Your SlideShare is downloading. ×
“Хантайшир-Эрдэм” цогцолбор сургууль                    Сургалтын аргаар хүүхдийн                        хөгжил төлөвшлийг...
ÃÀÐ×Èà   1. Îðøèë……………………………………………………………………………………   2. ¯íäýñëýë…………………………………………………………………………………   3. Ñóäàëãààíû çîðèëãî…………...
ОРШИЛ        Ертөнцийн бүх үзэгдэл юмс ерөнхий-тусгай , хийсвэр-бодитой, бүхэл-хэсгийн харьцаанд оршдог агаад өрнийн ард т...
ҮНДЭСЛЭЛ       Бидний амьдарч буй энэ эрин зуун бол шинжлэх ухаан технийкийнхөгжил+ даяарчлалын эрин зуун билээ. Энэ зуунд...
ÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÇÎÐÈËÃÎ:Ñóðãàëòûí àðãààð äàìæóóëàí õ¿¿õäèéí õºãæèë, òºëºâøëèéã äýýøë¿¿ëýõ àðãàçàìûã ñóäëàõÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÇÎÐÈËÒ :-Ñ...
СУРГАЛТЫН АРГА, ТҮҮНИЙ АНГИЛАЛ1.1.   СУРГАЛТЫН АРГЫН ТУХАЙ ОЙЛГОЛТАРГА: Философийн нэвтэрхий толь бичигт арга гэдэг нь тод...
шаардлагатай болж байна. Учир нь багшийн хувьд сургалтын арга нь сурганхүмүүжүүлэх хөдөлмөрийнх нь гол багаж билээ. Эмч хү...
Гэтэл хичээл дээрх багш сурагчдын үйл ажиллагаа хязгааргүй олон хэлбэртэйгсургах зүйчид, заах аргачид ажигласан байна. Ийм...
хөгжүүлэх сургалтын арга нэрийн дор хэрэглэж буй аргуд нь сургалтын төвдсуралцагчдыг тавьж , тэдний үйл ажиллагаанд түшигл...
сануулах үе Шат   I        Сэдэв танилцуулах                              Текст буюу эх тараах     II    Урьдчилан төсөөлө...
3. Суралцагчдад сурах сонирхол, зорилго бий болгох зорилготой.   Сониорхол зорилго 2 бол суралцагчдын идэвхтэй оролцоог то...
3. Санамсаргүй сэтгэлгээнээс логик сэтгэлгээнд шилжиж буй байдал.      Логикт тулгуурлана гэдэг нь үйл явдалд хүрэх замыг ...
ÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÁÎËÎÂÑÐÓÓËÀËÒ1.1.    Сурагчдаас авах санал асуулг ûí áîëîâñðóóëàëò1.Хичээл заадаг багш нар тань хичээлээ ямар а...
1.2. Багш нараас авах санал асуулг ûí áîëîâñðóóëàëò1.Та хичээлээ голдуу сургалтын ямар аргаар явуулдаг вэ? гэсэн саналасуу...
Нэгдсэн дүгнэлтЕБС-ийн багш сурагчдаас авсан дээрх санал асуулганы дүнг нэгтгэн үзвээсбагш нар маань ээлжит хичээл бүрийг ...
Á¯ÒÝÝË× ÑÝÒÃÝËÃÝÝà ժÃƯ¯ËÝÕ                 ñóðãàëòûí àðãûã ïðàêòèêò õýðýãëýõ íü      Á¿òýýë÷ ñýòãýãëãýýã õºãæ¿¿ëýõ ñóðãà...
Á. Àíàëèçûí øàò.      Â. Ä¿ãíýõ øàòÁàòàòãàõ ¿å íü äàðààõ çîðèëãîòîé.   1. Ñóðàëöàã÷äûí îëæ àâñàí áóþó á¿òýýñýí øèíý ìýäëýã...
Тухайн ухагдахууныг гадаад тогтолцоонд буюу шинэ нөхцөлд ашиглах,зохиомжлон хувиргах чадвартай болсон байна.Íèéò 17 àñóóëò...
ÅЪÍÕÈÉ Ä¯ÃÍÝËÒ      Ñóðãàëòûí àðãààð    õèéñýí   èëòãýëèéíõýý   ¿ð   ä¿íã   íýãòãýí   äàðààõä¿ãíýëòýíä õ¿ðëýý.Ñóðãàëòûí à...
Õàâñðàëò 1                                Сурагчдаас авах санал асуулга1.Хичээл заадаг багш нар тань хичээлээ ямар аргаар ...
ÀØÈÃËÀÑÀÍ ÌÀÒÅÐÈÀË1. Ã.Ø¿ðýíöýöýã   Áàãø òàíä õýðýãòýé çºâëºìæ-2   ÓÁ., 20092. Ö.Áààñàíäîðæ Ñóðàãëòûí àðãà ÓÁ .,20083. Áîë...
сургалтын хүүхдийн хөгжил төлөвшилд
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

сургалтын хүүхдийн хөгжил төлөвшилд

9,453

Published on

Published in: Education
1 Comment
3 Likes
Statistics
Notes
  • snu taalagdaj bnaa
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total Views
9,453
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
208
Comments
1
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "сургалтын хүүхдийн хөгжил төлөвшилд"

  1. 1. “Хантайшир-Эрдэм” цогцолбор сургууль Сургалтын аргаар хүүхдийн хөгжил төлөвшлийг нэмэгдүүлэхэд багшийн үүрэг оролцоог дээшлүүлэх нь ÿéöýòãýñýí: Ñ.Öýðýíäóëàì 2010 îí
  2. 2. ÃÀÐ×Èà 1. Îðøèë…………………………………………………………………………………… 2. ¯íäýñëýë………………………………………………………………………………… 3. Ñóäàëãààíû çîðèëãî…………………………………………………………………….. 4. Ñóäàëãààíû çîðèëò……………………………………………………………………… 5. Ñóäàëãààíû àðãà ç¿é…………………………………………………………………… 6. Ñóäëàõ ç¿éë…………………………………………………………………………….. 7. Ñóðãàëòûí àðãà ò¿¿íèé àíãèëàë……………………………………………………….. 8. Ñóðãàëòûí àðãà ñîíãîí àâàõ íü ……………………………………………………… 9. Ñóäàëãààíû ÿâö……………………………………………………………………….. 10.Ñóäàëãààíû áîëîâñðóóëàëò…………………………………………………………….. 11.Á¿òýýë÷ ñýòãýëãýýã õºãæ¿¿ëýõ àðãûã ñóðãàëòûí àðãûã ïðàêòèêò õýðýãëýõíü………………………………………………….. 12.Ä¿ãíýëò…………………………………………………………………………………….. 13.Àøèãëàñàí ìàòåðèàë…………………………………………………………………….. 14.Õàâñðàëò………………………………………………………………………………
  3. 3. ОРШИЛ Ертөнцийн бүх үзэгдэл юмс ерөнхий-тусгай , хийсвэр-бодитой, бүхэл-хэсгийн харьцаанд оршдог агаад өрнийн ард түмэн ахуй соёлоосоо үүдэналивааг тусгай бодитой хэсгээс нь ерөнхий, хийсвэр , бүхэл рүү нь сэтгэжтанин мэддэг бол дорно дахины ард түмэн аливааг ерөнхий, хийсвэр, бүхлээснь тусгай, бодитой хэсэг рүү сэтгэж танин мэддэг онцлогтой билээ. Иймээсдорно дахинд , тухайлбал Монголчууд бид сургалтын арга гэдэг ойлголтыг авчүзье гэхэд ер нь арга гэж юу вэ ? гэсэн асуулт байнга дэвшигддэг. Иймдарга гэдэг ойлголтыг эхлээд тодруулах шаардлагатай. Ñóðãàëòûí àðãà ãýäýã íü сургалт хүмүүжлийн талаар тавьсан зорилгодоохүрэхийн тулд багш сурагчдын харилцан холбоо бүхий үйл ажиллагааны аргабарил, үйлдлүүдийн цогц юм. Áèä ýðò äýýð ¿åýñ ë ñóðãàëòûí àðãà áàðèëûíòàëààð ÿðüæ, õýðýãëýæ, ñóðãàëòàíäàà àøèãëàæ èðñýí. Ýíý ÿâöàä ñóðãàëòûí àðãàøèíý÷ëýãäýæ ñóðàã÷äàä ÷èãëýãäñýí á¿òýýë÷ ñýòãýëãýýã õºãæ¿¿ëýõ àðãà çýðýãáîëæ ººð÷ëºãäñºí. Сургууль байгуулагдаж сургалт бий болсон цагаас эхлэн сургалтын аргынтухай асуудал яригдах болжээ. Сургалтын хөгжлийн эхэн үед хичээл дээрхбагш, сурагчдын гүйцэтгэж байгаа олон төрлийн үйл ажиллагааг сургалтын аргагэж үзэж байсан байна. Жишээлбэл багш хичээлийг тайлбарлаж байвалтайлбар ярианы арга, хүүхдүүд ном уншиж байвал номтой ажиллах арга ,сурагчид бодлого бодож байсан бол бодлого бодуулах арга гэх мэтэр ойлгожбайсан ажээ. Ãýòýë ¿íýí õýðýãòýý áèä ñóðàã÷äûã õºãæ¿¿ëýõ, òºëºâø¿¿ëýõýä ÷èãëýãäñýíñóðãàëòûí àðãà õýðýãëýõ øààðäëàãà ãàð÷ èðñýí. Íèéãýì ººð÷ëºãäºõèéí õýðýýðñóðãóóëü, áàãø íàðò òàâèãäàõ øààðäëàãà ÷ ººð÷ëºãäºæ , õ¿¿õäèéã õºãæ¿¿ëýýäçîãñîõã¿é àìüäðàëûíõ íü òóðøèä õýðýã áîëîõ òºëºâøëèéã ñóðãóóëèéí íàñàíä íüîëãîõ íü çºâ ãýæ ¿çýõ áîëñîí . ¯¿íòýé õîëáîîòîéãîîð áàãø õ¿íèé ñóðãàëòûíãîë çýâñýã áîëñîí ñóðãàëòûí àðãà, ò¿¿íèéã ººð÷ëºí øèíý÷ëýæ, ñóðãàëòàíäààáàéíãà õýðýãëýõ ÿâäàë áîë íýíý ò¿ð¿¿íä òàâèãäàõ íü ç¿éòýé þì.
