Your SlideShare is downloading. ×
Nói qua về máy đo VOM.Đối với dân điện tử, máy đo là "con mắt thứ ba" của người thợ, chúngta biết khái ni...
Hình trên cho thấy các thành phần cơ bản của một máy đo VOM. Quytrình dùng máy đo như sau:Trước hết, Bạn ph...
Giải thích các ghi chú trong hình:* Nút chỉnh kim ở vị trí 0: Khi Bạn đặt máy đo nằm yên trên bàn, kimphải...
trở shunt rất nhỏ Ohm và điện trở này phải hàn cố định trên 2 dây đo,không thể dùng tiếp điểm của nút xoa...
Điều 2: Mỗi khi đổi thang đo Ohm, luôn nhớ cho chạm 2 đầu kim vàchỉnh về vị trí 0 Ohm. Bạn lấy thang đo Ohm c...
Phân tích máy đo VOM qua các chú thích trong hình:* Kính đọc kim: Bên dưới kim là mặt kính phản chiếu dùng ...
Cấu tạo của Loa gồm có một cuộn dây, quen gọi là cuộn coil, gắn dínhtrên màn Loa và người ta cho đặt cuộn...
điện động. Bạn nhớ, nếu kích ống nói với dòng điện đủ nhỏ mà mànmicro vẫn rung được là loại microphone ...
chú ý: Đo thuận kim lên, đo nghịch kim không lên. 2 lần đo kim đều lênlà diode chạm và 2 lần đo kim đều không l...
Transistor bipolar (2 mối nối) có 2 dạng: dạng pnp và dạng npn. Do mốinối pn là cấu tạo của một diode, nên t...
Trên các đường mạch trong các mạch điện, luôn có 2 thành phần điệnáp, đó là mức áp DC dùng để phân cực t...
Chúng ta biết, nguồn điện nhà đèn là điện xoay chiều, dạng Sin có tầnsố 50Hz. Để đo mức áp này, chúng ta...
* Đo volt AC mức thấp:Chúng ta biết, trên các chân C, chân B của các transistor thường vừa cótín hiệu AC và v...
hay không mà thôi, nó cho bviết tín hiệu lớn hay nhỏ, hoàn toàn mangý nghĩa định tính. Vì sao? Vì các vạc...
xong, nếu do đứt mạch, hàn lại là được...Do vậy nếu biết dùng phép đonày, việc tìm chổ hỏng trong các th...
kết quả này lên đồ thị V và I, dùng viết kẻ đường cong qua 4 điểm này,Bạn sẽ có đường cong đặc tính của...
Với các transistor, quan hệ giữa dòng điện IC trên chân C trên dòng điệnIB trên chân B được hiểu là hệ số khu...
Người ta còn dùng phép đo Volt AC để xác định độ lợi công suất củacác mạch khuếch đại, kết quả đọc được...
kết quả. Với máy đo SANWA YX-960TR, chung quanh nút xoay chúng tathấy có các vị trí thang đo như hình sau:* Th...
đo càng cao, nội trở của máy đo volt DC sẽ càng lớn, điều này ít làmthay đổi cấu trúc của mạch đo và kế...
Phân tích sơ đồ mạch điện máy đo VOM.Muốn dùng máy đo VOM một cách hiệu quả nhất, trước hết Bạn hãyhiểu ...
Mạch 1: Điện kế khung quay.
Trong mạch: RM1 là điện kế khung quay, điện trở khung quay là 1.8K,dòng lệch hết bảng kim là 44uA. Người ta d...
Lúc đo Volt DC, người ta dùng các điện trở cho mắc nối tiếp để tạo racác thang đo Volt khác nhau. Khi vẽ lạ...
Dùng phần mềm PSpice để khảo sát mạch VOM lúc dùng đo điện ápAC. Kết quả như hình sau:
Mạch 4: Đo cường độ dòng điện.
Mạch 5: Đo Ohm.(1) Ngắn mạch dây đo chỉnh nút zero Ohm.
(2) Đo điện trở RX1 để kiểm tra vị trí kim ở vạch giữa
(3) Dùng Ohm kế thang Rx10 để đo hệ số khuếch đại dòng HFE.
(4) Đo Ohm ở thang RX10K.
Mạch 6: Kiểm tra các nguồn pin 1.5V và 9V.
