Kütüphaneler Sanal
Güzergâhlara Mı Dönüşüyor?

                                                       Yaşar Tonta
        ...
Plan

 •    “Dünya Düzdür”
 •    Düz dünyada kütüphaneler
 •    “Mekan” olarak kütüphane
 •    Ters yüz kütüphane
 •    Sa...
“Dünya Düzdür,” Thomas Friedman

                                      • Ağların etkisi
                                  ...
Dünyayı Düzleştiriciler

    •         MS Windows
    •         Netscape
    •         İş akışı,
    •         Açık kaynak...
Dünyanın Düzleşmesi

   • “. . . gezegenimizdeki tüm bilgi
     merkezlerinin tek bir küresel şebekeye
     bağlanması anl...
Evet, ama . . .

   • Evet, belki gezegenimizdeki tüm bilgi
     merkezlerini birbirine bağlıyoruz
   • Ama çoğu kütüphane...
Hacettepe’de “World is Flat”




                                                                          -7
I. Uluslarar...
Bilkent’te “World is Flat”




                                                                          -8
I. Uluslararas...
ODTÜ’de “World is Flat”




                                                                          -9
I. Uluslararası B...
Kataloglar Yardım Sunmuyor
• “Bizde yok ama
       –    şu kütüphanelerden size hemen sağlayabiliriz
       –    Amazon.co...
Mekân Olarak Kütüphane
   • “Kütüphane üniversitenin kalbidir.”
   • Günümüzde bir kampusta kütüphanenin
     tam olarak n...
Sanal Güzergâh Olarak Kütüphane

   • Önce kütüphane katalogları sanal
     güzergâh haline geldi
   • Şimdi giderek kütüp...
Kütüphanelerin sanal
   güzergâha dönüşmesi
   ne demek?


                                                               ...
Kaliforniya Üniversitesinde “World is Flat”




                                                                          ...
- 15
I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
Basılı kopyalar
                                                                          Elektronik kopyalar




        ...
İTÜ’de “Türk Kütüphaneciliği”




                                                                          - 17
I. Ulusla...
- 18
I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
- 19
I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
Tam metin makale




                                                                          - 20
I. Uluslararası Bilgi ...
Kütüphane Katalogları
   • Sadece kendi sahip oldukları kitapların
     bibliyografik tanımlarını listeliyor
   • Dergi ma...
“Amazoogle”
   • Amazon.com’da “Dünya Düzdür”
          – Kitap hakkında ayrıntılı bilgiler, içindekiler
            sayfa...
Ters Yüz Kütüphane                                                                 Lab kitapları

Kullanıcı ortamında kütü...
- 24
I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
Araştırma Kütüphanesi Kataloğu

    “. . .bilimsel bilgi evreninin küçük bir
    kısmını yansıtıyor.”
    “. . . kütüphane...
Mekân Olarak Kütüphanenin Önlenemez Düşüşü

   • Fiziksel olarak kütüphaneye gelen kullanıcı
     sayısı azalıyor
   • Ama...
Açık Erişim
   • Çoğu dergi makaleleri açık erişim
   • Yayıncıların %93’ü yazarların kendi makalelerini
     kurumsal arş...
Dijitalleştirme Projeleri
   • Google Book Search, 10 yılda 15 milyon kitap
     dijitalleştirilecek
   • Million Books Pr...
Google Scholar etkisi
   • Herkesin erişimine açık kaynak sayısı
     artıyor
   • 100’den fazla kütüphane kataloglarını
 ...
Sanal Güzergâhlar Olarak Kütüphaneler I

• “Anadan doğma” dijital kaynakları artırmalı
• “Sonradan olma” dijital kaynaklar...
Sanal Güzergâhlar Olarak Kütüphaneler II
• Katalogları veri ve hizmetlerle zenginleştirmeli
• Sadece kendi dizin bilgileri...
Sonuç
• Kütüphaneler elini çabuk tutmalı!
• Kullanıcıların hiç geri gelmemek
  üzere kaybedilme riski
• Kullanıcıların küt...
Bildirinin tam metni

http://yunus.hacettepe.edu.tr/tonta/yayinlar/tonta-istanbul-mayis-2006.pdf




                     ...
Kütüphaneler Sanal
Güzergâhlara Mı Dönüşüyor?

                                                       Yaşar Tonta
        ...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Kütüphaneler Sanal Güzergâhlara Mı Dönüşüyor?

1,053

Published on

I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul

Published in: Education, Business
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,053
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
18
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kütüphaneler Sanal Güzergâhlara Mı Dönüşüyor?