  4. 4. ҮНДЭСЛЭЛ Бидний амьдарч буй энэ эрин зуун бол шинжлэх ухаан технийкийнхөгжил+ даяарчлалын эрин зуун билээ. Энэ зуунд бидний нэн түрүүнд тавихзорилго бол хүний хөгжил юм. Харин хүний хөгжил нь боловсролын хөгжилөөс,боловсролын хөгжил нь сургуулийн хөгжил, сургуулийн хөгжил нь багшийнхөгжлөөс шалтгаалдаг учиртай. Харин эдгээрийн үр дүнд хөгжсөн хүн бийболно.Хөгжсөн хүн гэдэг нь: • Мэргэжлийн өндөр мэдлэгтэй • Бүтээлч чадвартай • Өөрийгөө хөгжүүлэх чадвартай • Шинэ технологийг хүлээн авч, хэрэглэх чадвартай • Хамарч ажиллах чадвартай • Харилцааны өндөр соёлтой байх ёстой.Иймд багшийг ажлын байран дээр нь хөгжүүлэх нь илүү үр дүнтэй гэж авчүзэх болсон . Багшийг ажлын байранд нь хөгжүүлэхийн тулд танхимынсургалтын зорилго, агуулга, хэлбэр, арга, хэрэглэгдэхүүн, үнэлгээг өөрчлөхшаардлага тавигдаж байна. Өмнө ньМэдлэг эзэмшүүлэх- судлагдахуунд суурилсан-анги нийтийн хэлбэр-багштөвтэй- сурах бичигт түшиглэсэн-мэдээлэл эзэмшилтийн хувиар дүгнэдэгбайсан. Харин одооЧадвар төлөвшүүлэх: - нийгмийн хэрэгцээ- хувь хүний сонирхолд суурилсан-нийцтэй хэлбэр- шавь төвтэй сургалт- боломжит эх сурвалж- төлөвшсөнчадвараар нь үнэлж дүгнэх болсон .Шинэчлэл хийхдээ сургалтын үе шатыг бүрэн хамрах ёстой. Үүнд: Сургалтынөмнөх үйл ажиллагаа- хөтөлбөр боловсруулах- судэвчилсэн төлөвлөгөө- ээлжитхичээлийн бэлтгэл зэрэг болно.Үүнээс хичээлд бэлтгэхдээ:Юу заах вэ?- юунд сургах вэ?Яаж заах вэ?- юу хийлгэх вэ? гэдгийн анхаарах нь чухал. Мэдээж хэрэгингэхийн тулд багш хүн сурагчдыг хөгжүүлж төлөвшүүлэхэд чиглэгдсэн сургалтявуулхад сургалтын арга маш чухал болоод байна.
  5. 5. ÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÇÎÐÈËÃÎ:Ñóðãàëòûí àðãààð äàìæóóëàí õ¿¿õäèéí õºãæèë, òºëºâøëèéã äýýøë¿¿ëýõ àðãàçàìûã ñóäëàõÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÇÎÐÈËÒ :-Ñóäàëãààíû àðãûí талаар онолын холбогдох ном зохиол, сурах бичиг, хэвлэлнийтлэл уншиж судлах - Ñóäàëãààíû àðãà гэж юу болохыг онолын үндсэн дээр тодорхойлох - Судалгааны асуулт боловсруулах - Áàãø íàð ñóðãàëòàíäàà ñóðãàëòûí ÿìàð àðãà õýðýãëýæ байгааг ЕБС-н багш , ñóðàã÷äààñ судалгаа шинжилгээ авах - -Судалгааны материалыг боловсруулж дүнгэлт гаргах ÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÀÐÃÀ ǯÉ: • Ном зохиол судлах • Хагас хаалттай асуулгын арга • Интернэтээс мэдээлэл хайх • Математик боловсруулалт • Ажиглалт • Нэгтгэн дүгнэхÑÓÄËÀÕ Ç¯ÉË:Ñóðãàëòûí àðãà, áîëîí ò¿¿íèé àíãèëàë, òýäãýýðèéã ñîíãîí àâàõ çýðýã áîëîíñóðãàëòûí àðãûã ÅÁÑ-í áàãø íàð õýðõýí ñóðãàëòàíäàà àøèãëàæ áàéãààã ñóäëàõ.
  6. 6. СУРГАЛТЫН АРГА, ТҮҮНИЙ АНГИЛАЛ1.1. СУРГАЛТЫН АРГЫН ТУХАЙ ОЙЛГОЛТАРГА: Философийн нэвтэрхий толь бичигт арга гэдэг нь тодорхой зориолгодхүрэх арга зам, бодит байдлыг онол, практикийн хувьд эзэмших үйлдлүүд ,арга барилуудын нийлбэр цогц мөн хэмээн тодорхойлжээ. Метод буюу аргагэдэг үг нь арга зам, судалгаа шинжилгээ, мөрдөж мөшгөх гэсэн утга бүхийгрекийн methodos гэдэг үгнээс гаралтай. Ер нь аливаа арга гэдэг бол хамгийнөргөн утгаараа зорилгод хүрэх зам юм. Тодруулбал хэн нэгний тавьсанзорилгодоо хүрэхийн тулд тухайн асуудлыг шийдвэрлэх зам буюу ашигладагарга барил, үйлдлүүдийн цогц юм. Тэгвэл сургалтын арга гэдэг нь сургалт хүмүүжлийн талаар тавьсанзорилгодоо хүрэхийн тулд багш сурагчдын харилцан холбоо бүхий үйлажиллагааны арга барил, үйлдлүүдийн цогц юм. Сургалтанд арга онцгой үүрэгтэй. Сурах сургах үйл явц нь зөвхөн мэдээлэлхүлээн авах, дамжуулах төдийгөөр хэрэгждэггүй. Өөрөөр хэлбэл суралцагчзөвхөн сонсох төдийгүй, өөрийн үзэл бодлыг илэрхийлэж, бусадтай саналбодлоо хуваалцах, хаоилцан ярилцах явцад амьдралын нарийн зүйлсийн учирутгыг ойлгон тунгаах замаар сурч танин мэддэг. Иймээс сургалтын агуулгаасааилүү арга нь хүнээ сургаж , хөгжүүлж төлөвшүүлдэг байна.Багш, шавь хэмээх сургалтын хоёр субъектын зорилго нь нэг чиглэлтэй хэдийч өөр өөрийн онцлогтой. Багшийн хувьд сурган хүмүүжүүлэх, суралцагчийнхувьд танин мэдэх зорилготой байдаг. Гэхдээ энэ нь багш, суралцагч хоёрынхувьд хамгийн ерөнхий түгээмэл зорилго юм. Тухайн үеийн нийгэм , цаг үеийншаардлагаас үүдэн сургалтын тусгай зорилго гарч ирдэг. Тухайлбалсоциализмын үед их мэддэг хүн бэлтгэхийг зорьж байсан бол өнөөдөр мэддэгтөдийгүй, бас чаддаг хүн бэлтгэх зорилго дэвшигдэж байна. Энэхүү нийгмээссургалтын өмнө авьж буй зорилго нь агуулга болон арга зүйгээ тодорхойлдог.Ийнхүү сургалтын зорилгыг дагаж хэргэжүүлэх арга зам нь өөрчлөгдөж байдаг.Багш зорилгодоо хүрэхийн тулд хичээлийн агуулгыг хэрэгжүүлэхдээ сурганхүмүүжүүлэх арга, арга барилууд хэрэглэдэг. Багшийн хэрэглэж буй арга, аргабарилууд нь суралцагчдаар сурах үйлийг хийлгэх хөшүүрэг болж байх учиртай.Өөрөөр хэлбэл багш нэг талаас сургалтанд хэрэглэж буй аргаараа дамжуулжсуралцагчдад сурах хэрэгцээг байнга үүсгэж байх учиртай. Нөгөө талаас багшсуралцагчдад өөрсдийнхөө амьдралын туршлага , үзэл бодлоо ярих, өөрийгөөчөлөөтэй илэрхийлэх бололцоо олгох хэрэгтэй. Ингээд үзэхээр багшийнхэрэглэж буй арга нь нэг талаас суралцагчдад сурах хэрэгцээ, нөгөө талаассурах бололцоо олгож байх учиртай. Энэ нь орчин үеийн сургалтын аргадтавигдаж буй гол шаардлага юм. Багш сургалтын аргад тавигдаж буй энэхүүшаардлагыг хэр ойлгож, ойшоож хэргжүүлснээр сургалтын үр дүн шуудхамаарна. Учир нь суралцагчид сурах хэрэгцээ үүсч , түүнийгээ хэрэгжүүлэхболоìж олдсоноор мэдлэг чадвар олох үндэс бүрэлдэнэ.Дээрх шаардлагыг хэрэгжүүлэхийн тулд юуны өмнө багш сурганхүмүүжүүлэгчид сургалтын аргын эрэл хайгуулыг тууштай хийх судлах, турших,бодож боловсруулах замаар өөрийн гэсэн сургалтын аргатай болох зайлшгүй
