гэж мэдээд л байсан байхгүи юу. Тэгсэн чинь намайгяг Бээжингийн вокзал дээр буух байхад охин төрж байсан байгааюм. Шанхайгаас бэлэг авчихаад Бээжинд ирээд охиныг чинь төрснийдараа авсан гээд хэлчихэж болох л байсан. Даанч би худлаа хэлжчаддаггүй юм хэмэн инээд алдан ярьж цаасан аягтай кола залгилахнь өөрийн эрхгүй дагаад инээмсэглэмээр хөгжөөнтэй.Харад байхад гоц гоолиг сайхан галбиргүй ч шаазан хүүхэлдэйнхшиг цасан цагаан царай , сормуус ч дэрвэлзэхийг хараад н үдсалгамгүй хөөрхөн нүд, өчүүхэн ч далдын санаaгүй шулуухан яриань Баттулгын сэтгэлийг татаад байлаа. Тэр ундааныхаа хоосонаягыг хогийн сав руу шидчихээд жижигэх гар сунган инээмсэглээд:- За баяртай. Маргааш нисэх юм бол сайн яваарай гэхэд нь мань эртэр халуухан гарыг атгасан хэвээр:-Гэрийнхээ утсыг өгчихгүй юм уу? хэмээн даварлаа- Болъё доо . Замд танилцсан хүн болгонд утсаа өгдөг амьтан гэжбодоо юу?-Тэг л дээ.- Баяртай.Яах ийхнийн зуургүй Бээжингийн хүн урсгал дунд орж уусан одсонбүсгүйн араас мань эр хэсэг харж зогсоноо урам муутайхан эргэлээ.Таалагдсан бүсгүй болгоныхоо тухайд *Оронд ороод ямар ааштайбол?* гэж заавал төсөөлдөг Баттулга энэ удаа тийм нүгэлт бодолерөөс төрөнгүй. Ямар ч гэсэн энэхэн учрал түүнд нэг л дулаахан ,хөнгөхөн, хөгжилтэй сэтгэгдэл үлдээсэнд харин ч баярлах ёсотойбус уу? Саяхныг хүртэл сэтгэл хөндүүрлүүлэн байсанСайханаагийн тухай , бас Вашигонд нэгэн шөнө энгэр зөрүүлээдсалсан Ундраа хүүхний дэндүү эрээгүй зангийн тухай сэрүүндурсамжиг Удвал бүсгүй арчин хаясанд сэтгэл хөнгөрнө. Мань эрбуудалдаа очиж хооллоод нам унтчихжээ. Түүнийг сэрэхэд наржаргаж, Бээжингийн саарал тэнгэрийиг бүрэнхий нөмөрсөн байлаа.Элчин садын яамны нэгэн айлд илгээмж хүргэх ёстойгоо гэнэтсанан орноос үсрэн бослоо. Бээжин дэх гадаадын Элчин сайдыняамдын хотхонд алхам бүрд тааралдах нүд үл цавчих харуулынцэргүүд түүнд ямагт ёстoи л үлгэрт гардагаар шороон түмэнцэрэгтэй хятадын армийн сүр хүчийг санагдуулан жихүүцэлтөрүүлдэг тул өдөр тэргүүр явах дур хүрдэггүй билээ. Харинөнөөдөр юун тэр тухай бодох манатай. Таkсинаас буугаад Элчинсайдын яамны дааман хаалганы өмнө Удвалтай болзоотой юм шиг
  • 43. мөргөлдчихсөндөө мэгдэж гүйцэв. Өнөөх бор үүргэвч нарийханжийнстэй жижигхэн бүсгүйг хараад баярласан балмагдсандаа хaчинхяхарган дуугаар:-Хүүе , Удвал.. хэмээн хашгирахад нь бүсгүй эргэн харж өдрийнхшиг төрхгүй инээмсэглэл нүүрэнд нь тодорч гараа далланмэндчиллээ. Хачирхалтай нь тэр хоёр хоёруyлаа нэг л айлыг зорьжирээд энд тааралджээ. Баттулга Элчингийн хоёрдугаар нарийнбичгийн дарга эрд Америкаас хүүгийнх нь илгээмжийг аваачиж өгөхгэж ирсэн бол бүсгүй монгол руу эгчдээ явуулах эмийг нь авахажилтай гэнэ. Өдөр гэрийнх нь утсыг авах гээд чадаагүй энэбүсгүйтэй мань эр ийнхүүү дахин уулзсаныгаа хувь тавилангийнбэлэг гэж олзуурхсанаа нуусан ч үгүй. Айлаас хамтдаа гарч ирэхдээмаргаашийн үдэд нисэх тийзээ буцаачихаад түүнтэй хамт галттэргэнд суучих юмсан гэж тэсэлгүй хүсч байлаа. Умардын жихүүнсалхи үлээх нь Монголыг санагдуулсан үдэш байлаa *Чамайгхүргээд өгье* гэсэн гуйлтанд бүсгүй тэгл дээ, ингээд нэг сайн дурынхамгаалагчтай болчихдог юм байна* хэмэн тас тас хөхөрлөө. Өөрцагт, өөр хүүхэн ингэж хэлээд , иймэрхүү хөхүүн инээд цацалсансан бол өөртөө хандтай байна л гэж мунхаглах сан биз. Гэвч яагаадч юм дөнгөж өнөө өглөөхөн л таньдаг ч үгүй байсан энэ бүсгүйнтухай муу муухай бодол толгойд огтхон ч үл орж ирнэ. Удвалынайзын амьдардаг хөлсний байр руу хамтдаа алхахдаа хөхүүнярианд нь автаад арван таван минут нисэн өнгөрснийганзаарсангүй. Тэр шанхайд засал чимэглэлийн дизайнымэргэлжилээр сурдаг гэнэ. жаахан байхдаа айл болгон шалаазаавал шaр, цонхоо яг адилхан цагаанаар буддаг юм бол гэжгайхдаад байдаг байж. Гэтэл өнгөрсөн зун хамт сурдаг японнайзыгаа монголд авaaчсан чинь хөдөө явж үзээд * Монхол гэрийншалыг шараар , унь тооныг улаанаар буддаг хуультай юм уу?* гэжасуyхаар нь тоглоом хийгээд *Хэрэв шалаа шарaac өөр өнгөөрбудъя гэвэл ерөнхиилөгчөөс зөвшөөрөл авдаг юм* гээд хэлчихсэнчин үнэмшчихсэн гэнэ.Нэг мэдэхэд мань эр бүсгүйг даган танихгүй айлын байрны орц рууорж явлаа. Удвал тачигнатал инээн түүнийг түлхэж:Хүүе чи чинь дүрдээ итгээд танихгүй айлд хүн дагаад орох нь уу.Одоо буудал руу гаа явж үз. Гэрээ мартсан Гэсэр шиг амьтан бэ.дахиад надтай Бээжинд битгий л тааралдаж үзээрэй. за, баяртай,сайн яваарай даа гэчихээд гэчихээд тэр орц руу гүйн орлоо.Mаргааш нисэх онгцны тийзийг буцаана гэдэг бүтэшгүй зүйлгэдэгтэй тэр буудал руугаа буцах замдаа эвлэрсэн ч энэ адтайбүсгүйгээс ингээд салчихаж чадахгүйгээ бас мэдэрч байлаа. Tэр
  • 44. замдаа Удвалын тухай бодсоор bуудалдаа ирээд дэрэн дээр толгойтавиут хөнгөхөн амттайхан нойронд автав.Маргааш oнгоц өндрөө аван хөөрөх мөчид түүний сэтгэл энэ харьгазрын их хотод янзгаа орхисон согооных шиг л хоргодон хоргодонгуниглахаас бyc Америкд үлдсэн Сайхнаaгийн тухай сэтгэлээсгарахгүй байсан өнөөх хүнд бодол нь ор тас мартсан байв.Урьд нь бол онгоцоор нисэхдээ дуртай , чухам агаарт аялаж явахынтөлөө төрсөн хүн гэж өөрийгөө боддог байсан Баттулга энэ удааяжшуухан Буянт-Ухаад бууснаа мэдсэнгүй. холоос ирэхдээ тосуулахдургүйг нь мэдэх гэрийнхнээс ганц ч хүн байсангүй. Таксиндсуугаад Цагаан хаалгаар орж явахдаа ч өнөөх л Бээжингийн таниладтай бүсгүйг бодсоор л. Удвал маргааш ирнэ гэсэн ганчанөгүүлбэр тархинд нь эргэлдэнэ.Маргааш нь тэр Бээжингийн галт тэрэг ирэх цагийг амдан вокзал руумуу хуучин улааныхаа эцсийн хурдаар давхиж явлаа. Хуучин улаангэдэг нь Америкаас ачуулсан Land rower жийп нь .Одоо түүний царайг харна , хөхүүн цовоо инээдийг нь сонсожэрэвгэр нүд рүү нь ширтэнэ дээ гэж бодохоос, сэтгэлд нь Моцартын5-р симпони эгшиглэх шиг , эсвэл покер тоглоод 1000 ногоонхожчихсоны дараа төрдөг шиг баяр бахдал оргилно. Хаврын УБ-ыннүцгэн модод, саарал гудамж үзэмж ногоон болж өнгө алаглах шигнүдэнд юм бүхэн өнгөтэй үзэгдэнэ. Ярсан сэтгэл нь түүнийг галттэрэг ирэхээс хамаагүй эрт вокзал дээр авчирчихжээ. Өөртэй ньадилхан эртэлж ирсэн цөөхөн хүн галт тэрэ хүлээн холхилдоно.Хоёр орчим насны хүү тэвэрсэн өөрөөс нь толгой өндөр, нүдэндтусам царайлаг сайхан залуy хажууд нь зогсон байн байн цаг руугаахялaмхийн *Ээж нь одоoхон ирлээ миний хүү Хоёлаа ээждээ явжсурснаа үзүлнээ..*гэхчилэн тэр бяцxан амьтантай том хүн шигхөөрөлдөх аж. Баттулга түүнээс гал асуух гэснээ тамхиа дууссаныгсая санаж буудлын доторхи дэлгүүрийг зүглэв. Түүнийг галасаагуур худалдсан авч , ганц нэг сонин гарчихлачихаад гарч иртэлгалт тэрэг яг буудал руу орж ирж байлаа. Удвалтай одоо уулзана гэжбодохоос зүрх түг түг цохилоод ирэв. Асаатай танхиа амнаасаа авчхаяд тэр гэлт тэрэг рүү зүтгэв. Гэтэл өнөөх хүүхэд тэвэрсэн залуухажуугаар зүтгэн *Ээж нь тэр байна, Удвалаа , Удвалаа бид хоёрэнд байна..* хэмээн хашгирах өндөлзөх нь тэр. Тэгтэл ч зүрхсэтгэлийг тэгтэл хурдан эзэмдсэн өнөөх бүсгүй..., алаг нүдэнУдвал.. нүд нь аз жаргалаар гийчихсэн* Миний хүү, Тулгаа ..*хэмээнгар даллах аж.Энэхэн хоромд мань эрийн хувьд газар дэлхий дайвалзаад ирэх шигл.. Гагцxүү * Нөхөртэй юм байна. Нөхөртэй юм байна* гэхээс өөрбодол толгойд нь үл орж ирнэ. Ийм сэтгэл булаам бүсгүйг хорвоо
  • 45. өөртэй нь учруулах гэж л хадгалж харамлаж байх ёстoи юм шиг яажбодож чадав аа? Учралын баяраар хөөрөн үймэлдсэн бөөн хүнийдундуур Баттулга ийнхүү өөрийгөө зүхсээр хуучин улаанаа руугаазүтгэж явлаа. Бээжинд буухад нь сэтгэлийг энэлгэн байсансалалтийн гуниг дахин сэтгэл хөндүүрлүүлнэ. Гэвч сайхан хүнтэйуулзуулсан энэ учрал сэтгэлд ер бусын урам зориг төрүүлсэн гэгээнгуниг үлдэснийг тэр мэдэрч байлаа2005 он Хүнийх /Б.Шүүдэрцэцэг/Цолмон өглөө бүр зүрх зүсэм ганцаардал дунд сэрдэг. Өглөөнойрноосоо дөнгөж сэрэнгүүт бүсгүй нүдээ нээлгүй хэсэг хэвтэнэ.Ганц өрөө байрных нь цэв цэвэрхэн адар, цэнхэр цэцгэн хээтэйцаасаар саяхан цаасалсан хана, хоолны болон гоёлын ширээнийүүргийг нэгэн зэрэг гүйцэтгэдэг матигар хөлтэй жижиг шүүгээ,диван орны өмнө өөр шиг нь ганцаардангүй хэвтэх гэрийн шаахай...Юм бүхэн нь энд нөхөргүй, ганцаардсан бүсгүй амьдардгийг илтгэхшиг. Бүсгүй найм гэхэд сэрнэ. Шөнө бүхэн нойр нь хулжин зурагтынсуваг сольж үзсээр тайвшруулах эмийн хүчинд л унтдаг тул үүнээсэрт сэрж чаддаг ч үгүй ажээ. Тэгээд нүдээ ч нээлгүйгээр хажуудаатавиастай шилэн аягатай ус руу гараа явуулна. Усаа уучихаад халатнөмрөн өндийж өвдгөө тэврэн хэсэг сууснаа ухасхийн босно. Усшоржигнуулан нүүрээ угаачихаад ганц алим юм уу, чанасан өндөгидээд хувцаслаж, нүүрээ хөнгөхөн будчихаад цаг харахад найм дөчболж байдаг юм.Өглөө бүхэн нэгэн хэвд цутгачихсан мэт адилхан. Цолмон энэ жилхорин наймтай.Амьдралдаа арчаа муутай нөхөртэй болохгүй гэсэнхувийн философи нь энэ хүүхнийг өнчин дэр сахиулсаар өдийхүргэжээ. Гадаа шуурга улин исгэрэхэд, зуны азарган бороо шаагинтэнгэр нижигнэхэд, эсвэл эр хүний хайр энхрийллийг хүсэнганцаардсан шөнүүдэд тэр дотроо онгойтол асгаруулан уйлдаг юм.Хаврын салхи хуйсганасан энэ өглөө тэр орондоо хэвтээд л баймаарбайв. Хэрэв хайр халамжтай сайхан нөхөртэйсэн бол түүнийгээундалж ажилд нь үдчихээд жаргалтай гэрийн эзэгтэйн ёсоор эргээдорондоо орох сон.Гэвч яая гэхэв. Мөрөөдлийн ертөнцөөс энэ энэрэлгүй хатуу хорвоодбууж ирэхээс биш. Ажлаа тасалж болохгүй. Бүсгүй халатаа чнөмрөлгүй босч хөшгөө нээлээ. Тэгээд инээмсэглэв. Учир нь Тэр