  1. 1. Kütüphaneler Sanal Güzergâhlara Mı Dönüşüyor? Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/tonta.html -1 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  2. 2. Plan • “Dünya Düzdür” • Düz dünyada kütüphaneler • “Mekan” olarak kütüphane • Ters yüz kütüphane • Sanal güzergâhlar olarak kütüphaneler • Sonuç -2 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  3. 3. “Dünya Düzdür,” Thomas Friedman • Ağların etkisi • Mesafenin ölümü • Küresel rekabet – 1492-1800: Ülkeler küreselleşiyor – 1800-2000: Şirketler küreselleşiyor – 2000 ---: Bireyler küreselleşiyor -3 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  4. 4. Dünyayı Düzleştiriciler • MS Windows • Netscape • İş akışı, • Açık kaynak yazılımları • ... • Dijital, gezgin, kişisel, sanal ortamlardan bilgiye erişim -4 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  5. 5. Dünyanın Düzleşmesi • “. . . gezegenimizdeki tüm bilgi merkezlerinin tek bir küresel şebekeye bağlanması anlamına gelmekte” • Bu gelişmeler “şaşırtıcı bir refah ve yenilikler çağı”nı başlatabilir (s. 18). -5 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  6. 6. Evet, ama . . . • Evet, belki gezegenimizdeki tüm bilgi merkezlerini birbirine bağlıyoruz • Ama çoğu kütüphane için Dünya henüz düz değil! -6 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  7. 7. Hacettepe’de “World is Flat” -7 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  8. 8. Bilkent’te “World is Flat” -8 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  9. 9. ODTÜ’de “World is Flat” -9 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  10. 10. Kataloglar Yardım Sunmuyor • “Bizde yok ama – şu kütüphanelerden size hemen sağlayabiliriz – Amazon.com’dan hemen çevrimiçi olarak ısmarlayabiliriz – Amazon.com’dan satın alabilirsiniz – kitapla ilgili daha fazla bilgiye şuralardan (Amazon.com, Google, Yahoo! vs.) erişebilirsiniz – kitapla ilgili eleştiri yazılarına şuradan erişebilirsiniz – kitapla ilgili tanıtım/eleştiri yazıları bizde bulunan şu dergilerde yer almaktadır. İsterseniz elektronik kopyalarına erişebilirsiniz. – aynı yazarın şu kitapları var. – . . .” - 10 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  11. 11. Mekân Olarak Kütüphane • “Kütüphane üniversitenin kalbidir.” • Günümüzde bir kampusta kütüphanenin tam olarak nerede olduğunu belirlemek zor çünkü kütüphane sadece binadan değil, içerikten oluşuyor (Kohl, 2006). • İçerik giderek artan bir biçimde kütüphane binasının dışında • Danışma, elektronik belge sağlama, ve kullanıcı eğitimi gibi hizmetler de kütüphane binasının dışında gerçekleşiyor - 11 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  12. 12. Sanal Güzergâh Olarak Kütüphane • Önce kütüphane katalogları sanal güzergâh haline geldi • Şimdi giderek kütüphanelerin kendileri sanal güzergâhlar haline geliyor - 12 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  13. 13. Kütüphanelerin sanal güzergâha dönüşmesi ne demek? - 13 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  14. 14. Kaliforniya Üniversitesinde “World is Flat” - 14 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  15. 15. - 15 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  16. 16. Basılı kopyalar Elektronik kopyalar - 16 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  17. 17. İTÜ’de “Türk Kütüphaneciliği” - 17 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  18. 18. - 18 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  19. 19. - 19 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  20. 20. Tam metin makale - 20 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  21. 21. Kütüphane Katalogları • Sadece kendi sahip oldukları kitapların bibliyografik tanımlarını listeliyor • Dergi makaleleri ve diğer bilgi kaynakları kütüphane kataloglarında hiç temsil edilmiyor! • Oysa kütüphane katalogları da “Amazoogle” gibi çalışmalı (Dempsey) - 21 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  22. 22. “Amazoogle” • Amazon.com’da “Dünya Düzdür” – Kitap hakkında ayrıntılı bilgiler, içindekiler sayfası, eleştiriler, müşterilerin tartışmaları, konkordans, Inside the Book, arama özellikleri, kitabın elektronik kopyası, yazarın diğer kitapları hakkında bilgiler, vs. • Google’da Dünya Düzdür – Kitap eleştirileri, Wikipedia makaleleri, yazarla yapılan bir görüşmenin bedava video’su, fiyat karşılaştırmaları, vs. - 22 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  23. 23. Ters Yüz Kütüphane Lab kitapları Kullanıcı ortamında kütüphane Kütüphane ortamında kullanıcı değil PD PDA’lar Kampus geçidi (portal’ı) Öğrenim yönetim sistemleri Ders kitapları Sergiler Kişisel koleksiyonlar Okuma listeleri kullanıcı ortamı kaynak ortamı kütüphane Sanal referans Kurumsal arşivler Farklı kaynaklardan hizmetlerin esnek bir biçimde toplanması Toplamalar Dijital koleksiyonlar Katalog Lisanslı E-rezerv koleksiyonlar Kataloglama - 23 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul Kaynak: Dempsey, 2005 K.a ödünç ver. Kaynak: Dempsey, LIBER Conference, 2005
