նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիս

5,364 views
5,075 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
5,364
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
361
Actions
Shares
0
Downloads
19
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Դասի համար ընտրված նպատակի և խնդիրների անորոշությունը միշտ ենթարկվել են քննադատության: Դրանց ձևակերպումներից հաճախ հնարավոր չի լինում հասկանալ, թե ինչ արդյունք էր ուզում ստանալ ուսուցիչը: Նպատակի որոշումը հանդիսանում է ուսուցչի գործունեության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը: Նպատակը պետք է համապատասխանի պլանավորված արդյունքին:
  • Նպատակը այն է, ինչին ձգտում ենք, ինչը պետք է իրականացնել: Խնդիրը այն է, ինչը պահանջում է իրագործում, իրականացում: Նպատակին հասնելու համար պահանջվում է ժամանակի երկար հատված: Խնդիրը գործունեության կարճ հատված է, մոտակա նպատակ և պրոբլեմային իրավիճակ: Նպատակը գործունեության արդյունքի մտավոր պատկերացումն է: Ակընկալվող արդյունքի երևակայական պատկերը պետք է լինի հստակ, որակապես և քանակապես բնութագրված, հասանելի տվյալ ժամկետում: Ուսուցման յուրաքանչյուր էլեմենտի բովանդակությունը որոշվում է ուսումնական նպատակով: Ուսումնական խնդիրը, լինելով դասի կառուցվածքային բաղադրիչ միևնույն ժամանակ հանդիսանում է նաև ուսումնական գործընթացի կազմակերպման միջոց: Ուսումնական խնդիրները կարող են ունենալ բովանդակային, դիդակտիկ, մեթոդական կամ հոգեբանական բնույթ:
  • Բ.Բլումը տարբերում է ուսուցման նպատակի երեք ուղղություններ` իմացական, էմոցիոնալ և փսիխոմոտորային: Իմացական ( կրթական ) նպատակներ – գիտելիքների և մտավոր կարողությունների ձևավորում բովանդակության իմացություն-թարգմանություն-կիրառում-վերլուծություն-ձևավորում-արդյունքի գնահատում հերթականությամբ: Էմոցիոնալ նպատակներ – շրջական աշխարհի նկատմամբ վերբերմունքի ձևավորում: Փսիխոմոտորային նպատակներ – գործունեության ձևերի ձևավորում ( գրելու, ընթերցանության հմտություններ, ֆիզիկական դաստիարակության, աշխատանքի ուսուցման ) :
  • Հանրակրթական դպրոցի յուրաքանչյուր աստիճանում առանձնացվում են ուսուցման ստրատեգիական նպատակներ. Տ արրական դպրոց — բանավոր և գրավոր խոսքի տիրապետում: Հիմնական դպրոց — վերլուծության, վերլուծական մտածողության մեթոդների տիրապետում: Ավագ դպրոց — ձևավորողմեթոդների տիրապետում:
  • Դասի ուսուցանող նպատակն է աշակերտների մոտ ապահովել համակարգված գիտելիքներ, հմտություններ և կարողություններ: Գիտելիքների առաջին տիպն է առարակաների, օբյեկտների և երևույթների մասին պատկերացումները, հասկացությունները, օրենքները և օրինաչափությունները: Այսինքն գիտելիքները պարզագույն ձևից մինչև գիտելիքների բարդագույն համակարգը:Նման գիտելիքներ դպրոցում տալիս են: Գիտելիքների երկրորդ տիպն է գործունեության մասին գիտելիքը, գործողությունները, որ պետք է կատարել որպեսզի օգտագործելով գիտելիքների առաջին տիպը հնարավոր լինի կիրառել, վերափոխել և ստանալ նոր տեղեկություններ: Նման գիտելիքներ դպրոցում քիչ են տալիս:
  • Դաստիարակող նպատաը նպաստում է գիտելիքի , ուսուցման գործընթացինկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը, գաղափարների, տեսակետերի, սկզբունքների, անձնական որակների, գնահատման, ինքնագնահատման և ինքնուրույնության ձևավորմանը, ցանկացած միջավայրում համարժեք վարքի ձեռքբերմանը:
  • Զարգացնող նպատակները նպաստում են ընդհանուր ուսումնական և հատուկ կարողությունների, մտածողության, էմոցիոնալ զարգացմանը, խոսքի զարգացմանը, երկխոսության, հաղորդակցման, ինքնավերահսկողության և ինքնագնահատման ձևավորմանը և զարգացմանը:
  • Ուսուցիչը դասի նպատակը որոշելիս կարող է սկսել ձևակերպելով այն բայերը, որոնք ընդգրկում են ուսումնական նյութի բովանդակությունը, ուսուցչի գործողությունները, աշակերտի գործողությունները, որ ուղղված են դասի նպատակին հասնելուն:
  • Ուսուցանող նպատակ ապահովել. ա. ուսումնական նյութի ընկալումը բոլոր աշակերտների կողմից, բ. դրա յուրացման չափորոշիչներով պահանջվող մակարդակը, գ. գիտելիքների կիրառումը: Հասնել նրան, որ Ձևավորել ունակություններ, Ընդհանրացնել, Համակարգել:
  • Դասի նպատակը որոշելիս ուսուցիչը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն այն, թե ինչ նյութ է յուրացվելու, այլ նաև թե ինչ մակարդակով պետք է այդ նյութը յուրացվի: Նյութի յուրացում նշանակում է այն կիրառելու կարողություն: Վ.Պ.Բեսպալկոն տարբերում է նյութի յուրացման հետևյալ մակարդակները. գիտելիք-ծանոթություն [ճանաչել, տարբերել], գիտելիք-պատճե [հիշողությամբ կամ հասկանալով վերարտադրում], գիտելիք-կարողություն [գիտելիքների կիրառում նման, այսինքն ծանոթ իրավիճակում], գիտելիք-ձևափոխություն [գիտելիքների կիրառում անծանոթ, ոչ սովորական իրավիճակում]:
  • նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիս

    1. 1. ՀՀ ԿԳՆ Երևանի թիվ 198 ավագ դպրոցի տնօրեն Արտաշես Թորոսյան Նպատակի ընտրությունը դասը պլանավորելիս
    2. 2. Նպատակը պետք է համապատասխանի պլանավորված արդյունքին:
    3. 4. Բ.Բլումը տարբերում է ուսուցման նպատակի երեք ուղղություններ` իմացական, էմոցիոնալ և փսիխոմոտորային: <ul><li>Իմացական ( կրթական ) նպատակներ – գիտելիքների և մտավոր կարողությունների ձևավորում բովանդակության իմացություն - թարգմանություն - կիրառում - վերլուծություն - ձևավորում - արդյունքի գնահատում հերթականությամբ: </li></ul><ul><li>Էմոցիոնալ նպատակներ – շրջակա աշխարհի նկատմամբ վե ա բերմունքի ձևավորում: </li></ul><ul><li>Փսիխոմոտորային նպատակներ – գործունեության ձևերի ձևավորում ( գրելու, ընթերցանության հմտություններ, ֆիզիկական դաստիարակության, աշխատանքի ուսուցման ) : </li></ul>
    4. 5. Հանրակրթական դպրոցի յուրաքանչյուր աստիճանում առանձնացվում են ուսուցման ստրատեգիական նպատակներ. <ul><li>Տ արրական դպրոց — բանավոր և գրավոր խոսքի տիրապետում: </li></ul><ul><li>Հիմնական դպրոց — վերլուծության, վերլուծական մտածողության մեթոդների տիրապետում: </li></ul><ul><li>Ավագ դպրոց — ձևավորող մեթոդների տիրապետում: </li></ul>