  7. 7. шаардлагатай болж байна. Учир нь багшийн хувьд сургалтын арга нь сурганхүмүүжүүлэх хөдөлмөрийнх нь гол багаж билээ. Эмч хүн чагнуургүй, мужаан хүналх, сүхгүй , дархан хүн дөшгүйгээр ажиллах боломжгүйтэй мөн адил багш хүнсургалтын аргагүйгээр сургалтыг явуулах мөн л боломжгүй юм.Гэхдээ сайн гэсэн арга бүхнийг шууд л хэрэглээд төдийлөн үр дүнд хүрэхгүйбайж болно. Иймд тэр аргаа судалж, сул талыг нь ялган таниж, дахин дахинтурших замаар өөрийн болгох хэрэгтэй. Тэгж гэмээн танд хүссэнээр чиньүйлчлэх болно. Өөрийн болгоогүй, зорилгоос нь эхлээд бүтцийг нь бүрэнэзэмшээгүй аргаас төдийлөн их үр дүн хүлээх нь борооны үүл харж хургорьдохтой адил билээ. Сайн дархан өөрийн ур ухаанаар хийсэн , гарт ньорсон багажаараа хараа булааж, сэтгэл татах бүтээл дархалдагийн адил багшөөрийн болгосон аргаар л зорисондоо хүрэх боломжтой.Багшид өөрийн гэсэн сургалтын аргатай буюу багажтай болоход хөрөнгө мөнгөшаардахгүй олон боломж байдаг. Тэр бүхнийг ашиглах хэрэгтэй.Сургалтын аргад суралцах хамгийн энгийн агаад сайн аргын нэг бол хамтажилладаг нөхдөөсөө сурах юм. Үүний тулд зөвхөн сурах зорилгоор бусдынхичээлд сууж анализ хийх нь чухал. Бусдын ялангуяа ижил мэргэжлийн багшнарын хичээлд сууж ажиглаж байхад энэ сэдвийг ийм аргаар завал илүү үрдүнтэй юм байна, энэ сэдэвд энэ арга ерөөсөө тохиромжгүй юм байна, энэүйлдлийг эхэлж хийх нь илүү үр дүнтэй юм, эсвэл төгсгөлд нь хийлгэх нь илүүүр дүнд хүрэх юм байна гэсэн олон санаа орж ирдэг. Зүйрлэвэл шатар тогложбуй хоёр хүнийг хөндлөнгөөс ажиглаж буй гурав дахь хүнд олон сайхан нүүдэл,барилдаж буй бөхийг үзэж буй хүнд мэхийн боломжит хувилбарууд ил тодхарагддагийн нэгэн адил багш хүнд бусдын хичээлд сууж анализ хийх явцадолон санаа төрдөг. Тэр бүхнийг тухай бүр нь тэмдэглэж улмаар дараагийнхичээлдээ тусган турших замаар улам боловсронгуй болгож өөрийн аргатайболох боломжтой.Үүний зэрэгцээ өөрийн нээлттэй болон үзүүлэх хичээл тогтмол зохион байгуулжбусдаар анализ хийлгэн, тэдний санал зөвөлгөөг тусган ажиллах нь аргаачамбайруулах нэг зам мөнөөс мөн. Багш хүний хувьд бусдаас сонсох сайшаалмагтаал сайхан ч, зөв шүүмжийг хүлээн авч алдаагаа засч, шавьдаа хүндлэгдэхнь түүнээс ч сайхан.Нөгөө талаар сургалтын аргаа улам боловсронгуй болгож сайжруулах ньбагшийн байнгын хүсэл зорилго байх учиртай. Тийм нөхцөлд хүсэл зорилготань таныг сургалтын аргын талаар өгүүлдэг сонин сэтгүүл, ном сурах бичиг,гарын авалга зэрэг шинэ мэдээ мэдээлэлтэй байнга уулзуулж , шаардлагатайзүйлийг эрж сурч олж үзэхэд тань шаардлагатай цагаар ч , мөнгөөр ч туслахболно. 1.2. СУРГАЛТЫН АРГЫН АНГИЛАЛ Сургууль байгуулагдаж сургалт бий болсон цагаас эхлэн сургалтын аргынтухай асуудал яригдах болжээ. Сургалтын хөгжлийн эхэн үед хичээл дээрхбагш, сурагчдын гүйцэтгэж байгаа олон төрлийн үйл ажиллагааг сургалтын аргагэж үзэж байсан байна. Жишээлбэл багш хичээлийг тайлбарлаж байвалтайлбар ярианы арга, хүүхдүүд ном уншиж байвал номтой ажиллах арга ,сурагчид бодлого бодож байсан бол бодлого бодуулах арга гэх мэтэр ойлгожбайсан ажээ.
  8. 8. Гэтэл хичээл дээрх багш сурагчдын үйл ажиллагаа хязгааргүй олон хэлбэртэйгсургах зүйчид, заах аргачид ажигласан байна. Иймээс сургалтын аргынасуудлыг тодруулах авч үзэж, эмхэлж цэгцлэх шаардлага гарсан байна.Сургалтын практикт хамгийн өргөн дэлгэрсэн сургалтын аргын ангилал болД.О.Лордкипанидзегийн мэдлэгийг олгох эх үүсвэрээр нь ангилсан ангилал юм.Тэрээр сургалтын аргыг ярианы арга, үзүүлэн таниулах арга, практик арга гэжгурав ангилсан бөгөөд ярианы аргаа тайлбар яриа, харилцан яриа, сургуулийнлекц, үзүүлэн таниулах аргаа ажиглалт, жагсаан үзүүлэх, экскурс, практикаргаа: төрөл бүрийн дасгалууд, практик болон лаборторийн ажил гэж тус тусангилсан байна. Энэ ангилал өнөөдөр ч сургалтын практикт мөрдөгдсөөн байна.1970-аад оны сүүлч, 1980 –аад оноос хичээл дээрх багш, сурагчдын үйлажиллагаагаар нь сургалтын аргыг уламжлалт сургалтын арга, хөгжүүлэхсургалтын арга гэж ангилах болсон.Уламжлалт арга. Багш, сурагчдын хамтын үйл ажиллагааны талаас нь авчүзэхэд багшийн үйл ажиллагаа зонхиолсон сургалтыг уламжлалт сургалтын аргагэнэ. Уламжлалт сургалтын аргад дээр өгүүлсэн ярианы арга, үзүүлэн таниулахарга, практик аргуудыг багтааж ирсэн. Уламжлалт сургалтын аргаар зохионбайгуулагдсан хичээлийн зорилго нь сурагчдыг ШУ-ны үндсэн мэдлэгүүдээрзэвсэглэж, үүнтэй холбоотой чадвар дадал төлөвшүүлэхэд оршиж байлаа.Зохион байгуулалтын зарчим нь ШУ-ны бэлэн мэдээлэл дүгнэлтүүдийгдамжуулахад чиглэгдэнэ. Энэ аргаар сургахад баримт сэлтүүдийг багш өөрөөтоочин мэдээлж, задлан шинжилгээ хийж, шинэ ойлголтуудын мөн чанарыгтайлбарлан , шинэ шинэ хууль дүрэм дүгнэлтүүдийг өөрөө томъёолдог.Сурагчид багшийн тайлбарласныг сонсох сэргээн санах замаар шинэ мэдлэгийгэзэмшиж, багшийн үйлийг дуурайн үйлийн шинэ арга барил эзэмшдэг. Иймээсуламжлалт аргуудыг мэдээллийг ямар ч зөрчилгүйгээр шууд дамжуулах сөрөгталтай гэж үзсэн.Хөгжүүлэх сургалтын арга: үүнд асуудал шийдвэрлэх арга, программчилсансургалтын арга , тулгуур дохио, бүтэц логикийн бүдүүвч зэрэг аргуудыгхамруулдаг. Асуудал шийдвэрлэх аргын тухайд сургалтын практикт туршигдаж ,үр дүнтэй арга болох нь батлагдсан. Харин программчилсан сургалтын тухайднэг талаас өнөө үед сургалтын практикт хэрэглээ багатай тул тусгайланөгүүлсөнгүй. Тулгуур дохио болон бүтэц логикийн бүдвүүвч нь өнөө хэрсургалтын практикт үр өгөөжөө өгөхүйц аргууд болно.Шавь төвтэй сургалтын арга: 1990 оны ардчилсан хувьсгалын үр дүнд нийгмийнхарилцаа өөрчлөгдөж , үүнтэй холбоотойгоор нийгмийн амьдралын бүхийлсалбарт өөрчлөлт шинэчлэл гарсан билээ. Энэхүү өөрчлөлт шинэчлэл ньболовсролын салбарыг тойроогүй. Боловсролын салбарын шинэчлэлийн хүрээндманай сургалтанд өрнө, дорнын сургалтын арга , технологи нэвтэрч , түүнийгдагасан олон шинэ нэр томъёо орж ирсний нэг нь “шавт төвтэй сургалт, шавьтөвтэй сургалтын арга ” юм. Үүнээс үүдэн шавь төвтэй сургалтын арга гэжямар арга вэ? энд чухам ямар аргуудыг хамруулах вэ? хөгжүүлэх сургалтынаргаас юугаараа ялгаатай вэ? гэсэн асуултууд гарч ирсэн бөгөөд өнөөдөр чбүрэн хариу олоогүй мэт санагддаг.Монгол хэлний товч тайлбар толинд шавь гэдэг нь бусдаар юм заалгаж сурчбайгаа хүн, сурагч хэмээн тайлжээ. Тэгэхээр шавь төвтэй сургалтын арга гэдэгнь шавь буюу сурагчдад төвлөсөн сургалтын арга гэж ойлгогдож байна. Иймдэнэ нь өмнө өгүүлсэн хөгжүүлэх сургалтын аргаас өөр аргын тухай биш ,чухамдаа тэр аргуудын мөн чанарыг илүү тодотгон нэрлэж байгаа мэт. Учир нь
