Tema 1 Introdución ao estudo da Literatura 3º ESO

2,144 views
2,017 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,144
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
10
Actions
Shares
0
Downloads
11
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Tema 1 Introdución ao estudo da Literatura 3º ESO

  1. 1. A linguaxe A linguaxe literaria literaria
  2. 2. Que é a Literatura? • Unha forma de comunicación • • lingüística a través da palabra. Unha forma de expresión artística. Cando a mensaxe é literaria, a esa función sumáselle unha función estética.
  3. 3. Que é a Literatura? • Na obra literaria, a lingua sofre distintas • • alteracións que teñen como finalidade a LITERATURIZACIÓN do código lingüístico. O emisor chama a atención sobre a lingua. A linguaxe literaria caracterízase por representar un mundo imaxinario e pola súa plurisignificación O signo lingüístico é portador de múltiples dimensións semánticas, lonxe do significado unívoco das linguaxes científica, xurídica…
  4. 4. Que é a Literatura? • A historia da Literatura é unha constante exploración das posibilidades significativas da lingua e unha permanente creación de novos recursos expresivos. • A Literatura pode servir como vehículo de evasión e ao mesmo tempo de crítica social.
  5. 5. Características da lingua literaria 1. Predominio da función poética: o acto de comunicación céntrase na mensaxe, na súa disposición, na forma como se transmite. A linguaxe ten un propósito estético. 2. Uso da linguaxe connotativa: as palabras cárganse de significacións subxectivas. 3. Emprego de recursos literarios.
  6. 6. Características da lingua non literaria 1. Predominio da función representativa. 2. Uso da lingua denotativa. 3. Emprego dunha lingua informativa.
  7. 7. Funcións da literatura • • • • • • • • USO ESTÉTICO DA LINGUAXE Fonte de coñecementos Transmisión de tradicións e valores Función pedagóxica Compromiso ideolóxico e político Crítica social Función de evasión Función lúdica
  8. 8. Os xéneros literarios
  9. 9. 1. O poema e a poesía • Poema : é a obra poética en verso. • Poesía : é un tipo de texto e mais un xénero literario, habitualmente referido á poesía lírica.
  10. 10. 1.2. Tipos de poema • • • • • • Cantiga: destinada ao canto Égloga: diálogo entre pastores Elexía: laio por unha morte Epigrama: carácter festivo ou satírico Himno: composición patriótica Oda: gabar a alguén
  11. 11. 2. Narrativa Obras en prosa nas que un narrador conta unha historia dun xeito determinado (discurso), protagonizada por uns personaxes nun espazo e nun tempo concretos.
  12. 12. 2.1. Xéneros narrativos • Epopea: longa narración en verso de feitos grandiosos de pobos antigos • Cantar de xesta: poema medieval en verso de longa extensión que conta as fazañas dun heroe • Novela: narración extensa e complexa • Conto: relato breve moi concentrado
  13. 13. 2.1. Xéneros narrativos • Apólogo: relato breve con finalidade moral. Na Idade Media chamábase «exemplo» • Fábula: os protagonistas son animais, tamén con finalidade moral.
  14. 14. 3. Teatro Feito para ser representado por uns actores nun escenario, ante un público e cun diálogo. XÉNEROS: •Traxedia: con remate catastrófico •Comedia: procura o riso do espectador •Drama: mestúrase o cómico co serio
  15. 15. Recursos da linguaxe literaria • A lingua literaria caracterízase por presentar a mensaxe dun xeito atractivo a través da utilización de recursos literarios. • Estes recursos empréganse tanto na prosa como no verso, aínda que algúns deles aparecen só na poesía (ex. a métrica).
  16. 16. Figuras literarias : Utilización de palabras no seu sentido habitual, pero con algunha particularidade fonética, gramatical ou semántica que as afasta do seu uso na lingua cotiá.
  17. 17. Figuras de carácter fonolóxico • Aliteración : repetición de fonemas ou sílabas en palabras próximas: - Lagoas laiando na lama das leiras (Informe da gavilla, Vítor Vaqueiro). • Onomatopea : Repetición de fonemas que reproducen sons naturais - Fiu, Fiu (asubío)
  18. 18. Figuras de carácter sintáctico • Anáfora : repetición dunha ou máis palabras ao comezo de varios enunciados ou dentro dun enunciado: – – – Era Galicia un puro val… Era Galicia a chaira máis espida… Era Galicia a patria do traballo… (Xosé Luís Méndez Ferrín) Que non se debe ter por trobador / trobador que troba por trobar. (Uxío Novoneyra) ‘Amén, miña vella, amén’ .
  19. 19. Figuras de carácter sintáctico • Polisíndeto : Repetición de conxuncións para unir varios elementos - E pinchaba, e brincaba, e corría, e bailaba. • Asíndeto : Supresión de conxuncións. - Comprei pan, cebolas, allos, tomates.