  • 46. залуу тагтан дээрээ зогсч байгааг хараад л баярласандаа өөрийнэрхгүй инээмсэглэчихэв. Чанх тэдний өөдөөс харсан сууцны нэгзалуу өглөө бүхэн тагтан дээрээ гарч дасгал хийдэг юм. Цолмонсанаа алдаад цонхноос холдов. Гялалзтал гельдсэн богинохонхалимаг, дунд зэргийн нуруутай энэ цагаан залуу түүнд дэндүүтаалагддаг. Тэр өглөө бүхэн ингэж тагтан дээрээ дасгал хийдэгзаншилтай. Цолмон түүнийг нэгэн яамны сайдын зөвлөх, нэрхүндтэй, мөнгөтэй, ирэх жилийн сонгуулийн дараа өөрөө сайд чболчихож мэдэхээр ирээдүйтэй залуу болохоор нь ч шохоорхдог юмбиш. Тэр бол хэн ч харсан царайлаг гэхээс илүү нүдэнд, итгэлтөрүүлсэн дулаахан эр байлаа. Харамсалтай нь мэдээж тэр гэрбүлтэй. Цолмонг өглөө ажил руугаа гарч явахад нь түүний шинэхэнгялалзсан гоё "Landcruiser"-т нь авгай, хүүхэд нь суугаад хөд өлжбайдаг. Эхнэр нь гэж энэ сайхан залууг юугаараа татсан юм болоогэмээр намхан хөх хүүхэн. Тэгээд дэндүү даруухан хувцасладаггээч. Тэднийх зургаа, долоон насны тэрсхэн хоёр бандитай. Тэр хоёрнь аавынхаа машинд суучихаад шилийг нь дээш нь доош нь болгонтоглох буюу, жолоочийн суудлыг нь булаалдан бөөн шуугиан болжбайгаа нь харагддаг, Тэр үед нь нөгөө бүсгүй жаргалтай гэгч ньинээмсэглэчихсэн нөхрөө түшээд зогсч байдаг билээ. Түүнийгингэж авгай, хүүхэдтэйгээ байхыг нь харах бүрдээ хүүхний з үрхёгхийн, санаа алдана. Цолмон тийнхүү тэр залууг өглөө бүр хөшгөөнээхдээ ганцааранг нь харж нэг баясаад, ажилдаа явахдаа гэрбүлтэйгээ хамт байхад нь тааралдаж нэг гунигладаг юм.Цолмон энэ жаргалтай гэр бүлийн дэргэдүүр өнгөрөхдөө азгүй хувьзаяагаа зүхэн зүхэн такси барина. Таксины арын суудалд суунгуутэмэгтэй хүний жөтөөч зан нь хөдөлж, энгэсгээ цүнхнээсээ гаргантольдоно. Тэгээд тагийг нь тасхийтэл хаахдаа "Би түүнээс юугаараадутуу юм бэ?" гэсэн адын бодол сэтгэл зүрх рүү нь тэвнэ шигсүлбэдэг юм. Тийм ээ, Цолмон бол сайхан хүүхэн. Өндөр чилгэрнуруу, урт хөл, донжтой засалттай богинохон үс. Гуниглуун үедээномхрон сормуус сүүдэрлүүлж, хөгжүүн загнахад нь эрвэлзэнасдаг гоё нүд, өөгүй цагаан царай. Гэтэл сайхан хайр бэлэглэх сайнханьтай яагаад учирдаггүй юм бол? Хараад байхад өөрөөс ньхавьгүй зүс дорой, галбир муухан, ажил муутай анхиаг үй амьтадсайхан залуустай суучихдаг нь хачирхмаар. Ер нь бурхан тэнгэргэгээн мэлмийдээ юугаа тольдон болгоож суудгийг бүү мэд.Өнөө өглөө хаврын салхи хуйсганан шороо шуурсан муухай өдөрболох шинжтэй. Цолмон сүүлчийн удаа өлгүүрийнхээ босоо толиндөөрийгөө хөлөөс толгой хүртэл хараад гарлаа. Өчигдөрхөн авсанбариу, урт хар цув нь зохисон гэж ванлий. Нурууных нь гоолиг,
  • 47. бэлхүүснийх нь нарийхныг харуулах гэсэн мэт яв цав таарчээ.Шатаар уруудаж явахдаа сэтгэл нь дэнслэн догдлоод байв. Шинэхувцас анх өмсөхдөө догдолдоггүй хүүхэн ч гэж хаа байхав. Гэхдээзөвхөн шинэ цув өмссөндөө ч биш удахгүй угтах ямар нэгэн баяртучралыг зөгнөөд ч байх шиг. Байрныхаа буланг тойроод гунхалзаналхаж явтал түүний машин зогсож байв. Тэр өөрөө ч, эхнэр хүүхэднь ч харагдсангүй. Цолмон тийнхүү алмайрч яваад замын хашлагаруу халти гишгээд шурган ойчлоо. Босох гэтэл чадсангүй. Цувных ньурт хормой хөлийг нь ороож, толгой нь эргэн байв. Урт хормой хөлорооно гэж юутай үнэн үг билээ. Нүд нь харанхуйлан, газар дэлхийээрүүлийн гол шиг эрчээрээ эргэлдээд байх шиг, өрөөсөн талынх ньхөл гар мэдээгүй юм шиг бадайран байснаа янгинан өвдөж эхлэв.Гэтэл...-Та яав аа, алив өөрөө босч чадах нь уу? гэх ялдам дуу чанх арханднь гарч, нэг л мэдэхэд нөгөө залуу ирчихсэн зогсч байв. Цолмонбаярласандаа ухаан алдах шахав. Бүтэн зургаан сарын турш өгл өөбүхэн сэтгэлийг нь баясган зүрхэнд нууцхан хайрын гал асаасаннөгөө залуу тохой дээрээс нь түшээд зогсч байв. Түүнийг санансанан харж явдгийг нь бодоод бурхан энэ учралыг бэлтгэсэн юмбайлгүй. Бүсгүй баярлаж догдолсондоо өвчнөө ч мартчихжээ.Сэтгэл булаасан түүндээ арчаа муутай харагдахгүй юмсан гэсэндээаажуухан босч үсээ янзлаад хувцасныхаа шороог гөвлөө. Нөгөөзалуу газар унасан цүнхийг нь авч өгөв. Цолмон чичирхийлсэндуугаар баярласнаа хэллээ. Хачирхалтай нь энэ өглөө гэргийхүүхэд нь харагдсангүй. "Зүгээр, зүгээр" гээд залуу халамжтай, баснэлээд шохоорхсон нүдээр харан:-Би хүргээд өгье дөө гэлээ. Ингээд л хоёр тийш салаад явна гэхээсхарамссандаа зүрх нь салгалан дэлдэж байсан Цолмонбаярласандаа хашгирах дөхөв.-Зүгээр ээ, би өөрөө такси бариад явчихна гэсэн мөртөө өнөөхганган машиных нь арын суудалд суучихлаа. Мэдээж эхнэрийнх ньсуудаг урд суудалд санаархаж зүрхэлсэнгүй. Цувныхаа хормойг яржүзээд өвдгөө язарч, шилэн трико нь урагдсаныг сая л мэдэв. Гэхдэээнэ сайхан залуутай танилцах шалтаг болсон тэр замын хашлагадталархан мэхийж, өвдөгний энэ шалбархайгаа энхрийлэн үнсмээрбайлаа.-Та хаана буух вэ?-Би "Бодь цамхаг"-т ажилладаг.
  • 48. -Аан, би Хууль зүйн яаманд. Бид хоёр чинь ойрхон ажилладаг юмбайна гээд залуу машиныхаа толь руу харж инээмсэглэв. Нэгэнтурд, хойд талын суудалд суусан мань хоёрын хувьд тэр толиордамжуулан бие биенийгээ харж байлаа. Цолмон ч толинд туссанцэмцгэр халимаг, ухаалаг нүдийг нь харан харан явлаа. Иймэрхүүбүдэгхэн гэрэлд тэр өөрийгөө ямархуу хөөрхөн харагддагийг ч басмэднэ. Даруухан дүр эсгэн харцаа доошлуулахад урт сормуус ньсүүдэрлээд, хацар нь амьсгалд хиртэм шинэ цас шиг цайран н үдсалгамгүй сайхан харагдаж байгаагаа тэр мэдэж байв. Эр хүнийсэтгэлд бүсгүйн эерүүн даруу зан таалагддагийг ч тэр мэдэхтэйгээ.Энэ машинд суугаад энэ залуутай хамтдаа давхиад л баймаар бүхюм үнэхээр төсөөлшгүй сайхан. Даанч тэр хоёрт ярилцах цаггарсангүй. Залуу гар утсаараа зогсоо зайгүй ярьсаар явлаа. Бас нэгхарамсалтай нь гэвэл бүсгүй энэ гоё машинд явахдаа юм болгонооснь нэг л хүнийрхээд байгаагаа мэдрэв. Цолмонгийн хажуухандтанихгүй сүрчиг үнэртүүлсэн мөнгөлөг алчуур тохоостой байгаа ньмэдээж эхнэрийнх нь биз. Өнөөдөр эхнэр хүүхэд нь яасан юм бол,муудалцаад салчихсан юм болов уу? ч гэж нэг горьдоод авлаа.-Танай ажил дээр ирчихлээ гэх дуунаар бүсгүй бондгосхийтэлцочив.-Естой их баярлалаа. Бид хоёр чинь танилцаж амжсанг үй шив дээгэж хүүхний харамсангуй дуугарахад залуу түүнд нэрийн хуудсаасарвайгаад царай руу нь нэг сүрхий харав. Нэг ч их хүүхэмсэг х үнбиш юм гэдгийг тэр харцнаас нь Цолмон ойлгов. Гэвч эр хүн л юмчинь мэдээж ийм аятайхан хүүхнийг шохоорхсон өнгө харцанд ньилэрхий байлаа..-Намайг Цолмон....Энэ миний нэрийн хуудас гэж Цолмон өөрийнэрхгүй уянгалаг, хонгор дуугаар хэлээд буулаа. Залууинээмсэглэчихээд давхин одлоо. Бүсгүй хойноос нь хэсэг харжзогсоод ажил руугаа оров. Цахилгаан шатанд хамт зогссон олонхүнийг бүгдийг нь үнсмээр, эсвэл ажил төрлөө хаячихаад бүхнайзуудаа зоогийн газар цуглуулаад өнөөдрийн болсон явдлыгяримаар ч юм шиг сэтгэл нь дэнсэлж, баяр хөөр нь багтаж ядна.Тэгээд өрөөндөө орж, өөрийнхөө ширээнд суугаад гартаа тасатгасан нөгөө нэрийн хуудсыг уншлаа. Б. Мөнхжин, Хууль зүйнсайдын зөвлөх. Хамт ажилладаг хүүхнүүд нь түүний нүд гэрэлтэнбөөн баяртай байгааг гайхан харцгааж, зарим нь юу болсныг асуусанч тэр хэнд ч юу ч цухуйлгасангүй. Авгайтай залууд дурлачихаадюугий нь хүнд ярих билээ дээ. Өдрийн цайны цагаар Мөнхжинг ярих
  • 49. болов уу гэж горьдсон ч таг чиг. Ажил тарах цаг нэлээд өнг өрс өнхойно хүүхэн хавтастай юмаа мартсан хүн болж залуу руу залгав.- Өө, өглөөний хүргүүлсэн бүсгүй юу? За, байз, миний машиндтийм юм харагдаагүй дээ. Дахиад үзэх үү?- Зүгээр, зүгээр. Би хүнд баахан төвөг удчихлаа. Өнөөдөр ер ньминий час өдөр байх аа. Гэртээ орхичихсон юм байлгүй. Хэрэв танымашинд байсан бол мэдээж над руу утасдаж хэлэхгүй яахав дээ. За,баяртай. Энэ нь чи над руу ярихгүй яасан юм бэ, би өдөржинхүлээлээ гэснээс өөрцгүй үг байлаа.- Юун төвөг байхав дээ. Хоёулаа ер нь нэг хоолонд орчих уу? Ингээдл Мөнхжин өгөөшинд нь орж эхэллээ гэж үү? Хүүхэн аргаа өөрчлөнбага зэрэг үнэд орж эхлэв.- За байз, миний ажил амжих нь уу, үгүй юу? гэж хэлэхдээ дотрообол баярласан зүрх нь цовхчин булгилж байсан нь мэдээж. Иймсайхан урилгаас татгалзах юм бол өнчин дэрээ тэвэрч хэвтэхээсяахав дээ.- Аль ресторанд орох дуртай вэ?- Таны урьсан газар чинь л оръё. Хүүхэн үүгээрээ "Би чиний х үссэнбүгдийг чинь биелүүлэхэд хэзээд бэлхэн шүү" гэдгээ илэрхийлжбайгаа хэрэг.- Тэгвэл найман цагт "Модерн номадс"-ын кабинд.- За, түр баяртай. Хүүхэн утсаа тавиад залуу яггүй хашир толгойболохыг ойлголоо. Амьтан хүний нүдэнд өртчихвөл төвөг гэжбодсондоо түүнтэй бүхээгэнд уулзахаар шийджээ. За яахав,Цолмон ч тэнэг хүн биш шүү дээ. Хүүхэн анхны уулзалтанд бэлтгэххэрэгтэй байлаа. Гэртээ яаран очиж хувцсаа сольж задгай энгэртэй,бие нэвт гэрэлтдэг хар торон цамц, бариу банзал сонгов. Мөн лцаанаасаа гэрэлтээд байдаг унждаг урт хар ундрам ээмэг зүүлээ.Энэ орой түүний юм бүхэн гэрэлтэж байх ёстой.Уулзалт үнэхээр романтик учрал боллоо. Мөнхжин жижигхэнсагстай цэцэг барьж иржээ. Хүүхэн ч гэсэн хар торон цамцныцаанаас гунхсан бие нь гэрэлтээд, хун цагаан хүзүүтэй хоршинундрам ээмэг нь гэрэлтээд, хос хоёр од мэт талимаарсан н үд ньгэрэлтээд эр хүний сэтгэл алдуурам сайхан амьтан харагдаж байв...
