Dereitos humanos

OS DEREITOS HUMANOS

A constitución dun mundo solidario, sen inxustizas nin violencia, só é posible se todas as nacións e individuos nos esforzamos en promover, por todo o mundo, os dereitos e liberdades da Declaración Universal.

ARTIGO 1. Somos iguais en dignidade e dereitos

Todos os seres humanos

nacen libres e iguais en

dignidade e dereitos

e, dotados como están

de razón e conciencia,

deben comportarse

fraternalmente

uns con outros.

Somos iguais en dignidade e dereitos

Kindergarten

Vino el patrón y nos dejó su niño,

Casi tres horas nos dejó su niño,

Indefenso, sonriente, millonario,

Un angelito gordo y sin palabras.

Lo sentamos allí, frente a la máquina,

Y él se puso a romper su patrimonio.

Como un experto esgarró la cinta

Y le gustaron efes y paréntesis.

Nosotros, satisfechos como tías,

Lo dejamos hacer después de todo,

Sólo dice “papá”. El año que viene

Dirá está despedido y no sea idiota.

Mario Benedetti

Somos iguais en dignidade e dereitos

ARTIGO 2. Dereito á vida Integridade, vida privada e honra Toda persoa ten todos os dereitos e liberdades proclamados nesta Declaración, sen distinción ningunha de raza, color, sexo, idioma, relixión, opinión política ou de calquera outra índole, orixe nacional ou social, posición económica, nacemento ou calquera outra condición.

2. Ademais, non se fará distinción ningunha fundada na condición política, xurídica ou internacional do país ou territorio de cuxa xurisdicción dependa unha persoa, tanto se se trata dun país independente, como dun territorio baixo administración fiduciaria, non autónomo ou sometido a calquera outra limitación de soberanía.

ARTIGO 2. Dereito á vida Integridade, vida privada e honra

Dereito á vida

Nadie está solo

En este mismo instante

Hay un hombre que sufre

Un hombre torturado

Tan sólo por amar

La libertad.

Ignoro

Dónde vive, qué lengua

Habla, de qué color

Tiene la piel, cómo

Se llama, pero

En este mismo instante

Cuando tus ojos leen

Mi pequeño poema

Ese hombre existe, grita,

Se puede oír su llanto

De animal acosado

Mientras muerde sus labios

Para no denunciar A los amigos. ¿Oyes? Un hombre solo Grita maniatado, existe En algún sitio. ¿He dicho solo? ¿No sientes, como yo, el dolor de su cuerpo repetido en el tuyo? ¿No te mana la sangre bajo los golpes ciegos? Nadie está solo. Ahora, En este mismo instante También a ti y a mí Nos tienen maniatados GOYTISOLO Dereito á vida

Dereito á vida

3: Todo individuo ten dereito á vida, á liberdade e á seguridade da súa persoa

4: Ninguén estará sometido á escravitude nin á servidume, a escravitude e a trata de escravos están prohibidas en todas as súas formas.

ARTIGO 3. As liberdades Non á escravitude, liberdade de pensamento, conciencia e relixión, liberdade de opinión e expresión, liberdade de reunión e asociación

5: Ninguén será sometido a torturas ni a penas ou tratos crueis, inhumanos ou degradantes.

12: Ninguén será obxecto de inxerencias arbitrarias na súa vida privada, a súa familia, o seu domicilio ou a súa correspondencia, nin de ataques á súa honra ou á súa reputación. Toda persoa ten dereito á protección da lei contra tales ataques.

18: Toda persoa ten dereito á liberdade de pensamento, de conciencia e de relixión; este dereito inclúe a liberdade de cambiar de relixión ou de crenza, así como a liberdade de manifestar a súa relixión ou a súa crenza, individual e colectivamente, tanto en público como en privado, polo ensino, a práctica, o culto e a observancia.