  24. 24. - 24 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  25. 25. Araştırma Kütüphanesi Kataloğu “. . .bilimsel bilgi evreninin küçük bir kısmını yansıtıyor.” “. . . kütüphane ilk ya da tek durak değil …” “. . . Katalog kayıtlarının en az birkaç on yıl, belki de daha uzun bir süre, dünya kütüphanelerinin dermelerinden bilgi keşfetmede ve bilgiye erişimde rol oynayacakları güvenle söylenebilir.” Kaynak: K. Calhoun, The Changing Nature of the Catalog and its Integration with Other Discovery Tools. 2006, p. 26 - 25 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  26. 26. Mekân Olarak Kütüphanenin Önlenemez Düşüşü • Fiziksel olarak kütüphaneye gelen kullanıcı sayısı azalıyor • Ama çevrimiçi kaynakların kullanımı artıyor • Çoğu kullanıcılar kütüphaneleri atlayıp tek noktadan bütün gereksinimlerini karşılayabilecekleri sistemlere gidiyorlar (“one stop shopping”) • Kullanıcılar hâlâ kütüphanelere uğruyorsa bunun nedeni bazı kaynakların henüz Web’de olmayıp sadece kütüphaneler aracılığıyla erişilebilmesidir • Ama bu durum yakında değişecek . . . - 26 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  27. 27. Açık Erişim • Çoğu dergi makaleleri açık erişim • Yayıncıların %93’ü yazarların kendi makalelerini kurumsal arşivler aracılığıyla herkesin kullanımına açmalarına izin veriyor • Tezler, teknik raporlar, dijitalleştirilen yerel kaynaklar da giderek açık erişim haline geliyor • Halen telif hakları nedeniyle kitapların çoğu açık erişim değil • Ama kitap dijitalleştirme projeleri telif hakkı sınırlaması olmayan kitapları da herkese açmayı amaçlıyor - 27 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  28. 28. Dijitalleştirme Projeleri • Google Book Search, 10 yılda 15 milyon kitap dijitalleştirilecek • Million Books Project, CMU, Kasım 2005 itibariyle 600.000 kitap tarandı • Amazon.com, 200.000 kitap • Gutenberg Projesi , M. Hart, 18.000 kitap • The Internet Archive, Brewster Kahle • Gallica, BNF, 70.000 kitap • İskenderiye Kütüphanesi • Yayıncılar (HighWire Press, MIT Press, etc.) - 28 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  29. 29. Google Scholar etkisi • Herkesin erişimine açık kaynak sayısı artıyor • 100’den fazla kütüphane kataloglarını ve/ya da dermelerini Google Scholar’a açtı • Böylece, daha çok kullanıcı bu kütüphanelerin içeriğine erişim sağlayabilir - 29 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  30. 30. Sanal Güzergâhlar Olarak Kütüphaneler I • “Anadan doğma” dijital kaynakları artırmalı • “Sonradan olma” dijital kaynakları artırmalı • Çevrimiçi kopyaya erişilemiyorsa kütüphaneler erişilebilen yerlere (örneğin, Amazon.com) bağlantı vermeli • Kütüphanenin lisanslı veri tabanlarından kolayca erişilebilecek dergi makalelerine ya da eleştirilere bağlantı vermeli - 30 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  31. 31. Sanal Güzergâhlar Olarak Kütüphaneler II • Katalogları veri ve hizmetlerle zenginleştirmeli • Sadece kendi dizin bilgileriyle yetinmemeli • Kitap ve makalelerin bulunmasını ve bunlara erişimi ortak arama yoluyla kolaylaştırmalı • Mümkünse tam metne erişim sağlamalı • Anında sağlanamayan kaynaklar için bir dizi aracısız, hızlı erişim/teslim seçenekleri sunmalı • Katalog bilgilerini ve bağlantıları ders web sayfalarına ve geçitlere (portal) koymalı (“ters yüz kütüphane”) • Kütüphane üyesi olmayan kullanıcılara hizmet vermek için e-ticaret işlevlerinden yararlanmalı Kaynak: K. Calhoun, The Changing Nature of the Catalog and its Integration with Other Discovery Tools. 2006, s. 19 - 31 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  32. 32. Sonuç • Kütüphaneler elini çabuk tutmalı! • Kullanıcıların hiç geri gelmemek üzere kaybedilme riski • Kullanıcıların kütüphanelerin yerine web üzerindeki başka bir sistemi koyma olasılığı • Kütüphaneler “düz Dünya”da atlanma / görmezden gelinme tehlikesiyle karşı karşıya • Kütüphaneler web bilgi uzayında gerçek sanal güzergâhlar olmalı • Her tür bilgi kaynağına çevrimiçi erişim sağlamalı • “Bulduklarımız kim olduğumuzu belirliyor / değiştiriyor” - 32 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  33. 33. Bildirinin tam metni http://yunus.hacettepe.edu.tr/tonta/yayinlar/tonta-istanbul-mayis-2006.pdf - 33 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  34. 34. Kütüphaneler Sanal Güzergâhlara Mı Dönüşüyor? Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/tonta.html - 34 I. Uluslararası Bilgi Hizmetleri Sempozyumu, 25-26 Mayıs 2006, İstanbul
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×