  9. 9. хөгжүүлэх сургалтын арга нэрийн дор хэрэглэж буй аргуд нь сургалтын төвдсуралцагчдыг тавьж , тэдний үйл ажиллагаанд түшиглэн хичээлийн үр дүнгөгөхийг эрмэлздэг . иймээс шавь төвтэй сургалтын арга гэж цоо шинэ аргууддэвшигдсэн хэрэг бус өмнө нь хэрэглэж байсан аргаа тодотгон нэрлэсэн хэрэгюм.Дээр өгүүлсэн аргуудыг нэгтгэн үзвэл өнөөгийн сургалтанд практикт хэрэглэжбуй аргуудûг : 1. Уламжлалт сургалтын арга 2. Шавь төвтэй сургалтын арга 3. Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх сургалтын арга гэж гурван бүлэгт хувааж үзэж болох юм.Бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх сургалтын арга: бүтээлч сэтгэлгээ гэдэг ньмэдээлэл хүлээн авахаас эхлээд шийдвэр гаргах хүртэлх сэтгэхүйн цогц үйлявц агаад , нээлттэй нийгэмд амьдарч буй хүн бүхний зайлшгүй эзэмшвэлзохих хамгийн чухал чадварын нэг юм. Өсвөрийн залуучуудын гагцхүү бүтээлчсэтгэлгээг төлөвшүүлэх замаар тэдэнд амьдралын нь туршид, алхам тутамд ньбайнга шаардагдаж буй чадваруудыг эзэмшүүлэх боломжтой. Тухайлбал хүнднасан туршид нь өдөр тутам , цаг тутамд өөрийн үзэл бодлоо амаар болонбигээр илэрхийлэх, бусдыг сонсох , бусдаас суралцах, бие даан бэрхшээлтэйасуудлуудыг шийдвэрлэх , нөхцөл байдалд шүүмжлэлтэйгээр дүн шинжилгээхийх, хувилбарт саналуудыг жиших, хариуцлага хүлээх хэрэгцээ үүсч, тэрхүүхэрэгцээгээ хангах чадвар шаардагдаж байдаг байна. Энэхүү хүнд амьдралыннь туршид хэрэгцээтэй чадварыг суралцах насанд нь буюу сургуулийн орчиндсургалтын аргар дамжуулан төлөвшүүлэх боломжтой агаад бас шаардлагатай.Сургууль багш нараас энэ боломжийг ашиглаж , шаардлагыг ухаарахгүйгээрнийгмийн хэрэгцээ, түүнд нийцэн амьдрах гэсэн хувь хүний сонирхлыгхангахгүй бөгөөд чадвар мөхөс гологдол бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх болно.Сургууль, багш нарын үйлдвэрлэсэн гологдол бүтээгдэхүүнийг бусадүйлдвэрийн гологдлын нэгэн адил акталж устгаж болдоггүй бөгөөд тэрчигээрээ дуусдаг. “аливаа орны хувь заяа багшийн алтан гараас шалтгаална.”Гэсэн мэргэн үгийн утга санаа энд оршино.Иймээс сурган хүмүүжүүлэгчид, сургалтын онолчид аль эртнээс суралцагчдынбүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх сургалтын арга технологийн эрэл хайгуулд гарч,1980-1990-ээд оноос суралцагчдын нас сэтгэхүйн онцлогт тохируулан тэднийбүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх боломжийг тогтоожээ.Тэрхүү эрлийн явцад суралцагчдыг эрэгцүүлэн бодох чадвартай, өөрийн сурахүйл ажиллагаанд эзэн болох , үндэслэлүүдийн учир холбогдлыг ойлгох ,анхааралтай сонсож, өөртөө итгэлтэй мэтгэлцэн, гаргасан шийдвэрээухамсарладаг болгоход чиглэгдсэн сурган хүмүүжүүлэх шинэ аргаболовсруулсан бөгөөд эдгээр аргыг бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх арга хэмээннэрлэж байна. Учир нь энэ аргууд нь өөрийн зорилго, бүтэц зэргээрээ шавьтөвтэй сургалтын бусад аргуудаас ялгарах бие даасан шинжүүдтэй. Тухайлбалбүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх аргууд нь дараах ерөнхий бүтэцтэй. Үүнд: Үе Сэргээн Утга санааг ойлгох үе
  10. 10. сануулах үе Шат I Сэдэв танилцуулах Текст буюу эх тараах II Урьдчилан төсөөлөх Даалгавар гүйцэтгүүлэх III Жагсаалт гаргах Хэлэлцүүлгийн Энэ хүснэгт бол бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх аргын үлгэрчилсэн бүтэц бөгөөд3 үе нь ямарч аргад хадгалагдана. Учир нь ерөөсөө сургах, сурах үйл явц ньдээрх 3 үеэр явагддаг ажээ. Харин шатууд нь тухайн арга болон уг аргыгхэрэглэж буй сэдвийн агуулга , сурагчдын нас биений болон анги хамт олныонцлогоос хамаарч хэд ч байж болох ба нэр томъёо нь гүйцэтгэх үйлдлээсээхамаарч өөр өөр байж болно.Сэргээн сануулах үед тухайн сэдвийн талаарх суралцагчдын өмнөх мэдлэгийгсэргээж , уг сэдвийг судлах зорилгыг нь тодруулж өгнө.Утга санааг ойлгох үед суралцагчид шинэ мэдлэг, мэдээллийг дагуу маргаанмэтгэлцээн явуулж, асуулт тавих замаар түүнийг өөрийн болгон эзэмшиж, өөрбусад зүйлд туршихад бэлэн болдог.Бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх сургалтын аргын үе бүхэн өөрийн зорилготойбайдаг. Тэрхүү зорилгыг нь мэдэрч хэрэгжүүлэх шаардлагатай бөгөөд энэнөхцөлд уг аргыг хэрэглэсний үр дүн гарна. Үүнд:Сэргээн сануулах үе нь : 1. Тухайн сэдвийн талаарх суралцагчдын мэдлэг , төсөөллийг тэднээр яриулах, бичүүлэх замаар тандах зорилготой. Энэ явцад суралцагчдад нэг талаас мэдлэгээ шалгах боломж олгодог. Нөгөө талаас судлах гэж буй сэдвийн талаар тодорхой таамаглал төсөөлөлтэй болгодог. Энэ нь тэдний шинэ мэдээлэл хүлээн авах суурь болж өгдөг. Хүүхдийн амьдралынхаа явцад олж авсан мэдлэг, туршлага, төсөөлөл нь шинэ мэдлэг олж авах суурь болдог. Тэрхүү суурь дээр нь тулгуурлан шинэ мэдлэг олговол тэр нь итгэл үнэмшил болж өгдөг. 2. Суралцагсдыг идэвхжүүлэх зорилготой. Сурах нь идэвхтэй ухаалаг үйл ажиллагаа юм. Сурах үйл ажиллагаанд идэвхтэй үйл ажиллагаа давамгайлж байх ёстой. Утга төгөлдөр, үлдэцтэй /насан туршийн/, үр өгөөжтэй /шүүмжлэлт/ мэдлэг олгохын тулд суралцагчдыг сурах үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцуулах хэрэгтэй. Тэд хичээлд идэвхтэй оролцсоноор төрөлх хэл дээрээ чөлөөтэй сэтгэж, түүнийгээ чөлөөтэй илэрхийлж, дүгнэж цэгнэх ёстой. Ингэснээр тэд өөрсдийн ойлголт мэдлэг, сэтгэх чадвараараа дамжуулан илэрхийлэх ёстой. Ийм замаар /хувийн мэдлэг / авсан мэдээлэл мэдлэгийн түвшинд хүрдэг.
