Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler

1,480 views
1,566 views

Published on

Published in: Business
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,480
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
388
Actions
Shares
0
Downloads
18
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler

  1. 1. Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler Yaşar Tonta H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/tonta.html 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -1
  2. 2. Plan • Açık Erişim Nedir? – Kendi kendine arşivleme – Açık Erişim dergileri • Açık Erişim Girişimi • Hacettepe Açık Erişim / Kurumsal Arşiv Uygulaması: www.acik-erisim.hacettepe.edu.tr • Neler Yapılabilir? 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -2
  3. 3. Bilimsel İletişim Süreci • Kitaplar • Bilimsel dergiler – İlk dergi: 1665 • Hızlı Bilgi Artışı – 24.000 hakemli dergi – Yılda 2,5 milyon makale – Dergi abonelikleri/lisansları pahalı 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -3
  4. 4. Bilimsel Yayın Sürecinde Kamu Kaynaklarının Kullanımı • Kamu kaynakları – Araştırma projeleri – Hakemlik yapan akademisyenlerin maaşları – Bilimsel yayınları alan kütüphaneler • Üniversiteler aynı ürün için üç kez ödeme yapıyorlar • “Başka hangi işte müşterilerden alınan mal gene aynı müşterilere müthiş fiyatlarla satılır ve kalite kontrolü de gene aynı müşteriler tarafından yapılır?” 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -4
  5. 5. Elektronik Yayıncılık • “Belgeleri elektronik ortamlar ve/ya da ağlar aracılığıyla erişilebilir hale getirmek” • Bilimsel dergilerin üretim ve dağıtım maliyetlerinde düşüş • Web’de herkesin yayın yapabilmesi • Ama dergi abonelik / lisans fiyatlarının yükselmeye devam etmesi 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -5
  6. 6. Açık Erişim Tanımı “1. ücretsiz. . .[çevrimiçi, tam metin] erişim “2. [Açık erişim] eserin tam bir sürümü... açık erişime, sınırsız dağıtıma, birlikte çalışabilirliğe ve uzun dönemli arşivlemeye olanak sağlamak için... en azından bir çevrimiçi arşivde depolanır.” Kaynak: Berlin Bildirgesi: Fen ve İnsan Bilimlerinde Bilgiye Açık Erişim http://www.zim.mpg.de/openaccess-berlin/berlindeclaration.html 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -6
  7. 7. Açık Erişim Mantığı • Bilimsel araştırma sonuçlarını yayınlamak • Araştırmaların etkisini artırmak • Kütüphanelerin daha fazla bilgiye erişimini sağlamak • Kullanıcıların bilimsel bilgiye erişimini kolaylaştırmak Declaration of Institutioanl Commitment to open-access provision policy,, www.eprints.org 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -7
  8. 8. Budapeşte Açık Erişim Girişimi • Kendi kendine arşivleme – Araştırmacıların hakemli ticari dergilerde yayımlanmış makalelerini kendi web sitelerinde ya da ücretsiz elektronik arşivlerde depolayabilme ve bunları herkese Internet üzerinden ücretsiz olarak erişime açabilme hakkı • Açık Erişim dergileri – Hakemlik ve yayın giderlerini karşılamak için farklı finansal modellerin uygulandığı elektronik dergiler Kaynak: Prosser, 2003 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -8
  9. 9. Kendi Kendine Arşivleme • Yayıncıların %93’ü araştırmacıların hakemli dergilerde yayımlanan makalelerini kendi web sitelerinde ya da kurumsal arşivlerinde depolamalarına izin veriyor • Ama toplam makalelerin %20’si herkese açık • Kurumsal arşivler yeni yeni gelişiyor • Kişisel web sitelerini ya da kurumsal arşivleri arama mekanizmaları henüz yetersiz 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara -9
  10. 10. Yayıncıların Tutumu Yazar/kurum tarafından arşivlemeye (self-archiving) zaten yeşil ışık yakan dergilerin oranı artmaya devam ediyor (%92) Kendi kendine % % Yayıncılar Dergiler arşivlemeye yeşil ışık yakan 8919 (%100) 107 (%100) Henüz değil 695 %8 34 %32 2470 +%27 (= %92) 7 +%7 (= %69) Ön baskı Son baskı 5754 %65 66 %62 Kaynak: Brody & Harnad, 2004 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 10
  11. 11. Açık Erişim Dergileri • Yüksek abonelik fiyatlarına tepki olarak gelişti – BioMed Central, Public Library of Science (PLoS) girişimleri • Erişim için abonelik gerekli değil • Hakemli • Hakemlik ve yayın giderleri yazarlar / araştırmayı destekleyen kurum tarafından karşılanıyor • Çeşitli konularda 1400 civarında dergi (hakemli dergilerin %5’i) • Dizinleme sorunu • Atıf oranları 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 11
  12. 12. Directory of Open Access Journals 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 12
  13. 13. Directory of Open Access Repositories 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 13
  14. 14. Araştırmanın Etkisinin Artırılması Kaynak: Harnad & Brody (2004) 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 14
  15. 15. Açık Erişim Gelişmeleri • Bazı üniversitelerde Açık Erişim zorunluluğu – Queensland Teknoloji Ü., Avustralya; Minho Ü., Portekiz, Southampton Ü., İngiltere vs. • Açık Erişimle ilgili bildirgeler (Budapeşte, Berlin, BM, OECD, vd.) • Bazı ülkelerin Açık Erişimi resmen desteklemesi – ABD, İngiltere, Hindistan, Norveç, Hollanda, Almanya, Kanada, İskoçya vd. 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 15
  16. 16. Kaliforniya Ü. eScholarship Arşivi 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 16
  17. 17. Southampton Ü. E-baskı Hizmeti 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 17
  18. 18. Açık Erişim Yazılımları: DSpace 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 18
  19. 19. Açık Erişim Yazılımları: EPrints.org 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 19
  20. 20. Açık Erişim Arşivleri • ABD (72) • Brezilya (5) • İngiltere (39) • Hindistan (5) • Kanada (21) • Danimarka (4) • Almanya (19) • Çin (4) • Fransa (16) • Macaristan (4) • Avustralya (14) • İspanya (3) • İsveç (13) • Belçika (3) • Hollanda (12) • Güney Afrika C. (3) • İtalya (12) • Japonya (3) • ... •http://archives.eprints.org/eprints.php?action=browse#country 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 20