19: Todo individuo ten dereito á liberdade de opinión e de expresión; este dereito inclúe o de non ser molestado a causa das súas opinións, o de investigar e recibir informacións e opinións, e o de difundilas, sen limitación de fronteiras, por calquera medio de expresión. 20: Toda persoa ten dereito á liberdade de reunión e de asociación pacíficas. Ninguén poderá ser obrigado a pertencer a unha asociación.

As liberdades

Ahora

Es ahora la hora

De sacudir la raíz y volverla

hacia el cielo,

La hora de deslizar bajo la puerta

Honorable del hombre

Sin baldón y sin tacha un grito débil,

Bajo la del cobarde una ocasión de muerte,

Bajo la del avaro una súbita

Apetencia de vida,

Bajo la del cínico

Un pensamiento compartido,

Bajo la del creyente

La verdad que repite sin saberlo,

Bajo la del necio amparado en sus dogmas

As liberdades Un globo de color del cielo libre, Bajo la del triste un niño, Bajo la del niño toda La luz del mundo y bajo La gran puerta del mundo La palabra que haga Saltar los duros goznes, Dar paso a la riada, Forzar la sombra En su estallido: el tuyo, Libertad J. Ángel Valente

As liberdades

ARTIGO 4. Lei e xustiza Somos iguais e con garantías ante a Lei e a Xustiza

6: Todo ser humano ten dereito, en todas partes, ao recoñecemento da súa personalidade xurídica.

7: Todos son iguais ante a lei e teñen, sen distinción, dereito a igual protección da lei. Todos teñen dereito a igual protección contra toda discriminación que infrinxa esta Declaración e contra toda provocación a tal discriminación.

8: Toda persoa ten dereito a un recurso efectivo ante os tribunais nacionais competentes, que a ampare contra actos que violen os seus dereitos fundamentais recoñecidos pola constitución ou pola lei.

9: Ninguén poderá ser arbitrariamente detido, preso nin desterrado.

10: Toda persoa ten dereito, en condicións de plena igualdade, a ser oída publicamente e con xustiza por un tribunal independente e imparcial, para a determinación dos seus dereitos e obrigacións ou para o exame de calquera acusación contra ela en materia penal.

11: Toda persoa acusada de delicto ten dereito a que se presuma a súa inocencia mentres non se probe a súa culpabilidade, conforme á lei e en xuízo público no que se lle aseguren todas as garantías necesarias para a súa defensa.

Ninguén será condenado por actos ou omisións que no momento de cometerse non foron delitivos segundo o Dereito nacional ou internacional. Tampouco se imporá pena máis grave que a aplicable no momento da comisión do delito .

Lei e xustiza

Xustiza

¿A que chamades xustiza?,

Gustaría de sabe-lo

Se vós quedades na cama

E nós temos que erguer cedo.

Se vós tedes mesa chea

E nós non temos codelo.

Se habendo tanta inxustiza

Da xustiza temos medo

Xoán García

Lei e xustiza

ARTIGO 5 . Dereitos sociais e económicos A familia. A propiedade. A seguridade social. A educación e a cultura

16: Os homes e as mulleres, a partir da idade núbil, teñen dereito, sen restrición ningunha por motivos de raza, nacionalidade ou relixión, a casar e fundar unha familia, e disfrutarán de iguais dereitos en canto ao matrimonio, durante o matrimonio e no caso de disolución do matrimonio. Só mediante libre e pleno consentimento dos futuros esposos poderá contraerse o matrimonio.

A familia é o elemento natural e fundamental da sociedade e ten dereito á protección da sociedade e do Estado.

17: Toda persoa ten dereito á propiedade, individual e colectivamente. Ninguén será privado arbitrariamente da súa propiedade.

22: Toda persoa, como membro da sociedade, ten dereito á seguridade social, e a obter, mediante o esforzo nacional e a cooperación internacional a satisfacción dos dereitos económicos, sociais e culturais, indispensables a súa dignidade e ao libre desenvolvemento da súa personalidade.

23: Toda persoa ten dereito ao traballo, á libre elección do seu traballo, a condicións equitativas e satisfactorias de traballo e á protección contra o desemprego.