  11. 11. 3. Суралцагчдад сурах сонирхол, зорилго бий болгох зорилготой. Сониорхол зорилго 2 бол суралцагчдын идэвхтэй оролцоог тогтвортой байлгах гол хүчин зүйл болдог ажээ. Сониорхол тогтворгүй үед шинэ мэдлэгийг хүлээн авах хүсэл буурдаг. Нөгөө талаас сурах сонирхол бий болох нь баттай мэдлэг олохын үндэс болдог.Ийнхүү сэргээн сануулах үед хийгдэх үйл ажиллагаа нь тухайн сэдвийнталаарх өмнөх мэдлэгийг сэргээж, судлах сонирхол төрүүлэх, судлахзорилгыг тодруулахад чиглэгдсэн байдаг. Сэргээн сануулах үед суралцагчидөмнөх мэдлэгээ сэргээж, тухайн үед үзэх сэдвийн талаарх юу мэддэг,мэддэггүйгээ тогтоон, суралцах зорилгоо тодорхойлсноор утган санаагойлгох үед шилжихэл бэлэн болно.Утга санааг ойлгох үе нь:1. Суралцагсдын идэвхи сонирхолд нь тулгуурлан тэднийг бие даасан бүтээлч үйл ажиллагаанд татан оролцуулах зорилготой. Үүний тулд суралцагчдад нэг талаас сурах хэрэгцээ үүсгэх, нөгөө талаас сурах боломж олгох хэрэгтэй. Энэ үед суралцагчид багшийн бэлдсэн материалыг унших, яриа сонсох зэрэг янз бүрийн хэлбэрээршинэ мэдээ, шинэ ойлголттой тулгарна. Энэ үед багш удирдан чиглүүлэх, зохион байгуулах үүрэгтэй агаад шууд оролцоо багатай байх учиртай.2. Нэг талаас суралцагсдад ойлголтоо хянах бололцоог олгох, нөгөө талаас тэдний ойлголтыг хянан засах зорилготой.Бататгах үе нь:1. Суралцагсдад үзэл бодлоо өөрийн үгээр илэрхийлэх боломж олгох зорилготой.2. Суралцагчдад санал бодлоо чөлөөтэй солилцох нөхцлийг бүрдүүлж, бусдын санал бодлыг сонсох , бусдаас суралцах боломж олгох зорилготой.Үүнээс гадна бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэх арга нь өөртөө нийцсэн хичээлийнбие даасан хэлбэртэй бөгөөд уг хэлбэрийг бүтээлч сэтгэлгээ хөгжүүлэххичээл хэмээн нэрлэж болно.бүтээлч сэтгэлгээг хөгжүүлэх сургалтын аргыг дотор нь бүтээлчээр унших,бүтээлчээр бичих чадвар төлөвшүүлэх гэж 2 ангилж болно.Сурагчдын бүтээлч сэтгэлгээний өсөлт , дэвшлийг доорх 4 хэмжүүрээрмэдэж болно.1. Хувь сэтгэлгээнээс нийгэмшсэн сэтгэлгээнд шилжиж буй байдал. Үзэл бодлоо илэрхийлж чаддаг байх нь амьдрах чадвартай болох , бодитоор сэтгэхийн аль алиных нь үндэс болдог.2. Хөндлөнгөөс хамааралт сэтгэлгээнээс бие даасан сэтгэлгээнд шилжиж буй байдал.
  12. 12. 3. Санамсаргүй сэтгэлгээнээс логик сэтгэлгээнд шилжиж буй байдал. Логикт тулгуурлана гэдэг нь үйл явдалд хүрэх замыг ухамсарлах, үнэнд ойртох гэсэн үг. 4. Ганц хувилбарт сэтгэлгээнээс олон хувилбарт сэтгэлгээнд шилжиж буй байдал. 5. 1.3. СУРГАЛТЫН АРГА СОНГОН АВАХ НЬ Сургалтын үр дүн олон хүчин зүйлтэй холбоотой нь мэдээж. Гэвч түүндшийдвэрлэх нөлөө үзүүлдэг гол зүйл бол сургалтын зорилго, агуулгыг зөвтодорхойлох, улмаар түүнийгээ хэрэгжүүлэх арга зам буюу сургатын аргаа зөвсонгон авч хэрэгжүүлэх явдал юм. Иймд ээлжит хичээл бүхнийг заах аргаасонгон авахдаа анхаарвал зохих хүчин бэлэн тооцох замаархамгийн үр дүн өгөхтохиромжтой аргыг сонговол зохино. Сургалтын аргыг сонгохдоо дараах хүчинзүйлсийг харгалзан үзэх нь зүйтэй. 1. Тухайн сэдвийн зорилгоо нэн түрүүнд харгалзах нь зүйтэй. Учир нь сургалтын арга бол зорилгодоо хүрэх зам юм. 2. Тухайн сэдвийн агуулгыг харгалзах шаардлагатай. Тэр агуулгыг ямар аргаар хамгийн хялбар дөхөм, бүрэн гүйцэт өгөх вэ? гэдгээ бодож өгөх учиртай. 3. Сургалтын орчин, ялангуяа аргыг хэрэглэх материаллаг орчин нөхцлөө бодож аргаа сонгох нь зүйтэй. 4. Суралцагчдын мэдлэгийн түвшин, идэвх оролцоо, сурах арга барил зэргийг зайлшгүй хагалзах 5. Суралцагчдын нас биений болон анги хамт олны онцлогийг бодолцох учиртай. ÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ßÂÖ Ñóðãàëòûí äýýðõ àãðóóäààñ á¿òýýë÷ ñýòãýëãýýã õºãæ¿¿ëýõ àðãûã áè ñîíãîíàâñàí. Áүтээлч сэтгэлгээний арга, түүний хэлбэр, бүтэц зэргийн талаар дээрдурьдсан билээ. Нэмж хэлэхэд энэ аргын хэрэглээтэй холбоотой ажиглагдажбуй, анхаарвал зохих асуудал бол аргаа судлах, таньж мэдэх, өөрийн болгохтал дутмаг байдаг.Дээрх онолд тулгуурлаад Годь-Алтай аймгийн Есөнбулаг сумын математикийнгүнзгийрүүлсэн сургалттай “Хантайшир-Эрдэм” цогцолбор сургуулийн багш,сурагчдаас сургалтын ямар арга хэрэглэдэг талаар õàãàñ õààëòòàé саналасуулга явууллаа. Энэ асуулганд дунд, ахлах ангийн нийт 17 багш, 60 сурагчидоролцсон.
  13. 13. ÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÁÎËÎÂÑÐÓÓËÀËÒ1.1. Сурагчдаас авах санал асуулг ûí áîëîâñðóóëàëò1.Хичээл заадаг багш нар тань хичээлээ ямар аргаар ихэвчлэн явуулдаг вэ?гэсэн санал асуулганд Нийт сурагчдын 75% нь харилцан ярианы аргаар, 20% нь лекцийн аргаар,1,6% нь тулгуур дохионы аргаар, 3,3% нь бүтээлч сэтгэлгээний аргаар багшнар маань хичэлээ явуулдаг гэж хариулсан байна. Эндээс багш нар мааньсургалтандаа нэг төрлийн хэвшсэн аргыг л ашиглаж байна гэж хэлж болохоорбайна.2. Хичээлийн явцад багш сурагчдын алиных нь үйл ажиллагаа илүү давамгайлдаг вэ? гэсэн санал асуулганд : Нийт 60 сурагчийн 32 нь буюу 53,3% нь багшийн, 5 сурагч буюу 8% нь сурагчийн гэсэн бол үлдсэн 38% нь багш сурагчийн оролцоо ижил байдаг гэж хариулжээ. Энэ нь багш нар маань сургалтаа явуулахдаа голдуу хүүхэд рүү чиглэсэн бус өөрийнх нь үүрэг илүү байдгийн харуулж байна.3. Та нарын бодлоор хичээл тань үйл ажиллагаа төвтэй байдаг уу, мэдээлэл төвэй байдаг уу? гэсэн санал асуулганд 20% нь үйл ажиллагаа төвтэй гэсэн бол 33% нь мэдээлэл төвтэй, 46% нь адилхан гэсэн хариулт өгч байна. Эндээс хархад сургалт маань мэдээлэлд бус үйл ажиллагаанд чиглэгдэх ёстой гэсэн дүгнэлт гарч байна.4. Та нар хичээлийг ямар аргаар явуулбал илүү үр дүнтэй байна гэж бодож байна вэ? гэсэн санал асуулганд 8% нь лекцийн арга, 33% нь ярианы арга, 78% нь хөгжүүлэх сургалтын аргыг тус тус сонгожээ. Үүнийг диаграммаар харуулбал:5. Хичээл зааж буй багш нар тань хичээлээ заахдаа ямар аргаар хичээлээ явуулснаа хэлж өгдөг үү? гэсэн санал асуулганд нийт сурагчдын 6% нь байнга хэлж өгдөг гэсэн бол 30% нь хааяа, 64% нь буюу дийлэнх нь багш нар маань сургалт явуулж буй аргаа огт хэлж өгддөггүй гэж хариулжээ.6. Та нар сургалтын ямар ямар арга мэдэх вэ? Нэрлэж бичээрэй. гэсэн асуултанд давхардсан тоогоор сурагчдын 53% нь харилцан ярианы арга, 56% нь лекцийн арга, 25% нь танин мэдэхүйн, дасгалын, тестийн, эрэл хайгуулын, нээлттэй гэт мэт аргуудыг нэрлэж бичсэн бол, 31 % нь сургалтын ямар нэгэн арга мэдэхгүй гэсэн хариулт өгсөн байна. Дээрх 2 асуулганаас дүгнэхэд багш нар маань сургалтын аргыг сурагчдад хэлж өгддөггүй улмаас сурагчид сургалтын аргын талаар огт мэддэггүй нь харагдаж байна. Энэ нь багш нарын сургалтанд ч тодорхой хэмжээгээр хүндрэлтэй байна гэж би үзэж байна. Учир нь багш нар сурагчдад сургалтын аргыг хэлж, ашиглаж хэвшээгүйн улмаас багш нарын хичээлийн тал хувь нь үр дүнгүй өнгрөх магадлалтай.