    5. 6. Դասի դիդակտիկական նպատակը Դասի տիպը Դասի դիդակտիկական նպատակը Ներածական դաս Տալ ընդհանուր պատկերացում ... Նոր գիտելիքների յուրացման դաս: Ուսումնասիրել … Գիտելիքների ամրապնդման, կարողությունների և հմտությունների ձևավորման դաս: Ամրապնդել ... գիտելիքները , Ձևավորել ... հմտություններ , ... կարողություններ Գիտելիքների կիրառման դաս: Ձևավորել գիտելիքները նման, և այլ իրավիճակներում կիրառելու կարողություններ: Գիտելիքների ընդհանրացման և համակարգման դաս: Ընդհանրացնել առանձին գիտելիքներ մեկ ընդհանուր համակարգում: Գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների յուրացման աստիճանի ստուգման դաս: Գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների յուրացման աստիճանի որոշում:
    6. 7. Դասի նպատակն է
    7. 8. Դասի ուսուցանող նպատակն է աշակերտների մոտ ապահովել համակարգված գիտելիքներ, հմտություններ և կարողություններ: <ul><li>Գիտելիքների առաջին տիպ </li></ul><ul><li>Գիտելիքների երկրորդ տիպ </li></ul><ul><li>առարակաների, օբյեկտների և երևույթների մասին պատկերացումներ, հասկացությունները օրենքներ և օրինաչափություններ : [ Այսինքն գիտելիքները պարզագույն ձևից մինչև գիտելիքների բարդագույն համակարգը: ] </li></ul><ul><li>Նման գիտելիքներ դպրոցում տալիս են: </li></ul><ul><li>գործունեության մասին գիտելիք, գործողություններ, որ ոնք պետք է կատարել ` օգտագործելով գիտելիքների առաջին տիպը , որպեսզի հնարավոր լինի կիրառել, վերափոխել և ստանալ նոր տեղեկություններ: </li></ul><ul><li>Նման գիտելիքներ դպրոցում քիչ են տալիս: </li></ul>
    8. 9. Դաստիարակող նպատակ <ul><li>նպաստում է </li></ul><ul><li>գիտելիքի, ուսուցման գործընթացի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը </li></ul><ul><li>գաղափարների, տեսակետ ն երի, սկզբունքների, անձնական որակների ձևավորմանը </li></ul><ul><li>գնահատման, ինքնագնահատման և ինքնուրույնության ձևավորմանը, </li></ul><ul><li>ցանկացած միջավայրում համարժեք վարքի ձեռքբերմանը: </li></ul>
    9. 10. Զարգացնող նպատակները նպաստում են <ul><li>ընդհանուր ուսումնական և հատուկ կարողությունների </li></ul><ul><li>մտածողության </li></ul><ul><li>էմոցիոնալ </li></ul><ul><li>խոսքի, երկխոսության </li></ul><ul><li>հաղորդակցման </li></ul><ul><li>ինքնավերահսկողության և ինքնագնահատման ձևավորմանը և զարգացմանը: </li></ul>
    10. 11. <ul><li>Ուսուցիչը մինչև դասի նպատակը որոշելը կարող է </li></ul><ul><li>ձևակերպել այն բայերը , </li></ul><ul><li>որոնք ընդգրկում են </li></ul><ul><li>ուսումնական նյութի բովանդակությունը, ուսուցչի գործողությունները, </li></ul><ul><li>աշակերտի գործողությունները, </li></ul><ul><li>որոնք ուղղված են </li></ul><ul><li>դասի նպատակին հասնելուն: </li></ul>
    11. 12. Ուսուցանող նպատակ <ul><li>ապահովել. ա. ուսումնական նյութի ընկալումը բոլոր աշակերտների կողմից, բ. դրա յուրացման չափորոշիչներով պահանջվող մակարդակը, գ. գիտելիքների կիրառումը: </li></ul><ul><li>հասնել նրան, որ ...., </li></ul><ul><li>ձևավորել ունակություններ ..., </li></ul><ul><li>ընդհանրացնել ...., </li></ul><ul><li>համակարգել....: </li></ul>