Nói qua về máy đo vom
Nói qua về máy đo vom
Nói qua về máy đo vom
Nói qua về máy đo vom
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Nói qua về máy đo vom

2,928

Published on

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,928
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
85
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Nói qua về máy đo vom"

  1. 1. Nói qua về máy đo VOM.Đối với dân điện tử, máy đo là "con mắt thứ ba" của người thợ, chúngta biết khái niệm "chạy" trong thế giới cơ học với các hệ truyền động,khi nói đến máy chạy là chúng ta có thể dùng mắt thịt nhìn thấy cácchuyển động của các bánh xe, nhưng trong thế giới của môn điện tử,khi nói đến mạch chạy, chúng ta không thể dùng mắt thịt thấy được sựchuyển động của các dòng điện electron chảy "ào ào" trong các nhánhcủa các mạch điện mà phải nhìn nó qua các loại máy đo. Do đó, ngườithợ không thể không biết dùng máy đo, Bạn còn phải biết dùng máy đothật thuần thuộc nữa, khi đó xem như Bạn đã "khai nhãn, mở được conmắt điện tử" và có thể "nhìn thấy" trong mạch chổ nào mạch thông,chổ nào mạch bị tắt và công việc lắp ráp, sửa chữa các loại mạch điện,thiết bị điện tử của Bạn sẽ dễ dàng hơn. Trong phần mục này tôi nói chitiết về cách dùng loại máy đo VOM thông dụng.
  2. 2. Hình trên cho thấy các thành phần cơ bản của một máy đo VOM. Quytrình dùng máy đo như sau:Trước hết, Bạn phải biết mình muốn đo "cái gì". Nếu đo Ohm thì chọnthang đo Ohm, nếu đo volt thì chọn thanh đo volt và nếu đo dòng thìchọn thang đo dòng... Luôn luôn phải xuất phát từ "ý tưởng mình muốnđo cái gì" rồi chọn thang đo cho phù hợp. Tránh vô ý để thang đo Ohmmà lại đi đo volt AC, sự vô ý này sẽ làm cháy máy đo, không thể đểthang đo dòng mà đi đo volt...Sau đó, Bạn phải đoán trước kết quả, có nghĩa là xác định được vị trídừng của kim. Thí dụ: Khi đo Ohm, kiểm tra một điện trở 20 Ohm, Bạnthấy trước là kim sẽ dừng ở vạcvh giữa, tức vạch 20 Ohm, và khi thựchiện phép đo, kim dừng nagy vị trí mà mình đã đoán trước thế là điệntrở tốt...
  3. 3. Giải thích các ghi chú trong hình:* Nút chỉnh kim ở vị trí 0: Khi Bạn đặt máy đo nằm yên trên bàn, kimphải về chỉ ngay vạch 0, nếu không, thì Bạn phải dùng vít chỉnh thậtnhẹ tay con ốc trên máy đo để đưa kim về chỉ vạch 0. Khi Bạn thử 2 lòxo của khung quay máy đo VOM, Bạn đặt máy đo nằm nghiêng, lắcnhẹ, kim sau một vài dao động phải về chỉ vạch 0: Kết luận máy đo tốt.Nếu kim bị "xệ" nó sẽ lệch ra khỏi vạch 0, như vậy 2 lò xo đã khôngcân.* Nút chỉnh mức 0 Ohm: Khi Bạn dùng VOM ở các thang đo Ohm, theoquy định khi Bạn chập cho chạm 2 đầu kim lại thì kim phải chỉ ngayvạch 0 Ohm, nếu không, Bạn chỉnh nút 0 Ohm, đưa kim về chỉ ngayvạch 0 OHM, điều này chỉ cần chỉnh một lần trên một thang đo, nghĩa làchỉ khi nào Bạn đổi qua các thang đo Ohm khác Bạn mới phải chỉnh lạikim về vạch 0 Ohm.Chú ý: Khi máy đo Ohm đặt ở thang đo Rx1, lúc này dòng chảy ra vàotrên dây đo sẽ rất lớn, lớn nhất là 150mA, nếu Bạn chập kim 2 dây đomà không đưa được kim về chỉ vạch 0 Ohm, dấu hiệu này cho biết 2 pin1.5V trong máy đo đã yếu, Bạn hãy thay Pin mới. Bạn cũng nhớ khikhông dùng máy đo nữa thì tốt nhất trả nút xoay về vị trí OFF để khóakim, không để máy đo ở thang đo Ohm, vì như vậy nếu vô ý để 2 đầukim chạm nhau, sẽ làm hao Pin trong máy đo.