  • 50. Гэвч хүүхэн энэ шөнийг залууд бэлэглэсэнгүй. Хорхойг ньхөдөлгөөд л орхих хэрэгтэй гэж түүний туршлага нь хэлээд байсанюм. Мөнхжин түүнийг дүнхийсэн сайхан “Land”-аараа гэрт ньхүргэж өгөөд сая л мэдэж байгаа юм шиг:- Бид хоёр чинь бараг хөршүүд байсан юм байна. За баяртай.Сайхан амраарай гээд санаа алдсанаа давхин одов. Энэ өдрөөсхойш тэр хоёр салахаа болив. Маргааш нь үдийн зоог хамт барив.Тэр оройдоо бүсгүй гэрт нь дагаж очсоноор анхны шөнө залуугийндөнгөрөв. Цолмон айлын эзэгтэйг эзгүйчилж байгаадаа санаа зовсонч үгүй "Кама сутра"-гаас бууж ирсэн хүүхэн мэт галзуу аашлав.Харин өглөө нь залуу түрүүлж сэрээд орны урдуур ойчсонэхнэрийнхээ унтлагын хувцсыг авч шүүгээнд хийхдээ харцанд ньгэмшил тодрохыг Цолмон соргог гэгч нь ажиглаад "Гэртээ харьжхувцсаа солилоо" гэсэн нэрийдлээр зугтах мэт яаран гарч одлоо.Тэгээд ч үлгэрийн мэт гайхамшигтай шөнө нэгэнт өнгөрч айлынунтлагын өрөөнд танихгүй хүүхний үлдээсэн юм бүхэн сэтгэлийг ньхөндөөд, толины тавиур дээр тавиастай тэр хүүхний зураг өөрийгнь үзэн ядсан харцаар хялайх мэт санагдсан тул тэднийхээс гарчбайж сэтгэл нь онгойж билээ. Ийнхүү халуун дулаан гал голомтоонууц цэнгээнийхээ үүр болгох нь Мөнхжинд ч эвгүй байсанбололтой, маргаашнаас нь тавилгатай хөлсний байранд хүүхнийгаваачиж билээ. Цолмон түүнтэй хамт угтсан анхны өглөөний тэрхүнийрхлийг ор тас мартчихаад хайр дурлалдаа мансууран, нүд ньдандаа гэрэлтэн явах болж, өглөө цатгалан муур шиг л сэтгэлхангалуун сэрэх болжээ. Нөгөө шөнө нойр хулждаг нь ч аль хэзээнийюм шиг мартагдав. Хөшиг татах бүрдээ санаа алдан хардаг байсанхайрын тэнгэр нь түүний өвөрт хэвтэж байдаг болсон юм чинь. Тэрхэзээ ч ганцаардан гашуун нулимсаа урсгаж байгаагүй юм шиг, хэзээч хань түшиг болох эр хүнийг мөрөөдөн нөгөө ганц өрөөндөө гунигдүүрэн өглөөг угтаж байгаагүй юм шиг явах болов.Мөнхжингийн эхнэр нь ажлаар ганц сар гадаад явсан юм байжээ.Хоёр хүүгээ хадмындаа аваачсан болохоор тэр салхи шигчөлөөтэй, дөнгөж дурлал амсаж буй арван зургаат мэт соргог амьтанл байлаа. Урьд нь нэг их хүүхэн эргүүлж байгаагүй мань эр яагаадЦолмонтой тийм амархан орооцолдчихсоноо өөрөө ч гайхаадбарахгүй байлаа. Ямар ч гэсэн эгзэг нь тэгээд л таарчихсан хэрэг. Ягэхнэрийг нь явсан өдрийн өглөө тийм сайхан хүүхэнтэйсанамсаргүй тааралдчихсан. Тэгээд орой эзгүй гэртээ яаж харинадаа гээд ажил дээрээ гайхширч суутал Цолмон өөрөө ярьсан.Тэгэхэд л сэтгэлийн жолоо алдуурсан юм уу даа. Од шиг гялалзсанэрэвгэр нүдэнд нь ч анх татагдсан л даа. Түүнийг гунхсан өндөр
  • 51. цагаан хүүхэн дагуулчихсан явахыг харсан найзууд нь эхлээд "Эрхүн. Согоо шиг амьтан дагуулчихаж" гэцгээж байснаа сүүлдээ"Хашир минь боль, авгай чинь ирэх боллоо. хүүхнүүд аюултайшүү, наадахаасаа салах гэж бөөн юм болов оо" хэмээн зэмлэцгээхболжээ. Цолмон тэр хоёрын анхны учралын бал мэт амттайханөдрүүд өнгөрөх тусам мань эрийн сэтгэлийг гэмшил, шаналалзовоож эхлэв. Хүүхэн ч түүний эхнэрийг эзгүйчлэн, муугаар яривалхүний юм зөвшөөрөлгүи авчихсан юм шиг нэг л өөдгүй юм хийгээдбайгаагаа мэдрэх тусам битүүхэн сэтгэл түгшинэ. Тэгсэн мөртөөнууц амрагаасаа сэтгэлээ татаж үл чадна. Эхнэрийг нь ирэх ойртохтусам л тэр яаж ийгээд Мөнхжинг өөрийн болгоод үүрд хажуудаабайлгах юм сан хэмээн мөрөөдөх болов. Нэгэн шөнө тэр хоёр хайрдурлалын "нуувчиндаа" уулзан, хөнжлөө нэг сайхан хөвсөлзүүлэнжаргачихаад, Цолмонгийн сэрэл дахин хөдөлж залууг өдөж байталМөнхжингийн гар утас нь дуугарчээ. Гэмт амьтан гэлбэлздэг юмхойно мань хоёр утасны дуунд зүрхээ хагартал цочив. Хадам ньярив бололтой.- Халуураад аа, аавын бүлтүүш үү? Яачихсан юм бол доо? Бигадуур л явна. Одоохои очлоо, ээж ээ гээд залуу ухасхийн босч н үдирмэх зуур хувцаслачихаад:- Манай бага халуураад байна гэнэ. Би явлаа. Чи эндээ хоночинобиз дээ? гээд түлхүүр ширээн дээр гаргаж тавьчихаад яаран гарчодлоо. Тэгээд машинаа асаан хөдлөхдөө сэтгэлдээ дотроо эхнэрхүүхдээсээ уучлал гуйн залбирч, өөрийнх нь завхай явдлын төлөөтэнгэр бурхан бяцхан хүүг нь цээрлүүлж байгаа мэт санагдан өрдээр нь нэг юм хөндүүрлэхийг мэдэрчээ. Харин хэдхэн мөчийн өмнөтүүнд ор хөнжлийн жаргал эдлүүлсэн Цолмон энэхэн агшиндсэтгэлээс нь ор тас арчигдсан байлаа. Тэр түүний тухай бодохыг чхүссэнгүй. Маргааш ирэх эхнэрээ л хэмжээгүй их санан гансарчбайлаа.Таг харанхуй хаврын шөнө, хөлсний байранд Цолмон гав ганцаархоцорлоо. Цаг харвал шөнийн нэг өнгөрч байлаа. Хажуугийн айлынэр эм хоёр хэрэлдэн, гадаа согтуу хүн хашгична. Бүсгүйн зүрхдахиад л нөгөө аймшигт ганцаардлаар дүүрч, аз жаргалаар бялхажбайсан тэр өдрүүд нь үүрдийнх биш байсныг энэ л мөчид ойлголоо.Мөнхжин хүүдээ сэтгэл зовнин гарч одохдоо түүний ядаж хацарт ньхошуу хүргээгүйг сая санан гомдоно. Маргааш түүний эхнэр ньирнэ. Тэгээд л тэр хоёрын зовлонт диваажин төгсөнө. Тийм ээ,Цолмон бол түүний хувьд хүний л хүн. Тэр хоёрын анх танилцсанөдрүүдэд зоогийн газар идэж уучихаад мөнгийг нь төлөхдөө
  • 52. Мөнхжин хэтэвчиндээ эхнэр, хүүхдийнхээ зургийг хичнээннандигнаж явдгийг тэр харсан билээ.Түүний хэтэвчинд Цолмонгийнзураг байдаггүйтэй адилхан зүрхэнд нь түүнийг гэх өчүүхэн ч зайбайхгүй. Мөнхжин "Чиний нүдэнд чинь л би дурласан " гэж хэлдэгнь ч худлаа байж. Ай, хөөрхий, Мөнхжин хэзээ ч өөрийнх ньбайгаагүй, бас хэзээ ч түүнийх болохгүй гэдгийг хүүхэн яг энэхэнмөчид тов тодхон ухаарчээ. Тэр хүний аз жаргалаар хэд хоногсэтгэлээ баясгасан байж. Энэ хэд хоногт зүрхийг нь эзэгнэсэн тэржаргал нь хүнийх байжээ.Хүнийх.,.Одоо эзэн нь ирж яваа. Царай муут /Б.Шүүдэрцэцэг/Манайх хотод нүүж ирээд сар гаруй болж байна. Ээж биднээстүрүүлэн ирж зуравдугаар хороололд гурван өрөө байр авсан юм.Манайх Тасганы овоо руу харсан таван давхар хуучивтар угсармалбайранд орж хотын айл болов. Халуун ус тасалдахгүй, шөнө дүлболсон ч машин тэрэгний дуу тасрахгүй л болхоос энэ байрны хувьдаймгийн төвийн байрнаас маань онцын ялгаагүй санагдаж байлаа.Хичээл эхлээд гурав хонож байсан үе. Хотын охид яасан чнүүрэмгий юм. Би энэ жил есдүгээр ангид орж байгаа ч найзохингүй яваа хүнАав маань аймагтаа л нөлөө бүхий хүмүүсийн нэг. Mанайx шинэхэнсупер 69-тэй , бас би гэдэг хүн сургуульдаа л гайгүй царайлагттооцогддог зэргээс болоод охид надруу их л хандарна. Гэвч ухааналдтал дурлаж үзсэнгүй гэхүү дээ . Түүнээс гадна хөвгүүд рүүөөрөө наалддаг охидыг би сонирходоггүй юм. Тэгсэн мөртлөө эрхүний л хугархай юм болoхоор би сэтгэл дотроо ухаалаг, басхөөрхөн охиныг мөрөөддөг гэж байгаа. Гэвч уртаашаа ганцxан арванжилийн сургуультай аймгийн төвөөс тийм дагина яаж олдох билээ.Хичээл эхлээд удаагүй , найз нөxөдтэй болж амжаагүй болхоорхотод нүүж ирсэн эхний сарууд онцгүй л байлаа. Ээжийн хувьд болхотод амьдрах ганц мөрөөдөл нь биелсэн болохоор ааш зан ч гэжамтат бялуу шиг, аав бол ажил төрөлд орoх гээд найзуудтайгаауулзан хор найруулах ажилтай орой бүхэн алга болчихно. Хоёр охиндүү амралтын өдрүүдэд хамаатнуудаарай хэсээд, гэрийнхажууханд байх Тэнгис- т кино үзээд шинэ ахуйдаа сэтгэл хангалуунбайгаа нь илт. Миний хувьд өссөн төрсөн буйдхан жижиг хотоосанаад ч байгаа юмуу, 9 жил үерхсэн ижилдсэн найзуудаа үг үйлээдч байгаа юмуу, намар гэж сэтгэлд дурсамж эгшиглүүлсэн хачинулирал намайг гэгэлзүүлээд ч байгаа юмуу. Хотод ирсэндээ тийм ч