  14. 14. 1.2. Багш нараас авах санал асуулг ûí áîëîâñðóóëàëò1.Та хичээлээ голдуу сургалтын ямар аргаар явуулдаг вэ? гэсэн саналасуулганд íèéò áàãø íàðûí 0% нь лекцийн арга, 82% нь харилцан ярианыарга, 6% нь тулгуур дохионы арга, 12% нь хөгжүүлэх сургалтын аргаàð õè÷ýýëçààäàã гэж хариулсан байна. Үүнээс үзвэл áàãø íàð ìààíü ýýëæèò õè÷ýýëýýèõýâ÷ëýí õàðèëöàí ÿðèëöàõ àðãààð ÿâóóëæ áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà.2. Таны явуулж буй хичээл тань ихэвчлэн мэдээлэл төвтэй байдаг уу, эсвэлүйл ажиллагаа төвтэй байдаг уу? Санал асуулганд 35% íü ¿éë àæèëëàãààòºâòýé, 18% íü ìýäýýëýë òºâòýé, 47% íü àäèëõàí îðîëöäîã ãýæ õàðèóëñàíáàéíà.3. Таны явуулж буй хичээлд тань багш, сурагчдын үйл ажиллагааны аль нь илүүдавамгайлдаг вэ? гэсэн санал асуулганд íèéò áàãø íàðûí 12% íü áàãøèéí,41% íü ñóðàã÷èéí, 47% íü áàãø, ñóðàã÷èéí îðîëöîî àäèëõàí áàéäàã ãýæõàðèóëñàí áàéíà. Ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä áàãø íàð èõýâ÷ëýí ýýëæèò õè÷ýýëèéãìýäýýëýë òºâòýé, ñóðàã÷äûí ¿éë àæèëëàãàà õàðüöàíãóé áàãàòàé ñóðãàëò ÿâóóëæáàéíà.4. Та улиралд хэдэн удаа нээлттэй хичээл заадаг вэ? гэсэн санал асуулгандíèéò áàãø íàðûí 70 õóâü íü 1 óäàà, 18 õóâü íü 2 óäàà, 12 õóâü íü 3 óäàà ãýæõàðèóëñàí áîë 4 óäààñ ãýñýí õàðèóëòûã íýã ÷ áàãø ñîíãîîã¿é áàéíà.5. Та нээлттэй хичээлээ ихэвчлэн ямар аргаар явуулдаг вэ? гэсэн саналасуулганд íèéò áàãø íàðûí 12% íü ýâë¿¿ëãèéí àðãààð, 24% íü KWL –èéíàðãààð, 36% íü õàðèëöàí ÿðèàíû àðãààð, 12% íü óëàìæëàëò àðãààð, 12% íüøîîíû àðãààð íýýëòòýé õè÷ýýëýý ÿâóóëäàã ãýæ õàðèóëæýý.Ýäãýýðýýñ ¿çýõýä áàãø íàð ìààíü óëèðàëä ãàíö óäàà íýýëòòýé õè÷ýýë çààäàãáà òóõàéí õè÷ýýëýý ñóðãàëòûí áóñàä àðãóóäààð çààäàã áîëîõ íü õàðàãäàæáàéíà. Áàãø íàð ìààíü çºâõºí íýýëòòýé õè÷ýýëèéã çààõäàà ýëåêòðîí áàéäëààðèë¿¿ ÷àíàðòàé çààæ áàéíà.6. Та хичээлээ сургалтын ямар аргаар явуулснаа сурагчдад хэлжтанилцуулдаг уу? Гэсэн санал асуулганд íèéò áàãø íàðûí 6 õóâü íü áàéíãà,30 õóâü íü õààÿà, 64 õóâü íü õè÷ýýë ÿâóóëñàí àðãàà îãò õýëæ ºãäºãã¿é ãýæõàðèóëñàí áàéíà. ¯¿íýýñ ¿çâýë áàãø íàð ñóðãàëòàà ÿìàð àðãààð ÿâóóëñíààñóðàëöàã÷äàä õýëæ ºãäºãã¿é íü õàðàãäàæ áàéíà. ¿¿íýýñ ¿¿äýí ñóðàã÷èäñóðãàëòûí àðãà, ò¿¿íèé ÿâóóëàõ õýëáðèéã ñàéí ìýääýãã¿é. Ýíý íü áàãøèä ÷ ìºíòîäîðõîé õýìæýýãýýð ñºð㺺ð íºëººëäºã. 7. Сургалтын аргууд нь хүүхдийн хөгжил, төлөвшилд хэрхэн нөлөөлдөг гэж та бодож байна вэ? гэсэн санал асуулганд 53% íü õ¿¿õäèéí õºãæèë, òºëºâøèëä íºëººëäºã ãýñýí áîë 47 % íü ñàéíààð íºëººëíº ãýæ õàðèóëæýý. Ñóäàëãààíààñ ¿¿äýí ñóðãàëòûí àðãà ãýäýã ìààíü ñóðàã÷äûí õºãæèë, òºëºâøèëä íºëººëäãèéã áàãø íàð ìààíü ìýääýã áîëîâ÷ ò¿¿íèéã õýðýãæ¿¿ëýõ òàë äýýð æààõàí äóòìàã áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ðëýý. 8.
  15. 15. Нэгдсэн дүгнэлтЕБС-ийн багш сурагчдаас авсан дээрх санал асуулганы дүнг нэгтгэн үзвээсбагш нар маань ээлжит хичээл бүрийг нэг төрлийн нэг хэвийн, хэвшсэнаргаар/харилцан ярианы, лекцийн/ зааж байна. Ингэхээр багшийн явуулж буйхичээл маань хүүхэд рүү чиглэгдэх бус багшийн өөрийнх нь үүрэг оролцооилүү, ихэвчлэн мэдээлэлд суурилсан байгааг мөн л харуулж байна. Улиралд1-2 удаа нээлттэй хичээл зохион байгуулахдаа л багш нар маань сургалтынбусад аргуудыг хэрэглэхээс бусад үед тэр болгон ашиглахгүй, өөрийнболгохгүй байна. Мөн сургалтын ямар аргаар хичээлээ явуулснаа сурагчдад огтхэлж өгдөггүйгээс болоод багшийн хичээлийн цагийн тал нь үр дүгнүйсургалтын аргаа тайлбарлахад зарцуулагддаг. Үүний оронд улирлын эхэнд лсургалтаа явуулж буй аргынхаа бүтэц дарааллыг хэлээд өгчвөл дараа,дараагийн хичээлд ямар ч саадгүй, сургалтаа явуулахад аргаа тайлбарлах цагдээрээ хүүхэд рүү чиглэсэн өөр зүйлүүдийг явуулж болох юм.Багш нар сургалтын арга бол хүүхдийн хөгжил төлөвшилд маш чухал нөлөөтэйгэдгийг мэддэг мөртлөө түүнийг хэрэгжүүлэх тал дээрээ арай дутмаг хандажбайгаа нь мөн л харагдаж байна. Иймээс багш нар маань сургалт явуулахадгол зэвсэг болдог сургалтын аргыг илүү өргөн утгаар нь ойлгож өөрсдийнгэсэн сургалтын шинэлэг аргатай болж, түүгээрээ хүүхдийн юуг ньхөгжүүлэхийн, юуг нь төлөвшүүлэхийн гэсэн асуултанд хариулж сургалтааявуулж гэмээн бага ч болов өөрчлөлт ахиц гарах нь мэдээж хэрэг юм. Сургалтгэдэг маань агуулгадаа бус аргадаа байдаг. Тэгэхээр багш нар маань шинэ,шинэлэг аргуудыг туршиж, дахин дахин туршиж, түүн дээр өөрийн аргабарилаа нэмж өөрийн гэсэн багажтай буюу аргатай болох нь хамгийн түрүүндхэрэгжүүлэх ёстой зүйлүүдийн нэг нь юм. Ингэж гэмээн хүүхдийн хөгжил,төлөвшилд оруулах хувь нэмэр тань шинэчлэгдэж, өөрчлөгдөж та өөрийншавидаа амьдралд нь хэрэгтэй гэсэн төлөвшлүүдийг бий болгож чадах юм. Бидзөвхөн мэдлэгтэй хүнийг төрүүлээд зогсохгүй чадвартай, зөв төлөвшилтэйхүнийг бий болгож бүтээх ёстой юм. Мэддэг байлаа гээд чаддаггүй бол тухайнхүнийг чадваргүй гэж л дүгнэхэд хүрнэ. Ингэхээр багш нар маань гологдол бусшилэгдмэл бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх нь чухал билээ. Ингэхийн тулд сурглатынаргаар дамжуулж хүүхдэд цаашдын нь амьдралд үргэлж хэрэг болохтөлөвшлүүдийг өгч байх хэрэгтэй. Хүүхдийн төлөвшил бол энгийн зүйлээс,тухайлбал сурагч багштайгаа сайн байна уу? гэж мэндлэхээс л эхэлнэ гэж бибоддог. Одоогийн энэ нийгэмд тавигдаж буй шаардлага бол чадвартай,харилцааны соёлтой, багаар ажиллах, өөрийгөө илэрхийлэх, үзэл бодлоочөлөөтэй хэлэх чадвартай хүнийг сонгодог болсон билээ. Ийм хүнийгтөлөвшүүлэхэд багш бидний үүрэг оролцоо нэн түрүүнд хýрэгтэй юм.