* Đo volt AC có tụ cách ly DC: Khi Bạn đo điện áp xoay chiều, hay đovolt AC, nút xoay đặt ở các thang đo AC. Lúc này nếu Bạn dùng dây đomàu đỏ cho cắm ở lỗ OUTPUT, mức áp DC có trên các điểm đo sẽ bị"cắt, bị cách ly không vào được máy đo", vì ở lỗ cắm OUTPUT có dùngtụ cách ly DC. Bạn nên dùng lỗ cắm này khi chỉ muốn đo thành phần tínhiệu, không muốn chịu ảnh hưởng của mức áp phân cực DC luôn cótrên các điểm đo trong các mạch điện. Bạn nhớ: Khi đo volt AC dùng 2lỗ cắm đen/đỏ thông thường, phép đo volt AC này sẽ bị sai nếu trênđiểm đo có thành phần DC.* Đo dòng lớn 2.5A: Khi Bạn dùng máy đo để đo cường độ dòng điệnlớn, trên 1 hay 2A, Bạn đặt nút xoay ở vị trí 2.5A và lúc này nhớ dây đomàu đỏ phải cắm ở lỗ 2.5A, vì khi đo dòng lớn, người ta phải dùng điện
  4. 4. trở shunt rất nhỏ Ohm và điện trở này phải hàn cố định trên 2 dây đo,không thể dùng tiếp điểm của nút xoay vì nó không đủ nhỏ Ohm nên sẽlàm hư điện kế khung.Bạn nhớ: Trong tất cả các máy đo VOM, khi đocường độ dòng điện lớn, Bạn đều phải dùng lỗ cắm khác với 2 lỗ cắmthông thường.* Thang đo volt DC: Khi Bạn đo volt DC Bạn đặt nút xoay trên cácthang đo volt DC. Với các mức volt DC chưa biết, Bạn nên khởi đầu ởcác thang đo volt DC lớn, khi muốn xét dấu âm dương của mức áp DCBạn cũng dùng thang đo lớn, vì nếu để thang đo nhỏ, nếu đo ngượcdấu sai cực, kim sẽ đập quá mạnh có thể làm cong kim. Với mạch điệncó nguồn nuôi là 9V, Bạn dùng thang đo 10V là hợp lý. Bạn nhớ: Lấythang đo volt DC càng lớn, nội trở của máy đo sẽ càng lớn, như vậyphép đo volt, vốn dùng cách mắc song song vào mạch đo, sẽ chính xáchơn.* Thang đo volt AC: Khi Bạn đo volt AC Bạn đặt nút xoay trên các thangđo AC. Với các mức volt AC chưa biết, Bạn nên khởi đầu ở các thang đovot AC lớn. Bạn nhớ kết quả đo volt AC chỉ chính xác khi: (1) Trên điểmđo không chứa thành phần phân cực DC, (2) Tín hiệu đo phải có dạngsin và ở tần số là 50Hz. Khi không thỏa 2 điều kiện này, phép đo volt ACcủa VOM sẽ không chính xác, chỉ mang tính định tính hơn là định lượng.bạn cũng nên nhớ người ta chia vạch volt AC theo mức áp hiệu dụng.Theo kinh ngiệm của tôi: Nếu không cần thiết, Bạn hạn chế đo volt ACđiện nhà đèn, vì mức áp cao 220V dễ làm hư máy đo do dùng lâu ngàybị rĩ mạch in tạo ra sự phóng điện làm cháy mạch in làm hư máy đo.Như vậy dùng lâu ngày Bạn cũng nên làm sạch các điểm đo, tránh rĩđiện dễ làm hư máy đo.* Thang đo Ohm và đo hệ số HFE: Đo Ohm là phép đo rất thường dùng.Khi đo Ohm Bạn dùng nguồn pin 3V hay 12V có trong máy đo để bơmdòng qua vật đo và làm lệch kim. Bạn chỉ đo Ohm trên các vật đokhông có điện, như khi đo Ohm các thiết bị điện tử, Bạn phải tắt điện.Khi đo Ohm Bạn phải nhớ các điều sau:Điều 1: Dây đo màu đỏ nối vào cực âm của nguồn pin, nên dòngelectron sẽ chảy ra trên dây đỏ. Dây đo màu đen sẽ nối vào cực dươngcủa nguồn pin nên dòng điện tử sẽ bị hút vào trên dây đen.