  • 53. их сэтгэл хөдлөхгүй байлаа. Ээж хөөцөлдсөөр байгаад намайгматематикийн сургалттай тусгай сургуульд оруулсан юм.Ажиглаад байхад манай ангийнхан үндсэн 3 төрөлд хуваагдах юмшиг санагдана. Нэг хэсэг нь үнэхээр толгой сайтай, бодлогободохын төлөө төрсөн мэт, матемэтикаас өөр юу ч сонирхдоггүйёстой номын амьтад. Дараагийн хэсэг нь мөнгөтэй эцэг эх нь арынхаалгадаад энд авчирчихсан болохоос хичээлдээ нойл, зугаа цэнгэлхөөсөн эрхийн балайнууд. Гурав дахь хэсэг нь хичээлдээ гавихюмгүй ч муу сураад байдаггүй , нийгмийн байлдлаарай ч гадаадбайдлаарай ч амтан дунджууд . Тэдний эгнээнд одоогоор би оржбайлаа. Ээж манай сургуулийн хичээлийн эрхлэгч , аав аймгийндарга байсан болoхоор л би гэдэг хүн тэнд өргөсөн дүнгээр Асураад байсныг хотод ирээд мэдлээ. Хотын сургуульд над шигамтны жинхэнэ булай илэрдэг бололтой Англи хэлээр би гэдэг хүнчин ангидаа алтан дунджид ч орж чадахгүй байлаа. Хувцсаар чгэсэн ээж Бээжин яваад л ирэнгүүт сургуульдаа ганган дэгжинээрдээгүүр тооцогдож байсдан хүн чинь хотод ирээд фирмийнхувцсаар дэгжирхсэн хүүхдүүдийн дунд ямар ч донж маяаг байхгүйхувцасладаг амьтан гэдгээ ухаарав. Аавын машины тухайд ч б үрярих юм биш . Гэвч царай зүс сайтай зовхи өөдөө бандийн хувьдудалгүй алтан дунжийнханд багтахаар ч дорой амьтан биш гэдгээнотолж эхэллээ. Сургуульдаа нээлттэй мэтгэлцээний kлуб байгуулжерөнхийлэгч нь боллоо. Жудогийн секцэнд 4 жил сурсаных тамирынхичээл дээр ангийнхаа бүх бандийг өвдөг шороодуулсаар охидыгбишрүүлж гүйцэв.Ингээд нэгдүгээр улиралын амралт эхэлэхэд манай ангийн болонзэргэлдээ ангийн хоёр охин надруу харц шидлэх болсон ч минийомоглон зүрхийг байлдан дагуулах өнөө мөрөөдлийн гүнжтэйгээучраагүй байлаа. тэр гуравын хамгийн хөөрхөн нь манай ангийнХалиун. Даан ч сурлага муутай, манай 40 хүүхдийн адагт нь ордог.тэгээд ч амнаас нь ганц ч хэрэгтэй үг унана гэж үг үй болохоор ихдуу муутай охин. Ялангуяа самбарт гарахаараа ээрч мууран тагболж, багш нарын ад болно. Тийм охинтой үерхэх юм бол над шигхийморьтой эр уйдаж үхэх биз. Харин түүний дэргэд 10-ын В-гийнХонгороо бол гал цогтой охин билээ. Гоё биетэй өндөр, хувцаслангэж ганган гэдэг ч үг багадана. Сурлага сайтай . Хотын математик,англи хэлний олипиадын хэд хэдэн медальтай. Сул тал ньбарзгардуу нүүртэй , ангалзуур гэж жигтэйхэн . Манай 10-ын альгайгүй гэсэн хөвгүүдтэй үерхэж болзож байсныг дуулаад миний эрхүний бардам зан хөдөлсөн ч юмуу шууд л дургүй хүрчихсэн юм.Номингоо бол гоё нэрнээс цаашгүй охин. Бас л манай ангийх л даа.
  • 54. Сурлагаар ч царайгаар ч бие галбираар ч гавихгүй жинхэнэдундчуудын нэг. Царай муутай бов бор юм байж *галуу дуурайжхэрээ хөлөө хөлдөөнө* гэгчээр ангийн аль ангалзуур охидыг дагажгүйхийг харахаар инээд хүрмээр. Уучлаарай , би хөдөөнийх ч гэсэнаймгийн төвийн хэрдээ л хотожсон хүний хүний хувьд эмэгтэйхүний борхон царайг нэг их үнэлдэггүй юмл даа. Минийүнэлэмжээр бол эмэгтэй хүн цайвар арьстай байх нь чухал бөгөөд ,ямар ч cэдэвээр ярьж хөөрөхөд ам хуурай байдаггүй, өөрөөр хэлбэлмэдлэгтэй охидод би дуртай. Улиралын амралтаар аймгаас манайнайзуудын нэг нь ч амласнаараа хотоод ирж чадсангүй. Шинэжилээр л хамт очино гэж Билэгт , Доржсүрэн хоёр надад бичсэн и-меилдээ амалсан байлаа. Ингээд улиралын амралтаа багыннайзуудтайгаa хотод доргиж өнгөрөөх төлөвлөгөө минь нурчихлаа.Ээж хотод ирээд нийгмийн бүлгийн хувьд боловсорлын салбараасхувиарааа эрхлэгчдийн эгнээнд шилжиж 3-р хорооллын нэгдэлгүүрт гуталын лангуу ажилуулан гэртээ орой өвдөг нь нугарчунатлаа ядарчихсан ирэх тул бараг бага үд болтол унтана. Харин биөглөө эрт сүүнд явна. Өглөө бүхэн байрны хажууд байдаг модонмухлагт хавийн өвөө , эмээ нартай хамт оочерт зогсох нь хүсмээражил биш л дээ. Гэвч яаaя гэхэв. Намарын хүйтэн өглөө охин дүүнараа сүүнд явуулалтай биш.Тэгж явахдаа би дугуй унасан царай муутай, нүдний шилтэйохинтой дандаа тааралдана. Бодвол манай байрных бололтой .Дэндүү туранхай биетэй, тэгэд арай хэтэрхий эв хавгүйхувцасладаг тэр охин нүдний зузаан шил нь цантчихсан мөртлөө 11-р сарын өглөөний чаcшийм жаварт огт ажирсан шинжгүй,даарсандаа гэр рүүгээ шогших хөөрхий миний хажуугаар салхитатуулан өнгөрдөгт нь л би атаархдаг байсан юм. Би түүний альорцонд суудгийг ч мэддэггүй. Өглөө бүхэн түүнтэй тааралддаг чтэр дорхноо ор тас мартчихдаг байв.Нэгэн орой. Аав, ээж хоёрын ээлжит хэрүүлээс залхсан би тагтандээрээ тамхи татан зогсч байлаа. Гэтэл хажуугийн айлаас хийлийнзөөлөн аялгуу эгчиглэж байснаа, өөр нэг гайхам сайхан хөгжимдуурсаж эхлэв. Тэр хөгжмийг сонсох тусам чих рүү нэг л уянгалагцэнхэр , ер бусын тансаг торго шиг ч юмуу, нэг тийм үгээрилэрхийлж болшгүй, ертөнцийн бус ая урсан орж тайвшируулах мэттаатай байсан тул даартлаа зогсов. Намайг гэртээ орж ирэхэд аавхувцаслад гараад явчихлаа. Ээж харин гал тогооны өрөөнд хумсаабудан суусаар хаалга тс хийхэд хөдөлсөнч үгүй үлдэв. Энэхэнмөчид ээжийгээ туйлын их өрөвдөж билээ. Хөөрхий ээж миньнасаараа хүсээд байсан хотдоо ирээд өөртөө бур ч их зовлонхурааснаа ойлгохгүй байгаа юм байхдаа. Яагаад гэвэл аймагт
  • 55. байхад аавыг олж авчирая гэвэл алга урвуулах шиг амархан байсанбилээ. Аймгийн төв шиг жижигхэн газар аав ерөнхий эмчийнх юмуу,аймгийн засаг дарга, эсвэл намынхаа дарга гээд 10-ын тоонд багтаххэдхэн найзынхаа нэгнийд, эсвэл аймгийн төвийн зоогийн газар,хоёр баарны аль нэгэнд л сууж байх нь мэдээж юм чинь. Гэтэл одоосая хүнтэй энэ хотын хаанаас гэж түүнийг хайх юм билээ. Биорондоо ороод *Авгай л авахгүй юм шүү. Аав ээж хоёор шиг ингэждандаа хэрэлдэж байх гэж яршиг* хэмээн бодсоор нам унтчихсанбайлаа.аав маань нэг удаа ээжтэй хэрэлдээд *та 3-ыг бодосндоо би ээжтэйчин амьдарч байна. . Чи том болж байгаа хүн аавыгаа зөвойлгоорой* гээд л баахан зовлон ярьсан удаатай. Миний аав болсайхан эр л дээ. Одоо дөнгөж 37 той. Хотын эрчүүд шиг том гүзээбайхгүй, эр хар махтай, өндөр гуалиг биетэй, алаг нүдтэй, тас харүс хөмсөгтэй. Ер нь аймагтаа бол хамгийн сайхан эр байсан. Бидхоёрыг явахаар хүмүүс аав, хүү гэхэд үнэмшдэггүй ах дүү хоёр уул гэнэ. Харамсалтай нь энэ сайхан эрийн гэр бүлийн амьдрал нэг лбүтэмж муутай . Ээж түүнийг хардаад байдаг ч юмуу байнга хэрүүлхийнэ. Би бас аавыг дуурайсан юм байлгүй, гайгүй царайлагтөрнөөсөө болж өөртөө элдэв хандтай охидоос залхаж гүйцсэн хүн.Миний бодлоор ээж ааваас илүү овортой, түргэн хөгширчбайгаадаа ч юм уу, аавд олон хүүхнүүд дурладагаас болж тэр хоёртаархаа больсон юм биш. Ертөнцийг үзэх үзэл, оюн санаанныхүрээгээр тэр хоёр улам улам холдсоор байгаад хамаг учир нь байхшиг.Ээжийн хувьд бол аль эрт аймагт байхын л *Манайх 69-өө солихгүйбол хотоод очоод амьтны нүүр яаж харнаа. Чиний авч өгсөн энэцагаан алтан бөгжийг зүүхээр хүүхнүүд намайг хөөрхий төмөрзүүчихээ юу гээд байх юм. Ийм үнэтэй ганц юм авч байхаархарахад нүнжигтэй хэдэн алтан бөгж авчихгүй* гэх ч юмуу , мартын8-наар манай ангийн багшийнд согтож унаад нөхрөөр нь хүргүүлэнирэх, эсвэл юмтайгаа гайхуулах гээд тав зургаан хуруундаа ижилбуруу шигтгээтэй баахан алтан бөгж эгнүүлээд зүүчихдэг хүн.Гэтэл аав бол хөгжилийн ирээдүй, хотжилт, соёл иргэншлүүдсөргөлдөөн, дэлхийн олон туйлт улс төрийн бодлого гээд сонинсонин сэдвээр юм унших, наиз нөхөдтэйгээ элдэв юмсын тухаймаргах , мэтгэлзэх, зугаалж цэнгэх дуртай.Би нэг явдалыг ерөөсөө мартдаггүй юм. Бид 3-ыг бага байхад аавнэг удаа ой руу дагуулж яваад баахан шогшгой, багваахай цэцэгтүүн гэртээ авчирч , бамбарууш , илжиг, туулай хийж өгч билээ.Гэтэл ээж гэр цэвэрлэхдээ бидний тоглоомуудыг *новш* гээдхаячихснаас болж бид уйлалдан, аав тэр хоёр хэрэлдснийг ер