Toda persoa ten dereito, sen discriminación ningunha, a igual salario por traballo igual.

Toda persoa que traballa ten dereito a unha remuneración equitativa e satisfactoria, que lle asegure, así como a súa familia, unha existencia conforme á dignidade humana e que será completada, en caso necesario, por calquera outro medio de protección social.

Toda persoa ten dereito a fundar sindicatos e a sindicarse para a defensa dos seus intereses.

26: Toda persoa ten dereito á educación. A educación debe ser gratuíta, cando menos no que concirne á instrución elemental e fundamental. A instrución elemental será obrigatoria.

A instrución técnica e profesional haberá de ser xeralizada; o acceso aos estudos superiores será igual para todos, en función dos méritos respectivos.

A educación terá por obxecto o pleno desenvolvemento da personalidade humana e o fortalecemento do respecto aos dereitos humanos e ás liberdades fundamentais; favorecerá a comprensión, a tolerancia e a amizade entre todas as nacións e todos os grupos étnicos ou relixiosos, e promoverá o desenvolvemento das actividades da ONU para o mantemento da paz.

Os pais terán dereito preferente a escoller o tipo de educación que haberá de darse aos seus fillos.

27: Toda persoa ten dereito a tomar parte libremente na vida cultural da comunidade, a gozar das artes e a participar no progreso científico e nos beneficios que del resulten. Toda persoa ten dereito á protección dos intereses morais e materiais que lle correspondan por razón das producións científicas, literarias ou artísticas de que sexa autora.

Dereitos sociais e económicos

La Concordia

Se reunió en concilio el hombre con sus dientes,

Examinó su palidez, extrajo

Un hueso de su pecho: - Nunca, dijo,

Jamás la violencia.

Llegó un niño de pronto, alzó la mano,

Pidió pan, rompió el hilo del discurso.

Reventó el orador, huyeron todos.

-Jamás la violencia, se dijeron.

Llovió el invierno a mares lodos, hambre.

Navegó la miseria a plena vela.

Se organizó el socorro en procesiones

De exhibición solemne. Hubo más muertos.

Pero nunca, jamás, la violencia.

Se fueron uno, cien, doscientos, muchos:

No daba el aire propio para tantos,

El año mejor fue que otros peores.

No están los que se han ido y nadie ha hecho

Violento recurso a la justicia.

El concejal, el síndico, el sereno,

El solitario, el sordo, el guardia urbano,

El profesor de humanidades: todos

Se reunieron bajo su cadáver

Sonriente y pacífico y lloraron

Por sus hijos más bien, que no por ellos.

Exhaló el aire putrefacto pétalos

De santidad y orden.

Quedó a salvo la Historia, los principios,

El gas del alumbrado, la fe pública.

-Jamás la violencia, cantó el coro,

unánime, feliz, perseverante

Valente

Dereitos sociais e económicos

ARTIGO 6. Dereitos políticos A patria dos seres humanos é todo o mundo. Participación no goberno. Os deberes e o respecto ás liberdade.

13: Toda persoa ten dereito a circular libremente e a elixir a súa residencia no territorio dun Estado. Toda persoa ten dereito a saír de calquera país, incluso do propio, e a regresar ao seu país.

14: En caso de persecución, toda persoa ten dereito a buscar asilo, e a gozar del, en calquera país.

15: Toda persoa ten dereito a unha nacionalidade. A ninguén se privará arbitrariamente da súa nacionalidade nin do dereito a cambiar de nacionalidade.

21: Toda persoa ten dereito a participar no goberno do seu país, directamente ou por medio de representantes libremente escollidos.

Toda persoa ten o dereito de acceso, en condicións de igualdade, ás funcións públicas do seu país.

A vontade do pobo é a base da autoridade do poder público; esta vontade expresarase mediante eleccións auténticas que haberán de celebrarse periodicamente, por sufraxio universal e igual e por voto segredo ou outro procedemento equivalente que garanta a liberdade do voto.