  5. 5. Điều 2: Mỗi khi đổi thang đo Ohm, luôn nhớ cho chạm 2 đầu kim vàchỉnh về vị trí 0 Ohm. Bạn lấy thang đo Ohm càng nhỏ dòng chảy ratrên dây đo càng lớn và ngược lại. Ở thang đo Rx1, dòng tối đa là150mA, ở thang đo Rx10 dòng tối đa là 15mA, ở thang đo Rx100, dòngtối đa là 1.5mA...Điều 3: Khi đo Ohm, với các vật đo tuyến tính, như: điện trở, chiết áp,cuộn dây... Bạn đọc kết quả trên vạch chia Ohm. Với các vật đo phituyến tính, như: diode, Led, transistor... Bạn đọc kết quả trên vạch chiaLV để biết mức áp hiện có trên vật đo và vạch chia LI để biết cường độdòng điện đang chảy qua vật đo.Điều 4: Ở thang đo Rx10K, lúc này mức áp tối đa trên 2 dây đo là 12V(do pin 9V cộng với pin 3V) và ở các thang đo khác mức áp tối đa trên2 dây đo là 3V.Đo hệ số HFE: Với các transistor bipolar, loại transistor có 2 mối nối pn,như transistor pnp hay npn, tỷ số dòng IC trên dòng IB gọi là hệ sốkhuếch đại dòng ß hay HFE. Muốn đo hệ số khuếch đại dòng của cáctransistor. Bạn phải: (1) Đặt ở thang đo Ohm Rx10, chạm kim chỉnh kimvề 0 Ohm. (2) Cắm transistor npn hay pnp vào đúng loại và cắm đúngchân và đọc kết quả trên vạch chia HFE. Điều Bạn cần nhớ: Máy đo nàychỉ dùng đo HFE của các transistor công suất nhỏ.* Thang đo dòng: Khi Bạn muốn đo cường độ dòng điện, nút xoay đặtở thang đo dòng, với các dòng điện chưa biết, nên chọn thang đo dònglớn, đo dòng mắc nối tiếp vào mạch đo, dòng điện trong mạch sẽ chảythẳng qua điện kế và làm lệch kim. Khi đo dòng chọn thang đo cànglớn, nội trở máy đo càng nhỏ, kết quả đo càng chính xác. Khi đo dòng,điều tối kỵ là đặt ở thang đo nhỏ mà đo dòng quá lớn sẽ làm hư máyđo. Bạn nhớ: Khi đo dòng lớn khoảng 1A hay 2A, Bạn phải dùng lỗ cắm2.5A.Ghi nhận: Dòng chảy trong mạch là biểu hiện mạch có hoạt động, dođó người thợ kiểm tra dòng điện chảy trong mạch là phép đo có kếtluận rất cụ thể, tuy nhiên do khi đo dòng phải "cắt mạch" cho chèn máyđo vào nên công việc rất phiền phức, do đó người thợ ít dùng phépđo dòng, hơn nữa phép đo dòng dễ làm hư máy đo, nên khi dùng phépđo dòng Bạn phải rất cẩn thận.
  6. 6. Phân tích máy đo VOM qua các chú thích trong hình:* Kính đọc kim: Bên dưới kim là mặt kính phản chiếu dùng để đọc kếtquả chính xác. Khi đọc kết quả, vị trí nhìn kim của Bạn phải sao cho chỉthấy một kim, nếu nhìn vào Bạn thấy 2 kim, một là kim thật hai là kimtrên mặt kính, như vậy góc nhìn của Bạn đã bị lệch, kết quả sẽ khôngchính xác.* Vị trí khóa kim: Khi Bạn bỏ máy đo VOM trong túi và di chuyển, trướcđó Bạn nhớ đặt nút xoay ở ví trí OFF. Ở vị trí này, hai chân của điện kếkhung quay đã cho ngắn mạch, điều này sẽ tạo ra dòng điện nghịchmỗi khi máy đo bị lắc, dòng điện ứng này sẽ chống lại sự rung độngcủa kim và giữ an toàn cho điện kế khung quay.* Đo Ohm:Khi đo Ohm, Bạn dùng nguồn điện năng của pin có trong máy đo, chobơm dòng qua vật đo, dòng điện tử chảy ra trên dây màu đỏ và chảyvào trên dây màu đen, dòng điện này chảy qua vật đo, như: điện trở,cuộn dây... và chảy qua điện kế khung quay làm lệch kim. Bạn đọc kếtquả trên vạch chia Ohm. Đo Ohm là kiểm tra trị của các điện trở, kiểmtra trị của các cuộn dây.... Khi đo, Bạn chọn thang đo cho phù hợp,chập cây đo chỉnh kim về vị trí 0 Ohm và rồi tiên đoán vị trí dừng củakim, khi đặt điện trở vào 2 dây đo, nếu kim dừng đúng vị trí chờ đợi làđiện trở tốt, nếu kim không lên thì điện trở đã bị đứt. Với điện trở khihư nó thường tăng Ohm hay đứt.