  20. 20. Figuras de carácter sintáctico • Paralelismo : Repetición de construcións similares - Ti destérrasme por un; / Eu destérrome por catro • Hipérbato : Alteración da orde normal da oración - Volverán as escuras andoriñas no teu balcón os seus niños a colgar
  21. 21. Figuras semánticas • Hipérbole : esaxeración desmesurada e inverosímil: – Estou tan canso que non podo dar un paso máis • Antítese : contraposición entre dúas palabras: – Invoca a luz desde esta dura tebra.
  22. 22. Figuras semánticas • Personificación : atribución de características humanas a seres inanimados: – Hoxe cásanse os paxaros (Luís Amado Carballo) • Metonimia : substitución dun elemento por outro co que garda unha relación de contigüidade: – Non traias viños tristes de Hungría. Quero Burdeos. Quero Marsala ardente. (Otero Pedrayo)
  23. 23. Figuras semánticas • Ironía : consiste en dicir o contrario do que se quere dar a entender. - Que boa sorte teño! • Interrogación retórica : Pregunta da que non se agarda resposta.
  24. 24. Figuras semánticas • Símil : comparación entre dous termos expresos, que se fai explícita coa palabra “como”: – Unha canción tan lonxana… / como a sombra do aire sobre a herba. (Luís Pimentel) • Metáfora : substitución dun elemento por outro, habitualmente co uso do verbo ser ou da aposición: – Dime onde vas, miña cerva querida. (Álvaro Cunqueiro)
  25. 25. Recursos literarios do verso 1. O verso: 1. 2. 3. Medida: palabra final e licenzas poéticas. Rima: consonante, asonante e sen rima. Ritmo: acento, pausas e encabalgamento. 1. A estrofa e o poema: número de versos e esquema métrico.
  26. 26. 1. O verso • Unidade rítmica en que pode dividirse un • • • poema, xeralmente superior á palabra e inferior á estrofa. Conxunto de palabras suxeitas a medida, rima e ritmo, en contraposición á prosa, que non está sometida habitualmente a estes procedementos. Provén do latín versus, que significa “suco ou liña", por oposición a prorsus, que significa “dereitamente, todo seguido”, de onde vén prosa). A disciplina que estuda as clases de versos e estrofas denomínase métrica.
  27. 27. 1.1. Medida do verso • Palabra final: – – Aguda: + 1 sílaba: unha casa de marfil (7+1=8) Esdrúxula: - 1 sílaba: estas claras efemérides (9-1=8) • Licenzas poéticas: • – – – Sinalefa: para a virtude o humilde (10 > 8) Sinérese: recollendo realidades (9 > 8) Diérese: fragor e süavidade (7 > 8) Segundo o número de sílabas os versos poden ser de arte menor (ata 8) ou maior (desde 9).
  28. 28. 1.2. Rima • Repetición dunha secuencia de fonemas ao final de dous ou máis versos a partir da última vogal acentuada, incluída esta. – Asonante: cando se repiten só as vogais; é – Consonante: cando se repiten vogais e característica da poesía tradicional ou de inspiración popular: terra-ela (“Airiños, airiños aires” de Rosalía de Castro). consoantes; é característica da poesía culta, de raíz trobadoresca, eclesiástica ou italianizante: verdecente-transparente (Himno galego - “Os pinos” de Eduardo Pondal).
  29. 29. 1.3. Ritmo • Movemento marcado pola sucesión regular de elementos fortes e débiles, que se logra mediante a repetición de acentos e pausas e mais polos encabalgamentos: – Acento: último acento presente no verso, – Pausas: silencios que delimitan elementos do – Encabalgamento: desaxuste entre a pausa corresponde sempre á penúltima sílaba. verso tales como os hemistiquios. versal e a pausa sintáctica.
  30. 30. 2. A estrofa • Estrofa : é un grupo de versos unidos por unha serie de criterios fixos de extensión, rima e ritmo. As estrofas clasifícanse polo número de versos que conteñen (habitualmente de 2 a 14).
  31. 31. 2.1. Tipos de estrofas • • • • • • Pareado: dous versos de rima consonante AA Terceto: tres versos de rima consonante A-A Cuarteto: catro versos hendecasílabos de rima consonante ABBA Serventesio: catro versos hendecasílabos de rima consonante ABAB Redondilla: catro versos octosílabos de rima consoante abba Cuarteta: catro versos octosílabos de rima consoante abab
  32. 32. 2.1. Tipos de estrofas • Quintilla: combinación libre de cinco versos octosílabos con dous xogos de rimas consonantes aabab, aabba, abaab • Quinteto: igual que a quintilla pero con versos de arte maior. • Oitava real: oito versos de arte maior e rima consoante ABABABCCA • Décima: dez versos de arte menor.
  33. 33. 2.1. Tipos de estrofas • Romance: número indeterminado de versos octosílabos de rima asonante • Silva: número indeterminado de versos heptasílabos e hendecasílabos de rima consonante • Soneto: Catro estrofas, as dúas primeiras de catro versos –cuartetos- e as outras dúas tercetos. Case sempre con hendecasílabos.

×