  • 56. мартдаггүй юм. Тэгэхэд аав *Чи ийм тэнэг юм байж яаж хүний нялххүүхдийг сургадаг юм бэ. Нүдээ жаахан нээгээч* гэж билээ. Гэвчээжийн нүд нээгдсэнгүй. Алтан бөгж айлын авгайчуудын шинэшубаны тухай ярьж, аавыг алхам бүрд нь хардан хэрэлдсээр.Миний л ээж юм болохоор би түүнд хайртай л даа. Гэхдээ томболох тусам би аав, ээж хоёрыг хэрэлдэх бүр ээжид уур хүрдэг,дотроо аавынхаа талд ордог болсноос гадна тэр яршигтайхэрүүлээс нь залхдаг болчихжээ.тэр нэгэн үдэш гэртээ орж ирсний дараа ч өнөөх хийлийн эгшиглэнтаялгуу, нэрийг нь үл мэдэх гайхамшигт хөгжим сэтгэлд эгшиглсээрбайсан.Маргааш нь би сүү авч яваад дахиад л нөгөө охинтой тааралдав.Никэ гэсэн бичигтэй час улаан өдөн хүрэм өмсч эрэгтэй хүний харноосон малгайг угласан хачирхалтай охин миний хажуугаардугуйтайгаа урьдын адил өнгөрөъдөө гартаа мөчидхөн барьжбайсан бидонтой сүүг минь шүргэхчихсэнд би ч яах ийхийнзавдалгүй сүүгээ унагаад асгачихлаа. Өөрийн эрхгүй уур хүрчэгшин зуур аман дээр *П. . *гэсэн хараалын үг гарч иртэл өнөөх чиньдугуйнаасаа яаран бууж нүдний шилэ авад гүйсээр хүрч ирэв.ОЙртоод харах юм бол тим ч муухай царай муутай амьтан бишюмаа.-Яанаа, чадвал намайг уучлаарай, жаалаа. Би юм бодож яваадчамайг дайрчих шахлаа. . Би сүүг чинь төлөөд өгөх үү? гэж тэрохин сандран хэлэв. Надад хэлэх үг олдсонгүй . Зузаан шилнийцаанаас л мэдэгддэггүй болхоос урт сормуустай, ухаалаг харцтайгоё нүдтэй юм гээч. Даанч дэндүү өндөр туранхай, эмэгтэй хүнгэхэд хачин эв хавгүй хөдөлгөөн , ямар ч дөнж маяггүйхувцасладагаас гадна, харцанд нь охидын сээтэгнүүр зангийнсүүдэр ч алга. Бас нүүрэн дээрх хэсэг хэсэг сэвх , шингэн хэлбэрмуутай хөмсөг нь тэр гоё нүдийг гутаах мэт санагдав. Би газраасбидоноо аваад түүнд хэрэггүй ээ цаашдаа урьдах замаа харжявмаар юм. гэж уцаартай хэлэхдээ намайг *жаалаа* гэсэнд нь бүр чдургүй хүрч байлааОрц руугаа орох замдаа нойрондоо хар буусандаа *Ингээд сүүгээасгачина гэж мэдсэн бол унтаж л байдаг байж* гэсэн бодлоос өөр юутолгойд орж ирсэнгүй. Өглөөний хүйтэн жавар нимгэн хүрмийг миньнэвт жиндүүлэх тул яаран алхалсаар орцруугаа орохын алдадяагаад ч юм эргэж хармаар санагдаад эргэн харвал н өг өө охинхажуугын орц руу дугуйгаа хөтлөн орж явсанаа намайг олжхарчихаад гар даллан инээмсэглэв. Миний дургүй хүрч мөрөөхавччихад хүнд төмөр хаалганы хүйтэн бариулаас чангаалаа. Аав
  • 57. ажилдаа явчихсан, ээж дүү нар орондоо нам унтацгааж байсан тулөглөөнийхөө цайг уух санаатай гал тогооны өрөөндөө орж өчигдрийнцуйванг халааж идэхээр цахилгаан зуухан дээрээ тавиад фм-ийнаятайхан суваг дээр тааруулах санаатай хөгжмөө оролдож гарлаа.Гэнэт хаалганы хонх дин дон. Өдийд дөнгөж 9 цагт хэн манайд иржхонх чарлуулдаг байнаа. *Бас хэн нь ирдэг байнаа. гэж уцаарласаардурангаар ч харсангүй шуд тайлбал өнөөх *Царай муут* охин 2*Өэлүн эх* сүү барьчихсан зогч байв.-Сүүгий чинь асгачихсан болхоор төлж өгч байгаа юм гэж хэлээдсэрэглэн нүдээрээ нүүрэмгий инээмсэглэв.-Би, хэрэггүй шдээ-Би тэгээд шатан дээр сүү бариад зогсоод байх юм уу?-Ор л дооТэр сүүгээ хувцасны өлгүүрийн тавиур дээр тавиад гал тогооныөрөө рүү шагайснаа:-Хөөх , тэнд 1 юм түлэгдээд байна. Хоол юмуу даа гэхэд би үсрэночиж хайруулын тавагтайг зуухан дээрээс авлаа-Хуучин хоолоо халааж иддэг юмуу? Халаасан хоол ходоодондхортой, бас яваандсаа элэг муутгадгийг мэдэх үү? гэж тэрмэдэмхийрсэнээ:-Яасан? бас уурлачихсан уу? Чи яагаад ийм амархан уурладаг юмбэ? Ингэж уурлаад байвал нас чинь богсиносно ш үү гээд галтогооны өрөөнд орж сууснаа:-Манай хоёр чинь ганцъан ханаар л тусгаарлагддаг жинхэнэхөршүүд юм байна шдээ. гэтэл бид хоёр бие бие нээ огт танихг үйбайдаг гэхэд нь овоо ярианы шалтаг гарч ирсэнд би олзуурхан:-Өө танайх чинь яг манай хажуугийн айл юм уу? Танилцахадтатагалзах юу байхав. Намайг Зоригт гэъэд ноосон цамцныхаа уртханцуй дотроос жижигхэнэ гараа сунгаад:-Сэргэлэн гэснээ манай гал тогооны өрөөний тавилга сэлтийгэргүүлэн тойруулан харснаа:За, за. Хөрштэйгээ сайхан танилцлаа. Ууртай л болохоос чи дажг үйбанди юм шиг байна. Хамгийн гол нь надтай адилхан 9-р ангидсурдаг биздээ? Танайх дөнгөж энэ намар нүүжирсэн гэхэд дахгүйчтохижсон айл байна. харин гал тогооны өрөөнд торгон хөшиг онцгүйюм биш үү? гээд цагаа харснаа-Өө, би харихгүй бол болохгүй нь Ээждээ меил бичих ёстои гээдүүдний өлгүүрт тохсон улаан хүрэм рүүгээ угацъийхэд нь бимонгол хүн байж зочиндоо идээ амсуулагүйгээр санаж тавагтайчихрээ барин зогцч:-Айлд орж ирсэн хүн чинь чихэр амсаач гэхэд тэр нэг л хөөрхөнинээмсэглэн ганц чихэр авч дор нь задлан ам руугаа хийгээд:-Баярллаа. Уг нь би хатуу чихэр иддэггүй. Шүдэнд муу. Гэхдээ хүн
  • 58. дайлж байхад нэгийг идчихье гээд гарч одов. Хаалга хаагдсаныдараа л би түүний авчирсан хоёр сүү тавиастай үлдсэнийг харж ихл ичсэндэ бушуухан хаалгаа онгойлгон:Хүүе охион, үгүй ээ Сэргэлээн. Энэ сүүгээ ааваач. Би чамаар юугэж төлүүлэж байдаг юм гэхэд тээр доор 2-р давхарт оччихсонСэргэлэн ноосон малгайгаа сэтгсрэн:-Би сүүгий чинь дайраад асгачихсан юм чин төлж өгөлгүй яадаг юм.Тэгээд ч задгай сүү битгий авч бай. Бруцеллёз гэж нэг аяулбайдгийг мэднэ биздээ? гэчихээд миний үеийн охин гэмээргүй яг лдэггүй жаал шиг хоёр хоёр шат алгасан пижигнэтэл гүйсээр гарчодов.Түүнийг гарч явсаны дараа би хөрчихсөн цуйвангаа хараад *Нээрээл халаасан хоол элгэнд муу гэсэн шүү* гэсэн бодол төржхөргөгчинөөс өндөг гаргаж шарж идэх зуур урьд нь дотроо *Цараймуут *гэж нэрлэсэн тэр охины тухай бодсоор л байгаадаа өөрөөгайхаж билээ. Тэр бид хоёр өөр сургуульд сурдаг ч гэсэн адилхан 9-р анги болохоор хичээл, ном сурах бичиг гээд л асуух ярих зүйлмундахгүй тул нэг л мэдэхэд дажгүй найзууд болчихлоо. Анхтанилцахдаа Сэргэлэн манайд орж ирсэн ч гэсэн би т үүнээс хойштэднийх рүү гүйдэг болов. Тагтан дэгжин биш, харин чүеийнхнээсээ этгээд гажууд зантай эв хавгүй хувцасладаг, танихгүйхүнд бол мэдэмхийрэх дуртай ч юм шиг, анх харсан хүнд цараймуутай гэмээр тэр охин ойртоод танилцаад ирэхэд шууд нададтаалагдсан юм. тэр ихэнх хичээлдээ жигд сайн, ялангуяа байгальшинжлэлийн хичээлүүд химидээ гоц мундаг, их ном уншдаг, ямар чсэдвээр маргах мэдлэгтэй, миний хамгийн муу хичээл англи хэлийгнэвтэрхий эзэмшсэн нь намайг үнэхээр татсан биз. Сэргэлэн роксонсдог, тэгсэн мөртлөө хөгжимд ёстои нугасгүй . Урьд нь сонгодогхөгжимийг нойрны эм гэж боддог байсан би Сэргэлэнг дагаад нэг лмэдэхэд Бетховенийг сонсох дуртай, нэг ёсны улаан фен ньболчихлоо. Аав ээж хоёрын хэрэлдсэн орой тагтан дээрээ зогсожбайгаад сонссон тэр сайхан хөгжим тэднийхээс эгшиглэж байсанБетховений 5-р симпони байсныг би сүүлд мэдэв. Бид 2 сүүлдээөдөр бүхэн уулздаг болов. Сэргэлэн эрдэмтэн аав ээжтэй, айлынотгон охин Ах нь Америкт сурдаг. Анхандаа тэндний амьдралманайхаас тэс өөр болохоор надад сонин санагддаг байв. Аав ээжхоёр нь ээлжилэн гадаад явчихна. Ээжийнхэн эзг үйд аав ни гэрийнажилаа гялалзуулна. Харин манайд бол аавын гэрийн ажил хийнэгэсэн теором байхгүй, хэдийгээр аавтай дандаа хэрэлддэг ч эр х үнгэрийн ажил хийх ёсгүй гэж ээж үздэг юм. Тэднийд бас эцэг эхийндарангуйлал гэж байхгүй. Аав ээж хоёр нь манай хоёр шигхэрэлдээд байна гэж үгүй. Гурвуулаа яг нэг үе тэнгийн улц шиг
  • 59. харилцах бөгөөд аав, ээж нь хэзээ ч түүнийг загнаж, заажзааварлахгүй. Харин ч охиноосооо асууж байж шийднэ.Ялангуяа нүдний мэс засалч ээж нь гэрийн бараа бараг харахг үйагаад гэртээ байхаараа манай ээж шиг үглэж яншихг үй утсаархэдэн цаг ярих ч үгүй. Компьютэрийнхээ ард юм бичиж суух агаадбусад авгай нар шиг шуба, алтан бөгж энэ тэр өмсөж зүүсэн байхыгби еп хараагүй. Гадаад яваад ирэхээрээ охиндоо шинэ ном, ЦДавчирна. Нэг удаа Америкаас ирэхдээ надад бас охиндоо РикиМартиний дөнгөж худалдаанд гарсан шинэ ЦД аүчирч бэлэглэсэнбилээ.Би яагаад тэр охинд татагдаад байгаагаа мэдэхгүй улам дотноссоорбайв. Нэг амралтын өдрөөр Сэргэлэн бид хоёр тэдний аавынмашинаар Шарга морьтод байх зусланд нь очив. Хавар эрт, 3-р сарбайлаа. Шарга морьтын эх өөд модон дотор байх тэдний хоёрдавхар дүнзэн байшинд бүх юм нь тоосонд дарагджээ. Бидбайшинд юмаа оруулж тавьчихаад цасанд даргадсан ойгоор баахантэнэв. Сэргэлэн надад мөчрөөрөө нийлэн ургасан хоёор хус мод,дээр үед Богдын хатан эх дагины зусдаг байсан гэрийн буурь, өвөлхөлдддөггүй , ус мэлтгэнэсэн толь мэт дув дугуй цөөрөм гээд лзуслангынхаа сонин хачныг үзүүлэв. Ангийнхантайгаа кино үзэж,бааранд суухын оронд өдөржин ойгоор зугаалсан бямба гаригмартагдашгүй сайхан өнгөрөв.Үүнээс хойш хэдхэн хоногийн дараа Сэргэлэнгийн төрсөн өдөрболж, намайг урилаа. Цэцэг ном барьсан намайг бага зэрэгхожимдон очиход ангийнх нь хэдэн найзууд ирчихсэн шуугилдах ньсонсогдож, өнөөх завгүй ээж нь хаалга тайлангуутаа нададбушуухан шовгор цаасан малгай өмсгөчихөв. . Сэргэлэнгийн аав ээжнь хүүхдүүдтэй адилхан шовгор малгай өмсч гэрээ бааханбөмбөлөг *Хаппу биртхдау* гэсэн бичгээр чимсэн нь надад гайхалтөрүүлэв. За энэ ч яахав. Хамгийн гайхалтай нь Сэргэлэнгхарангуутаа би эхлээд таньсангүй, гайхсандаа амаа ямар томангайсан болоо гэж бодохоос одоо хүртэл ичдэг юм. *Аливаа юмсынхэлбэр агуулгаа илэрхийлдэггүй* гэж гүн ухаандаад нүүрэндээөчүүхэн ч будаг хүргэдэггүй , хэзээ ч юбка, даашинз өмсч моодхөөдөггүй сэргэлэн энэ өдөр ёстой л Үнсгэлжин болж хувирчээ.Биеийнх нь гоолигийг илтгэх нарийнхан мөртэй богинхон час улаандаашинз, гоёлын засалттай гөлчисөн үс, дэрвийсэн сормуус, унждагулаан чулуун ээмэг, цаанаа л ялдамхан инээмсэглэл. . Би түүнийтийм хөөрхөнийг яагаад урьд нь олж хараагүй юм болоо? Сэргэлэнхүсвэл нүд унагам гоёж чаддаг, эгэл өдрүүдэд гоё сайхан нь хэнбүхнээс далд байдаг тийм охин юм байна гэсэн бодол төрнө.Харамсалтай нь төрсөн өдрийнхээ маргааш л өнөөх маань дахиад