  7. 7. Cấu tạo của Loa gồm có một cuộn dây, quen gọi là cuộn coil, gắn dínhtrên màn Loa và người ta cho đặt cuộn dây nằm trong khe của mộtnam châm, do vậy khi Bạn cấp dòng điện cho cuộn dây nó sẽ có từ tínhvà tương tác với nam châm vĩnh cửu tạo ra lực hút hay lực đẩy. Khi thửLoa Bạn dùng Ohm kế lấy thang đo Rx1 để có dòng điện chảy trên dâyđo lớn, cho dòng điện này kích thích cuộn dây, nó sẽ làm rung màn Loavà phát ra tiếng kêu rột rẹt là Loa tốt. Kim không lên là cuộn dây haydây nối đã bị đứt, kim lên mà màn không rung là cuộn dây đã bị kẹttrong khe, đo Ohm cuộn dây và thành vỏ của Loa, kim lên là cuộn dâybị tróc lớp cách điện và đã chạm vào thành Loa.Muốn kiểm tra các ống nói kiểu điện động có còn tốt hay không, Bạncũng "mượn dòng điện" của một Ohm kế cho kích thích cuộn dây nằmtrong ống nói, khi cuộn dây này rung Bạn sẽ thấy kim lên và nghe tiếngrột rẹt. Điều cần nhớ là phải thấy thang đo Ohm lớn, như: Rx10 hayRx100, để có dòng điện nhỏ, lấy dòng quá lớn có thể làm hư ống nói
  8. 8. điện động. Bạn nhớ, nếu kích ống nói với dòng điện đủ nhỏ mà mànmicro vẫn rung được là loại microphone có độ nhậy tốt.Trường hợp thử microphone điện dung, Bạn phải dùng thang đo Rx10Kđể có mức áp lớn dùng phân cực cho ống nói điện dung, , đo theochiều thuận, nghĩa là dây đỏ ở trên vỏ và dây đen trên chân còn lại, kếđó "thổi mạnh" vào màn micro nếu thấy kim nhúc-nhíc là tốt. Trườnghợp phân cực nghịch khi thổi vào màn micro, kim sẽ không nhúc-nhíc.Với các diode, Bạn có thể dùng Ohm kế đo tính thuận nghịch để biếtdiode có còn tốt hay không. Khi đo thuận, lấy thang đo Rx1 để có dòngđiện trên dây đo lớn. Chập kim chỉnh về 0 Ohm, và khi đo kim sẽ lên.Lúc này Bạn đọc kết quả trên vạch chia LI và LV để biết mức áp ghimtrên diode. Nếu mức áp ghim là 0.6V là loại diode Si bình thường, nếumức áp ghim là 0.2V đó là diode Schottky dùng ở các mạch điện có voltthấp. Khi đo nghịch, Bạn nên dùng thang Rx10K để có mức volt trêndây đo cao, đo nghịch kim phải không lên. Khi thử nhanh, Bạn chỉ cần
  9. 9. chú ý: Đo thuận kim lên, đo nghịch kim không lên. 2 lần đo kim đều lênlà diode chạm và 2 lần đo kim đều không lên là diode đứt.Kiểm tra các Led. Vì Led cũng là diode, nên khi kiểm tra các Led cũngđo như các diode. Khi đo thuận, kim lên và Led sáng và khi đo nghịchkim không lên và Led không sáng. Bạn nhớ: Khi đo theo chiều thuận, ởthang đo Rx1 có dòng trên dây đo lớn, Bạn hãy xem kết quả trên vạchchia LV sẽ biết được mức ghim áp trên Led. Các Led thường có mứcghim áp trên dưới 2V, với các Led siêu sáng có mức ghim áp khoảng 3V.Khi đo thuận, Led không sáng là Led hư.
  10. 10. Transistor bipolar (2 mối nối) có 2 dạng: dạng pnp và dạng npn. Do mốinối pn là cấu tạo của một diode, nên transistor bipolar có thể xem nhưcó 2 diode, diode ở chân BE và diode ở chân CB. Vậy muốn biết mộttransistor có tốt hay không, Bạn kiểm tra nhanh 2 diode này. Đo thuậnnghịch diode BE và diode CB, nếu cả 2 diode này đều tốt là transistortốt. Bạn nhớ: diode CB có mức áp đánh thủng thường rất cao, nên ởthang đo Rx10K, tuy mức áp trên máy đo Ohm là 12V kim cũng khônglên, nhưng diode BE có mức áp đánh thủng thường thấp khoảng 10V,nên khi đo nghịch trên diode này, kim sẽ vẫn lên, lên ít vì dòng nhỏ.Chúng ta dùng đặc tính này của transistor để tìm ra chân E và chân Csau khi đã tìm ra chân B.* Đo volt DC và AC:
  11. 11. Trên các đường mạch trong các mạch điện, luôn có 2 thành phần điệnáp, đó là mức áp DC dùng để phân cực trạng thái tĩnh và mức áp tínhiệu ở dạng AC. Vậy để kiểm tra các mức áp phân cực DC, bạn dùngphép đo volt DC. Khi đo volt DC, dây đen cho chạm masse cũng là cựcâm của pin, dây đỏ dùng đo mức volt trên các đường mạch. Tùy theonguồn pin nuôi của mạch mà chúng ta chọn thang đo cho thích hợp.Với các mạch điện bán dẫn chạy mức áp thấp, chúng at thường dùngthang đo 10V là được. Chúng ta biết nội trở của máy đo Volt DC thayđổi theo thang đo, nên nếu lấy thang đo Volt DC thấp, máy đo có nộitrở nhỏ sẽ làm sai nhiều kết quả đo. Khi mua máy đo Volt nên chọn loạimáy đo có nội trở càng lớn càng tốt, hiện nay các máy đo thông dụngcó nội trở là 20K/V, vậy nếu lấy thang đo 10V, nội trở của máy đo sẽ là200K, với điện trở này Bạn không thể đo kiểm tra các mạch điện làmviệc với dòng điện quá nhỏ, trong trường hợp này chúng ta phải dùngmáy đo volt VTVM, với nội trở trên 11MegaOhm mới có kết quả chínhxác.