    12. 13. Դաստիարակող նպատակ <ul><li>1) ստեղծել պայմաններ ... </li></ul><ul><li>2) նպաստել ... ընդունակությունների բացահայտմանը </li></ul><ul><li>3) առաջացնել հետքրքրություն </li></ul><ul><li>4) ձևավորել, ամրապնդել ... ունակություններ </li></ul><ul><li>5) համոզել .... նպատակահարմարության մեջ: </li></ul>
    13. 14. Զարգացնող նպատակ <ul><li>1) Նպաստել .... կայացմանը և զարգացմանը </li></ul><ul><li>2) օգնել: </li></ul>
    14. 15. <ul><li>Դասի նպատակը որոշելիս ուսուցիչը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն այն, թե ինչ նյութ է յուրացվելու, այլ նաև թե ինչ մակարդակով պետք է այդ նյութը յուրացվի: Նյութի յուրացում նշանակում է այն կիրառելու կարողություն: </li></ul><ul><li>Վ.Պ.Բեսպալկոն տարբերում է նյութի յուրացման հետևյալ մակարդակները. Беспалько В.П., Программированное обучение (дидактические основы), М., «Высшая школа», 1970 г. </li></ul><ul><li>գիտելիք-ծանոթություն [ճանաչել, տարբերել] </li></ul><ul><li>գիտելիք-պատճե [հիշողությամբ կամ հասկանալով վերարտադրում] </li></ul><ul><li>գիտելիք-կարողություն [գիտելիքների կիրառում նման, այսինքն ծանոթ իրավիճակում] </li></ul><ul><li>գիտելիք-ձևափոխություն [գիտելիքների կիրառում անծանոթ, ոչ սովորական իրավիճակում]: </li></ul>
    15. 16. Դասի նպատակին հասնելու համար պլանավորվում են դիդակտիկական խնդիրներ Դասի փուլ Դասի փուլի խնդիրը Կազմակերպական Աշակերտներին նախապատրաստել դասին: Տնային աշխատանքի ստուգում: Պարզել յուրաքանչյուր աշակերտի կողմից տնային աշխատանքի իմաստավորված կատարման աստիճանը: Նախապատրաստում նոր գիտելիքների յուրացմանը : Կազմակերպել աշակերտների իմացական գործողություն:
    16. 17. <ul><li>Ուսուցիչը , հաշվի առնելով ուսուցման կոնկրետ պայմանները , ձևակելպում է կոնկրետ ուսումնական խնդիրներ: </li></ul><ul><li>Խնդիրը = նպատակ + պայման </li></ul><ul><li>Միայն այն դեպքում, երբ աշակերտը հասկանում է խնդիրը և այն ընդունում է որես սեփական խնդիր, նրա գործողությունները դառնում են նպատակաուղղված և նպատակադրված: </li></ul><ul><li>Որպեսզի աշակերտը ընդունի այդ նպատակը, նրան պետք է դնել այնպիսի իրավիճակի մեջ, որ նա ունենա լրացուցիչ գիտելիքի պահանջ: </li></ul><ul><li>Աշակերտը նաև պետք է հասկանա , թե կոնկրետ ի՞նչ գիտելիք է իրեն հարկավոր և ի՞նչ նպատակով է կիրառելու այդ գիտելիքը: </li></ul><ul><li>Բայ այս ամենը կաշխատի արդյունավետ միայն այն դեպքում, երբ ուսուցիչը պլանավորել է իր յուրաքանչյուր քայլը և ըստ այդ պլ ան ի, քայլ առ քայլ իրականացնում է իր աշխատանքը: </li></ul><ul><li>Աշակերտի և ուսուցչի նպատակների համատեղումը խոսում է ուսուցչի վարպետության մասին: </li></ul><ul><li>Դասի գլխավոր պահանջը դասի ընթացքում ուսուցանվող նյութի յուրացումն է: Դասի ընթացքում սովորեցնելու կարողությունը խոսում է ուսուցչի վարպետության մասին: </li></ul>

    ×