  • 60. нүдний зузаан шилээ зүүж хамаг будгаа арилгаад, эрэгтэйхүүхдийн том ноосон малгай, өдөн хүрэм хэдэрсэн *Нугаснымуухай дэгдээхэй*-н дүрдээ орчихсон байлаа. Гэвч тэр өдрөөс хойшСэргэлэн надад нэг л өөр харагдах болсон юмБодоод байхад бид хоёрын харьцааг ямар ч гэж нэрлэхэд хэцүүболчихжээ. Ямар ч байсан бид хоёрын үерхэж байгаа хос гэхэдхэцүү, зүгээр найзууд ч юмуу гэхээр биш нэг л тийм гээднэрлэчихэд бэрх. ямар ч гэсэн их л дотно харьцаатай болсноо лмэдэж байлаа. Гэхдээ манай найз нар энэ тухай сонсоо ч үг үй лбайв? Яагаад ч юм бэ энэ үерхлийнхээ тухай би сургуулийнхандааби юу ч цухуйлгаагүй юм. Гэвч нуусан бүхэн илэрдэг хойно. Ямар чманай сургуулийн охид миний үерхлийн талаар сэжиг авчихсан.Зоригоо даанч Номингоо, Халиун хоёрыг тоохгүй байсан ньаргаггүй. Гадаадад амьдардаг мисс охинтой үерхдэг болсон гэнэ.энэ тэр гээд худлаа баахан хов дэгдчихсэнийг би дуулаад нэг өдөрбодолд орж билээ. Сургууль дээр ийм яриа тархчихсан байхадСэргэлэнг манай ангийн охид эсвэл найзууд маань *Нугасны муухайдэгдээхэй* -н дүртэй байхад нь харчихвал яана гэхэс өгүүлэшгүйих санаа зовж байсан юм. Нэг өдөр би хичээлийн дараанайзуудтайгаа кафед орлоо. МИнй хамгийн дотны найз нарын нэгХашаа Номио хоёр үерхэж эхэлсэнээ бидэнд мэдэгдээд:-Маргааш шоуны өдөр. Бүгдээрээ Номио бид хоёрын үерхэжэхэлснийг тэмдэглэх үү? Ялангуяа биднээс нууцаар нэр үлмэдэгдэх охинтой үерхээд байгаа Зоригоог заавал найз охинтойгооирэхийг шаардаж байна гэлээ. Би гэдэг хүн энэ үгийг сонсоодмэлхий гүнжтэй гэрлэсэн хөөрхий хаан хүү шиг яс хавталзажсуулаа. Зөвшөөрхөөс өөр арга байсангүй. Аль хэдийн Хашаагийнөвөр дээр гарч хүзүүгээр нь тэврэн дэндүү янаг суусан Номингоонадруу матрын харц илгээж:-Яг үнэн. Зоригоогийн мисс охиныг харах юмсан гэсэн мөрөөдөлминь биелэх нээ гээд будмал сормуусаа буулган ноцтой харах аж.Орой нь би Сэргэлэнгийнд орж маргааш болох уулзалтанд дээдзэргээр бэлтгэх. тухайлбал төрсөн өдрийнх шигээ гоё болохыггуйлаа. Өрөөнийхөө нэг буланд байх бяцхан лаборатойдоо элдэвтуршилт хийн зав муутай суусан Сэргэлэнд миний санал огтхон чтаалагдсангүй.-Химийн олимпиад болх гээд толгой өөд татах завгүй байхад юунуулзалт муулзалт вэ? Тэгээд ч би хүнд байгаагаараа л харагдахдуртай гэхчилэн гөжүүдэлж гарснаа инээд алдаад:-Зоригоо хараач. Би усыг цус болгох уу? гэснээ шатдаггүй шилэнаяганд хуруу шилтэй өнгөгүй шингэн юм хийвэл хоромхон зуур өнгөнь хувиран цусан уусмал болчихов. Энэ туршилт үнэндээ надад
  • 61. сонин байсан ч би албаар гайхаагүй царай гаргаж :-За за. Мундаг юм. Би ямар химидээ чам шиг лаг биш гэчихсэнээгэнэт түүний баяр хөөртэй харц бүүдийгэд явчихыг хараад, баснуулгүй хэлэхэд ус ягаад улаан болсныг дотроо сонирхож байсанболохоор:Хүүш нээрээ наад ус шиг юм чинь юу вэ? Яагаад ингэж улайчихав?гэж асуусан ч дотроо бол түүнийг найзуудтайгаа уулзуулахдаа яажмэлхий үзэсгэлэнт гүнж болсон шиг гоё болгох тухай бодсоор байв.Харин Сэтгэлэн намайг сая усыг яаж цус болсоныг сонирхожбайгаад өчүүхэн ч эргэлзсэнгүй шинжтэй нөгөө хүнхэр шилэн аягааавчиран миний нүдэнд тулгах шахан үзүүлээд“-Энэ чинь ёстои амархан туршилт байхгүй юу. Энэ шилэн аяганыёроолыг глицрений уусмалаар норгоод, дараа энэ хуруу шилнээсхлорт төмрийн сулруулсан уусмал хийчихсэн. Энэ хоёрын дундаасраданид төмрийн уусмал үүсэж цус шиг улаан харагдаж байгаа.Ойлгов уу жаалаа? хэмээн инээд алдсанаа, намайг жаал гэхэддургүйг гэнэт санав бололтой:-За яахав. тэр уулзалт чинь тийм чухал юм бол би чадах ядахаараагоёчихоод л очыг бодъё. Гэхдээ би эхлээд ээжийг тосох ёсоти. Басхимийн сонгонтой . Зохицуулахыг л бодъё. Тэгэх үү? За битгий уруцарайлаач дээ хэмээн бараг бууж өгөв.Маргааш нь намайг хичээлдээ иртэл ангийн бүх охид жиг жугхийншивнэлдээд л, Дөлгөөн хэмнээх нэрэндээ огтхон ч зохиогүй амсултай, инээд муутай, манай ангийн хамгийн аалигүй охин суудалсолин миний дэргэд ир сууж аваад :Өнөө орой та нарын парту-д орчиж чиний мисс охины гэгээн дүрийгхарж болох уу? Манай Зоригоо шиг хөөрхөн бандийг ухаангүйдурлуулчихдаг ямар чка охин байгаа болоо? гэх мэтчилэн ангалзажашгүи тооны багшид загнуулаад чимээгүй болов. Энэ өдрийн туршби элдэвт санаа зовсоор мангар юм шиг л өнгөрөөв. Одоо бодоходюунд тэгэж санаа зовж, нэрэлхэж элдэв дэмий юм бодон уймарчсууснаа огтхон ч ойлгодоггүй юм. Гэвч хүн тэнэг юм хийж байгаагаатэрхэн үедээ ухаарах биш дээ.Хичээлийн дараа арай гэж Сэргэлэнгээс мессеж авлаа*санаа зо үоххэрэггуй шуу би палаагаа аүаад гарсан мамму-г тосчихоодочно*гэжээ.Бид тохирсон ёсоороо оройн 7цагт Медуза-д цугларав. Сэргэлэнбайдаггүй. УГ нь бид хоёр гучин минутын өмнө үсчин дээр уулзаадхамт ирнэ гэсэн боловч нөгөөх маань утсаа салгаад алга болчихов.БИ гэдэг амьтан боож үхэхэд бор шидэмс дутуу цаг уруугаахялалзсаар суулаа. Номингоогийн хэрэгт дурласнаа нууж ядсанхарц, Дөлгөөн тэргүүлэгчтэй урилгаггүй зочдын өдөөн хатгалт улам
  • 62. л сэтгэл зовооно. БИд хэсэг бүжиглээд хүйтэн юм уухаар дөхөжсуугаад байтал. . . Найм өнгөрчихсөн хойно Сэргэлэн сандарчтэвдсэн амьтан хар гүйхээрээ ороод ирдэг байгаа. Даанч дээ.Түүнийг ирж явааг би яагаад түрүүлж харсангүй вэ?-Зоригоо гэж байдагаараа хашгирах түүнийг надаас түрүүлээдНомингоо харчихсан Дөлгөөнтэй нудралцан инээд алдаад:-За, манай Зоригоогийн нөгөө мисс найз ирчихсэн байгаа юмбишүү? гэхэд би Сэргэлэнг олж хараад үс босох шиг болж ичсэндээсууж байгаа ширээн доогуураа орчихмоор санагдав. Сэргэлэн нададамласан ёсоороо үсээ янзалж, нүүр нүдээ будаж янзалах нь битгийхэл нөгөө зузаан шилээ зүүчихсэн , томдсон *Никэ*цамц, паарийсанжийнстэй, байдгаараа улайж хөлөрчихсөн, нүүрэн дээрх сэвх ньулам тодорчихсон гар даллан зогч байдаг байгаа. Би яахаа мэдэхээбольж найзууддаа юу гэж хэлснээ ч санах юм алга, осолтгүйамандаа үл ойлгогдох юм бувтнаад юу ч болоогүй юм шигинээмсэгэн зогсох Сэргэлэнгийн дэргэд очиж шуун дээрээс ньбүргэд мэт шүүрэн авч чирэн одсон сонЗамдаа өлгүүрээс хувцсаа авч сугавчлаад гадаа гарсан хойно саясэхээ оросн Сэргэлэн намайг түлхчээд:-Тавиачээ. Галзуу юм уу? БИ ээжийг тосчихоод, үсээ засуулаад,хувцсаа солиод ирэх гэсэн чин’Цөүлийн нисэх онгоц цагаасаахоцорчихоод арай гэж амжиж хүрцъх ирэж байхад . . . гэхэд би өд өнхүрмээ хагас дутуу углаад уурандаа амьсгаадсаар нэг таксизогсоож:-Чи яасан , хүний нэр төр боддоггүй, яасан маанаг амьтан бэ? Чичи. . эмэгтэй хүн мөн юм бол ганц удаа ч гэсэн толинд харчихаж баймэдэв үү. . ёстои нээрээ, ёстои нээрээ гээд хэлэх үг олдсонг үйтүүнийг бараг түлхэх шахан суулгаад *баяртай* ч гэлгүй салж өөрнэг такси бариад хар‘ж билээ. Гартаа нөгөө том ноосон малгайгаабарьчихаад, нүдний шил нь цантчихсан , амаа ангалзуулсаартаксинд суун одсон Сэргэлэнг би тэр үедээ огтхон ч өрөвдөөгүй.Найзуудын минь өмнө намайг тэгэж муухай шараа болгосонд луурлах, нэрэлхэх, ангийнхааа аалигүй охидоос ичих зэрэгцээдтархинд бодох, сэхээрэх зав зай өгөөгүй биз ээ.Тэр оройноос хойш бид хоёр дахин уулзсангүй. *Зоригоогийн нөгөөмисс охин ёстой матар байсан гэнээ*гэсэн хов яриа охидын амдамжин тасран ч долоо хоногоос илүү насалсангүй. Хэдэн сайннайздаа би Сэргэлэнгийн тухай ямар ч тайлбар хийсэнг үй Тэдмаань ч эр хүмүүсийн зан гаргаж элдэвт дурлан намайгзовоосонгүйд би энэ сайн найзуудаасаа үерхлээ юунд тэгэж нуужбайснаа хожим нь гайхаад гайхаад бараагүй юм.