  12. 12. Chúng ta biết, nguồn điện nhà đèn là điện xoay chiều, dạng Sin có tầnsố 50Hz. Để đo mức áp này, chúng ta cắm dây đo trên lỗ đen và đỏ, lấythang đo AC, với mức áp chưa biết trước nên khởi đầu từ thang đo voltAC cao. Khi đo đọc kết quả trên các vạch chia Volt AC 0-10V cho thang1000V, 0-50V cho thang 50V, 0-250V cho thang đo 250V và 0-10V chothang đo 10V, ở thanh đo này nhất là với mức áp AC thấp, Bạn nên đọckết quả trên vạch chia màu đỏ.Chú ý: Một sơ sót mà giới thợ thường bị là khi đang dùng VOM ở thangđo Ohm để kiểm tra các linh kiện trong các thiết bị điện gia dụng, sauđó chuyển qua kiểm tra Volt nguồn AC mà không nhớ thay đổi nút xoayqua thang đo Volt AC, sơ ý này sẽ làm cháy các điện trở ở thang đoOhm.Bạn nhớ: chỉ dùng phép đo volt AC này trên các mạch đo không cóthành phần điện áp DC. Khi kiểm tra mức volt AC trên các điểm đo cóchứa thành phần điện áp phân cực DC, Bạn phải cắm dây đỏ trên lỗOUTPUT, vì ở lỗ đo này bên trong máy đo có dùng tụ cách ly, dùng đểcắt dòng DC, nhờ vậy kết quả đo mớ chính xác.
  13. 13. * Đo volt AC mức thấp:Chúng ta biết, trên các chân C, chân B của các transistor thường vừa cótín hiệu AC và vừa có điện áp phân cực DC, hơn nữa biên độ tín hiệu ACtrên các chân này thường rất nhỏ, do đó, khi muốn đo kiểm tra tín hiệutrên các điểm này, chúng ta thường dùng thang đo AC, lấy thang đonhỏ, thường là thang đo 0-10V. Tuy nhiên khi đo, để tránh ảnh hưởngcủa mức volt DC dùng để phân cực, chúng ta cho dây đỏ cắm ở lỗOUTPUT.Nhắc Bạn: Thành phần tín hiệu AC đo trên các chân C, chân B củacác transistor hay đo trên biến áp âm tần hay đo trên loa...đều là tínhiệu gần giống Sin và thường có tần số khá cao, do vậy khi dùng VOMkế với chức năng đo Volt AC đo các tín hiệu này, kết quả đọc trên cácvạch chia không "có ý nghĩa định lượng", nó chỉ nói lên là có tín hiệu
  14. 14. hay không mà thôi, nó cho bviết tín hiệu lớn hay nhỏ, hoàn toàn mangý nghĩa định tính. Vì sao? Vì các vạch chia dùng cho Volt AC là lấy theotrị hiệu dụng của một tín hiệu Sin, có tần số 50Hz.Hình vẽ này cho thấy cách dùng máy đo Volt AC, thang đo thấp, với dâyđỏ cắm ở lỗ OUTPUT để kiểm tra tín hiệu xuất hiện trong một mạchkhuếch đại. Chúng ta biết, trong một mạch điện, tín hiệu là sự nhấpnhô lên xuống của mức volt trên mức Volt phân cực DC. Tín hiệu ACtrong mạch luôn có điểm khởi phát và làn dần đến tải. Nếu đã nắmđược đường đi của tín hiệu trong một mạch điện, chúng ta dễ dàngdùng Volt kế AC để "xác nhận sự có mặt của tín hiệu trên các điểmnày". Nếu đo tại điểm 4, kim lên là có tín hiệu và chuyển qua đo tạiđiểm 5, kim không lên là không có tín hiệu, vậy tụ liên lạc C2 hư hay cóhở mạch. Nói cho cùng sửa máy là làm công việc tìm xem tín hiệu bịmất ở điểm nào, mất do lý do vì, nếu do linh kiện hư thay cái mới vào là