29: Toda persoa ten deberes respecto á comunidade, posto que só nela pode desenvolver libre e plenamente a súa personalidade. No exercicio dos seus dereitos e no goce dos súas liberdades, toda persoa estará soamente suxeita ás limitacións establecidas pola lei co único fin de asegurar o recoñecemento e o respecto dos dereitos e liberdades dos demais, e de satisfacer as xustas esixencias da moral, da orde pública e do benestar xeral nunha sociedade democrática.

Estes dereitos e liberdades no poderán, en ningún caso, ser exercidos en oposición aos propósitos e principios das Nacións Unidas.

30: Nada nesta Declaración poderá interpretarse no sentido de que confire dereito ningún ao Estado, a un grupo o a unha persoa, para emprender e desenvolver actividades ou realizar actos tendentes á supresión de calquera dos dereitos e liberdades proclamados nesta Declaración.

Dereitos políticos

A Los Derechos Del Hombre

Por ti la luz del hombre es más amada

Y la sombra, por ti, más escondida.

Por ti altas cumbres puede ser la vida

Y la muerte por ti ser enterrada.

Por ti la noble mano encadenada

Puede ser justamente desceñida.

Y por ti en la mañana conseguida

Puede la Libertad ser libertada

No más, por ti, las nieblas, el espanto.

No más, por ti, la angustia, el duelo, el llanto

No más, por ti, la sorda y triste guerra.

Sí, por ti, el despertar de la armonía

Sí, por ti, el sueño humano en pleno día.

La paz, por ti, la paz sobre la tierra. Rafael Alberti

Dereitos políticos

ARTIGO 7. Dereitos dos débiles Dereitos dos traballadores. Dereitos da muller. Dereitos dos nenos/as. Dereitos das minorías.

24: Toda persoa ten dereito ao descanso, ao gozo do tempo libre, a unha limitación razoable da duración do traballo e a vacacións periódicas pagadas.

25: Toda persoa ten dereito a un nivel de vida axeitado que lle asegure, así como a súa familia, a saúde e o benestar, e en especial a alimentación, o vestido, a vivenda, a asistencia médica e os servizos sociais necesarios; ten tamén dereito aos seguros en caso de desemprego, enfermidade, invalidez, viuvez, vellez ou outros casos de perda dos seus medios de subsistencia por circunstancias independentes da súa vontade.

A maternidade e a infancia teñen dereito a coidados e asistencia especiais. Todos os nenos, nados de matrimonio ou fóra del, teñen dereito a igual protección social.

ARTIGO 7. Dereitos dos débiles Dereitos dos traballadores. Dereitos da muller. Dereitos dos nenos/as. Dereitos das minorías.

Dereitos dos débiles

Adeus

Un ano xa pasou e nada muda

Os mesmos pasos e a mesma casa

A mesma pechadura, a mesma anguria

E as ganas de fuxir na madrugada

E, mesmo cando estás, a túa ausencia

A miña pel magoada, o teu desexo

E as promesas vagas, o meu medo

A miña infinda e vasta paciencia

Os mesmos golpes, a mesma rutina

As miñas penas e a túa alegría

A miña consabida fantasía

De ir para outro lugar firme e espida

Dereitos dos débiles Quen sabe se mañán será outro día Un día que me ensine a despertar As nosas contas non están saldadas E sexa o meu adeus para nunca mási As feridas non dan para esquencer O teu amor xa doe como un puñal E eu emprendo xa a retirada Antes de que volvas como sempre Non quero ser a sombra permanente A noite escura e ti o temporal Eu quero se alguén que reaparece Alguén que nunca vai voltar atrás. Uxía Senlle

Dereitos dos débiles

ARTIGO 8. Dereitos dos pobos Unha nova orde internacional.

28: Toda persoa ten dereito a que se estableza unha orde social e internacional na que os dereitos e liberdades proclamados nesta Declaración se fagan plenamente efectivos.

Dereitos dos pobos