  16. 16. Á¯ÒÝÝË× ÑÝÒÃÝËÃÝÝà ժÃƯ¯ËÝÕ ñóðãàëòûí àðãûã ïðàêòèêò õýðýãëýõ íü Á¿òýýë÷ ñýòãýãëãýýã õºãæ¿¿ëýõ ñóðãàëòûí àðãóóäûí íýã áîëîõ “Á¿òýýë÷óíøëàãûí àðãà” -ûã Ãîâü-Àëòàé àéìãèéí Åñºíáóëàã ñóìûí “Õàíòàéøèð-Ýðäýì”öîãöîëáîð ñóðãóóëèéí 11-ð àíãèéí À á¿ëýãò “Äýëõèéí óëñ îðíóóä” íýãæõè÷ýýëèéí ýýëæèò õè÷ýýë¿¿ä äýýð àøèãëàñàí. Õàðèí 11á á¿ëýãò ëåêöèéíàðãààð îðñîí. Ýíý àðãà íü ãóðâàí ¿åòýé áºãººä ¿å á¿ð íü äîòðîî òîäîðõîé øàòóóäòàéáóþó àëõàìóóäòàé áàéäàã. 1. Ñýðãýýí ñàíóóëàõ ¿å. Ýíý ¿å íü äàðààõ øàòóóäòàé. À. ñýäâýý òàíèëöóóëàõ øàò. Ýíý øàòàíä áàãø òóõàéí öàã äýýð ¿çýõ ñýäâýý òàíèëöóóëíà. Á. Óðüä÷èëàí òºñººëºõ øàò. Ýíý øàòàíä óã ñýäâèéí òàëààð ìýääýã ç¿éëýý ñóðàã÷èä õîñ õîñîîðîî , ýñâýë á¿ëãýýðýý ÿðèëöàæ, äýâòýðòýý æàãñààí áè÷èõ äààëãàâàð ã¿éöýòãýíý. ªºðººð õýëáýë òýäíèé ìýäëýãò òóëãóóðëàñàí çîðèëãî äýâø¿¿ëæ ºãíº. Èíãýñíýýð òýäíèé ñóðàõ ¿éë àæèëëàãààã èäýâõæ¿¿ëæ ºãäºã. Â. Æàãñààëò ãàðãàõ øàò. Ýíý øàòàíä àíãè õàìò îëíîîðîî íèéëæ òóõàéí ñýäâýýð ìýääýã ç¿éëèéíõýý æàãñààëòûã ãàðãàíà. Æàãñààëò ãàðãàõ ¿åä õýí íýãíèéã ººðèéí áîëîí íºõäèéí íü ñàíàëààð áè÷èã÷ýýð òîìèëíî. Áè÷èã÷ ñàìáàðò ñóðàëöàã÷äûí õýëñýí ç¿éëèéã òîâ÷ òîäîðõîé æàãñààí áè÷íý. Äàâõàðäñàí ñàíààã áè÷èõã¿é.Ñýðãýýí ñàíóóëàõ ¿å íü äàðààõ çîðèëãûã àãóóëíà. 1. Òóõàéí çààõ ãýæ áóé ñýäâèéí òàëààð ñóðàëöàã÷äûí ºìíºõ ìýäëýãèéã ñýðãýýí ñàíóóëàõ. Ýíý çîðèëãûã ¿çýæ áóé ñýäâèéí òàëààð ìýääýã ç¿éëèéã íü õîñîîð íü ýñâýë á¿ëãýýð ÿðèëöóóëàõ, ýöýñò íü íèéò õàìò îëíû ìýääýã ç¿éëèéí æàãñààëò ãàðãàæ áè÷¿¿ëýõ çýðãýýð õàíãàíà. 2. Òóõàéí çààõ ãýæ áóé ñýäâèéí òàëààð õ¿¿õä¿¿ä þó ìýääýãèéã íü òîäðóóëñíû ¿íäñýí äýýð áàãø þóã, ÿàæ çààõ õóâèëáàðàà ñîíãîíî. 3. Ñóðàëöàã÷äûí ìýääýã ç¿éëèéã íü ñýðãýýõ çàìààð òýäíèéã èäýâõæ¿¿ëýõ çîðèëãîòîé. 2. Óòãà ñàíààã îéëãîõ ¿å . Ýíý ¿å íü äàðààõ øàòóóäòàé. à. òåêñò áóþó ýõ òàðààõ øàò . á. äààëãàâàð ã¿éöýòã¿¿ëýõ øàò. Ýíý øàòàíä áàãø òåêñòòýé àæèëëàõ äààëãàâàðàà òàíèëöóóëæ àæèëëóóëíà. ¯¿íä: òàðààæ ºãñºí òåñòèéã óíøèõ ÿâöäàà äàðààõ òýìäýã òàâèíà. Ìýääýã ç¿éëèéí ºìíº -V Øèíýýð ìýäñýí ç¿éëèéí ºìíº-+ Ýðãýëçýýòýé, ýñâýë ñîíèðõîëòîé ç¿éëèéí ºìíº- ? ªìíºõ ìýäëýãòýé çºð÷èëòýé ç¿éëèéí ºìíº - ! â. Õýëýëö¿¿ëãèéí øàòÓòãà ñàíààã îéëãîõ ¿åä äàðààõ 3 çîðèëãî òàâèãäàíà. 1. Ñóðàëöàã÷äûí ñîíèðõëûã ºðí¿¿ëýõ. 2. Ñóðàëöàã÷äûí îéëãîëòûã õÿíàõ 3. Øèíý ìýäýýëýë ºãºõ, ò¿¿íèéã ºìíºõ ìýäëýãòýé íü õîëáîõ3. Áàòàòãàõ ¿å. Ýíý ¿å íü äàðààõ øàòóóäòàé. À. Ìýäýýëëèéã êàòåãîðè÷ëóóëàõ/á¿ëýãëýõ/ øàò. V +
  17. 17. Á. Àíàëèçûí øàò. Â. Ä¿ãíýõ øàòÁàòàòãàõ ¿å íü äàðààõ çîðèëãîòîé. 1. Ñóðàëöàã÷äûí îëæ àâñàí áóþó á¿òýýñýí øèíý ìýäëýãèéã ººðèéí ¿ãýýð èëýðõèéë¿¿ëýõ. Ýíý çîðèëãîî ñóðàëöàã÷äààð ÿðèóëàõ, áè÷¿¿ëýõ, ÿðèõ, áè÷èõ äàñãàëûã õîñëóóëàõ çàìààð õàíãàíà. 2. Ñóðàëöàã÷äûí ¿çýë áîäëûã ñîëèëöóóëàõ. 3. Ñóðàõ ñýäýë òºð¿¿ëýõ, ñóðàõ ÷àäâàð àðãàä ñóðãàõ.Á¿òýýë÷ óíøëàãûí àðãà íü õ¿¿õäèéã õºãæ¿¿ëýõýýñ ãàäíà äàðààõ òºëºâøë¿¿äèéãõ¿¿õäýä áèé áîëãîíî. ¯¿íä: 1. Õàìòà÷, á¿òýýë÷ ¿éë àæèëëàãàà 2. Ýìõ öýãöòýé áàéäàëä 3. Áèå äààí øèéäâýð ãàðãàõ 4. Þìñûã îëîí ºíö㺺ñ õàðàõ, õàðüöóóëàõ 5. ªºðèéí ¿çýë áîäëîî õàìãààëàõ 6. Àëèâàà ç¿éëä àíàëèç õèéõ 7. Öàã áàðèìòëàõ 8. Àëèâàà ç¿éëä îíîâ÷òîé õàðèóëò ºãºõ çýðãèéã äóðüäàæ áîëíî. Ýäãýýð íü ñóðàã÷äàä öààøäûí àìüäðàëä ÷ õýðýã áîëîõ òºëºâøë¿¿äèéí íýãýýõýí áèëýý.Ǻâõºí íýã õè÷ýýë äýýð ñóðãàëòûí øèíýëýã àðãóóäûã õýðýãëýýä îðõèõã¿é õè÷ýýëá¿ð äýýð àøèãëàæ, òóðøèæ, õýðýãëýæ çàíøñàíààð äýýð äóðüäñàí òºëºâëøèéíõýëáýð¿¿ä õ¿¿õäýä àÿíäàà òîãòîõ ó÷èðòàé. Èéìä áàãø íàð ñóðãàëòûí àðãûã ìàøñàéí àøèãëàæ, òîãòìîë õýðýãëýæ ñóðàõ õýðýãòýé.Ýöñèéí ¿ð ä¿íã áè íýãæ õè÷ýýëèéí ¿íýëãýýãýýð õàðüöóóëñàí. 11.à.á õî¸ðá¿ëãýýñ “Äýëõèéí óëñ îðíóóä” íýãæ õè÷ýýëèéí ¿íýëãýýã ñîëî òàêñîíîìèéíàðãààã òåñò áîëîâñðóóëæ àâñàí. Ýíý àðãà íü äàðààõ á¿òýöòýé. 1. Á¿òöèéí ºìíºõ (prestructural) 2. Ýíãèéí бүтцэт (unistructural) 3. Íèéëìýë бүтцэт (multistructural) 4. Ó÷èð øàëòãààíò (relational) 5. Õèéñâýðлэлийн (extended abstractÁ¿òöèéí ºìíºõ түвшинд:Тухайн ухагдахууны талаар хоорондоо холбоогүй, бага хэмжээний мэдээлэлтэйболсон байна.Энгийн түвшинд :Зөвхөн нэг л ухагдахууны талаар мэдлэгтэй, өөр ухагдахуунтай хэрхэнхолбогдохыг ухаараагүй байна.Нийлмэл түвшинд:Тухайн ухагдахууны талаар гүнзгийрүүлж, өөр ухагдахуунтай хэрхэн холбогдохыгойлгосон, мэдлэгээ бүхэллэг болохыг ухаарсан байна.Учир шалтгаант түвшинд:Ухагдахууныг бүхэллэг болгож байгаа тогтолцоо үүсгэгч холбоо, учиршалтгааныг ойлгож дүгнэх чадвартай болсон байнаХийсвэрлэлийн түвшинд:
  18. 18. Тухайн ухагдахууныг гадаад тогтолцоонд буюу шинэ нөхцөлд ашиглах,зохиомжлон хувиргах чадвартай болсон байна.Íèéò 17 àñóóëòòàé òåñòèéã äýýðõ á¿òöèéí äàãóó áýëòãýñýí. Íèéò äààëãàâàðûã100% ãýâýë : 1. Á¿òöèéí ºìíºõ- 0.5%, 2. Ýíãèéí бүтцэт_11%, 3. Íèéëìýëбүтцэт-64%, 4. Ó÷èð øàëòãààíò-11% , 5. Õèéñâýðлэлийн-0.5% áàéíà.Ýíäýýñ ó÷èð øàëòãààíò áà õèéñâýðëýëèéí øàòíû òåñòèéã 11à á¿ëãèéí ñóðàã÷èä15% èë¿¿ õàðèóëñàí áàéíà. ¯¿íýýñ ¿çýõýä 11à á¿ëãèéí ñóðàã÷äàä á¿òýýë÷ýýðóíøèõ àðãààð äýýðõ ÷àäâàðóóä òîäîðõîé õýìæýýãýýð òºëºâøñºí áàéíà ãýæ ¿çýæáîëíî.