  • 63. Үнэн хэрэгтээ хоёрхон хоноод л би Сэргэлэнг өөрийн эрхгүй үгүйлжэхлэв. Гэвч нөгөө л өөдгүй нэрэлхүү бардам зандаа баригдангүрийсээр байсан юм. Өөрөө л мэдээгүй байснаас биш тэр минийанхны хайр байж, өнөөх мөрөөдлийн охин тэнгэр минь Сэргэлэнбайж гэдгийг би тэр өдрүүдэд л ойлгосон мөртөө хүлээн зөвшөөрччадаагүй. Түүнтэй уулзах сан, хамтдаа хичээл давтах сан, зузааннүдний шилний цаанаас тормолзох урт сормууст ухаалаг нүд рүүнь ширтэх сэн,элдэв гайхалтай юмсын тухай ярилцах сан, эсвэлзүгээр хэн хэнийхээ дуртай дууг сонсон юу ч үл ярилцан хамтдаабайх сан гэж яасан их хүсч байваа. Тэгсэн мөртлөө л би түүнтэйуулзахгүй л байлаа. Хамгийн харамсалтай нь Сэргэлэнг би тэр тэнэгзангаасаа болж үүрд алдсан юм. Тэр нэгэн орой диско баарандтэгтлээ нэрэлхэж, эр хүнээс гарамгүй мунхаг өөдгүй зан гаргасанааби ойлгосон ч хожимдсон байлаа. Тэр утгагүй баасан гаригаас хойшганцъан сарын дараа билээ. Би хулжиж хулжиж гар утас руу ньзалгавал салгаатай байлаа. Гэрийнх нь утас руу залгавал ээж нь авч*Сэргэлэн Америк явсан Чи хэн бэ? хүү минь?* гэхэд би утсаатавьчихлаа. Ангийнх нь найзуудаас меил хаягийг нь аваад бодожбайгаа бүхнээ бичье гэсэн санаа толгойд гялцшийв. Маргааш ньсэргэлнгийн меил хаягийг олчихлоо. Гэвч юу бичихээ мэдэхг үй байв.Би түүнийг дэндүү муухай гомдоосон шүү дээ. Тэгэд ч би түүнийгзанг дэндүү сайн мэднэ. тэр аав шигээ вирус судлаач болж,Пэнтагон ч юм уу, Наса-д ч юм уу дэлхийд нэр хүндтэй томсудалгааны төвд ажиллах юмсан гэж мөрөөддөг сөн. Түүн шиггайхам мөрөөдөл, хонгор шулуухан зантай, амьдралын томзорилготой хүний замд би саад болоод ч яах юм билээ гэж бодоодмеил бичихээ больсон юм. Тэр бид хоёр дахин уулзсанг үй нэлээдхэдэн жил өнгөрчээ. харин Сэргэлэнгийн надад үлдээсэн гэрэлтдурсамж улам ч эрхэм нандин болж, би яг л түүн шиг ухаалаг эхнэравна даа гэж баттай бодох болсон шүү.Б. Шүүдэрцэцэг / 2004 он
  • 64. E-mail илгээсэн ягаахан сарнай /Зохиолч Шүүдэрцэцэг/9:32 PMЄвлийн нэг бvvдгэрхэн єдєр. “За байз, эмийн сангаас читамонавчихаад интернет кафед сууя байз. Маргааш философийнсеминартай.Удахгvй реферат шалгуулна. Долоо хоног яасан ч хурдан єнгєрдєгюм бэ? Удахгvй шинэ жил болох нь чєтгєр ав…” хэмээн бодсоор биСvхбаатарын талбайн арын цэцэрлэг дундуур хурдалж явлаа.Би бол нэг хувийн дээд сургуулийн англи хэлний орчуулагчийнангийн оюутан, байдаг л нэг охин. Овоо єндєр нуруутай, царайлаг чгэхэд хэцvv, бас vзэшгvй муухай ч тєрєєгvй хvн. Найзуудтайгааэлдвийг хаман чалчих, FM сонсох дуртай. Ердєє л нэг тийм дундажхvн дээ. Хаа очиж нийтэч зантайдаа тэр юм уу, ганцаардана гэжбайхгvй шvv. Харин ямар ч онцлоггvй Энхцэцэг нэрэндээ ёстойдургvй. Гэвч яая гэх вэ, єдий хvрчихээд нэрээ солилтой биш.Гэрлэн дохио хvлээх гэдэг бас миний дургvй юмны нэг дээ. Битэгэхээс тэгэх гэсэн шиг улаан гэрлэн дундуур зам хєндлєн гvйжцагаан “элентра”-гийн жолоочийн сvнсийг зайлтал тоормослуулаадзам хєндлєн гарлаа. Жолооч над руу ууртайгаар гараа зангиданзанаад давхин одов. Би ч мєчєєгєє єгсєнгvй араас нь долоовроочамархайдаа хvргэн “тэнэг” хэмээн дамшиглаад эмийн сангийнхаалгыг татав. Эмийн сангийн цэмцгэрхэн танхимд жавар дагууланороход минь элдэв эм тангийн vнэр, анир чимээгvй орчин угтлаа.Хоёр боодол читамон, бас хамрын дусаалга гээд халаасаатэмтэртэл тvрийвч минь байсангvй. Yvргэвч хvрэм, ємднийхєє бvххалаасыг тэмтрээд би тvрийвчээ олсонгvй . Автобусанд суугаагvйболохоор суйлуулаагvй гэсэн vг. Сvхбаатарын талбайн арынцэцэрлэгээр явж байхдаа халааснаасаа бохь гаргаснаа санаад эргэнгvйлээ. Сандрахдаа толгой минь санах ойтой машин шиг л ажиллажбайлаа. “Одоо хvн олоод авчихсан биз. Ээжийн єгсєн арван мянгат.Бас тvрийвч. Наддаа л ванлий эд байж. Чєтгєр…”- Хvvе охион, чи юмаа хаяагvй биз гэх тун ялдамхан дуугаар сэхээорох шиг. Цасанд дарагдсан нохойн хошууны бутны дэргэдэх намхансандал дээр сууж буй цагаан єдєн хvрэм, ноолууран малгайтай охиннамайг дуудсан нь тэр байж. Бурхан минь ямар хєєрхєн охин бэ? гэжби дотроо дуу алдаад: Харин тийм мєнгєє хаячихаад… гэхэд минь:
  • 65. - Энэ мєн байх аа уначихсан хэвтэж байсан юм гээд тэр жижигхэнхар тvрийвчийг минь гаргаад ирлээ.- Хvvе мєн байна. Азны юм. Чамд ёстой их баярлалаа гэж би дууалдаад гараа сарвайв. Зvгээр зvгээр гээд тэр охин бослоо. Ингээдсалан одох харамсалтай санагдсан тул би:- Хоёулаа танилцах уу? Намайг Энхцэцэг гээд гар сунгахад:- Халиун гээд vvргэвчнээсээ нэрийн хуудас гаргаж єглєє. Єєбаярлалаа. Надад нэрийн хуудас алга. Ер нь байхгvй л дээ. Бигэрийнхээ утсыг бичээд єгчихье. Чи байгаагvй бол би дvvдээ эмгvйхарих байлаа.Яг энэ vеэр Халиуны гар утас жингэнэн бидний яриа тасарчихав.- За баяртай, Энхээ. Би чамайг ингэж дуудаж болно биз дээ. Утасныдугаарыг чинь санамжиндаа хийчихье гээд бослоо. Сэтгэл татамхєєрхєнєєс гадна цаанаа нэг эрхэмсэг охин юм.- Баяртай. Утсаар яриарай. Ингэж би нэг шинэ танилтай боллоо.Хэд хоногийн дараа Халиуны гар утас руу залгав. Байна. Хэн бэ? гэхнєгєє хонгорхон дуу сонсогдоход:- Энхээ байна аа. Юу байна? Би дєнгєж номын сангаас орж ирээдбайна.- Єє сайн уу, чи vдийн хоолоо идсэн vv? Амжаагvй ээ?- Номын санд сууж байгаад орж ирлээ. Ходоодонд зэвсэгт бослогогарах гээд байна шvv. Тэр миний vгэнд баясан инээд алдаад:- Тэгвэл чамайг хоолонд урья. “Виннерс” кафед уулзах уу. Мэднэ биздээ?- Мэднэ ээ, мэднэ- За тэгвэл хорин минутын дараа тэнд уулзъяНамайг хувцасаа солих гэж мунгинасаар нэлээд хоцорч очиходХалиунаа хэдийнээ ирчихсэн цонхны дэргэдэх ширээнд сууж байв.Би жаахан хоцорчихлоо. Уучлаарай гэхэд минь тэр: Зvгээр ээ.Суугаач. Юу захиалах вэ? гээд гоёмсог хvрэн хавтастай цэсдєхvvлэв. Би гvнцэг сонгох гэж намбаганасангvй. Хамгийн эхэндбайснаар нь хонины махан щницель, колатай захичихлаа. ХаринХалиун vхрийн гол мах мєєгтэй, усан vзмийн шvvс сонгов.Хоолны дараа Халиун намайг гэртээ урилаа. Орцондоо тавханайлтай тансаг сууцанд тэднийх байдаг, аав ээж нь гадаадад суудагтул vеэл дvvтэйгээ хоёул амьдардагийг нь сая л мэдлээ. Бурхан
  • 66. минь, ёстой цэмцгэр айл юм. Нил цэнхэр єнгє голлон тохижуулсанзочны єрєєнийх нь буйдангийн ємнєх шилэн ширээ. Дээр ньтавиастай болор савтай ягаан сарнай шууд нvдэнд туслаа. Чи ягаансарнайд дуртай юм уу? Хэн єгєє вэ? Найз залуу чинь vv? гэж бидvлий хvнтэй ярьж байгаа юм шиг чанга асуугаад буйдан дээр сууннєгєє цэцгийг vнэрлэв. Тийм шулуухан болдоггvй юм асуусандаа бисvvлд нь их харамсч билээ.Халиун жижиг тавагтай самар авчирч тавиад суухдаа урт сормуусаабуулган харцанд нь гуниг тодроод ирэв. Тэгээд доод уруулаахазсанаа хацар руугаа орж ирсэн vсээ илээд:- Энхээ би чамд єєрийнхєє тухай илэн далангvй ярьчих уу. Дєнгєжтанилцахад л чи надад нэг тийм … итгэл даамаар охин шиг лсанагдсан. Би ер нь багаасаа их ганцаардмал хvн л дээ. Одоо лгэхэд ингээд дєрвєн хананы дунд ганцаархнаа. Надтай хамтамьдардаг vеэл дvv маань гэртээ харихаар Дархан руу явчихсан.Ягаан сарнайн хувьд бол их урт яриа болно доо гээд шvvрс алдав.Би чинь Голландад аав, ээжтэйгээ арваад жил амьдарсан айлынганц охин. Аав Маастрихтэд сурч, дараа нь тэндээ ажилласан.Ангидаа би ганцаархнаа ази охин байлаа. Намайг тэнд Хэлли гэждуудна.Би зєвхєн Сью гэдэг америк охинтой л vерхдэг байсан. Уржнан юм лдаа. Би и-мэйлээр Дєл гэдэг хvvтэй танилцсан юм. Нэгдvгээр сарын10-нд тєрсєн єдрєєрєє монгол оюутны вэб хуудсанаас нэг захидалуншиж яагаад ч юм хариу биччихлээ. “Амьдралыг олон талаас ньбясалгах дуртай 18 настай монгол залуу мєрєєдлийн гvнжээ эржбайна. Тэгэхдээ тєр барьж байсан монгол хатдын нэгийнх нь нэрийгтаах, нас надаас хєгшин биш, яс угсаа монгол байх гэсэн гурванхатуу болзолтой./Хатны нэр долоон vсэгтэй шvv/ Ингээд болзлыг биелvvлэхмєрєєдлийн гvнждээ энэхvv сарнайг барья” гэж англиар бичсэнзахидал, ягаан сарнайтай байсан. Би хариуд нь “Тєр барьж байсанхатныг Турьхан гэж таагаад єєрєєс чинь нэг насаар дvv мєрєєдлийнгvнжид нэр дэвшигч тєрсєн єдрєєрєє ягаан сарнайг хvлээн авлаа”гэсэн захидал бичиж танилцсан. Интернетээр аль дvрсгvйтэхийг тэргэх вэ. Эхэндээ би ганцаардлаа хуваалцах гэж захидал бичдэгбайснаа утсаар ярьж зургаа солилцсоноос хойш дандаа л тvvнийгбоддог болчихлоо. Нилээд бодлогоширонгуй харцтай нvд нь ихтаалагдсан. Харин Дєлєє миний царайг зураг явуулахаас ємнєтаасан гэж зvтгэдэгсэн.