  15. 15. xong, nếu do đứt mạch, hàn lại là được...Do vậy nếu biết dùng phép đonày, việc tìm chổ hỏng trong các thiết bị điện tử cũng không phải làcông việc quá khó.* LI cho biết dòng trên dây đo, LV cho biết áp trên dây đo:Khi dùng Ohm kế đo, kiểm tra các linh kiện có tính phi tuyến, kết quảđọc trên thang đo Ohm là không có ý nghĩa thực tế, vì sao? Vì ở cácthang đo Ohm khác kết quả đọc được sẽ khác nhau. Thí dụ: Khi đo mộtdiode, Bạn sẽ thấy số Ohm đọc được trên thang đo Rx1 sẽ khác với sốOhm đọc được trên thang đo Rx10...Vì linh kiện phi tuyến có trị điện trởthay đổi theo cường độ dòng điện. Với các linh kiện phi tyuến, Bạn luônphải lấy kết quả với một cặp số: đó là mức áp trên linh kiện ứng vớicường độ dòng điện lúc đó. Do vậy Khi đo các diode, Bạn đọc kết quảtrên vạch chia LI sẽ xác định được dòng điện chảy qua linh kiện và lấykết quả trên vạch chia LV sẽ biết được mức áp giảm trên 2 chân củalinh kiện. Vậy với Ohm kế có 4 thang đo, đó là Rx1, Rx10, Rx100 vàRx1K. Bạn sẽ có thể lấy được 4 cặp số ứng với 4 dòng điện, Bạn ghi 4
  16. 16. kết quả này lên đồ thị V và I, dùng viết kẻ đường cong qua 4 điểm này,Bạn sẽ có đường cong đặc tính của linh kiện, từ hình dạng của đườngcong này, Bạn có thể biết được, đó là diode Si hay Ge, biết được côngdụng của diode, biết được diode Schottky...* Thử Pin:Thử pin là kiểm tra xem nguồn Pin có còn nhiều điện năng hay đã hết.Muốn vậy người ta dùngphép đo Volt DC có mang tải. Khi Pin yếu, lúcđo Volt DC không tải, chúng ta vẫn thấy có đủ Volt, nhưng khi cho pinmang tải thì sẽ thấy "mất Volt". Với Pin người ta dùng vạch chia màuxanh ghi là Good, pin còn đủ mạnh, vạch chia màu đỏ ghi là Bad, pin đãyếu. Như vậy khi dùng phép đo Volt DC thông thường đo trên các pin,chúng ta không thể biết chính xác là pin còn mới hay đã dùng nhiều rồi,phải cho pin mang tải, khi mang tải mức áp sụt ít là pin tốt, nếu mức ápgiảm mạnh là pin đã yếu.* Đo HFE:
  17. 17. Với các transistor, quan hệ giữa dòng điện IC trên chân C trên dòng điệnIB trên chân B được hiểu là hệ số khuếch đại dòng HFE . Với cáctransistor công suất nhỏ, hệ số HFE thường từ vài chục đến vài trăm. Khiđo hệ số HFE của các transistor nhỏ, Bạn chuyển về thang đo Rx10,chập 2 đầu kim chỉnh nút Zero Ohm, sau đó cắm transistor vào đúngchân E-B-C và đúng loại NPN hay PNP rồi xem kết quả trên vạch chiahFE. Hệ số HFE còn gọi là hệ số ß, đó là một tham số linh kiện, nói chungtham số này rất phân tán, nghĩa là trên cùng một nhóm các transistorcùng mã số, hệ số ß cũng có khác nhau.Nhắc Bạn: Khi chọn 2 transistor dùng cho tầng khuếch đại vi sai,Bạn phải chọn 2 transistor cùng mã số, nhưng phải đo hệ số HFE của nó,phải bằng nhau và khi chọn 2 transistor khác loại NPN và PNP dùng chotầng khuếch đại kéo đẩy, Bạn cũng phải đo kiểm tra hệ số HFE của nó,cũng phải chọn cặp có hệ số khuếch đại dòng bằng nhau.* Vạch đo độ lợi dB:
  18. 18. Người ta còn dùng phép đo Volt AC để xác định độ lợi công suất củacác mạch khuếch đại, kết quả đọc được lấy theo vạch chia db (Deci-Bell). Khi đo công suất của mạch khuếch đại, Bạn phải tuân thủ các quiđịnh sau: Tín hiệu tác động phải có dạng Sin, tần số 50Hz. Côngsuất tín hiệu ứng với 1VAC đo trên trở kháng 600 Ohm được ghi là 0dB,vậy khi đo công suất trên các ngả ra Bạn cũng phải có trở kháng là 600Ohm, nếu kim chỉ +10dB, chúng ta nói mạch khuếch đại có độ lợi côngsuất là 10dB, nếu kết quả đo là -5dB, chúng ta nói mạch làm xuy giảmtín hiệu là -5dB. Ưu điểm của phép đo công suất lấy theo vạch chiadeci-bell là độ lợi của các tầng có thể cho cộng lại, độ xuy giảm thì chotrừ bớt.Cách chọn các thang đoĐể có kết quả đo chính xác, Bạn nên chọn thang đo sao cho kim lệchnằm vào vùng giữa, tránh các vùng có góc lệch quá nhỏ khó đọc được