  21. 21. Açık Arşivler Girişimi 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 21
  22. 22. Arama Mekanizmaları: OAIster 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 22
  23. 23. OAIster’de arama: “turkish” 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 23
  24. 24. Arama Sonuçları 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 24
  25. 25. Makalenin Tam Metnine Erişim 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 25
  26. 26. Google Scholar 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 26
  27. 27. Arama Sonuçları 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 27
  28. 28. Makalenin Tam Metnine Erişim 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 28
  29. 29. Kurumsal Arşivler 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 29
  30. 30. Kurumsal Arşiv Tanımı • Bir ya da daha çok üniversitenin/kuruluşun entellektüel ürünlerini kaydeden ve koruyan dijital derme 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 30
  31. 31. Kurumsal arşivlerdeki yayın türleri • Hakemli dergilerde • Öğrenim nesneleri yayımlanan makaleler • Ek materyaller (veri, – Ön baskılar görüntü, vs.) – Son baskılar • Açık Erişim dergileri • Tezler • Çalışma metinleri • Teknik raporlar • ... • Kitaplar 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 31
  32. 32. Hacettepe Üniversitesi Açık Erişim ve Kurumsal Arşiv Girişimi 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 32
  33. 33. Linux Fedora Core 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 33
  34. 34. Dspace 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 34
  35. 35. H.Ü. Açık Erişim Arşivleri 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 35
  36. 36. Arayüz 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 36
  37. 37. Arama Sonuçları 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 37
  38. 38. Dizin Bilgileri (Dublin Core) 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 38
  39. 39. Tam Metin Tez 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 39
  40. 40. Tam Metin Makale 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 40
  41. 41. Farklı Dermeler 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 41
  42. 42. Abonelik 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 42
  43. 43. Abonelik II 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 43
  44. 44. Özelleştirme: MyDspace 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 44
  45. 45. Son Yüklenen Belgeler 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 45
  46. 46. Yeni Belge Kaydetme 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 46
  47. 47. Tanımlama I 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 47
  48. 48. Tanımlama II-a 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 48
  49. 49. Tanımlama II-b 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 49
  50. 50. Tanımlama II-c 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 50
  51. 51. Yükleme I 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 51
  52. 52. Yükleme II 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 52
  53. 53. Yükleme III 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 53
  54. 54. Doğrulama 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 54
  55. 55. Lisans / Telif Hakları I 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 55
  56. 56. Lisans / Telif Hakları II 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 56
  57. 57. Kayıt Tamam 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 57
  58. 58. Geribildirim: Otomatik Elektronik Posta Mesajı 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 58
  59. 59. Yeni Arama Sonucu 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 59
  60. 60. Dizin Bilgisi 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 60
  61. 61. Tam Metin (Sunuş Slaytları – PDF) 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 61
  62. 62. Edit İşlemleri 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 62
  63. 63. Yeni Alan Ekleme 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 63
  64. 64. Yetkilendirme Politikası Tanımı 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 64
  65. 65. Kullanım/Erişim Politikasının Tanımı I 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 65
  66. 66. Kullanım/Erişim Politikasının Tanımı II 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 66
  67. 67. Bölümleri Yönetme 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 67
  68. 68. Kullanıcıları Yönetme 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 68
  69. 69. Bilgi Güncelleştirme 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 69
  70. 70. Yapılması Gerekenler - Yerel • CNRI Handle Server’a kaydolma • Açık Arşiv Girişimine (OAI) kaydolma • OAIster arama motoruna kaydolma • Google Scholar’a kaydolma • Veri girişi • Uygulamanın yaygınlaştırılması • Farkındalığın artırılması 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 70
  71. 71. Yapılması Gerekenler - Genel • Farkındalığın artırılması • www.acik-erisim.hacettepe.edu.tr benzeri projelerin çoğalması • Açık Erişim Girişimi Üstveri Harmanlama Protokolü (OAI PMH) ile taranabilir kurumsal arşivlerin kurulması ve politikaların saptanması • Açık Erişimin araştırma desteğinin önkoşulu haline getirilmesi • Uluslararası Açık Erişim bildirgelerinin kurumsal ve ulusal düzeyde desteklenmesi • Türkiye Kurumsal Arşivleri hizmetinin kurulması ve yaşatılması 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 71
  72. 72. www.acikerisim.org 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 72
  73. 73. ePrints UK Kaynak: Day (2003) 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 73
  74. 74. Açık Erişim ve Kurumsal Arşivler Yaşar Tonta H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/tonta.html 41. Kütüphane Haftası, 28 Mart – 3 Nisan 2005, Ankara - 74

×