  • 67. Зургаан сарын дотор бид хоёр бие биедээ vнэхээр хайртайболчихлоо. Хавар нь би дунд сургуулиа тєгсєєд хаана сурах талаарманайд бєєн яриа боллоо. Аав Парист намайг эхлээд коллежидэлсvvлж дараа нь Сорбоннын их сургуульд сургах бодолтой байдаг.Харин би мєрєєдлийн хан хvvгийнхээ дэргэд Монголдоо сурмаарбайдаг. Би зvрх сэтгэлийнхээ нууцыг зєвхєн ээждээ л ярьсан байлаа.Ээж миний талд бат зогсч: Охин маань олон жил бидэнтэй гадаададсуулаа. Монголдоо очиж сураг. Хэл ахуйгаасаа ч их тєсєєрєх ньгэсээр аавыг буулгаж авсан.Буянт –Ухаа дээр намайг Дєл маань жинхэнэ ягаан сарнай барьсааругтсан юм. Байдгаараа догдлоод инээчихсэн зогсож байсныгмартахын аргагvй. Зургадугаар сарын бороотой єдєр байсан. Биирээд л Санхvv эдийн засгийн дээд сургуульд элсчихлээ. Дєлєє болМУИС-ийн хэрэглээний математикийн нэгдvгээр курс тєгсчихсєнбайсан. Тоонд vнэхээр толгойтой доо. Би наадмаар гэрийхэнтэй ньтанилцлаа.Аав нь салчихсан болохоор ээж, жаахан дvvтэйгээ гурвууламьдардаг байсан. Ээж нь дээд сургуулийн багш. Хvvтэйгээ адилханнvдтэй. Намайг ямар хєєрхєн охин бэ? Миний хvvг яаж тоосон юмбол доо гээд л. Харин нэгдvгээр ангийн дvv нь:- Та манай ахтай суух юм уу гэхэд нь vхтлээ ичиж Дєлєє: Очко минийдvv альбомоо аваад ир гэж намайг аварсан юм. Намар нь ээж иржэнэ байрыг тохижуулж єгєєд явахдаа: Чи миний охиныг халамжилжяваарай. Чамд эгч нь итгэж байна. Халиун миний газар дээрх ганцохин шvv гэж учирлах захихын хооронд хэлж хоёуланг минь vнсээдонгоцондоо суусан. Бид хоёр яг хvvхэд шиг vерхэж байсан. Дєлкомьютер засч, гэрээр тооны хичээл заагаад олсон мєнгєє тэнцvvхоёр хувааж хагасыг нь ээждээ єгнє. Yлдсэнийг нь надад зориулна.Сургалтын тєлбєрєє ч єєрєє олдог байсан.Миний философийн шvvлэгт бэлтгэсээр байгаад бид хоёроройтчихоод манайд нэг удаа хоносон юм. Намайг нэг vнсчихээд лзочины єрєєний буйдан дээр унтаж билээ. Би чамдаа жинхэнэ очиралмазтай бєгж бэлэглэж сvй тавьчихаад хамт унтана. Бас хадагтавьж охиныг нь гуйж байгаагаа Маастрихт руу ирээдvйнхадмууддаа интернетээр мэдэгддэг юм билvv гэнэ. Мэдээж биебиедээ хайртай хоёр залуу хvнд бол амаргvй л байна биз дээ. Тэршєнє хоёр ч удаа миний єрєєний vvдэнд ирээд буцахыг нь би мэдсэнл дээ.
  • 68. Сар бvрийн 10–нд бид хоёр танилцсан єдрєє тэмдэглэж “Виннерс”–тсуугаад Дєл надад ягаан сарнай бэлэглэдэг байсан юм. Халиуняриагаа таслан:- Чи юм уух уу? Миний энэ урт яриа залхууг чинь хvргэх шиг боллоогэхэд энэ гайхам хайрын тvvхэнд бvр автагдчихсан байсан би сэхээорж:- Зvгээр ээ, харин ч сонин байна гээд ширээн дээрх ягаан сарнайгширтэнгээ “Єнєєдєр чинь нээрээ 12 дугаар сарын 10 юм байна шvvдээ” гэж бодлоо.Мартын наймнаар би ээжтэйгээ утсаар ярьж, баяр хvргэчихээдДєлийнд очиж ээжид нь цэцэг, ноолууран цамц бэлэглэлээ. Тэр оройбид тавуул яг нэг гэр бvлийнхэн шиг vнэхээр сайхан байсан. Дєлийндvv Оч надад зураг зурж бэлэглээд л. Нэг мэдэхэд л ээж нь багахvvгээ дагуулан нєгєє єрєєнд орж, бид хоёр хоёулханаа vлджээ.Дєлєє намайг vнсээд vсийг нь минь илж:- Ээжийг баярлуулсанд чинь их баярлалаа. Чамайг насаараахайрлаж явна. Бvх насаараа шvv гээд хос хунгийн домог ярьж єгєєдхєгжим дуугаран эргэлддэг хунтай тоглоом бэлэглэсэн юм. Домог ньих гунигтай. …Буудуулсан эм хунгийнхаа хойноос гашуудсан эр хуннь элгэн хад руу унаж vхдэг. Тэгээд надад: Халиун аа! Чи намайгхэрэв vхэх юм бол тэр хун шиг миний хойноос vхэж болохгvй шvvгэж захисан. Яг ирээдvйгээ мэдсэн юм шиг. Нэг жил хачин хурданєнгєрсєн. Зургадугаар сард оюутны амралт эхэлсэн єдєр бид хоёрСараагийн концертыг vзчихээд харих замд Дєлєє миний гараасатган: Ийм гоё хуруунд Диана гvнжийнх шиг чамин бєгж зvvлгэхюмсан. Чамд амласнаараа хоёулаа сvй тавина. Одоо бол би чамайгvнсэх л эрхтэй гээд хоёулаа удаан vнсэлцсэн.Тэр єдєр юм бvхэн сvvлчийнх байсан ч vхэл гэдэг хvнд тийм ойрхонбайдгийг би даанч мэдээгvй. Маргааш нь Дєл минь нэг найзынхаамашинаар гадаадын хэдэн жуулчинд vйлчлэх гээд Тэрэлж явчихсанюм. Шєнє манайх руу ээж нь утасдаж зангирсан хоолойгоор: Халиунаа, миний охин шинэ гэмтлийн эмнэлэгт хvрээд ирээч. Дєл осолдорчихлоо. Чамайг дуудаад байна гэсэн… Би яаж эмнэлэг хvрснээодоо ч санадаггvй. Yvдэнд нэг сувилагч цагаан нємрєг єгснийг лсанаж байна. Тvvнийг нь мєрєндєє углаад л сэхээн амьдруулахтасаг руу эрчээрээ гvйсэн. Тэгсэн чинь… тэр минь орныхоо цагаандаавуунаас ч илvv цонхийгоод цайчихсан ухаангvй хэвтэж байсан.Єглєєхєн инээгээд амьдралын баяр баясгалан дvvрэн явсан тэр
  • 69. залуу гэхэд хэн ч итгэмээргvй. Дєл єє! гээд намайг уйлахад нvдээнээж хєнжил доороос гараа арай ядан гаргаад миний vсийг илж:- Чи миний тєлєє… урт удаан амьдарч… намайг дурсч яваарай,нєгєє хунгийн домгоо санаж байна уу? миний мєрєєдлийн гvнж гээдл ухаан алдсан. Тэгээд л… тэр шєнийнхєє vvр гэгээрэх хvртэлvхэлтэй тэмцсэн дээ. Дєлийг нас барснаас хойш зургаан сарєнгєрчихєж. Эртvvд миний сууж байсан сандал дээр бид хоёрхичнээн оройг хамт єнгєрєєснийг мэдэхгvй. Тэр нохойн хошууны бут.Ж.Самбуу гуайн булш, намхан хайс бvгд л бид хоёрын хайрын гэрч.Ягаан сарнайд дуртай юм уу гэж чи асуусан. Тийм ээ дуртай. Хvнийнутагт ганцаардаж явахад минь хайрын сайхныг амсуулаад од шигхарвачихсан тvvний минь надад єгдєг байсан бэлэг.Одоо би сар бvрийн 10–нд єєртєє энэ цэцгийг авдаг юм гээд савтайцэцгийнхээ дэлбээнд аяархан хvрч: Єєр хvнийг би яг тийм хайраархайрлаж чадах болов уу даа. Ямар ч гэсэн би монгол хvнтэй суунагэж боддог шvv. Yхсэний хойноос vхдэггvй гэж манай монголчуудярьдаг. Тvvнийхээ алхаж явсан гудамжаар єдєр бvр явж Богд уулынмод ногоорох, шарлахыг vзнэ гэдэг сайхан. Тэгээд л би аав ээжрvvгээ яваагvй. Ер нь тэгээд ч Монголдоо амьдрах хичнээн сайхангэдийг гадаадад байхдаа хvн илvv мэддэг байх. Би ирээдvйд НYБ-дажиллах сан гэж хvсдэг гээд гэнэт Халиуны хоолой зангирлаа.Цоргисон харцтай нvднээс нь нэгэн том нулимс тасран бємбєрєх аж.…Ёстой л мєрєєдлийн хайр байж дээ. Би ийм хайрыг vлгэр, кинондл байдаг гэж боддог байлаа. Халиунаа чи харин ч их азтай охин юм.Ийм сайхан хайр амссан чинь надад бол vнэхээр атаархмаар лсанагдаж байна шvv гээд би тавагнаас самар атган авч амандаахийгээд санаа алдчихав. Халиун нэг самар авснаа:- Энхээ чи оройтчихлоо. Би чамайг гаргаж єгье дєє, гээд Халиунбосов. Энэ vеэр хvзvvнд зvvсэн утас нь нэг жингэнээд таг болчихлоо.- Чиний утас ямар тансаг эд вэ? Ийм утастай болчихвол би утаагартал нь ярина даа гэж намайг дуу алдахад Халиун инээмсэглэн:- Чи хєгжилтэй охин юм аа. Миний vеэл Золоо над шиг битvv хvнболохоор бид хоёр єрєєндєє ороод л таг болчихдог улс. Жаахануйтгартай шvv. За хоёулаа гаръя гэхэд нь би:
  • 70. - Та хоёр тэгээд ерєєсєє унтаагvй гэж vv? гэж асуух гэснээ амаабарив.Yvнээс хойш бид хоёр ёстой салшгvй найзууд боллоо.Халиуны нєлєєгєєр би гэдэг хvн номын хорхойтон болж хувираадЖ.Жойс, А.Камью, С.Моэм гээд том том зохиолчдын фен боллоо.Англи хэлэнд нєгєє нойл амьтан чинь ангидаа толгой цохих болж,Карл Поппер, Жон Локкийн номуудыг эх хэлээр нь уншчихлаа. Энэохинтой танилцсанаас хойш єєрийн мэдэлгvй ємнєє зорилготой,ирээдvйдээ санаа зовдог хvн болж “томоожиж” байлаа. Би гэдэг хvн.Миний зvгээс гэвэл єєр шиг ээ vймээн шуугианд дуртай найз охидоодагуулан тэднийд очиж хєргєгчийг нь “цэвэрлэж” єгнє дєє.Нэг єдєр бид хоёр тэднийд цайлж суулаа. Нєгєє хайртай хунтайтоглоомоо оролдож суусан Халиун гэнэт: Энхээ чи наад уснаасаабалга даа. Аан, хаан тєвєнх чинь их хєдєлж байна . Чиний бамбайбулчирхай томорчихож. Эмчид заавал vзvvлээрэй гэлээ. Орой энэмэдээг ээжид дуулгаснаар би гэдэг хvн маргааш нь гэхэд“баривчлагдаж” эмнэлэгт хэвтчихлээ. Зуны амралт эхэлчихсэнболохоор найзууддаа ч хэлж амжсангvй. Арав хоног эм тариандбємбєгдvvлсээр “Шим тэжээлтэй, иодын найрлага ихтэй хоол идэж,тайван амгалан байх заавартай эмнэлгээс гарлаа.За ингээд эрх чєлєєтэй боллоо гэхэд минь ээж: Шоронд орсонамьтан шиг юм ярих нь ээ. За ёстой чамайг нэг хэсэг яаж гэрттогтоодог юм билээ гэсээр машинд суув. Таксигаар ийн харих замдАав: - Миний охины найз Халиунааг аав, ээж нь дуудаад хэдхоногийн ємнє явчихсан шvv дээ. Чамтай уулзаж амжсангvй гэж их лсанаа зовж байна лээ. Захидал бэлэг нь гэрт бий. Аав нь чамайгэмчилгээтэй байгаа болохоор хэлээгvй юм гэж пал хийтэл хэлдэгбайгаа. Миний дэрний хажууд цэнхэр туузаар уясан жижигхэнхайрцаг хvлээж байлаа. Туузны завсар хавчуулсан зурваст “Энхээ!Чамайг энэ захидлыг уншиж байхад би Парист сууж байна. Ээж аавхоёр намайг тэнд сургуульд оруулахаар болсон. Гар утсаа чамддурсгал болгон vлдээе. Чамд таалагддаг байсан шvv дээ. Би єдєрбvр и-мэйл бичнэ ээ. Халиун.” гэжээ. Хайрцагнаас мєнгєн гинжиноосортой гялалзсан жижигхэн утас гарч ирлээ. Бид хоёр хэзээуулзах бол доо гэж би бодож суув.- Аниа эмнэлгээс гараа юу гэж миний дvv Тулгын дуу vvдэнд хадажбодлын шувуудыг минь vргээчихлээ.
  • 71. Маргааш нь надад Халиунаагаас “Энхээ, англи хэлээ уламсайжруулаад бас франц хэл сурч эхлээрэй. Хоёулаа Сорбоннидхамт сурна шvv” гэсэн захидал ирvvлсэн байлаа. Бас ягаансарнайтай гээч.