  19. 19. kết quả. Với máy đo SANWA YX-960TR, chung quanh nút xoay chúng tathấy có các vị trí thang đo như hình sau:* Thang đo Ohm: Ở thang đo Ohm có các vị trí sau:Rx1 - Rx10 - Rx100 - Rx1K và Rx10K. Ngoài thang đo Rx10 máy đodùng nguồn pin 12V, ở các thang đo khác máy đo dùng nguồn pin 3V.Dòng ghi bên dưới các thang đo là dòng điện lớn nhất trên dây đo khicho 2 đâu cây đo chạm vào nhau. Khi đo hệ số khuếch đại dòng củacác transistor, Bạn đặt nút xoay ở vị trí Rx10.* Thang đo volt DC: Ở thang đo volt DC có các vị trí sau:0.1 - 0.5 - 2.5 - 10 - 50 - 250 - 1000. Khi đo volt DC Bạn có thể đọc kếtquả trên 3 vạch chia: từ 0 đến 10V, từ 0 đến 50V và từ 0 đến 250V.Điện kế này có nội trở là DC 20K/V, như vậy khi đặt thang đo ở vị trí 10,lúc đó nhìn vào 2 dây đo Bạn có điện trở 20Kx10 = 200K. Bạn lấy thang
  20. 20. đo càng cao, nội trở của máy đo volt DC sẽ càng lớn, điều này ít làmthay đổi cấu trúc của mạch đo và kết quả đọc được sẽ chính xác hơn.* Thang đo volt AC:* Thang đo dòng:* Dùng lỗ cắm OUTPUT:* Dùng lỗ cắm 2.5A:* Dùng lỗ cắm npn/pnp:Dùng Ohm kế đo kiểm tra các Led.
  21. 21. Phân tích sơ đồ mạch điện máy đo VOM.Muốn dùng máy đo VOM một cách hiệu quả nhất, trước hết Bạn hãyhiểu rõ nguyên lý làm việc của các mạch điện trong máy đo. Từ sơ đồmạch điện của nhà sản xuất, chúng ta sẽ vẽ lại sơ đồ mạch điện nàytrong từng chức năng đo, dùng phần mềm nhà nghề PSpice kiểm tra lạitrị số của các linh kiện dùng trong mạch, với các hiểu biết này, chúng tacũng sẽ nhanh chóng "tự sửa được các loại máy đo VOM khi máy đo cóvấn đề". Phần sau tôi sẽ lần lượt tách sơ đồ toàn phần này ra theo từngchức năng đo và giải thích hoạt động của mạch.
  22. 22. Mạch 1: Điện kế khung quay.
  23. 23. Trong mạch: RM1 là điện kế khung quay, điện trở khung quay là 1.8K,dòng lệch hết bảng kim là 44uA. Người ta dùng tính ghim áp của diode1N4148 để tránh hiện tượng điện kế khung quay bị quá áp, dùng tụ C1để dập biên các xung điện, dùng biến trở RV2 để chỉnh kim lệchhết vạch chia. R23, R21. RV1 là các điện trở đệm. Nút chỉnh RV1 còndùng chỉnh vị trí zero Ohm trong chức năng đo Ohm. R7 là điện trởthang đo, dùng cho thang đo điện áp DC là 0.1V hay thang đo dòng là50uA.Chú ý: Ngang điện kế khung quay có một khóa điện K, nó ứng với vị tríOFF trên nút xoay. Mỗi khi Bạn di chuyển điện kế, Bạn nên đặt nút xoayvề vị trí OFF để làm nối tắt khung quay, điều này sẽ giữ cho khung quaykhông bị dao động lúc lắc mạnh.Mạch 2: mạch đo điện áp DC với các thang đo.
  24. 24. Lúc đo Volt DC, người ta dùng các điện trở cho mắc nối tiếp để tạo racác thang đo Volt khác nhau. Khi vẽ lại sơ đồ mạch điện này, chúng tadùng PSpice để kiểm tra lại trị của các điện trở thang đo và kết quảhoàn toàn phù hợp với các điện trở đã dùng trong mạch.Mạch 3: Mạch đo điện áp AC với các thang đo.
  25. 25. Dùng phần mềm PSpice để khảo sát mạch VOM lúc dùng đo điện ápAC. Kết quả như hình sau:
  26. 26. Mạch 4: Đo cường độ dòng điện.
  27. 27. Mạch 5: Đo Ohm.(1) Ngắn mạch dây đo chỉnh nút zero Ohm.
  28. 28. (2) Đo điện trở RX1 để kiểm tra vị trí kim ở vạch giữa
  29. 29. (3) Dùng Ohm kế thang Rx10 để đo hệ số khuếch đại dòng HFE.
  30. 30. (4) Đo Ohm ở thang RX10K.
  31. 31. Mạch 6: Kiểm tra các nguồn pin 1.5V và 9V.

×