  19. 19. ÅЪÍÕÈÉ Ä¯ÃÍÝËÒ Ñóðãàëòûí àðãààð õèéñýí èëòãýëèéíõýý ¿ð ä¿íã íýãòãýí äàðààõä¿ãíýëòýíä õ¿ðëýý.Ñóðãàëòûí àðãà íü àãóóëãààñàà èë¿¿ ñóðàëöàã÷äûã ñóðãàæ, õºãæ¿¿ëæ,õ¿ì¿¿æ¿¿ëæ, òºëºâø¿¿ëäýã áàéíà. Áàãøèéí õýðýãëýæ áóé ñóðãàëòûí àðãà íü íýãòàëààñ ñóðàëöàã÷äàä ñóðàõ õýðýãöýý, íºãºº òàëààñ ñóðàõ áîëîëöîî îëãîæ áàéõó÷èðòàé. Ýíý íü îð÷èí ¿åèéí ñóðãàëòûí àðãàä òàâèãäàæ áóé ãîë øààðäëàãàþì. Áàãø ñóðãàëòûí àðãàä òàâèãäàæ áóé ýíýõ¿¿ øààðäëàãûã õýð îéëãîæîéøîîæ õýðãæ¿¿ëñíýýñ ñóðãàëòûí ¿ð ä¿í øóóä õàìààðíà. Ó÷èð íü ñóðàëöàã÷äàäñóðàõ õýðýãöýý ¿¿ñ÷, ò¿¿íèéãýý õýðýãæ¿¿ëýõ áîëîìæ îëäñîíîîð ìýäëýã ÷àäâàðîëîõ ¿íäýñ á¿ðýëäýíý. Èíãýñíýýð ìºí ñóðàëöàã÷èä çºõâºí õºãæèõ áèø, äàâõàðõ¿ì¿¿æèë, òºëºâøèëä íü íºëººëºõ ó÷èðòàé.Äýýðõ øààðäëàãûã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä þóíû ºìíº áàãø ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýã÷èäñóðãàëòûí àðãûí ýðýë õàéãóóëûã òóóøòàé õèéæ, ñóäëàõ , òóðøèõ, áîäîæáîëîâñðóóëàõ çàìàà𠺺ðèéí ãýñýí ñóðãàëòûí àðãà áàðèëòàé áîëîõ çàéëøã¿éøààðäëàãàòàé áèëýý. Ó÷èð íü áàãøèéí õóâüä ñóðãàëòûí àðãà íü ñóðãàíõ¿ì¿¿æ¿¿ëýõ õºäºëìºðèéíõ íü ãîë áàãàæ áèëýý.Õ¿íä àìüäðàëûíõ íü òóðøèä õýðýãöýýòýé ÷àäâàðûã ñóðàëöàõ íàñàíä íü áóþóñóðãóóëèéí îð÷èíä ñóðãàëòûí àðãààð äàìæóóëæ òºëºâø¿¿ëýõ áîëîìæòîé.Èíãýñíýýð ñóðàëöàã÷äàä ººðèé㺺 èëýðõèéëýõ, á¿òýýë÷ ¿éë àæèëëàãààíäñóðàëöàõ, áóñäûã ñîíñîõ, þìñûã óðüä÷èëàí òààìàãëàæ, òºñººëæ ñóðàõ ¿¿íèé ¿ðä¿íä àñóóäëûã øèéäâýðëýõ, þìûã îëîí òàëààñ íü áîäîæ òóíãààõ ãýýä îëîíòºëºâøëèéã îëæ àâäàã.Ñóðãàëòûí àðãà íü ñóðàëöàã÷äûã õºãæ¿¿ëæ, òºëºâø¿¿ëæ, õ¿ì¿¿æ¿¿ëýõýä òîäîðõîéõýìæýýãýýð íºëººëäºã íü ìèíèé õèéñýí ñóäàëãààíààñ õàðàãäàæ áàéíà. Èéìäáàãø íàð ñóðãàëòûí àðãààð äàìæóóëàí ñóðàëöàã÷äûã õºãæ¿¿ëýýä çîãñîõã¿é,öààø íü òºëºâø¿¿ëýõ àñóóäàë äýýð àíõààðàõ íü ç¿éòýé. Õ¿¿õäèéí òºëºâøèëãýäýã íü ýíãèéí ç¿éëýýñ ë ýõýëäýã. Ñóðàã÷èä áàãøòàéãàà ìýíäëýõ, ñàìáàðàààð÷èõ, ººðèé㺺 èëýðõèéëýõ ãýýë ýíãèéí ç¿éëýýñ ë çààõàä áàãàäàõã¿é.Ýäãýýðèéã áèä òºëºâø¿¿ëæ áàéâàë áàãø íàð ñóðàã÷äàä çàãàñ ºãºõ áèø, áàðèõàðãûã çààñàíòàé àäèë áóþó.
  20. 20. Õàâñðàëò 1 Сурагчдаас авах санал асуулга1.Хичээл заадаг багш нар тань хичээлээ ямар аргаар ихэвчлэн явуулдаг вэ?А. Лекцийн арга б. Харилцан ярианы аргав. Тулгуур дохионы арга г. Бүтээлчээр унших чадвар төлөвшүүлэх арга2. Хичээлийн явцад багш сурагчдын алиных нь үйл ажиллагаа илүүдавамгайлдаг вэ? А. Багш Б. Сурагч В. Адилхан3. Та нарын бодлоор хичээл тань үйл ажиллагаа төвтэй байдаг уу, мэдээлэлтөвэй байдаг уу? А. Үйл ажиллагаа Б. Мэдээлэл В. 2уулаа4. Та нар хичээлийг ямар аргаар явуулбал илүү үр дүнтэй байна гэж бодожбайна вэ? А. Лекцийн Б. Ярианы В. Хөгжүүлэх сургалтын арга5. Та нар сургалтын ямар ямар арга мэдэх вэ? Нэрлэж бичээрэй. 1.................. 2..................... 3....................... 4..................... 5........................ 6......................... 7..................... 8.................... 9................... 10...................6. Хичээл зааж буй багш нар тань хичээлээ заахдаа сургалтын ямар аргаархичээлээ явуулснаа хэлж өгдөг үү? А. Байнга б. Хааяа в. ҮгүйÕàâñðàëò 2 Багш нараас авах санал асуулга1.Та хичээлээ голдуу сургалтын ямар аргаар явуулдаг вэ?А. Лекцийн арга б. Харилцан ярианы аргав. Тулгуур дохионы арга г. Бүтээлчээр унших чадвар төлөвшүүлэх арга2. Таны явуулж буй хичээл тань ихэвчлэн мэдээлэл төвтэй байдаг уу, эсвэлүйл ажиллагаа төвтэй байдаг уу? А. Үйл ажиллагаа Б. Мэдээлэл В. 2уулаа3. Таны явуулж буй хичээлд тань багш, сурагчдын үйл ажиллагааны аль нь илүүдавамгайлдаг вэ? А. Багш Б. Сурагч В. Адилхан4. Та улиралд хэдэн удаа нээлттэй хичээл заадаг вэ? А. 1 Б. 2 В. 3 Г.45. Та нээлттэй хичээлээ ихэвчлэн ямар аргаар явуулдагвэ? .....................................................................................................................................................................................................................................................нэрлэж бичээрэй.6. Та хичээлээ сургалтын ямар аргаар явуулснаа сурагчдад хэлжтанилцуулдаг уу? А. Байнга б. Хааяа в. Үгүй7. Сургалтын аргууд нь хүүхдийн хөгжил, төлөвшилд хэрхэн нөлөөлдөг гэж табодож байнавэ? ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
  21. 21. ÀØÈÃËÀÑÀÍ ÌÀÒÅÐÈÀË1. Ã.Ø¿ðýíöýöýã Áàãø òàíä õýðýãòýé çºâëºìæ-2 ÓÁ., 20092. Ö.Áààñàíäîðæ Ñóðàãëòûí àðãà ÓÁ .,20083. Áîëîâñðîë, ñî¸ë, øèíæëýõ óõààíû ÿàì Åðºíõèé áîëîâñðîëûí ñóðãóóëèéí 8 äóãààð àíãèéí ñóðãàëòûí òºëºâëºãºº , õºòºëáºð, çºâëºìæ ÓÁ.,20104. Ìàõìóò À÷ûë Ñóðãàí õ¿ì¿¿æ¿¿ëýã÷èéí áèåèéí õýë

×